SSS: samen schilderen bij Suzanne

Sakkeren wij regelmatig over dat Belgisch rotweer, de tuin doet het uitstekend. Het onkruid groeit als kool en geen probleem met verdorde planten: alle tinten groen dienen zich aan.

Om de wildgroei van onkruid te beperken moet ik af en toe de tuin in. Zolang het regende en ik meer zin had om te schilderen, stelde ik dat uit. De papavers bloeiden dat het een lust voor het oog was. Ik laat ze maar groeien en bloeien waar ze een plaatsje willen veroveren. In juni leek de voortuin één kleurenpalet van ‘rood’. Ongelooflijk in hoeveel rode tinten die bloemen zich aanbieden: van bijna oranje tot diep donker rood. Eind juni kwamen ook de teunisbloemen zich melden. In brutaal geel wrongen hun bloemen zich tussen het rood van de papavers. Vooral ’s avonds, als ze zich in volle pracht ontplooiden (je kunt de bloemen zien opengaan) waande ik me in het paradijs.

Maar de papavers hebben hun beste tijd gehad, hebben nog maar weinig bloemen aan te bieden en worden stilaan bruin. Tijd om in te grijpen.

En dan zit het weer mee. Wanneer ik opsta schijnt de zon. Niet langer uitstellen: de tuin in. Je ziet de tuin veranderen: de papavers verdwijnen, de teunisbloemen mogen blijven want die zijn nog in volle opgang en in de ruimte die ontstaat, melden zich nieuwe teunisbloemen. Weldra zal de tuin één lofzang zijn op geel.

Na een paar uur werken ben ik bekaf, mijn armen slungelen langs me heen zonder dat ik er nog veel zeggingskracht over heb. Alles terug netjes op zijn plaats en naar binnen: een kop koffie zal deugd doen.

De douche is een festijn. Ik laat het water overvloedig stromen tegen mijn opvattingen in dat we met water respectvol moeten omgaan. Voor één keer is uitbundig genieten toegestaan. Ondertussen heeft Karel de tafel klaargemaakt voor het middagmaal … en regent het. Het zal de rest van de dag afwisselend zon en regen zijn.  ’s Anderendaags is de zon weer van de partij en duik ik weer de tuin in. Nog nooit zoveel slakken gezien, die diertjes hebben hun ideale weer. Ik hou het niet zo lang vol als gisteren, na twee uren labeur leg ik er de hark bij neer … en meteen dient een miezerige regen zich aan.

Nu is het wachten op nog eens een zonnige periode om de rest van de tuin tot de orde te roepen.

    ouder worden: rouwen om de toekomst die elke dag korter wordt.

Wellicht is Spinoza geen onbekende naam… maar weten we buiten de naam iets meer van die man?

Mensen die geïnteresseerd zijn in een bewuste benadering van het leven kunnen in deze dagen niet meer om hem heen.

Ik leef samen met een geliefde die gebeten is door de filosofische microbe waarbij Spinoza tot het centrum van zijn aandacht evolueerde. Wie de blog van Karel volgt weet daarover mee te spreken. Toch is er nu een bijzondere gelegenheid om Karels interesse even onder de aandacht te brengen. Sinds enkele dagen heeft hij een website opgestart om een virtueel contactpunt op te richten voor wie in Vlaanderen (en daarbuiten) bezig is met Spinoza, en om het werk van deze Nederlandse filosoof meer bekendheid te geven in Vlaanderen. Hier volgt de tekst die dit initiatief aankondigt:

Spinoza staat in de belangstelling, of toch enigszins. Ook in Vlaanderen zijn er mensen bezig met Spinoza, of willen meer weten over deze fascinerende figuur en zijn gedachtegoed. Er is echter in Vlaanderen bij mijn weten geen vereniging die zich daarvoor inzet. Men moet uitwijken naar buitenlandse verenigingen en de overigens uitstekende buitenlandse websites.

Samen met enkele anderen heb ik het initiatief genomen om een contactpunt te maken voor Spinoza in Vlaanderen, onder de vorm van een website met die naam. Het is onze bedoeling om daar allerlei nieuws te brengen over Spinoza in de Vlaamse context.

