Archief

KRONAN (ZWEDEN)

Kronan ("De Kroon") is een Zweeds fietsenmerk dat in 1997 werd opgezet door drie studenten in Uppsala. De Kronan-fiets is losjes gebaseerd op een model dat werd ontwikkeld voor het Zweedse leger, de Husqvarna m/42. Deze fiets werd door verschillende grote Zweedse fabrikanten gemaakt van 1942 tot halverwege de jaren '50. Door het veelvuldig gebruik van zwaar staal weegt de fiets 26 kg, in tegenstelling tot een gemiddelde fiets van 10 tot 15 kg.

Toen het Zweedse leger in de jaren '70 de fietsen in de verkoop deed, werd de robuuste fiets ook buiten het leger populair en ontstond er (vooral onder studenten) een levendige handel in tweedehands legerfietsen. De oorspronkelijke kleuren waren mat groen en grijs. Vooral vanwege de gebrekkige onderdelenvoorziening verdwenen de militaire fietsen in de jaren '90 langzaam uit het straatbeeld in Zweden. De replica die het merk Kronan daarna op de markt zette, had, behalve voor wat betreft het model, verder niets met de oorspronkelijke legerfiets te maken.

Toen de replica van de legerfiets in 1997 in productie werd gebracht, was dit enkel nog voor commerciële doeleinden. De Kronan-fiets wordt in Taiwan gemaakt en heeft in technisch opzicht niets met de oorspronkelijke militaire fiets van doen. De fiets is leverbaar als heren- en damesmodel, in meerdere (opvallende) kleuren. Het uiterlijk van de fiets bleef grotendeels behouden, inclusief kenmerkende elementen als ballonbanden, half open kettingkast en een metalen koker voor een kleine fietspomp (vast gelast onder de stevige bagagedrager). Eveneens bestaat de mogelijkheid tot de installatie van een (optionele) voordrager (draagvermogen max. 25 kg). Als knipoog naar het militaire verleden, is iedere fiets uitgerust met een unieke nummerplaat met het serienummer. De brede RVS wielen worden ook gelakt, in tegenstelling tot de meeste fietsen waarbij de velgen onbehandeld zijn. Aanvankelijk gebeurde dit in dezelfde kleur als het frame, maar bij latere edities werden ook fietsen aangeboden waarbij de velgen in een andere, vaak opvallende, kleur waren gelakt. De eerste fietsen met een afwijkende velgkleur werden geproduceerd in 1999; zilvergrijze Kronans met blauwe velgen (en kettingkast).

De eerste Kronan-fietsen werden in Nederland enkel verkocht via een bestelling op het internet, waarna aan de leverende postbode het aankoopbedrag werd voldaan. Zelf moest men dan het stuur en de eventuele voordrager nog monteren. Voor korte tijd was er tevens bezichtiging van en een proefrit op een Kronan mogelijk, waarvoor een voormalige parenclub in Amsterdam als showroom diende. Kort daarna opende het bedrijf een winkel nabij het Leidseplein.

Tot ongeveer 2000 waren Kronan-fietsen alleen verkrijgbaar met één enkele versnelling en een terugtraprem, in een beperkt aantal kleuren. Meer recente edities zijn verkrijgbaar met 3 SRAM-versnellingen en trommelremmen. Ook worden nu meerdere modellen aangeboden: een kinderfiets (Kiddo), een opoefiets (Kranny) en een bijzonder soort bakfiets (Kargo, naar het Filibus ontwerp van Michael Kemper). Deze fietsen zijn allemaal voorzien van meegelakte wielen, de kenmerkende bagagedrager met pomphouder en de nummerplaat.

APOLLO (ZWEDEN)

APOLLO-----N. BERLIN & Co. A.B. ------ Värnamo ---- Zweden

Apollo was een bromfiets- , motorfiets- en fietsmerk, geproduceerd door M. Berlin & Co in Värnamo . Het bedrijf werd opgericht in 1934 en was een van de vele bedrijven die na de invoering van de Bromfietswet in 1952 begon met de productie van bromfietsen. In 1956 werd het bedrijf gekocht door Nymanbolagen. Het merk Apollo bleef na de overname bestaan, maar werd al snel alleen nog een handelsmerk voor de producten van Nymanbolagen.  Slechts vier jaar later, in 1960, werd NV overgenomen door de Monark Group en werden de oude merken geleidelijk uit gefaseerd.

Tegenwoordig is het merk eigendom van Bike Action AB. De typen die tegenwoordig geproduceerd worden zijn: hybride-, standaard-, junior- en kinderfietsen.

Apollo ​​is een van de Olympische godheden in de oude Griekse en Romeinse religie en de Griekse en Romeinse mythologie. Apollo is erkend als een god van boogschieten, muziek en dans, waarheid en profetie, genezing en ziekten, de zon en het licht, poëzie en meer. Een van de belangrijkste en meest complexe van de Griekse goden, hij is de zoon van Zeus en Leto, en de tweelingbroer van Artemis , godin van de jacht. Hij wordt beschouwd als de mooiste god en wordt voorgesteld als het ideaal van de kouros (ephebe, of een baardloze, atletische jongeling). Apollo is in de door Griekenland beïnvloede Etruskische mythologie bekend als Apulu.

