TRAUSNITZ (D)

ROTTAL (D)

ROTTAL ---- HWP ROTTAL RAD--- Pfarrkirchen i. By.

In 1928 naar ROFIN

Bron: Frank Papperitz

STYX (D)

Styx  ---  Klein auheim a. M. ----- Duitsland

In 1932 naar BAUER.

Bron: Frank Papperitz

BAUER (D)

FAHRRAD- UND METALLWERKE L. BAUER & CO

KLEIN AUHEIM a. M.   BAD WILDUNGEN ------ Duitsland

Die Fahrrad- und Metallwerke L. Bauer & Co. in Klein-Auheim was een voertuigfabrikant die vanaf 1922 fietsen produceerde en vanaf 1936 gemotoriseerde voertuigen zoals de Bauer Saxonette en de Bauer B 100 motorfiets .

Het bedrijf werd in 1911 in Frankfurt-Heddernheim opgericht als fabrikant van metaalwaren. Met de verhuizing naar Klein-Auheim in 1914 lag de focus van de ontwikkeling en productie van het productassortiment op fietsen en de bijbehorende accessoires, vooral fietsdynamo's en lampen, maar ook vanaf 1936 op motorfietsen met Sachs-motoren en vanaf 1948 , met Ilo-motoren. In 1936 kwam de Bauer B 100 op de markt, een kleine motorfiets met een 98 cc Sachs-motor, 2,25 pk, tweeversnellingsbak en kickstarter.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog was Bauer, net als veel andere bedrijven, een bewapeningsbedrijf en vervaardigde hij behuizingen voor handgranaten en  Panzerfäuste (antitankwapens).

Direct na de oorlog begon de productie van kookpotten en andere huishoudelijke artikelen, evenals fietsen, die de belangstelling trokken van het in Hanau gestationeerde Amerikaanse leger en in grote aantallen naar de VS werden geëxporteerd. Al in 1947 werden er dagelijks bijna 1.000 fietsen geproduceerd. In 1949 waagde Bauer zich op het gebied van de motorfietsproductie door tweewielige modellen te produceren met een cilinderinhoud van 98 cm³, die waren uitgerust met Sachs- en Ilo-motoren met een cilinderinhoud van 123, 147 en 174 cm³. In 1952 werd een motorfiets bekend met een zelf ontwikkelde eencilinder viertaktmotor, met een cilinderinhoud van 248 cm³ en OHV-klepbediening , die niet in serieproductie ging. De verdere ontwikkeling van dit ontwerp overtrof de financiële mogelijkheden van Bauer en leidde tot het einde van de motorfietsproductie in 1953.

In 1968 vroeg Bauer-Fahrradwerke het faillissement aan en werd gekocht door Rowenta , die tot 1993 ongeveer een derde van het personeelsbestand overnam en metaalproducten in de fabrieken vervaardigde.

De Bauer-Fahrradwerke sponsorde tot de jaren vijftig zijn eigen wielerteam en wist succes te boeken met de renners die zij steunden. Op de UCI Wereldkampioenschappen wielrennen in 1952 wisten Heinz Müller en Ludwig Hörmann bijvoorbeeld de eerste en derde plaats te behalen op Bauer-koerfietsen.

https://de.wikipedia.org/wiki/Fahrrad-_und_Metallwerke_L._Bauer_%26_Co.

NSU (D)

NSU---- Neckarsulm --------Duitsland

De naam NSU komt blijkbaar van N: Neckar en SU: Sulm

1873: De NSU geschiedenis begon bij de Strick Machine Werke in Riedlingen bij de Donau,   hun bedrijvigheid was het herstellen van breimachines. Omdat de molen in Riedlingen midden in het dorp lag en de molen voor het werk te weinig kracht had, werd er al snel uitgezien naar een krachtiger molen. 

1880: Die molen vonden ze in de Säge en Gipswerke-molen te Neckarsulm. Net buiten het dorp was er genoeg land langs de mooie beek de Sulm, waardoor de molen gemakkelijk aangepast kon worden met een verbreding van de watersluis. Door de bredere inlaat en grotere molen had men veel meer kracht beschikbaar in de fabriek.

1884: Dit leidde naar een nieuwe naam:  Neckarsulm Strickmaschine Fabrik AG. Al in die jaren was de concurrentie groot en zocht men naar een nieuw product. Dit vonden ze in een fiets; de zogenaamde “Hochrader”. Er waren maar minimale aanpassingen nodig aan de machinerie in de fabriek, mede omdat het machinaal produceren van deze fietsen nog in de kinderschoenen stond. 

1886:     Pas in 1886 gaf men de naam Germania aan de Neckarsulmer fiets. Deze bestond hoofdzakelijk uit geïmporteerde onderdelen uit Engeland. Gaandeweg werden steeds meer onderdelen zelf gemaakt en vaak verbeterd. 

1888: Nog steeds kocht men de fietsen aan van andere leveranciers. Het ging om drie modellen, namelijk: Gazelle uit Osnabrück,  Merkur uit Frankrijk, Pfeil. In totaal werden er in die jaren maar slechts zo’n 200 van geproduceerd.

1890: De eerste echte NSU-fiets werd in grote serie geproduceerd: het NSU Niederrad. Dit was de eerste fiets die geheel uit eigen onderdelen werd gebouwd, met als logo de Hirschhorn. Aangezien de concurrentie op de loer lag werden er met haast patenten aangevraagd voor de pedalen, de naaf en het trapmechanisme. 1892: Op de Stanley-show in Londen stal NSU de show met de zeer goede kwaliteit en  door vernieuwend en prijsgunstig te zijn ten opzichte van de concurrenten. Het leverde veel opdrachten uit binnen- maar zeker ook het buitenland op. 

1897:     De naam van de firma werd veranderd – de Neckarsulmer Fahrrad Werke Aktien Geselschaft werd opgericht. Het kapitaal steeg van 50.000 Mark naar 1.000.000. Mark. De fiets was een groot succes. De eerste catalogus werd op de markt gebracht en er werd een vast embleem op elke fiets aangebracht. Dit was het zogenaamde Steuerkfopfzeichen (balhoofdplaatje). 

1899:Als bekroning gaf koning Wilhelm II NSU de titel Köninglichen Wörttembergischen Hoflieferant. Dit betekende dat er in het logo en Steuerkfopfzeichen 50 jaar lang gebruik gemaakt mocht worden van deze titel. Dit heeft NSU tot 1924 verschillende malen gedaan. 

1898-1903: Een tweede, nieuw model Steuerkfopfzeichen werd op de fietsen aangebracht. Dit embleem kwam op 27 verschillende fietsen te zitten – de naam was Pfeil. Bijzondere modellen waren de tandem voor man/vrouw en de transport-fiets.

1900: De trend gaf dalende verkopen aan. Dit was de aanleiding om Schmidts zoon erop uit te sturen om op zoek te gaan naar een nieuw product. Dit werd de motorfiets. 

1901: De introductie van een soort transportband maakte van de NSU-fabriek de eerste fabriek die motorfietsen in serie productie maakte. De motorfietsen en het nieuws over de transportband deden de fietsverkoop stijgen. En die verkopen trokken NSU uit een dal omhoog. 

1903: De eerste terugtraprem zoals we die vandaag nog in de fiets terugvinden werd in productie genomen. 

1904-1906: Het derde Steuerkfopfzeichen werd aangewend om de vernieuwde fietsen van de oudere te onderscheiden. 

1905: Weer een nieuw product: de versnelling ging van de trapnaaf naar de achternaaf. Door een dubbel lager ontstond er een fiets die veel lichter trapte. 

