Vrouw - zacht en hard I
Brigitte Simon en Monique Haeck stellen samen ten toon in ‘De schuur van A’ de tentoonstellingsruimte van Fons van Tricht. Titel van de tentoonstelling: vrouw - zacht en hard. Brigitte was mijn vroegere docente schilderen in Werchter en trouwde met de zoon van Monique.
In deze dubbeltentoonstelling stelt Brigitte schilderwerken te toon … allemaal van klein formaat op een uitzondering na. Ze hanteert een speciaal kleurenpalet waarbij normaal gesproken het woord kitch komt bovendrijven, terwijl de kleuren zoals ze hier op doek gebracht zijn, een speels accent geven: er straalt licht uit de werken en iets van naïeve openheid.
Daarbij maakt Brigitte ‘reeksen’. Haar werken die hier hangen hebben te maken met de evolutie van kind tot volwassen vrouw. Het enige nogal grote schilderij gaat over een baby. Er komen een paar werkjes met landschappen uit Roemenië , waarvan ze afkomstig is. Volgt een reeks waarbij ze vertrok van foto’s met haar zus. Ergens anders hangt de reeks die ik ‘schreeuwen’ wil noemen. Kleine werken met eenzelfde thema: een hoofd met daarin de tot stilte verstolde schreeuw van ontzetting, pijn angst.
Naast de grotere en eerder donkere werken van Monique brengen de werken van Brigitte iets ondeugends aan, iets van: probeer ook eens andere insteek, komaan het is niet allemaal droeve ernst.
Moederdag


De oudste dochter belt me om me uit te nodigen op zaterdag voor een etentje bij haar thuis: ze wil dan Moederdag vieren, omdat ze zondag benomen is door de dansschool, dan gaat de cheergroep hun titel van Belgisch Kampioen opnieuw proberen te veroveren.
Ik had er helemaal niet aan gedacht dat het zondag Moederdag was. Als kind vierden we Moederdag op 15 augustus, op sleeptouw genomen door de Antwerpse gewoonte. Omdat het weer een tijdje geleden is dat we in Leuven waren, in Werchter geen winkels zijn (behalve twee bakkers en een beenhouwer… maar we bakken zelf ons brood en vlees halen we in een algemene voedingswinkel) en we alleen Tremelo zien vanuit de wagen om naar het grootwarenhuis te rijden, was het mij nog niet opgevallen dat Moederdag in aantocht was.
Toen de uitnodiging van mijn dochter kwam voor een vervroegde Moederdag was ik wel een beetje verrast, zij het erg aangenaam. De ouders van haar man zouden ook komen … en omdat we reeds meerdere keren samen aan tafel zaten voor een feestelijke gelegenheid en dat telkens heel prettig verliep, keek ik wel uit naar dat etentje.
Ik geef van harte toe dat mijn dochter lekker kookt en dat dit meespeelt in de verwachting naar de feestelijke ontvangst.
Wanneer ik me klaarmaak ontdek ik dat ik de Oost-Indische inkt niet van mijn nagels krijg: ik heb wat moeten aanmodderen met als resultaat dat er wat inkt buiten de inktpot terecht kwam. Nu ja, ik beschouw het maar als een werkongeval.
Zondag kwam dan de jongste zoon met vriendin Moederdag vieren waarbij Karel kookt … zoals gewoonlijk. De jongste dochter heeft het te druk met studeren. Daarom stuurde ze me op Moederdag bijgaande foto … die meer dan dertig jaren geleden werd genomen.
Ik voel me verwend: dank je wel kinderen.
De kersen van mijn kinderjaren
Aan de bezoekers die langs komen tijdens de kunstroute, geef ik uitleg over mijn werken, o.a. over herinneringen aan mijn kinderjaren: mijn geboortedorp, de straat naar school, mijn geboortehuis . De drie werken zijn getekend op een achtergrond van tekst: de oude Mechelse catechismus, die we als kind leerden afratelen. Ik wil daarmee aantonen hoe gans onze opvoeding doordrongen was van die katholieke godsdienst. Leuke momenten waren voor mij de processies, maar traumatiserend waren de verschrikkingen van een zondig leven. Als je bij het communiceren zou ‘bijten’ op de ouwel, riskeerde je mond vol bloed te stromen en die autoritaire vader van een God die steeds wraak nam met verdoemenis en hel als je tegen zijn wil in handelde. Je kon wel een handeltje sluiten met die God, door boetedoening, novenen en aflaten … soms was bidden (gratis) voldoende, vaak werd er ook een gift in al dan niet ‘klinkende munt’ gevraagd.
Mensen van mijn leeftijd herkennen zich in dat verhaal. Nu kan ik die verhalen relativeren: zoals sprookjes zich ook niet altijd even zachtaardig ontwikkelen, even kleurrijk en dramatisch zijn die godsdienstige verhalen. Alleen wist ik wel het verschil tussen sprookjes en godsdienst: de verhalen over feeën en reuzen waren ‘maar’ sprookjes, dus fantasie, de verhalen over liefhebbende en straffende god waren ‘waarheid’ , waarmee je best kon rekening houden.
Wanneer ik de tentoonstelling aan kant heb, wil ik tekenen om tot rust te komen. Ik denk voortdurend terug aan vroeger en wil daar iets rond doen. Het wordt: ‘De kersen van mijn kinderjaren’. Heel gestileerd. Er stond een kersenboom op ‘het koertje’ bij ons geboortehuis. Wanneer de kersen rijp waren nam vader een grote ladder, plantte die tegen de boom en plukte een overvloed van kersen. Elk jaar opnieuw beleefden we dat kersen plukken, elk jaar weer die momenten van overvloed aan sappige, donkerrode, zoete kersen. Kersen zijn in mijn herinnering verbonden met geluk, warme dagen, verwachtingsvol uitkijken naar vader die uit de boom kwam met een emmer vol kersen.
Die kersen wil ik weer oproepen. Maar de kersen zijn niet meer wat ze waren. Ze hebben een achtergrond waar wrange herinneringen aan vastgeknoopt zijn. Wat als kind zo beloftevol tegemoet kwam uit de toekomst moest inboeten en kleurde vaak donker tegen de overmacht van de realiteit: zelfs de kracht van fantasie zoals in de sprookjes, was er niet tegen bestand en van de kerkelijke formules ging er voor mij weinig troost uit. Uiteindelijk geef ik de kersen een gele kleur: ze zijn vergiftigd
Het geel van de paardenbloemen
Waren de dagen voor de kunstroute zomers, tijdens en na de kunstroute lijken de aprilse grillen te zijn ontwaakt. Tussen de buien door komt dan een zon te voorschijn, die, alsof ze zich geneert wat haar collega neerslag aanricht, ons overlaadt met warmte en licht. Ik maak van die zonnige pauzes gebruik om even de tuin in te trekken en enkele foto’s te nemen.
Twee weken terug maaide ik voor het eerst dit jaar het gazon. Ondertussen kreeg het gras en wat er allemaal tussen groeit, de gelegenheid om terug want lengte te veroveren … en pronken de paardenbloemen in hun prachtig gele uitrusting. Het is net of ze nog nooit die diepte van geel bereikt hebben. Waarschijnlijk ben ik elk jaar even verrukt over dat diepe geel na de donkere kleuren van de winter.
De blauwe regen laat zich ook bewonderen: een overvloed van bloemen nodigt de lente uit om maar definitief te blijven.
Nu is de tuin zowat op zijn mooist. Ik geniet ervan.