Sympathisanten met dit initiatief worden hierbij vriendelijk opgeroepen om zich aan te melden op die website. Door de vermelding van hun naam scharen ze zich achter de algemene doelstelling: Spinoza bekend maken in Vlaanderen.

Het is niet onze bedoeling om een vereniging op te richten. Dit initiatief is kosteloos en vrijblijvend.

We beginnen bescheiden. Samen kunnen we dan zien hoe het verder moet. Mag ik op jouw steun rekenen? Dank en van harte welkom!

https://blog.seniorennet.be/spinoza_in_vlaanderen

Om 13u stipt sta ik zoals afgesproken in het zaaltje. Drukte van belang. De kinderen zijn de middagpauze creatief aan het doorkomen. De meesten spelen buiten maar anderen zijn binnen aan de slag. Sommigen maken een gezamenlijke tekening op een groot blad behangpapier. Anderen zitten samengeklonterd rond iemand die gitaar speelt. Aan de tafel waar met bister zal gewerkt worden, staan nu nog de ‘kijkdozen’ die ze deze morgen gemaakt hebben. Enkele kinderen werken hun doos nu af. Daarna zal alles opgeruimd worden en kan ik met mijn ploegje aan het werk.

Hoeveel kinderen zouden er rondlopen, een twintigtal? Wellicht iets meer. In elk geval is de sfeer erg goed: blije kinderen en twee volwassen begeleidsters die dit al vaker gedaan hebben. De zaal is de refter van de lagere school: ruimte zat dus voor de kinderen.

Gelukkig heb ik een boek meegenomen en ik trek me nog een kwartiertje terug; zo kunnen de laatste dozen afgewerkt worden, de tafel ontruimd en proper gepoetst en daarna kan ik aan de slag.

Eerst verdeel ik de ‘oefenlapjes’: een klein stuk papier waarop bister. Naast elk stuk papier leg ik een fijne borstel of penseel. Jammer dat die borstels of penselen slecht van kwaliteit zijn of versleten. Ik begrijp wel dat ze in zo’n groep nu geen topkwaliteit kunnen aanbieden … toch vind ik dat kinderen goed materiaal zou moeten aangereikt worden. Goed materiaal werkt anders. Een goed penseel kan een ‘gevoelige’ lijn trekken, een borstel waarvan de haren geen water kunnen ophouden is een ramp om mee te werken, leidt tot knoeiwerk.

Elk kind krijgt nog wat keukenrol voor het opdoppen van de losgemaakte bister … en de tafel wacht alleen nog op de kinderen: een groep van twaalf.

Wanneer ze plaats nemen zijn ze benieuwd wat ze deze namiddag gaan doen. Dat leg ik hun kort uit aan de hand van een voorbeeld dat ik thuis maakte. Dan neem ik een penseel, doop dit in water en schrijf mijn naam op een stuk papier dat bewerkt is met bister en dop dit droog. Zo weten ze meteen wat ze seffens gaan doen en hoe ze me kunnen aanspreken.

Eerst wil ik hen laten kennis maken met het materiaal. Ik heb wat bisterpoeder meegebracht, leg uit waarvan dit gemaakt is, doe wat van dat poeder in een glazen potje, goed schudden, bokaaltje open en op een wit blad teken ik met een penseel gedopt in bister een ‘manneke’. Het omgekeerde kan ook: dat hebben ze daarjuist gezien. Ze mogen het nu zelf eens proberen op het papier dat voor hen ligt. Gewoon lijnen trekken en opdoppen. Dat lukt aardig.

En dan komt het grote werk. Eerst een rondje: wat gaan we tekenen. Iedereen wil zijn ontwerp naar voren brengen. Het lukt me om ieder op zijn beurt te laten spreken. Feitelijk leer je ze op zo’n momenten om een groepsgesprek te voeren: wachten tot je beurt komt, vertrouwen hebben dat je ook aan de beurt komt en niet door elkaar praten. Ik mag fier zijn op deze groep, ze doen het prima.