1906-1911: Het vierde Steuerkfopfzeichen was er een met een in het tijdsbeeldpassend Jugendstil-achtig embleem. In die tijd lag de productie bij NSU, met 1.200 man, op 20.000 fietsen, 3.000 motoren en 450 automobielen. De stap om ook auto’s en motoren te gaan bouwen bleek een goede. 

1913: Sulm werd de naam van het vijfde embleem, vernoemd naar de beek die de aandrijving van de fabriek leverde. De consument vroeg om goedkopere modellen. Dit werd mogelijk door bijvoorbeeld andere zadels te monteren of een naaf met alleen rem en geen versnelling in te bouwen.

De winkelier kon naar wens en/of draagkracht van de klant zelf een fiets samenstellen. 

Eerste Wereldoorlog:

1915: Er kwamen steeds meer aanvragen van de overheid om fietsen te leveren. Dit leverde een militaire NSU fiets op. Deze werd ingezet bij de Württembergische Fahrrad Companie der Wilhelm der Zweite. Deze compagnie ging met hun NSU fiets de eerste wereldoorlog in.  1918: Aan het einde van WO I werd er ook bij NSU flink in het programma gesneden. Van de ruim 70 modellen bleven er slecht 13 over: 10 Pfeil- en 3 Sulm-modellen. Pas in de jaren 20 zouden er weer nieuwe modellen bijkomen.

1923: NSU 50 jaar. Weer een nieuw embleem – gelijk het laatste, met de leeuw, maar deze keer wel in goud.

1924:     Door het verlies van de hofleveranciers-status veranderde het logo; nu waren het twee herten bovenaan. Er verschenen 3 modellen van de Pfeil en 2 van de Sulm. 

1925-1926: In navolging van andere merken werd er een embleem op het voorste spatbord gemonteerd dit was de NSU-vleugel. Omdat de verkoop  niet zo goed draaide  probeerde NSU met een goedkopere fiets op de markt te komen. Deze fiets werd Flux genoemd. De prijs in die tijd was 64 mark, maar voor een gemiddelde werknemer was dat toch een jaarsalaris. Het eerste jaar was de onderzijde van het Balhoofdplaatje afwijkend. 

1927:De onderzijde van het embleem werd gelijk aan die van de Pfeil en Sulm. 

1930: NSU verruilde het vernikkelen van blank metaal voor het verchromen.  De introductie van een bijzonder fiets met hulpmotor: de MotoSulm. 

1932:     Het voorspatbord werd langer – voor de remstempel (bandrem) kwam er een stuk bij.

Elektrische verlichting, bestaande uit een koplamp en een dynamo, waren als optie te verkrijgen.

Naast een kettingblad met NSU-opschrift werd er ook een blad met een bloembladmotief geleverd. 

1935: Ter verbetering van de veiligheid kwam er een rood achterlicht en een achterspatbord met een wit vlak. 

1936/1937: Uit oogpunt van vernieuwing van het fietsenpark en ter uitbreiding werd de Opel Werke fietsenafdeling overgenomen. Opel stopte na in totaal 2,6 miljoen stuks met de productie van fietsen. De machines werden aan NSU verkocht, Opel bedong dat er 2 jaar lang nog emblemen met de naam NSU-Opel op de fiets werden gemonteerd. Daarna verdween de naam Opel helemaal. Achtergrond van deze stap was de wens van de nationaalsocialistische machthebbers, zij wilden dat Opel zich voortaan op het produceren van personen- en vrachtwagens ging concentreren.

Van hogerhand werden bij NSU om politieke argumenten 2 modellen geïntroduceerd, die kregen nationalistische klinkende namen, namelijk de Wehrsport en Grenzland. Grenzland was sportief van uitstraling, voor de landbouwer en goede burger, en was leverbaar in zwart. Wehrsport was zeer degelijk, met een zwaar bagagerek, in grijs/groen en bruin. Deze fietsen waren herenfietsen en werden in gezet bij ronselpraktijken van het leger. 

1938:     Eindelijk kwam de transportfiets of boden-fiets weer in productie met de naam Chrom. Met een rek aan het stuur was de fiets 60 kg zwaar. Er kon een vracht van 120 kg vervoerd worden. Dat was wel zwaar trappen met een achterwiel met maat 28/200 en voorwiel met maat 20/200. Er werd een strakker embleem op het voorsparbord van de fiets gezet. Dit bleef tot na WO II oorlog gehandhaafd. 

Tweede Wereldoorlog

1939: De productie van 200.000 fietsen werd bij lange na niet meer gehaald; de teller bleef op 136.000 steken, dat ondanks de introductie van een nieuw sportmodel. In de jaren daarna moesten de prognoses steeds weer naar beneden bij gesteld worden. Dit kwam mede door de oorlog en het feit dat er een eenheidsmodel voor het frame kwam, voor zowel dames als heren. 

1945: Na WO II werden uit de zwaar gehavende fabriek weer 338 door de fietsen-meester goedgekeurde fietsen op de markt gezet. De fietsen waren bij elkaar gesprokkeld van onderdelen uit het puin van de fabriek en hadden weinig tot geen chroom. Dit kon alleen maar door wilskracht van het personeel, aangezien er nog geen directie was. Er waren op de fietsen-afdeling maar 4 man teruggekeerd.

1949:     Het eenheidsmodel frame werd als damesmodel verder geproduceerd. Voor de heren werd er weer een model met een Diamant-frame gebouwd, waarbij voor de exportmodellen soms een dubbele boven stang werd geleverd. 

1950-1960: NSU produceerde een groot aantal verschillende modellen, die allemaal van een duidelijk versimpeld Steuerkopfzeigen voorzienwaren.

?: De rechten van de naam “NSU” werden verkocht. De nieuwe firma zette de bouw van fietsen met de ons bekende drie letters voort tot ongeveer 2000,  toen werden de rechten wederom verkocht. 

Heden:  U hoeft dus niet verbaasd te zijn als u op een internetveiling of in een Duitse fietsenwinkel een splinternieuwe, lichtmetalen NSU citybike ziet staan met 21 of meer versnellingen – uw ogen bedriegen u niet … 

EDELWEISS (OOK EDELWEIß) (D)

Edelweiss -- Paul Decker --- Dt. Wartenberg, Waldsassen i. By .---- Duitsland

Opgericht 1896 – Edelweiss fahrradfabrik-- Paul Decker

1906  -- Paul Decker ---Fabrik fur Automobile, Fahrrader und Motorrader

Ca 1930, Edelweiss – Decker GmbH - fietsbouw en verzendingshandel

Sedert 1945 tot ca 1954: Edelweiss – Decker,  Inh.

Paul Decker senior, Waldsassen; herstelling en verkoop van fietsen.

SPATBORDPLAATJE: HANS WACHTER ...... NSU – VERTRETUNG.........KARLSRUHE.......Duitsland

Prophete (Duitsland)

Prophete In Moving GmbH is een Duitse fabrikant van fietsen, e-bikes, scooters en toeleveringsonderdelen die traditioneel handelt onder de merknaam Prophete Keep Moving. Het bedrijf (inclusief dochteronderneming Cycle Union) heeft ongeveer 400 medewerkers in dienst op 4 productielocaties.  In december 2022 werd het bedrijf failliet verklaard.

