NAP ( ?)

FLANDRIA (?)

Cycles FLANDRIA ------- ?

Dit balhoofdplaatje geeft vermoedelijk niets te maken met het bekende  Belgische merk Flandria uit Zedelgem? Op het plaatje zien we naast de tekst Cycles FLANDRIA ook een Belgische koningskroon, het zelfde model van kroon werd vroeger ook gebruikt door het Belgisch leger (Infanterie-Linie regimenten).

Flandria betekent letterlijk “Vlaanderen” in het Latijn. Het woord werd vooral gebruikt in historische en officiële contexten om te verwijzen naar het graafschap Vlaanderen in de middeleeuwen.  Kort gezegd: Flandria = Vlaanderen, maar dan in een oudere/Latijnse vorm.

Extra info zou welkom zijn!

In Zuid-Afrika, in Stellenbosch, is er een fietsenzaak die de naam Flandria Cycles draagt. Waarschijnlijk heeft dit ook niets te maken me dit merkplaatje? Flandria Cycles werd in 1976 opgericht door het Belgische echtpaar Danny en Vera Verschaeve. Afkomstig uit het fietsgekke België, zagen zij de kans en hadden zij de visie om Flandria Cycles op te richten om te voorzien in de fietsbehoeften van de regio Stellenbosch.In maart 2008 kochten Alwyn de Kock en Linus van Onselen het bedrijf samen van Danny en Vera, en in juli 2013 verkocht Linus zijn aandeel in Flandria Cycles aan zijn zoon Leonardo.

https://flandria.co.za/about-flandria-cycles-stellenbosch/

Flandria Cycles, Stelmark Centre, c/o Banghoek Avenue en Andringa Street, Stellenbosch

Cycles FLANDRIA ------- ?

Cette plaque de marque de vélo n'a probablement rien à voir avec la célèbre marque Flandria de Zedelgem - Belgique? Sur la photo, on voit à côté du texte Cycles FLANDRIA également une couronne royale belge, le même modèle de couronne étant également utilisé par l'armée belge (régiments d'infanterie-Ligne).

En Afrique du Sud, à Stellenbosch, il y a un magasin de vélos appelé Flandria Cycles. Cela n'a probablement rien à voir avec cette plaque de marque ?

Toute information supplémentaire serait la bienvenue !

Flandria signifie littéralement « Flandres » en latin. Le terme était principalement utilisé dans des contextes historiques et officiels pour désigner le comté de Flandre au Moyen Âge. En résumé : Flandria = Flandre, mais sous une forme ancienne/latine.

RAY. IMPANIS (B)

CYCLES RAY. IMPANIS --------------België

Raymond Impanis (Berg, 19 oktober 1925 – Vilvoorde, 31 december 2010) was een Belgisch wielrenner.

Zijn bijnaam was het bakkertje van Berg. Het verhaal gaat dat hij door zijn moeder, die onbekend bleef, te vondeling gelegd werd in een biezen mand op de stoep van de kerk van Berg alwaar hij door de plaatselijke pastoor gevonden werd die vervolgens de bakker van Berg de opdracht gaf om zich over het kind te ontfermen. Het kind zou dan de achternaam Impanis, hebben gekregen, potjeslatijn voor in een brood. De veronderstelling dat Raymond Impanis of zijn vader vondelingen waren, berusten evenwel op een misverstand. Raymond Impanis zag het levenslicht in een bakkersfamilie. Hij erfde zijn ongewone Vlaamse familienaam van zijn grootmoeder.