Papieren worden rondgedeeld … en plots wordt het stil. Ik zorg dat er regelmatig een nieuw stuk keukenrol aangereikt wordt … met vervuild materiaal werken levert dito resultaat. Af en toe krijg ik te horen wat ze op papier zetten: een ‘manneke’, een huisje op de zee, een worm onder de grond, dino’s … Ze werken de ziel uit hun lijf, ook de kinderen van het eerste leerjaar. Geen ongelukken met omvallende waterpotjes, geen geklieder, geen hinderen van de buur links of rechts. Een voorbeeldklas. En het resultaat mag gezien worden. Ze verrassen me zelfs. Maar dan voel ik de aandacht verslappen. We zullen eerst dit afwerken en dan pauze houden, zodat ze even kunnen afreageren.

Tijdens de pauze krijgen ze een dessertje, kunnen ze drinken als ze dorst hebben en gaan ze kijken wat de andere groep gemaakt heeft. Het is hier echt een recyclagebedrijf: van lege kaasdoosjes en de kartonnen binnenkant van keuken- en wc-rollen hebben ze slingers gemaakt. Maar dan zie ik nog eierendozen, stapels krantenpapier … op verwerking wachten.

Na de pauze, die toch vrij lang duurde, probeer ik de groep weer aan tafel te krijgen, maar ik voel dat hun concentratie weg is. Ze proberen nog wat te kleuren, maar het boeit hen niet meer zo. Ze willen naar buiten, profiteren van de enkele uren zon.

Ik ruim dan maar op. Bekijk nog eens de geleverde prestaties … en ben best tevreden. Wanneer ik de speelplaats oversteek komt een jongetje me met zijn step achterna om me te zeggen dat het heel leuk was. Nu is mijn namiddag helemaal goed.

Enkele maanden terug gaf ik me op als vrijwilligster voor de Zomerse Krea-dagen voor kinderen in Werchter.

Naar aanleiding van de kunstroute in Werchter werd via e-mail een uitnodiging rondgestuurd aan de deelnemende kunstenaars en wie interesse had kon zich inschrijven. Een vergadering bracht wat verduidelijking van de doelstelling en organisatie van het project. Elke vrijwilliger besprak wat hij/zij kon aanbieden: zeefdrukken, kleibewerking, schilderen … ’t kwam allemaal aan bod. Zelf koos ik voor werken met bister.

Bister is een poeder dat afkomstig is van gebrande notenomhulsels. Wikipedia geeft volgende omschrijving:

Bister is een geelbruin kleurpigment vervaardigd uit het roet en teer van verbrand hout of schellak of de gemalen bast van walnoten en Arabische gom. Bister komt uit het Frans van het woord 'bistre' wat staat voor bruin, hazelnootkleurig, donkerbruin of chocoladebruin.

Er kan niet alleen mee getekend worden, maar meubels of houten vloeren kunnen er ook mee worden gebeitst.

Het nadeel is het niet-lichtvast zijn van dit materiaal, dat gemakkelijk oplost in water. Hoe meer water gebruikt wordt, hoe lichter de tekening. Tekeningen vervaardigd in bister verdwijnen stilaan indien ze worden blootgesteld aan zonlicht.

Tegenwoordig heeft men verschillend kleuren in bister: accajou, groen, blauw ... Of die poeders allemaal van notenbolsters afkomstig zijn … wie weet. Enkele jaren terug maakte ik het werk dat bovenaan deze blog staat: een grondlaag van groene bister en daaruit de tekening opgelicht. Ik heb daar enorm veel plezier aan beleefd.

Met de kinderen wil ik ook een tekening losweken uit bister. Daarvoor heb ik voor elk kind een blad papier bewerkt met notenbister. Omdat de kinderen wellicht voor de eerste keer met bister werken heb ik een oefenblad gemaakt, kleiner dan het ‘echte’ blad. Daarop kunnen ze proberen hun eerste lijnen te trekken: penseel in water doppen, lijn trekken en droog doppen met keukenrol. Lijkt allemaal heel eenvoudig maar als je als kind voor de eerste keer voor zo’n opdracht staat is het toch een hele ontdekkingsreis.