Het bedrijf begon in 1908 als een fietsenwerkplaats en was gevestigd in Halle an der Saale , maar aan het einde van de Tweede Wereldoorlog verplaatste de familie Prophete het bedrijf naar Rheda-Wiedenbrück in West-Duitsland en breidde de activiteiten uit met de groothandel en import van fietsen. In de jaren zeventig was het bedrijf de belangrijkste leverancier van fietsen aan Duitse supermarkten en postorderbedrijven geworden, wat er uiteindelijk toe leidde dat het bedrijf in zijn eigen fabrieken fietsframes en andere onderdelen begon te produceren om een ​​stabielere levering te garanderen. In 1995 vormde het bedrijf een dochteronderneming genaamd SI-Zweirad-Vertriebs-GmbH om de markt voor kleine motorfietsen en bromfietsen te betreden . Later datzelfde jaar kocht het bedrijf de rechten op de merknaam Kreidler en begon met het importeren en verkopen van bromfietsen, motorfietsen en quads onder de namen Kreidler en Rex , maar in tegenstelling tot hun fietsen waren de bromfietsen en motorfietsen feitelijk afkomstig uit Azië. Er werd een nieuwe dochteronderneming opgericht , Cycle Union genaamd , die alle merken zou behandelen die Prophete via gespecialiseerde motor- en fietsenwinkels had gedistribueerd. In 2007/2008 verschenen de Kreidler-bromfietsen weer in de winkels. Cycle Union is gevestigd in Oldenburg en bezit en exploiteert naast Kreidler merken als Epple (fietsenfabrikant gevestigd in Memmingen , dat Prophete in 2004 kocht) en Rabeneick en het vlaggenschip VSF Fahrradmanufaktur , naast de distributie van andere merken. Cycle Union produceert al haar producten in eigen huis in Oldenburg en heeft daartoe geïnvesteerd in een poedercoatlijn.

Prophete had zelf fietsen verkocht, maar deze werden uitsluitend gedistribueerd via supermarkten, warenhuizen en postorderbedrijven, evenals via de online winkel en niet via gespecialiseerde detailhandelaren. In december 2022 werd het bedrijf failliet verklaard. Op 3 maart 2023 werd bekend gemaakt dat de Singaporese basisinvesteerder Dutech Holdings nieuwe aandeelhouder is geworden van Prophete en Cycle Union.

PRECIOSA (D)

PRECIOSA ----  Brake i.W. ------ Duitsland

In 1925 naar RIXE.

Bron: Frank Papperitz

HERCULES -- Nürnberg -- Duitsland

VICTORIA-WERKE AG – Nürnberg – Duitsland

Al in 1885 bestond er in Neurenberg een vélocipèdeclub, waar het sportieve gebruik van de hoge bi werd beoefend. Max Ottenstein was een enthousiast lid van deze club. Hij legde zijn eerste zakelijke contacten in Engeland, destijds wereldleider in de productie van fietsen. Al deze karweien vereistenniet alleen een ambachtelijke productie, maar ook een commercieel beheerde bedrijfsvoering. Zo richtten Max Ottenstein en de koopman Max Frankenburger in 1886 Frankenburger & Ottenstein OHG op. Max Frankenburger  werd geboren op 27 augustus 1860 in Ühlfeld en overleed op  5 januari 1943 in het concentratiekamp Theresienstadt. Max Ottenstein  werd geboren op 23 februari 1860 in Gunzenhausen, hij overleed op 26 oktober 1947 in Schaan/Liechtenstein.

Max Ottenstein bracht van zijn reizen door Engeland de benodigde grondstoffen en ideeën mee voor de oprichting van de fietsenmakerij. In een gehuurde werkplaats in de Neurenbergse voorstad Gleißhammer produceerden twintig arbeiders de eerste high-wheelers. Om klanten in staat te stellen hun innovatieve voertuigen veilig te besturen, werd later een wielerbaan gebouwd waar deze vaardigheid ongehinderd kon worden geleerd.

Het gehuurde pand in Gleishammer werd al snel te klein voor de 150 werknemers en meer dan 40 machines. In 1888 werd een grote bouwlocatie aan de latere Ludwig-Feuerbach-Straße tegen gunstige voorwaarden gekocht van de eigenaar van een grote machinefabriek in Neurenberg. In 1888 verliet de duizendste Victoria-fiets de productiehallen.

Al in 1892 boden de twee oprichters van het bedrijf de eerste zogenaamde safety low-wheelers aan. Dat waren fietsen met lage wielen vergelijkbaar met de fietsen die vandaag de dag nog steeds worden gebouwd en die hetzelfde frameprincipe hadden als de huidige fietsen. De omzet bij Victoria steeg in 1893/94 zo sterk dat het bedrijf op 15 november 1895 werd omgevormd tot een naamloze vennootschap met de naam "Victoria-Fahrradwerke AG" met een aandelenkapitaal van 1,25 miljoen Duitse mark. In 1896 waren er de eerste fietsen met luchtbanden, die werden gekocht bij Dunlop.

Op de Beierse Staatstentoonstelling in Neurenberg in 1896 had ook Victoria daar een stand. De fietsenproductie bereikte een tijdelijk hoogtepunt in 1897 met 11.300 fietsen. Dat jaar produceerden de vijf grootste fabrieken in Neurenberg ongeveer 50.000 fietsen, ruimschoots meer dan de vraag. In totaal waren er bijna 40 bedrijven in Duitsland die fietsen produceerden. Er heerste een landelijke overproductie, wat leidde tot bodemprijzen op de fietsenmarkt.

Toen in 1899 de bouw van motorfietsen zou beginnen, werd de naam van de fabriek veranderd in “Victoria Werke AG”. Rond de eeuwwisseling beleefde de motorisering een ongekende bloei. In 1900 werd de ontwikkeling van de eerste ‘Victoria-auto’ voltooid, die ontving op de autotentoonstelling in Neurenberg de ‘Gouden Medaille’. De serieproductie was nog niet begonnen, op verzoek werden er individuele exemplaren voor de verkoop gemaakt.  

In 1901 vervaardigde Victoria de eerste motorfietsen, toen Victoria in 1903 begon met de kleinschalige productie van motorfietsen, werden de motoren gekocht bij Fafnir in Aken, destijds een van de belangrijkste leveranciers van inbouwmotoren. In het Duitse Keizerrijk temperde de economische crisis van 1907/08 de opleving van de motorisering, en Victoria staakte rond 1908 de productie van motorfietsen. De autoproductie ging nog een tijdje door, maar vanaf 1912 werden ook deze stopgezet. Motorisering had ook andere voordelen: de paardendiefstallen namen er aanzienlijk door af. Na het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog bouwde Victoria voornamelijk fietsen voor het Keizerlijke Duitse leger. Na de Eerste Wereldoorlog begon in 1920 de productie met de modernste motorfiets van zijn tijd, de “ KR I ”. Victoria-Werke was lid van de “Industrievereniging” van de Duitse Fietsersbond (DRB). Leden van de vereniging waren bedrijven uit de fietsindustrie en fabrikanten van fietsonderdelen die het professionele wielrennen in Duitsland sponsorden.

1933

Na de machtsoverdracht aan de nationaalsocialisten in 1933 werd Reinhold von Lüdinghausen in 1934 voorzitter van de raad van toezicht. In deze rol dwong hij de joodse directeur en bestuurslid Franz Ottenstein, zoon van oprichter Max Ottenstein, uit zijn functie. Tijdens het nationaalsocialistische tijdperk was Reinhold von Lüdinghausen, samen met Karl Rasche en Walter Pohle, een van de belangrijkste actoren in de “Ariseringen” van maart 1939 in het Sudetenland.

1939 – 1945

Een groot deel van de productie van Victoria werd direct overgenomen door de Wehrmacht (Duits leger). Met het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog in 1939 eindigde bijna alle productie van tweewielers enkel de “KR 35 Pioneer” werd nog steeds geproduceerd. Alleen al van de KR 35 Pionier-motoren werden er bijna 6000 gebouwd als WH model voor de noden van het leger.  Tegenwoordig nog duiken af en toe de tijdens de oorlog achtergelaten Pionier-motoren op in Noorwegen, Frankrijk, de Sovjet-Unie en de Baltische Staten, een triest voorbeeld van hoe deze Victoria-motorfiets aan alle fronten werd ingezet. De KR 25 Aero werd ook geproduceerd als zogenaamd legermodel voor de Wehrmacht, maar productiecijfers zijn niet bekend.