Impanis was beroepsrenner van 1947 tot 1963. Hij won klassiekers als de Ronde van Vlaanderen, Parijs-Roubaix (die hij evenals Servais Knaven 16 maal uitreed, een record), Gent-Wevelgem en de Waalse Pijl, en was tweemaal eindwinnaar in Parijs-Nice. Frappant is wel dat Impanis nooit Luik-Bastenaken-Luik won maar hij werd wel viermaal tweede, in 1947, 1948, 1954 en 1955. Een val in 1942 tijdens een wedstrijd in Tremelo zorgde ervoor dat hij zijn rechterarm amper nog kon buigen. Eén record staat nog steeds alleen op zijn naam: bij zijn debuut in de Tour in 1947 - hij was toen 21 jaar - won hij de langste individuele tijdrit die ooit in de Tour werd gereden. Het was een rit tussen Vannes en Saint-Brieuc over 139 kilometer.

Zijn naam is verbonden aan de Grote Prijs Raymond Impanis, tussen 1982 en 1993 een wedstrijd voor beroepsrenners. Vanaf 2006 tot 2010 werd het een wedstrijd voor eliterenners zonder contract en beloften, georganiseerd door de plaatselijke Wielerclub Kampenhout. Vanaf 2011 is het weer een volwaardige profkoers, maar wordt nu verreden onder de benaming Primus Classic Impanis-Van Petegem. Samen met zijn zoon Ben zorgde hij voor de radioverbindingen voor de Koninklijke Belgische Wielrijdersbond tijdens belangrijke nationale wielerwedstrijden. Impanis overleed op 31 december 2010 in Vilvoorde op 85-jarige leeftijd.

M. VAN HYFTE (B)

Cycles M. VAN HYFTE – België

Maurice Van Hyfte , of Maurits Van Hyfte , was een Belgische wielrenner, geboren op 11 februari 1903 in Adegem en overleed op 21 januari 2002 in Damme . Profrenner van 1925 tot 1930, en in 1933 won hij met name Parijs-Saint-Étienne in 1926.

Maurice Van Hyfte, ou Maurits Van Hyfte, est un coureur cycliste belge, né le 11 février 1903 à Adegem et mort le 21 janvier 2002 à Damme. Professionnel de 1925 à 1930, puis en 1933, il a notamment remporté Paris-Saint-Étienne en 19261.

Professionele teams/Équipes professionnelles

1924:    individueel / individuel

1925:     Wonder

1926:     Ravat-Wonder-Dunlop

1927:     Wonder

1928-1930:         Alcyon-Dunlop

1933:     individueel / individuel

BSA Trade Mark   (B & Fr)  

BSA, Trade Mark           Holz, J.   Brussel  1903-03-14

Tijdens het eerste decennium van de 20e eeuw verkocht BSA frames en fittingen via de handel aan fietsagenten die hun eigen transfers konden toevoegen voor wederverkoop aan het publiek. Zo'n fiets wordt nu algemeen beschreven als een BSA Fittings Machine . Als de fiets een BSA-frame bevatte en door BSA zelf was geassembleerd, kon deze worden uitgerust met een BSA Piled Arms- transfer. Als alle componenten BSA waren behalve het frame, zou deze een transfer kunnen hebben (gemonteerd op de bovenkant van de zitbuis) met de tekst: 'Gegarandeerd gebouwd met een set BSA-fittingen.'BSA Fittings vertegenwoordigden een zeer belangrijk onderdeel van de fietsgeschiedenis, dit vanwege hun hoge standaard en perfecte standaardisatie. In feite hanteerde BSA bij het bewerken van fietsonderdelen dezelfde hoge normen als bij de wapenproductie.

Voor fietsenbouwers in het buitenland was dit een ideale regeling, vooral omdat onderdelen goedkoper te importeren waren dan complete machines. In feite heeft BSA Fittings een complete revolutie teweeggebracht in de fietsenhandel. Dankzij de fittingen konden fietsfabrikanten een eindeloos aanbod van op maat gemaakte fietsen aan hun klanten leveren:

'Als gevolg hiervan nam de import van complete fietsen geleidelijk af, totdat deze uiteindelijk helemaal verdween, en, in omgekeerde verhouding, werden de naam BSA en het handelsmerk van de Three Piled Rifles erkend als het kwaliteitskenmerk, zoals toegepast op fietsen . Niets beters was gewenst, niets zo goeds was verkrijgbaar, en vandaag de dag staat de lokaal gebouwde BSA-machine oppermachtig als de enige fiets die echt de moeite waard is om te hebben voor Australische omstandigheden.'* Je kunt de BSA-fittingen op de hieronder afgebeelde machine bekijken bij Lewis Cycle en Motor Works in McHenry St Adelaide, rond 1904. (Foto met dank aan Leon Mitchell**).