De voorbereiding zelf bezorgde me al veel plezier. Terwijl ik blad na blad voorbereid stel ik me de kinderen voor die erop gaan werken. Wel aarzel ik even bij de leeftijd: de jongsten hebben net het eerste leerjaar achter de rug. Wellicht hoef ik me geen zorgen te maken: zij zullen het op hun manier wel klaar spelen.

Ik voorzie voldoende materiaal: een groot blad ingesmeerd met donkere bister, een klein oefenblad dat niet zo donker uitgevallen is, een klein blad met donkere acryl bewerkt om met kleurpotloden te experimenteren en een gewoon wit tekenpapier om, als de deelnemers nog zin hebben, de laatste minuten vol te krijgen.

Ik verheug me al op die workshop: een paar uren werken met kinderen boeit me. Soms zie je hun fantasie zo open bloeien. Laat me dan maar bekaf zijn als ik naar huis ga.

kinderen blazen bellen

oplichtend in de zon

kleuren van de regenboog

ze veroveren de zomer

niet gehinderd door regen

lachen om elkaar

en hun spel

grijpen in de lucht

de uiteenspattende illusie

krijgen honger

aan tafel

grootse verhalen

uit hun kleine koninkrijk

De rondleiding is nog niet helemaal beëindigd, zo kan ik voor het laatste uur aansluiten bij de groep. Eerst komt een kerk aan bod. Uitleg van de gids over het eerste houten bouwsel. Zoals overal komt er dan wel een of andere oorlog of is er een blikseminslag die de kerk verwoest. Daarna de wederopbouw. De kerk is altijd open, omdat er geen kunstschatten mee te nemen vallen. Niet dat de kerk geen kunstschatten bezit, maar die steek je zo maar niet in je binnenzak. In deze kerk is er een preekstoel van grote waarde. Inderdaad, de spreekstoel is kunstig uitgesneden en neemt wel een ruimte in die groter lijkt dan de concrete afmetingen. Ik heb altijd wat moeite met ‘imponerende kunst’, zoals kerken, justitiepaleizen, … tot kastelen en hun tuinen. Naast hun functie als gebouw willen ze ook de (kleine) mens overdonderen: wat zou je als individu de macht die dergelijke gebouwen vertegenwoordigen durven in vraag te stellen.

Op de Tieltse markt is het een ander verhaal. Drie standbeelden van de beeldhouwer Jef Claerhout maken daar hun opwachting. Het gaat om drie figuren die in de plaatselijke legenden zijn blijven leven. Als je die figuren van hun plaatselijke versiering ontdoet, ontdek je een universele betekenis. De vrouw die tot heks herleid wordt omdat ze de macht van een machtig man weerstreeft. De man die carrière maakt bij een bepaalde heer maar dan geliquideerd wordt omdat die heer politiek heeft afgedaan. Ten slotte de moordenaar die zonder vorm van ernstig onderzoek of proces gedood wordt, omdat dit nu eenmaal de beste oplossing was voor de toenmalige machthebbers. De standbeelden zijn er gekomen als een soort van eerherstel aan die voorbije figuren, toch zou ik liever niet herdacht willen worden op zo’n wijze.

Maar daarmee eindigt de rondleiding en wandelden we richting restaurant waar we verwacht worden.

Nu komen de hedendaagse verhalen aan bod: kinderen, kleinkinderen, gezondheid, herinneringen … vooral de vriendschap van dit samenzijn laat iedereen van deze groep opnieuw samenkomen.

Na het eten trekken we richting ‘Huize Vera’, waar we onthaald worden op zelfgemaakt dessert en heerlijke zelfgebakken taarten. Aan hoeveel personen heeft Vera gedacht toen ze de keuken indook? Maar vandaag tellen we de calorieën niet, we genieten ervan.