Vanaf 1942 werd bij Victoria de zogenaamde "Riedel starter" geproduceerd. Deze motor werd gebruikt om straalmotoren te starten die nieuw ontwikkeld waren voor de Luftwaffe (Duitse luchtstrijdkrachten). De Junkers Jumo 004 straalmotor voor de Messerschmitt Me 262 jachtbommenwerper en de BMW 003 straalmotor voor de Heinkel He 162 werden door de startmotor op ongeveer 1200 tpm gebracht voordat ze automatisch startten.

Victoria bouwde ook persluchtmotoren voor de aandrijving van onderzeeboottorpedo's. Na de eerste luchtaanvallen in augustus 1942, die Victoriafabriek I aan de Ludwig-Feuerbach-Straße zwaar beschadigden, kreeg de organisatie  „Kraft durch Freude“ (Kracht door Vreugde) de opdracht om onder de oorlogsomstandigheden vrijetijdsactiviteiten te organiseren voor de 1500 werknemers. Vanwege de toenemende voedselschaarste tijdens de oorlog werd op het braakliggende terrein van Fabriek II aan de Nopitschstraße een moestuin van 15.000 vierkante meter met kippenboerderij aangelegd, dat om de bedrijfskantine te bevoorraden. Er werd eveneens 10.000 vierkante meter land vrij gemaakt om volkstuintjes voor de werknemers aan te leggen. Tijdens de massale bombardementen op Neurenberg, die vanaf 1943 door de Britse Royal Air Force werden uitgevoerd, werd bijna driekwart van de faciliteiten van de Victoriafabriek verwoest. In 1945 bleef nog maar een klein deel van de productiefaciliteiten over.

Na de oorlog.

Voordat de hervatting van de productie kon worden overwogen, was er nog veel werk te doen. De bouw begon aan de Ludwig-Feuerbach-Straße met 28 mannen en twee vrouwen. Vóór de oorlog was er al een nieuwbouw aan de Noptischstraße begonnen, maar deze kon door de chaos van de oorlog niet worden voltooid. Deze ruimte was nu klaar voor gebruik en vanaf 1946 was het adres van de Victoria-Werke Nopitschstraße 70. Met de beperkte middelen die beschikbaar waren, bereikten de Victorianen bijna iets onmogelijks.

Na het overbruggen van de productie van consumptiegoederen zoals voedselverwerkers, melkkannen en tabakssnijders  was er eind 1946 al een fietshulpmotor te koop, deze was tijdens de oorlog door Albert Roder in Victoria ontwikkeld. De zuinige 38 cc-motor met één pk was verkrijgbaar voor slechts 160 mark en kon, compleet met tank, op elke fiets worden gemonteerd. Het was precies wat er nodig was in een tijd waarin benzine schaars was en vrijwel uitsluitend op de zwarte markt te verkrijgen was.

Rond de jaarwisseling telde de fabriek in Victoria 1.300 man en verdubbelde de omzet vergeleken met het vooroorlogse niveau.

De zaken verbeterden snel en in januari 1951 rolde de 10.000e KR 25 Aero uit de fabriek.

In 1953 verhuisde het bedrijf naar de nieuwe productiehallen van 6.000 vierkante meter en het nieuwe hoofdkantoor aan de Nopitschstrasse. Siegfried Rauch, die later hoofdredacteur van het tijdschrift MOTORRAD werd, nam de functie van klantenservicemanager over. Van 1946 tot 1953 werden er 150.000 Vicky's, 35.000 Aero-motoren en ongeveer 225.000 fietsen geproduceerd. Het bedrijf exporteerde naar 60 landen wereldwijd, waarvan 70 procent van de Vicky-bromfietsen werd geëxporteerd.

In 1958 daalden de verkoopcijfers in heel Duitsland dramatisch, iets wat de bromfietsmodellen van Victoria niet konden compenseren. Een fusie van Victoria AG met andere fietsfabrikanten leek voor de kredietverstrekkende banken een laatste redmiddel, en zo werd in 1958 Zweirad Union AG opgericht, een fusie van Victoria, Express (Neumarkt) en DKW (Ingolstadt). Omdat er vanaf dat moment geen ‘motorrijders’ meer in de bedrijfsleiding zaten, maar alleen werd geproduceerd wat beter verkocht kon worden, was Victoria geen klassieke motorfietsfabrikant meer.

Drie jaar later nam de firma Faun de fabriek over.

In 1966 verwierf de Fichtel & Sachs Groep een meerderheidsbelang in Zweirad-Union en bracht het merk Hercules, dat al deel uitmaakte van de groep, samen met de volledige productie over naar de Victoria-fabriek aan de Nopitschstraße. Dat had als gevolg dat de naam "Victoria" uiteindelijk uit de prijslijsten van motordealers zou verdwijnen. Hercules bezat de rechten op de naam “Victoria”, maar moest deze opgeven omdat deze al meer dan vijf jaar niet meer werd gebruikt.

Op 30 oktober 1995 verwierf de firma Hartje uit Hoya/Weser de naamrechten van Victoria. Sinds 1997 produceert Hartje weer fietsen onder de naam Victoria. Het jaar 1886, het oprichtingsjaar van Victoria, is nog steeds prominent aanwezig in de huisstijl van het bedrijf. Een deel van de modellen wordt zowel op het hoofdkantoor in Hoya als bij andere fietsfabrikanten vervaardigd.

Dibag Industriebau AG uit München verwierf het terrein in de zomer van 2003 voor de ontwikkeling van het industriepark Herkules (Herkules met een k, vanwege de naamrechten). In 2004 werden de laatste overgebleven voormalige Victoria-gebouwen aan de Nopitschstraße gesloopt. Daarmee verdween een traditierijke fabriek, een van de pioniers op de Duitse tweewielermarkt en een die de technische standaard zette.

https://de.wikipedia.org/wiki/Victoria-Werke

ASTRAL (D)

ASTRAL ---NÜRNBERG --- in 1925 NAAR VICTORIA ------Duitsland

FUCHS (D)

FUCHS Fahr-u.Motorräder --- Allerberger Strasse 81 – Tel. 40008 ----  Nürnberg--- Duitsland

1938 groothandel Hans FUCHS.

De merknaam Fuchs komt bij meerdere fietshandelaars voor in Duitsland.

MARS (D)

Mars –--- Nürnberg Doos ------Duitsland

Het Duitse fietsmerk Mars, gevestigd in Neurenberg, heeft een rijke geschiedenis die teruggaat tot

1873. Oorspronkelijk opgericht als een fabriek voor gietijzeren kachels, breidde het bedrijf zijn productie uit naar fietsen, motorfietsen en zelfs auto's. In 1894 begon Mars met de productie van fietsen en werd daarmee een van de vroege Europese fietsproducenten.

In 1873 richtte Paul Reissmann het bedrijf Mars op aan de Siegmundstrasse in Neurenberg-Doos om gietijzeren,  de zogenaamde Amerikaanse kachels te produceren. Dat werd dan gevolgd door de productie van handbediende, riemaangedreven en motoraangedreven sirenes, slijpmachines en fietsen.

In 1903 begon het bedrijf met de productie van motorfietsen en in datzelfde jaar werden enkele auto's met eencilinder De Dion-Bouton -motoren met een cilinderinhoud van 1000 cc geproduceerd. De autoproductie eindigde in 1909. De motorfietsen waren uitgerust met Zwitserse Motosacoche- en Zedel-motor.