Afgezien van Spring-Frame-modellen, maakte BSA in die tijd geen complete fietsen voor het publiek. Als een lid van het publiek een BSA-machine wilde, bestelde hij een frame bij een lokale leverancier en liet het voorzien van BSA-componenten. In de catalogus van 1903 adviseerde BSA:

Opgemerkt moet worden dat wij geen complete fietsen maken; maar als een fietser moeite heeft een fabrikant te vinden die zijn specificatie van BSA-fittingen accepteert, geven wij u graag het adres van een betrouwbare fabrikant in welk district dan ook.

BSA hervatte in 1910 de directe verkoop van complete fietsen.

https://onlinebicyclemuseum.co.uk/1900-bsa-fittings-catalogue-french/?tax=tour&tid=64a

CYCLES

Cycles—dit is een regelmatig voorkomend massaproductie balhoofdplaatje. Plaatje komt vaak voor in België, maar ook in Nederland. Komt ook voor zonder kroon.

FRANS MASSAPRODUCTIEPLAATJE

FRANS MASSAPRODUCTIEPLAATJE –  Legion d’honneur

Op het merkplaatje zien we een niet 100% juiste afbeelding van het Franse ereteken het Legion d’honneur.

De Nationale Orde van het Legioen van Eer ( Frans : Ordre national de la Légion voorheen de Keizerlijke Orde van het Legioen van Eer ( Ordre impérial de la Légion d'honneur ), is de hoogste en meest prestigieuze Franse nationale orde van verdienste, zo wel militair als  civiel. Bestaande uit vijf klassen, werd deze oorspronkelijk in 1802 ingesteld doorNapoleon Bonaparte en is (met incidentele kleine wijzigingen) behouden door alle daaropvolgende Franse regeringen en regimes.

Het motto van de Orde is Honneur et Patrie ("Eer en Vaderland").

MASSAPRODUCTIEPLAATJES

LE GAULOIS (Fr)

Le Gaulois  cycles - Het merk Le Gaulois was een fictief merk dat door onderaannemers aan fietsendistributeurs werd aangeboden. De fabrikant van Cycles LE GLOBE verkocht in zijn catalogus uit 1909 naast de frames ook LE GAULOIS-badges (en vele andere). De koper kon zijn klanten dus producten onder dit niet-geregistreerde merk aanbieden.

Het Gaulois balhoofdplaatje is in feite ook een massaproductieplaatje.

De Franse uitdrukking “Le Gaulois” betekent letterlijk “De Galliër” in het Nederlands.

Historisch: “Le Gaulois” verwijst naar een inwoner van Gallië, het gebied dat ruwweg overeenkomt met het huidige Frankrijk, België en delen van Zwitserland en Italië vóór de Romeinse overheersing.

MASSAPRODUCTIEPLAATJES

FABRICATION GARANTIE

MODEL DE LUXE CONSTRUCTION GARANTIE

CONSTRUCTION GARANTIE ?

CYCLES ?

CYCLE GARANTI (?)

Massaproductieplaatjes - onafgewerkte

MASSAPRODUCTIEPLAATJES

Met balhoofdplaatjes is het altijd uitkijken geblazen! Vanaf ongeveer 1895 toen de massaproductie van tweewielers op gang kwam werden de balhoofdplaatjes vervaardigd door naamplaatfabrikanten. Daardoor waren de kopplaatjes vaak eenvoudiger en werd de tekst er soms in geslagen met slagletters. Uiteraard waren er nog andere en luxueuzere plaatje te verkrijgen.