En dan is het plots tijd om uit te zwaaien. Ik ga mee met Lieve, die me in Puurs aflevert aan het station. Maar eerst wip ik even bij haar thuis binnen. Haar man onderhoudt een grote groentetuin met serre. Heerlijk om zien hoe alles groeit. Bij het afscheid krijg ik warempel nog wat eitjes en courgettes mee: die zullen dubbel zo lekker smaken. Lang moet ik niet op de trein wachten en iets meer dan een half uur later komt het station Haacht in zicht. Ondertussen heeft Karel gebeld met de vraag hoe de situatie zich aandient: wacht hij voor het avondeten? Ik kan hem gerust stellen dat dit niet meer hoeft.

Wanneer ik tegen achten thuis kom heb ik alleen nog zin om een zetel op te zoeken. Ik probeer nog wat te lezen, maar zal morgen de laatste bladzijden uitlezen, ik ben echt moe.

Gisteren kwamen we samen met dertien studenten van in de normaalschool, allemaal ouder wordende dames van rond de zeventig jaar. Om 10 uur werden we in Tielt (West-Vlaanderen) verwacht. Vera had een gids gevraagd om ons te begeleiden doorheen enkele bezienswaardigheden van de stad.

Omdat Tielt toch een heel eind reizen is (ik ga uiteraard met het openbaar vervoer) besloot ik later aan te sluiten, het was anders zo vroeg opstaan om rond 10 uur in Tielt te geraken.

Met de trein rijden betekent voor mij een stuk op vakantie zijn, zeker als er niet teveel volk op de trein zit. Een goed boek is dan een onmisbare reisgezel.

Voor deze reis nam ik ‘Het Zimmermann Telegram’ mee van Barbara Tuchman. Ondertitel: ‘Het complot dat Amerika bij de Eerste Wereldoorlog betrok’. Barbara Tuchman is een gekende en zeer gewaardeerde historica, daarbij heeft ze en zeer levendige schrijfstijl en is ze niet vies van ironie om ‘de grote politiek’ in zijn blootje te zetten. Een boek waarin verhaallijnen vanuit verschillende standpunten zich ontwikkelen: Duitsland, Engeland, Amerika, Mexico, Rusland, Japan … , de achterliggende bedoelingen ontsluierd worden, de wereldbeslissingen duidelijk samenhangen met het karakter en vooringenomenheid van de concrete medespelers. Een boek vol spanning … waarin je jezelf de vraag stelt hoe het kan dat politici met wereldfaam net een stel kinderen zijn die precies een spelletje spelen waarin ze elkaar proberen te overbluffen. Je zou de ontwikkeling van het verhaal zelf niet durven bedenken, omdat het zo ongeloofwaardig klinkt … en toch. Ondertussen kan je niet anders dan denken aan de dood van zovele vooral jonge mensen

Toen ik het boek begon te lezen was ik er onmiddellijk in de ban van. Ik keek al uit naar de treinreis om het boek verder te lezen. Gelukkig vond ik een trein die me vanuit Haacht in één ruk naar Gent-Sint-Pieters bracht. Het spitsuur was voorbij en ik vond een rustig plaatsje waar ik de wereld aan zijn lot kon overlaten om te verdwijnen in een thriller van waargebeurde geschiedenis. In Gent diende ik wel even te wachten op de aansluiting naar Tielt. Met een kop koffie (geserveerd aan een van de voedselstandjes in een plastieken bekertje, maar dat deerde niet) trok ik me terug in een aftands wachtlokaal op het perron, zodat ik geen risico liep het vertrek van de trein te missen. Ook die trein bood me voldoende comfort om verder te lezen. Toen ik bij de uitgang van het station in Tielt kwam stond er een plaat met enkele foto’s uit de Eerste Wereldoorlog. Even wist ik niet waar ik me bevond: ’t was net of mijn lectuur verder liep.

Gelukkig werd ik spoedig daarna opgepikt en drong de realiteit van het hier en nu door: hartelijk werd ik door de dapperen die op tijd arriveerden begroet. Meteen was het Zimmerman telegram vergeten.