Hun bekendste ontwerp was de legendarische de "Weiße Mars" (Witte Mars), deze werd in 1920 ontworpen door ingenieur Claus Richard Franzenburg.In tegenstelling tot de naam was hij ook verkrijgbaar in rood of groen. De tweecilinder boxermotor, eveneens ontworpen door Franzenburg, werd exclusief voor Mars geproduceerd door Maybach in Friedrichshafen.  Het was een motorfiets met een opvallend ontwerp. Deze motorfiets is tegenwoordig een gewild verzamelobject. Het bedrijf bouwde ook wedstrijdmachines van dit type, die grote sportieve successen boekten.

De fabriek Mars-Werke A.G. raakte in financiële moeilijkheden tijdens de inflatie van 1923/1924. De broers Johann en Karl Müller, die als fabrieksmanagers en ontwerpers bij Mars werkten, namen de fabriek over, maar niet de merknaam. Na deze eigendomsoverdracht werden de machines onder de naam "MA" verkocht.

Vanaf eind jaren twintig tot aan de Tweede Wereldoorlog bouwde Mars motorfietsen. Tijdens de oorlog produceerde Mars tankmunitie en maakte voor dit doel ook gebruik van dwangarbeiders.

Na de oorlog produceerde Mars aanvankelijk vanaf 1947 fietsen en de productie van motorfietsen werd pas in 1949 hervat. Het bedrijf profiteerde van de naoorlogse motorinteresse.

In 1950 werd een lichte koersfiets ui aluminium voorgesteld de  fiets woog 11 kg en had een derailleur met 3 versnellingen.

Vanaf 1950 nieuw handelsmerk: “STERN”

1957 einde van de fietsenproductie.

In 1958 werd Mars, net als veel Duitse tweewielerfabrikanten in die tijd, gedwongen faillissement aan te vragen. Gritzner -Kayser AG in Karlsruhe - Durlach zette de productie van de Monza nog korte tijd voort en nam ook de productiefaciliteiten van een andere bromfiets, de Milano , over . Gritzner zette de bromfietsproductie voort tot in de jaren 60. De merkrechten voor fietsen en bromfietsen werden overgedragen aan het postorderbedrijf Quelle, dat jarenlang fietsen en bromfietsen onder het merk "Mars" verkocht. Deze fietsen werden vooral in de jaren 1970 en 1980 op de markt gebracht en zijn tegenwoordig nog steeds te vinden op platforms zoals eBay en Kleinanzeigen .

https://marswerke.wordpress.com/

TRIUMPH (D)

Triumph Werke Nürnberg is een historisch Duits merk van fietsen en motorfietsen. Het maakte deel uit van het Britse merk Triumph. De oorspronkelijke bedrijfsnaam was Deutsche Triumph Fahrradwerke AG, later Orial TWN en Triumph Werke AG, Nürnberg.

Siegfried Bettmann emigreerde in 1885 van Neurenberg naar het Verenigd Koninkrijk. In 1886 begon hij in Londen fietsen onder de naam "Triumph" te verkopen in zijn eigen bedrijf, dat aanvankelijk S. Bettmann & Co. heette, maar nog in hetzelfde jaar veranderde de naam in "Triumph Cycle Company". Moritz Schulte, eveneens geboren in Neurenberg, werd de compagnon van Bettmann. Het bedrijf importeerde nu ook naaimachines uit Duitsland. Onder impuls van Schulte ging men zelf fietsen produceren. De eerste echte "Triumph" fietsen werden in 1889 geproduceerd. In 1896 werd ook een fietsfabriek geopend in de geboorteplaats van Bettmann en Schulte, Neurenberg. Dit bedrijf heette toen nog "Orial TWN" (Triumph Werke Nürnberg). In 1898 werd het besluit genomen naast fietsen ook motorfietsen te gaan produceren.

In 1903 startte men met de productie van motorfietsen, waarmee Triumph een van de oudste Duitse motorfabrikanten werd, samen met NSU en Wanderer. In 1907 werd de motorproductie voorlopig beëindigd wegens tegenvallende vraag, maar in de jaren ’20 werd deze weer opgepakt. In 1909 nam het bedrijf de Norica-typewriters over en startte zo de productie van schrijfmachines. In 1911 werd de bedrijfsnaam veranderd in Triumph Werke Nürnberg AG

Om verwarring tussen het Duitse en het Engelse Triumph te voorkomen werden de Duitse machines de eerste jaren onder de naam "Orial" geproduceerd. In 1929 scheidde TWN zich af van het Britse moederbedrijf, waardoor, mede na protesten van het Franse bedrijf Orial de naam "Orial" werd veranderd in TWN. In 1930 werd TWN overgenomen door Adler.

Tijdens de Eerste Wereldoorlog werd de productie van fietsen en typemachines vrijwel volledig stopgezet ten gunste van ziekenhuis- en militaire bedframes, ziekentafels en uiteindelijk artillerie-ontstekers en munitie. De omschakeling naar oorlogsproductie bleek voordelig omdat de productiefaciliteiten werden uitgebreid en gemoderniseerd en de machines elektrisch werden aangedreven. De omschakeling naar de productie van fietsen en typemachines verliep dus relatief eenvoudig. Na het einde van de inflatieperiode werd de hausse in de fietsproductie duidelijk. Het bedrijf reageerde hierop door de productie van motorfietsen te hervatten. Hiertoe werden de fabrieksfaciliteiten uitgebreid en werden nieuwe gebouwen neergezet aan de achterzijde van het terrein aan de Muggenhofer Straße, ontworpen door de Neurenbergse architect Jakob Schmeißner. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd de productie opnieuw bepaald door de eisen van de oorlog. Vanaf 1942 werden er alleen nog scheepsonderdelen, Wehrmacht-voertuigen en munitie geproduceerd, deels door dwangarbeiders en krijgsgevangenen. Ondanks deze integratie in de wapenindustrie bleek  Triumph geen doelwit voor bombardementen en de gebouwen bleven grotendeels onbeschadigd.

De periode direct na de oorlog werd overbrugd met de productie van alledaagse goederen, waaronder kruiwagens en handkarren. Nadat het geallieerde productieverbod op motorfietsen met meer dan 60 cc cilinderinhoud werd opgeheven, werd de motorfietsproductie hervat.

Tijdens de motorfietsboom van begin jaren vijftig verzekerde het bedrijf zich van een sterke marktpositie. Vanaf midden jaren vijftig begon de industrie echter tekenen van crisis te vertonen. Het toenemende aantal registraties van auto's ging hand in hand met snel dalende verkoopcijfers van motorfietsen, scooters en bromfietsen. In 1956 kocht Max Grundig TWN over en fuseerde het met zijn Adler en schrijf­machineactiviteiten. Motorfietsen en fietsen werden beëindigd, en vanaf 1957 werd alleen nog kantoorapparatuur geproduceerd onder de naam Triumph-Adler. Terwijl verschillende van de traditionele Neurenbergse tweewielerfabrikanten, zoals Mars-Werke AG, Ardie GmbH en Victoria-Werke AG, failliet gingen of alleen konden overleven door fusies, ontwikkelde de afdeling kantoormachines tot de steunpilaar van het bedrijf. Triumph-Adler focust sindsdien op kantoorbeheer en printers. Het bedrijf werd achtereenvolgens overgenomen door Litton Industries, Volkswagen, Olivetti, en is sinds 2010 onderdeel van het Japanse Kyocera-conglomeraat.