Fietsenmakers konden heel lang frames en alle ander toebehoren van een fiets bij de groothandel bestellen, de fiets samenstellen en er dan vervolgens een eigen balhoofdplaatje op bevestigen. De catalogus uit 1925 van Arthur Hérold, uit Villemomble bij Parijs, toont ons diverse modellen.  Zo staat er ook een balhoofdplaatje  bij met het merk "Great-Event" uit Chicago. Dat de fiets uiteindelijk in Parijs (om zo maar een Franse plaats te noemen) in elkaar werd gezet en absoluut geen Amerikaanse fiets was deed er niet toe, maar het maakt het er nu voor de verzamelaar van oude fietsen of balhoofdplaatjes niet gemakkelijker op. Een Engels of Amerikaans klinkende naam stond toen vaak garant voor klasse en deugdelijkheid en het was ook modieuzer.

DE GESCHIEDENIS VAN BALHOOFDPLAATJES

 Hier is een overzicht van de geschiedenis van balhoofdplaatjes (headbadges) van fietsmerken, met aandacht voor stijl, techniek en betekenis.

WAT IS EEN BALHOOFDPLAATJE?

Een balhoofdplaatje is het merkembleem op de balhoofdbuis (de voorkant van het frame). Het diende niet alleen als logo, maar ook als kwaliteitskenmerk en statussymbool.

BEGINPERIODE (CA. 1880–1910)

Kenmerken:

Handgemaakte of gegoten plaatjes

Materialen: messing, koper, soms zilverkleurige legeringen

Bevestiging met kleine spijkertjes (niet gelast)

Stijl:

Zeer decoratief: art nouveau, florale motieven, wapenschilden

Veel tekst en details

Voorbeelden:

Rudge, Humber, Gazelle (vroeg)

Britse en Franse fietsmerken liepen voorop! In deze periode was het balhoofdplaatje vaak net zo belangrijk als het frame zelf.

GOUDEN TIJD (CA. 1910–1930)

Kenmerken:

Professioneel geëmailleerde plaatjes

Heldere kleuren, vaak meerdere lagen email

Sterke merkidentiteit

Stijl:

Art nouveau → art deco

Schildvormen, kronen, dieren (leeuw, adelaar)

Voorbeelden:

Gazelle (iconische gazelle in schild),Batavus, BSA, Raleigh

 Dit wordt door verzamelaars vaak gezien als de mooiste periode.

INDUSTRIALISERINGSFASE (CA. 1930–1950)

Kenmerken:

Meer standaardisatie

Dunner metaal

Minder handwerk door economische crisis en oorlog

Stijl:

Strakker, minder ornamenten

Meer nadruk op leesbaarheid

Bijzonder:

Tijdens WOII soms helemaal géén balhoofdplaatjes (materiaaltekort)

 NAOORLOGSE PERIODE (CA. 1950–1970)

Kenmerken:

Overgang naar stickers en transfers

Plaatjes vaak alleen op luxere modellen

Stijl;

Modernistisch

Minder diepte, eenvoudiger vormen

Voorbeelden:

Peugeot (leeuw, soms als plaatje, soms als sticker),Hercules, Union

Marketing werd belangrijker dan ambacht.

TERUGLOOP EN NICHEGEBRUIK (CA. 1970–2000)

Kenmerken:

Bijna volledig vervangen door decals

Kostenbesparing en massaproductie

Uitzonderingen:

High-end raceframes

Ambachtelijke framebouwers

REVIVAL & HEDENDAAGS GEBRUIK (2000–NU)

Kenmerken:

Retro-esthetiek

CNC-gefreesd of lasergegraveerd

Soms weer geëmailleerd

Gebruikers:

Custom framebouwers

Merken als Rivendell, Cinelli (special editions)

Restauraties van vintage fietsen

Hier is een overzicht van de geschiedenis van Belgische balhoofdplaatjes (head badges), met focus op fietsen — want daar wordt de term meestal voor gebruikt in België en Nederland.