Het Zimmerman Telegram

Barbara Tuchman

ISBN 90 10 04945 0

Nog een ontwerp van krassen. Terwijl mijn vingers verkrampen omdat het materiaal niet altijd zo bereidwillig is zich te lenen voor wat ik wil, kan ik veel agressie kwijt. Je ‘hoort’ ook het krassen. Dat maakt de beleving nog intenser. Het resultaat hoeft geen agressief uitziend product te zijn, integendeel. Want eens de agressie weg, komt er rust, verzoening met …

spectraallijn (Van Daele)

- lijn van een (door gloeiende of door elektrische ontladingen geïoniseerde gassen uitgezonden) lijnenspectrum

  synoniem: spectrumlijn

- de daarmee overeenkomende donkere absorptielijn in het spectrum van de zon of een andere ster

 
Om de verregenende zomer te lijf te gaan orden ik mijn boeken. Dat is af en toe dringend nodig, niet alleen om de boeken een plaats te geven in het totaal … maar ook om het stof te beperken. Ik heb steeds een aantal bananendozen bij de hand. Die hebben al hun dienst bewezen bij verschillende verhuizingen, en nu worden ze gevuld met boeken. De hele living staat vol, zodat de boeken gemakkelijk per soort kunnen verzameld worden. Na een tijdje bemerk ik hoe “zwaar” boeken wegen.

Karel heeft een verzameling beeldjes: ofwel figuurtjes die met een boekje bezig zijn of musiceren. Die staan overvloedig verspreid voor de boeken in de boekenrekken. Feitelijk is het wel leuk om zien, het relativeert de ernst in al die serieuze boeken. Ik heb er altijd op gestaan dat hij voor het onderhoud van die beeldjes zou instaan … maar nu stof ik toch de beeldjes af, het hoort bij het herschikken van mijn boeken. Wellicht dat ik ooit een poging onderneem om de beeldjes voor de boeken van Karel een beurt te geven. De Olympische Spelen komen er aan en dan is zo’n klus iets dat samen kan gaan met tv kijken: alleen op de momenten dat het er echt op aan komt kijk ik dan. Zo kijk ik ook naar de Ronde: de laatste kilometers volg ik. Om tennis te kijken heb ik graag ook wat om handen, ik heb het nog altijd moeilijk om zomaar voor me uit te luieren, terwijl, als gepensioneerde, de tijd me gegeven is om dat te doen.

Wanneer de boeken weer op hun plaats staan voel ik me zelf ‘geherstructureerd’. Ik weet nu weer alle boeken staan en alle boeken hebben nog een plaats gevonden. Er zijn nog wel wat plaatsen waar ik nog moet langs gaan, maar dat kan zachtjes aan, zo breekt het lijntje niet (om in de lijnentaal te blijven).

olielijn (Van Daele)

- oliehoudende aardlaag

Zaterdag kwamen de buren samen. Farida en Frank hadden de buurt uitgenodigd om iets te komen drinken en wie zin had kon ook nog frieten met worst krijgen: niet teveel werk en toch gezellig. Mij smaakte het in elk geval.

En of de weergoden die samenkomst goed gezind waren: de zon was van de partij. Pas toen we de  laatste deelnemers naar huis gingen begon het te druppelen, net lang genoeg om alles naar binnen te halen wat niet buiten mocht blijven en dan kwam de bui helemaal tot stand.

We zitten toevallig aan tafel met onze naaste buren. We praten niet zo vaak met elkaar. Als ik buitenkom is het meestal in de auto op weg naar ergens. Ook voor de buurvrouw is dat zo. Als we elkaar zien, zwaaien we, maar daarmee is onze communicatie afgelopen.

Nu hadden we tijd zat en bij een heerlijk koude Duvel vlot het gesprek nog eens zo goed. Waarover praat je als ouder wordende mensen? Over vroeger natuurlijk, de studententijd en de wijze waarop we probeerden een eigen weg te vinden in het mei ‘68 beleven. De kinderen komen ook uitgebreid aan bod. Feitelijk is de avond zo om. Bij het opstappen vinden we allebei dat we dit nog eens moeten overdoen. Hopelijk lukt dit, waarom niet.