Het bedrijf, dat in 2014 werd omgedoopt tot Triumph-Adler GmbH , heeft sinds de oprichting in 1896 een verbazingwekkende transformatie ondergaan. Van een fabrikant van fietsen en motorfietsen in de machinebouwsector evolueerde het via de productie van typemachines naar een fabrikant van elektronische kantoorapparatuur en computers, en tegenwoordig maakt het deel uit van de elektrotechnische industrie.

 Een advertentie van de Duitse Triumph Bicycle Works , Neurenberg (Uit de Rad-Markt, 22e jaargang, nr. 860, 16 november 1907, p. 1):

 “THE COMING MAN”  (De komende man)

 Een jonge man met een goede borst en stevige kuiten

Ik wilde al lang genieten van racen,

Hij heeft al alle spullen

Zoals trui, sokken, raceschoenen,

Hij masseert dag en nacht

De armen en benen… dat geeft kracht

Hij droomt van records en overwinningen,

Hij zal haar gemakkelijk te pakken krijgen.

Hij gaat vol vertrouwen de race in,

Omdat het vandaag tijd is voor “iedereen”

De bel gaat om te beginnen,

Hij voelt zich gekroond tot ‘eerste’.

Precies om drie uur begint het gevecht,

Als hij kan, sprint hij naar voren!

Nog twee rondes, de overwinning is aan mij,

Dat kan niet anders!

Maar plotseling gebeurde er iets!

"The coming man" is een schot in de roos.

De menigte roept vol afschuw: “Oh, afschuw,

Er ontbreken zes spaken aan het wiel!

De “winnaar” nadert met trotse blikken

En zegt: “Mijn vriend, geen enkele patch zal helpen,

Loop gewoon snel naar huis

En geef je ledematen rust;

Omdat training alleen niet volstaat.

De fiets moet ook “prima” zijn.

Volg daarom mijn advies op:

Rijd altijd maar met één

“Triumph racefiets.”

 https://www.nuernberger-fahrrad-geschichte.de/

 https://www.nuernberger-fahrrad-geschichte.de/fahrrad-hersteller/

JAGDRING (D)

Jagdring ------ Brake i. W. ---- Duitsland

In 1938 naar RIXE.

ALBRECHT DÜRER (D)

ALBRECHT DÜRER fahrradfabrik GmbH ------  Nürnberg, Brake i. W. ------- Duitsland

Circa 1925: E.W., Nürnberg.

Gerigistreerd 1949: ALBRECHT DÜRER fahrradfabrik GmbH Nürnberg, M. Heidner. In 1934 naar Geha, in 1960 naar Rixe.

Bron: Frank Papperitz

Albrecht Dürer (Neurenberg, 21 mei 1471 - aldaar, 6 april 1528) was een Duits kunstschilder, tekenaar, maker van houtsneden en kopergravures, kunsttheoreticus en humanist uit de Noordelijke renaissance. De opkomst van de prentdrukkunst, die parallel loopt aan de ontwikkeling van de boekdrukkunst, maakt van Albrecht Dürer de populairste en invloedrijkste Noord-Europese kunstenaar uit deze periode. Zijn atelier specialiseerde zich in druktechnieken. Met name de kopergravure maakte een grote oplage mogelijk.

https://nl.wikipedia.org/wiki/Albrecht_D%C3%BCrer

JANUS (D)

Janus----- Magdeburg -----Duitsland

In 1935 naar FMM.

FMM Magdeburg-- 1938 -- Fritz Melchior --  groothandel werd geregistreerd op  01.01.1903. De  firma verhuisde in 1950 naar Braunschweig (ook de merken Banner, Janus, King , Kürassier en Paladin).

JANUS

Janus (Latijn: Ianus) behoort tot de oudste van de Romeinse goden. Hij werd geassocieerd met de Etruskische godheid Culsans, die net als Janus de god van de doorgangen en het begin is en op eenzelfde wijze wordt afgebeeld, maar hij heeft geen Grieks equivalent.

Janus werd voornamelijk afgebeeld als een man met twee gezichten (Janus Bifrons) of als een tweeling (Janus Gemini). Zijn twee gezichten representeerden oorspronkelijk de zon en de maan. Als god van vruchtbaarheid en leven noemde men hem Janus Consivius; als god die de dag begon, heette hij Janus Matutinus. De naam van Pater Janus ("vader Janus") was al in de alleroudste eredienst van Janus een zeer gebruikelijke naam. Men vereerde hem zelfs als Divus Deûm, "de god der goden".

In de Romeinse mythologie was Janus de god van het begin en het einde, van het openen en het sluiten. De deur (ianua) droeg daarom zijn naam. Daarom draagt ook de maand januari zijn naam en werd hij aangeroepen aan het begin van het zaai- en oogstseizoen, alsmede bij huwelijken en geboortes. Op de eerste dag van januari vermeed men alles wat een kwade betekenis kon hebben voor de toekomst. Bovendien gaf men, om de vriendschappelijke verhouding te bevestigen, elkaar kleine geschenken. In de latere tijden van de republiek aanvaardden ook de consuls hun ambt op de eerste dag van januari.

Als god van poorten werd Janus ook gezien als de god die de hemelpoort opende of sloot. Bij alle offers en gebeden werd hij het eerst, zelfs vóór Jupiter, genoemd, omdat zonder hem de hemelpoort gesloten zou blijven voor gebeden.

https://nl.wikipedia.org/wiki/Janus_(mythologie)

GRANGSPORT (D)

Grangsport ----------- Crinitz N.L -------- Duitsland

In 1936  naar HERKONA

Bron: Frank Papperitz

Crinitz is een gemeente in het district Elbe-Elster in het zuiden van Brandenburg.

ELFA (D)

Elsterwerdaer Fahrradfabrik   -- F.W. Reichenbach Gmbh.----Elsterwerda  Biehla ------Duitsland

ELFA = Elsterwerdaer Fahrradfabrik 

De Elsterwerda Fietsenfabriek (ELFA) was een bedrijf gevestigd in Elsterwerda, in het zuiden van Brandenburg , gespecialiseerd in de productie van tweewielers. Het productassortiment omvatte fietsen met en zonder hulpmotor, evenals motorfietsen.

Merken: AEGIR en CWR fietsen en motorfietsen en  ook ELFA fietsen en motorfietsen.

In 1890 opende de jonge koopman Carl Wilhelm Reichenbach, aan de hoofdstraat vlakbij het marktplein, een fourniturenzaak in Elsterwerda. Dit tijdperk van de toenemende mobiliteit zou Carl Wilhelm, geboren in 1860 in Dobra bij Liebenwerda, niet onopgemerkt voorbijgaan. Zijn eerste ervaring met fietsen was op een vélocipède (een fiets met hoge wielen). Het was geen gemakkelijke rit,  het rijwiel had massieve rubberbanden en men zat hoog boven de hobbelige wegen van die tijd. Maar dit deed niets af aan zijn enthousiasme voor het tweewielig vervoermiddel.

Oorsprong van de fietsenfabriek Elsterwerda:

CW Reichenbach begreep de tijdsgeest en was niet alleen in de fiets geïnteresseerd als  het nieuwe vervoermiddel, maar ook de interesse het vanuit zakelijk oogpunt was bij hem aanwezig. Al snel voegde hij een fietsenwinkel toe aan zijn fourniturenzaak, hij was vertegenwoordiger van de Brennabor-fabriek in Brandenburg.