ONTSTAAN (EIND 19E – BEGIN 20E EEUW)

In België begon de fietsindustrie sterk te groeien rond 1890–1910.

Fietsmerken gebruikten balhoofdplaatjes om zich te onderscheiden in een snel groeiende markt.

Vroege plaatjes waren:

Gemaakt van messing of koper

Vaak geëmailleerd

Met art-nouveau-invloeden (vloeiende lijnen, wapens, kronen)

Bekende vroege Belgische fietsregio’s:

Luik (Liège)

Brussel

Vlaanderen (o.a. West- en Oost-Vlaanderen)

GOUDEN PERIODE (1920–1950)

Dit is de bloeitijd van Belgische balhoofdplaatjes.

Kenmerken:

Rijke detaillering

Nationale symboliek (bv. Belgische leeuw)

Meertaligheid (Frans / Nederlands)

Merknamen in sierletters

Bekende Belgische merken met iconische plaatjes

FN (Fabrique Nationale – Herstal)

La Française (Belgisch-Frans georiënteerd)

Saroléa

Flandria

Veel merken lieten hun plaatjes maken door gespecialiseerde emailleer-ateliers, soms dezelfde die ook juwelen of militaire insignes produceerden.

NA DE TWEEDE WERELDOORLOG (1950–1970)

Productie moest goedkoper en sneller

Overgang naar:

Geperst aluminium

Minder emaille

Strakkere, functionele ontwerpen

Sommige merken stapten over op stickers of decals, maar het plaatje bleef een kwaliteitskenmerk bij sport- en koersfietsen.

NEERGANG EN VERDWIJNEN (JAREN 70–90)

Massaproductie en globalisering

Lastechnieken maakten bevestigingsgaatjes minder wenselijk

Balhoofdplaatjes verdwenen bij:

Goedkopere fietsen

Industriële frames

Ze bleven nog wel bestaan bij:

Racefietsen

Ambachtelijke framebouwers

Luxe- en exportmodellen

HEDENDAAGSE BETEKENIS

Vandaag zijn Belgische balhoofdplaatjes:

Verzamelobjecten

Populair bij restaurateurs van vintage fietsen

Bronnen voor:

Datering van frames

Identificatie van obscure merken

Regionale fietsgeschiedenis

Originele geëmailleerde Belgische plaatjes kunnen waardevol zijn, zeker als ze zeldzaam of intact zijn.

Overzicht van productietechnieken voor balhoofdplaatjes (head badges), zoals gebruikt op fietsen en soms motorfietsen. Ik splits het op naar materiaal, techniek en afwerking, zodat je makkelijk kunt vergelijken.

1. VEELGEBRUIKTE MATERIALEN

Aluminium – licht, corrosiebestendig, goed te stansen en frezen

Messing – klassiek uiterlijk, goed voor emailleren

RVS (roestvast staal) – duurzaam, modern uiterlijk

Staal – sterk, vaak gelakt of verchroomd

Zink (Zamak) – geschikt voor giettechnieken

Kunststof – goedkoop, flexibel in vorm (vooral bij massaproductie)

2. PRODUCTIETECHNIEKEN

2.1 Stansen / persen

Proces

Plaatmateriaal wordt met een matrijs in vorm geperst

Reliëf (logo/tekst) kan meteen worden mee gedrukt

Voordelen

Geschikt voor grote aantallen

Lage kostprijs per stuk

Klassieke uitstraling (veel vintage badges)

Nadelen

Hoge opstartkosten (matrijs)