Uiteindelijk verwierf hij een groter stuk grond in de buurt van het treinstation van Opper-Lausitz in Elsterwerda-Biehla, waar hij samen met Springer uit Lauchhammer, in een kleine nieuw gebouwde werkplaats, de "Springer en Reichenbach Fietsenfabriek" oprichtte. In 1894 produceerden zestien arbeiders er fietsen van het merk "Aegir “. Deze werden al snel populair in de omgeving. Slechts één jaar na de oprichting van de fietsenfabriek verliet de partner van Carl Wilhelm Reichenbach al het bedrijf, Reichenbach werd enige eigenaar. Vanaf dat moment werden de Aegir-fietsen geproduceerd onder de naam "Elsterwerda Fietsenfabriek CW Reichenbach ". De kwaliteit en betrouwbaarheid van de Aegir-fietsen leidden al snel tot een stijgende verkoop, die werd gewaarborgd door een stabiel en voortdurend groeiend netwerk van vertegenwoordigers. Voor arbeiders, die vaak lange afstanden moesten afleggen om te gaan werken in de dunbevolkte regio Neder-Lausitz met zijn opkomende bruinkoolwinning, werd de fiets steeds aantrekkelijker. Op vrije dagen bood de fiets het gezin de mogelijkheid tot onbeperkte mobiliteit. Leden van lokale wielerclubs kochten overwegend Aegir-fietsen en bewezen de betrouwbaarheid ervan in talloze zelfgeorganiseerde wegwedstrijden, maar ook in de wielerwedstrijden van de Duitse Wielerbond.

De fabriek werd voortdurend omgebouwd en uitgebreid, nieuwe werknemers werden aangenomen en de werkplaatsen werden gemoderniseerd. Het aantal dagelijks geproduceerde fietsen dat de fabriek verliet, nam toe, niet in de laatste plaats omdat nieuwe productiemethoden en dalende staalprijzen fietsen betaalbaar maakten, zelfs voor mensen met een kleiner budget. De markt kende echter in de daaropvolgende jaren perioden van verzadiging. De fabriek reageerde hierop door naaimachines, centrifuges en haar eerste motorfietsen in kleine series te produceren  en toe te voegen aan hun aanbod.

Maar hoe verliep de productie van individuele onderdelen voor fietsen en andere producten in een tijd van technologische omwentelingen? Carl Freigang, die later als meestertimmerman in de fabriek werkte, blikte terug op deze periode van verandering:" In 1905 zocht het bedrijf een jonge timmerman, en ik kreeg de baan. Een oudere glazenmaker, Ernst Graf, werkte al in de timmerwerkplaats. Er was genoeg werk, want er werd constant gebouwd. Na mijn militaire dienst van 1907 tot 1909 kreeg ik mijn baan terug. Er was veel veranderd. De timmerwerkplaats kreeg een grotere werkplaats, nieuwe machines, een fineermachine, en er werden twee extra timmermannen aangenomen. Er werd een grote voorraad naald- en hardhout ingekocht, en veel fietsonderdelen werden in hout geklemd en bewerkt. Het maken van modellen hoorde ook bij het werk... "

Zo'n 100 mensen produceerden in de fabriek in 1906 ongeveer 4000 fietsen. Tegelijkertijd werden er naaimachines geproduceerd. Er waren modellen voor thuisgebruik, maar ook luxe modellen en naaimachines voor kleermakers. Er konden jaarlijks tot wel 2000 naaimachines van verschillende modellen worden verkocht. Daarnaast hadden ze een reparatiewerkplaats waar niet alleen fietsen, maar af en toe ook motorfietsen werden gerepareerd.

De producten van de fietsenfabriek in Elsterwerda-Biehla hadden een goede reputatie opgebouwd. Sinds de oprichting van het bedrijf werd er enorm veel waarde gehecht aan de betrouwbaarheid en kwaliteit van de geproduceerde Aegir-fietsen. Oprichter C.W. Reichenbach begreep immers het belang van deze eigenschappen in de concurrentie met andere fietsmerken zoals Brennabor, Opel, Diamant en Dürkopp. Uiteindelijk was het essentieel om de verkoop te garanderen en uit te breiden. Er waren overal fietsenfabrikanten ontstaan, die allemaal een deel van de gestaag groeiende fietsenmarkt wilden veroveren. Het gestaag groeiende en strak georganiseerde verkoopnetwerk zorgde voor sterke verkoopcijfers. Desondanks waren er ook perioden met mindere zaken. Schommelingen in de verkoop werden snel opgevangen door het productassortiment uit te breiden, waardoor deze producten ook marktaandeel wonnen.

De fabriek reageerde op de eerste veranderingen in het straatbeeld als gevolg van de opkomst van de motorisering door kleine series motorfietsen te produceren. Deze eerste motorfietsen, net als de fietsen, droegen de naam "Aegir" op de zijkanten van de tank.

Eerste Wereldoorlog

In 1914 was de dagelijkse productie gestegen tot 100 fietsen. Met het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog kwam de productie vrijwel tot stilstand. De geschoolde arbeidskrachten ontbraken omdat ze in militaire dienst waren getreden. De fietsverkoop stagneerde. De vraag naar alles wat de oorlog aan het front verbruikte maakte een verschuiving in de economie noodzakelijk en daarmee een verandering in het productieprofiel van de fietsenfabriek in Elsterwerda-Biehla. De fabriek leverde nu legerfietsen, draaide granaten, produceerde machinegeweersteunen en spiraalpalen voor prikkeldraadversperringen. Gedurende de hele oorlog werden producten aan het leger geleverd.

Na het einde van de oorlog in 1918 kon de productie weer worden teruggebracht naar het oorspronkelijke doel. Toen een volledig functionerend distributienetwerk zorgde voor een toename van de verkoop, konden de aanvankelijke moeilijkheden bij de productieomschakeling worden overwonnen. Oude handelsrelaties in het buitenland werden nieuw leven ingeblazen. Fietsen werden nu verkocht onder de namen "Aegir" en "CWR", die opnieuw hun oorsprong in termen van technologie en kwaliteit benadrukten, niet alleen binnen het Duitse Rijk, maar ook in de Baltische staten, Denemarken en Nederland. Er ontstonden zelfs verkoopkansen in Afrika en Zuid-Amerika.

De naoorlogse onrust van 1919-1920, met de bijbehorende politieke ontwikkelingen, zorgde voor hernieuwde beroering. Een grote staking na de Kapp-putsch hield de fabriek op scherp. Tijdens deze staking bestormde een subcomité van arbeiders het pand en confisqueerde een auto en zestien fietsen. Deze obstakels werden echter overwonnen en in de daaropvolgende jaren stabiliseerde niet alleen de economische ontwikkeling in de omliggende regio Neder-Lausitz, maar ook bij de "Elsterwerda Bicycle Works CW Reichenbach". De fabriek beleefde haar gouden tijdperk.

Door omvangrijke verbouwingen werd de fabriek in 1924 aanzienlijk vergroot. De binnenlandse verkoop in Duitsland bleek echter problematisch vanwege de torenhoge inflatie. Eind november werd de fabriek vervolgens getroffen door een verwoestende brand die grote delen van belangrijke werkplaatsen in de as legde.

Maar zelfs in deze situatie toonde Carl Wilhelm Reichenbach energie en vooruitziendheid. De wederopbouw begon onmiddellijk. Beschadigde delen van de fabriek werden verplaatst naar andere, soms tijdelijke, panden. Machines en gereedschap die door de brand verloren waren gegaan, werden vervangen. Alle beschikbare middelen werden ingezet om de brandschade te herstellen en bakstenen te hergebruiken. De lokale bouwbedrijven Berndorf uit Biehla, evenals Reiche & Hoffmann en Erfurth & Jacob uit Elsterwerda, werden ingeschakeld en hadden binnen enkele weken, in februari 1925, niet alleen alles herbouwd, maar ook gemoderniseerd en ruimer gemaakt. De nieuwe, verbeterde mogelijkheden, de gestabiliseerde markt en de daaruit voortvloeiende omzetstijging zorgden ervoor dat de fietsenfabriek in Elsterwerda datzelfde jaar een nieuw hoogtepunt bereikte. Er werkten nu zo'n 400 mensen en er verlieten dagelijks ongeveer 200 fietsen de fabriek. Het aangrenzende pand, met een kleine herberg en een bowlingbaan, werd door het bouwbedrijf Reiche & Hoffmann aangekocht en omgebouwd tot een bedrijfsrestaurant.