Minder geschikt voor kleine series

2.2 Gieten (bijv. zinkgieten / spuitgieten)

Proces

Gesmolten metaal (vaak Zamak) wordt in een mal gegoten

Voordelen

Complexe vormen mogelijk

Dikker en robuuster uiterlijk

Geschikt voor 3D-logo’s

Nadelen

Minder scherpe details dan frezen

Zwaarder dan plaatmateriaal

2.3 CNC-frezen

Proces

Badge wordt uit massief metaal gefreesd

Voordelen

Zeer hoge detailnauwkeurigheid

Ideaal voor kleine series of maatwerk

Strakke, moderne look

Nadelen

Duurder per stuk

Meer materiaalverlies

2.4 etsen (chemisch of laser)

Proces

Oppervlak wordt plaatselijk weg geëtst om tekst of patronen te maken

Voordelen

Fijne details mogelijk

Dunne plaatjes

Relatief lage tooling kosten

Nadelen

Geen diepe reliëfs

Meer grafisch dan sculpturaal effect

2.5 3D-printen (voor prototypes)

Proces

Printen in kunststof of metaal (SLS, DMLS)

Voordelen

Perfect voor prototypes

Geen matrijs nodig

Snelle iteraties

Nadelen

Minder geschikt voor eindproduct (afwerking)

Metaalprinten is duur

3. AFWERKINGSTECHNIEKEN

Emaille (hard of zacht) – klassieke fietsbadges

Lak / poedercoating – kleur en bescherming

Anodiseren (aluminium) – slijtvast, moderne kleuren

Polijsten / borstelen – visuele uitstraling

Verchromen / vernikkelen – glanzend, vintage look

Lasergraveren – voor serienummers of details

4. BEVESTIGING OP HET BALHOOFD

Popnagels (klassiek, zichtbaar)

Dubbelzijdige industriële tape (modern, onzichtbaar)

Schroefjes

Lijmen (epoxy)

Geïntegreerde pinnen aan de achterkant

5. KEUZEHULP (KORT)

Vintage / klassiek → gestanst messing + emaille

Premium / modern → CNC-gefreesd aluminium of RVS

Grote oplage → stansen of gieten

Kleine serie / custom → CNC of etsen

Het balhoofdplaatje komt terug!

Vóór 1896 waren fietsen zelden voorzien van emblemen, waardoor liefhebbers en verzamelaars tegenwoordig moeite hebben het merk te bepalen. Er werden vaak stickers op het balhoofd of het onderframe aangebracht. Metalen kopplaten kwamen in Europa pas rond 1896 in de mode met de industriële massaproductie van fietsen. In reliëf gemaakte of geëtste metalen emblemen vervingen de emblemen al snel bijna volledig, en hoogwaardige fietsen werden later uitgerust met gekleurde emaillen emblemen. Tijdens de crisis in de fietsenbranche in de jaren zestig verdween het reliëffietsembleem en werd vervangen door goedkope stickers. Met het nieuwe momentum en het succes van de afgelopen jaren maakt het metalen balhoofdschild nu een comeback.

Das Steuerkopfschild kehrt zurück!

Fahrräder wurden vor 1896 nur selten mit Emblemen ausgestattet, wodurch sich heute Enthusiasten und Sammler bei der Markenbestimmung schwertun. Oft wurden Abziehbilder am Steuerkopf oder am unteren Rahmen angebracht. Steuerkopfschilder aus Metall kamen in Europa erst ab etwa 1896 mit der industriellen Massenproduktion von Fahrrädern in Mode. Geprägte oder geätzte Metallembleme lösten die Abziehbilder dann schnell fast vollständig ab und hochwertige Fahrräder wurden später auch mit farbig emaillierten Emblemen ausgestattet. In der Krise der Fahrradindustrie in den 60er Jahren des vorigen Jahrhunderts verschwand dann das geprägte Fahrrademblem und wurde wieder durch preiswerte Aufkleber ersetzt. Mit dem neuen Schwung und Erfolg der vergangenen Jahre kehrt das Steuerkopfschild aus Metall jetzt wieder zurück.