Hoewel Carl Wilhelm Reichenbach en de fietsenfabrikant uit Elsterwerda in het verleden terecht hadden vertrouwd op de productie van hoogwaardige fietsen om de toekomst van de fabriek en haar werknemers veilig te stellen, rezen hierover in de late jaren twintig steeds meer twijfels. Het bedrijf had zijn productaanbod weliswaar al uitgebreid met naaimachines, centrifuges en kleine motorfietsen, maar de productie van de beproefde en populaire Aegir- en CWR-fietsen bleef de ruggengraat van de onderneming. Verbeterde productieprocessen, gunstige staalprijzen en een gestaag toenemende productie van grote fabrikanten transformeerden de fiets echter tot een massaproduct. Aan het einde van de jaren twintig betaalden kopers aanzienlijk minder voor een fiets dan twintig jaar eerder. En... de steeds populairder wordende "gemotoriseerde fiets" werd een serieuze concurrent. Om de toekomst van de fabriek, ondanks het huidige productieniveau, veilig te stellen, was het essentieel om in te spelen op de veranderende situatie op de wegen in Duitsland en Europa.

Na zorgvuldige overwegingen, zich bewust van de veranderende marktsituatie en tevens het potentieel van de fietsenfabrikant in Elsterwerda-Biehla erkennend, introduceerde Carl Wilhelm Reichenbach in juni 1928 de motorfietsenproductieafdeling in de fabriek. In de herfst reden de eerste motorfietsen al rond, die vanaf dat moment onder de merknaam "Elfa" werden verkocht. Elfa-motorfietsen veroverden al snel niet alleen de harten van gewone motorrijders, maar ook van motorsportliefhebbers onder jongeren. Naast de krachtige motorfietsen werden ook kleinere gemotoriseerde fietsen steeds populairder. Hun voordelen waren betaalbare mobiliteit en gebruiksgemak, waardoor ze zelfs geschikt waren voor vrouwen. De gepubliceerde testrapporten van de "Elfa"-testritten bevestigden de betrouwbaarheid, robuustheid, het onderhoudsgemak en het rijplezier van de motorfietsen uit Elsterwerda-Biehla. Het motto van oprichter Carl Wilhelm Reichenbach wierp zijn vruchten af, en na de Aegir-rijwielen waren ook de Elfa-rijwielen hard op weg om naam te maken. De productie van deze fietsen en motorfietsen vond begin jaren dertig plaats onder totaal andere omstandigheden dan tijdens de oprichting van het bedrijf. Het merendeel van de afgewerkte fietsen en motorfietsen werd niet lokaal verkocht, maar geleverd aan een wijdverspreid netwerk van verkooppunten. De verbinding met het station Elsterwerda-Biehla bleek vanaf het begin gunstig voor het transport. De verzendklare fietsen, verpakt in dikke stroken papier en soms zelfs gedemonteerd in onderdelen, werden per smalspoorlijn of vrachtwagen naar het laadperron van het station vervoerd. Motorfietsen en gemotoriseerde fietsen werden zelfs in hun eigen houten kratten verzonden.

Vanaf 1929 werden er ook Elfa- fietsen geproduceerd, de productie van Aegir -fietsen ging tot 1931 door.

Net als veel andere Duitse bedrijven ondervond ook dit bedrijf echter de gevolgen van de Grote Depressie. Eind 1931 vond er een grote ontslagronde plaats in de fabriek. Net als bij andere rijwielfabrikanten daalde de verkoop sterk en moest het personeelsbestand drastisch worden ingekrompen. Hoewel het bedrijf bleef vertrouwen op de fietsenmarkt, dreigde er een noodlottige periode voor de Elfa-motorfietsen vanwege de algemene ontwikkelingen in de motorfietssector. De Elfa-motorfietsen waren degelijk gebouwd en populair bij klanten, niet in de laatste plaats vanwege hun zeer betaalbare prijs, maar de distributie ervan werd steeds moeilijker.

Nadat de economische crisis van midden jaren dertig grotendeels was overwonnen en de verkoop van de producten van de fabriek steeds beter verliep, nam het aantal werknemers in de fietsenfabriek in Biehla weer toe. Modelupdates aan de geproduceerde fietsen en lichte motorfietsen bleven beperkt tot kleine technische aanpassingen. Terwijl de lichte motorfietsen vertrouwden op de beproefde combinatie van een robuust, in eigen huis geproduceerd frame en de 98cc-motor van Fichtel & Sachs, bood de fietsenfabriek een breed scala van producten aan, waaronder extra stevige bagagefietsen.

Nadat Carl Wilhelm Reichenbach in 1933 de leiding van de fabriek aan zijn zoon Erich had overgedragen, konden klanten in de volgende brochures nu "Elsterwerdaer Fahrradfabrik / EW Reichenbach GMBH" lezen. De focus van de productie en de verkoop zelf veranderde weinig.

In 1939 telde de fabriek zo'n 500 werknemers en personeelsleden. De productie van de populaire fietsen en lichte motorfietsen kende een goede afzet. Doch  het jaar 1939 zou echter het laatste productiejaar worden van de "Aegir" en "Elfa's". Vijfenveertig jaar vervoerproductie in Elsterwerda-Biehla behoorde tot de geschiedenis.

Tweede Wereldoorlog

Met het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog werd de productie echter opnieuw omgeschakeld naar de totale oorlogsproductie. Al halverwege de jaren dertig  was de fabriek begonnen met de productie van wapens. Geschoolde arbeiders werden vervangen door ongeschoolde arbeiders, maar de productiedoelstellingen werden desondanks gehaald. Dit was alleen mogelijk dankzij een nieuw opgezette opleidings- en scholingsstructuur. Niemand had kunnen voorzien dat deze oorlog het einde van een tijdperk zou betekenen. Op 19 april 1945 werd de fabriek tijdens een bombardement op de stad, door Brits-Amerikaanse bommenwerpers, verwoest. Carl Wilhelm Reichenbach heeft deze noodlottige dag niet meer meegemaakt, hij was al op 17 mei 1937 in Elsterwerda-Biehla overleden.

Na de oorlog werd de verwoeste fabriek herbouwd, maar de rijwielproductie werd niet hervat. In plaats daarvan produceerde het bedrijf producten die nodig waren in het naoorlogse tijdperk. Later herwon het bedrijf zijn reputatie door melksystemen te produceren onder de naam "Impulsa" en deze wereldwijd te distribueren.

Tot minimaal 1945 Elsterwerdaer Fahrradfabrik EW Reichenbach GmbH

Circa 1946 tot 1948 Elsterwerda Fietsenfabriek, Elsterwerda, een bedrijf van de industriële werken van de deelstaat Saksen-Anhalt

Vanaf 1948 VEB Elfa

Vanaf 1970 VEB Impulsa

De naam ELFA is onlangs nieuw leven ingeblazen als fietsmerk door een klein bedrijf uit Dresden . Hun focus ligt op fietsen met een klassiek ontwerp en moderne kenmerken.

https://oldtimer-ek.de/die-45-jaehrige-fahrzeugbau-geschichte-elsterwerda-biehla

https://de.wikipedia.org/wiki/Elsterwerdaer_Fahrradfabrik