PILOT (Zweden)

PILOT ---- Göteborg ---Zweden

Pilot SAKO  Sveriges allmänna kolonial grossister, Göteborg.

Pilot SAKO  Zwedens algemene  koloniale groothandel, Göteborg.

NORDSTJERNAN (Zweden)

Nordstjernan-----Anton Wiklund----- Stockholm ---------- Zweden

Het merk Nordstjärnan (betekening vaak Nordstjernan) was een van de bekendere merken van Anton Wiklunds Velocipedfabriks Aktiebolag in Stockholm.

Anton Wiklund , geboren op 15 november 1859 in Östersund , overleden op 7 februari 1912 in Stockholm , was een Zweedse wielrenner en ondernemer.

Anton Wiklund begon in 1886 met de verkoop van Engelse fietsen in een winkel op Kungsholmen in Stockholm. In 1891 werd de fabriek officieel opgericht: Anton Wiklunds Velocipedfabrik. Die produceerde "Stjernvelocipeder". Anders Olsson was vanaf 1892 CEO. Anton Wiklund verliet het bedrijf eind 1894. Motorfietsen en auto's werden respectievelijk in 1903 en 1904 geïmporteerd.

Het merk " Nordstjernan " werd gebruikt voor zowel zelfgemaakte fietsen als geïmporteerde motorfietsen. Naast Nordstjernan waren er ook de merken "Polstjernan", "Juno", "Vesta", evenals "Kulm" en "Stjernan".

Rond het einde van de jaren ‘30 begon de winstgevendheid te dalen. De fietsen werden vervaardigd in Stockholm door Wiklunds Velocipedfabrik. Het was verwonderlijk dat zo'n klein bedrijf de middelen had voor zoveel eigen ontwerpen en modellen, maar waarschijnlijk was dit ook de reden dat het fietsenaandeel in 1939 werden overgenomen door Nymans Verkstäder in Uppsala. Nymans  had de merken Hermes en sinds 1931 ook Crescent. De winstgevendheid was waarschijnlijk veel te laag. Nordstjernan bleef decennialang bestaan ​​als een Nymans-merk, maar vanaf 1940 was het een fiets met stickers en een eigen productie, zonder alle specifieke details die er een paar jaar eerder nog waren.

Na een faillissement in 1941 werd een nieuw bedrijf gevormd, Wiklunds AB, dat zich in hoofdzaak bezig ging houden met de verkoop van auto’s.

MARATON (Zweden)

MARATON --- AB J. Benson --- Eskilstuna, Malmö ------- Zweden

John Bensson startte zijn bedrijf AB J.Benson in 1899 in Malmö. Motorfietsen, bootmotoren, onderdelen voor landbouwmachines en compressoren behoorden tot het assortiment. Fietsen werden verkocht onder de namen Diana, Diamant, Essess en iets later Marathon. De naam Marathon bleef hangen tot het begin van de jaren 40. Het pand was oorspronkelijk gevestigd aan Balzarsgatan 16, maar in 1939 verhuisden ze naar de stallen van het Huzarenregiment van de kroonprins in Regementsgatan. In 1964 werd het oude kazerneterrein gesloopt en werd er in "Kronprinsen" gebouwd, waar fietsen in de kelder werden geassembleerd.

J, Benssons Fabriks AB produceerde motoren voor lichte motorfietsen en later voor bromfietsen onder het merk JB. Toen de vraag na de oorlog toenam, namen ze een landgoed over in het centrum van Eskilstuna. Later kochten ze een pand in Torshälla waar ze fietsen monteerden, aanvankelijk parallel aan Malmö. In 1979-80 verhuisde het bedrijf volledig naar Torshälla voor de sloop van de oude motorenfabriek in 1982. De fietsen waren gebaseerd op onderdelen van Monark-Crescent.

MCB kocht het bedrijf in 1984 en de assemblage in Torshälla ging door tot 1987, tegen het einde steeds meer als reserveonderdelendepot (J.Bensons Sales) waarna het bedrijf werd geliquideerd. In de jaren '80 verkochten ze naast de modellen op basis van MCB ook fietsen van National-Panasonic in Japan.

REX (Zweden)

Rex is een voormalige Zweedse fabrikant van fietsen , bromfietsen en motorfietsen , opgericht in Halmstad in 1896  door Axel Peter Nilsson. De eigen productie van fietsen van het bedrijf stopte in 2006 , maar het merk leeft nog steeds voort. In 2017 werd de fiets op het dak van de Rex-fabriek afgebroken.

Axel Peter Nilsson had een fietsenwinkel voor heren en begon met het monteren van gekochte fietsonderdelen in het boerderijgebouw van de winkel. Een vroeg succes kwam er toen hij 100 fietsen van het merk Humber kon kopen en verkopen. In 1901 verkocht hij de fietsenwinkel om alleen nog maar fietsen te produceren. In 1902 werd de eerste fabriek voltooid aan de oostkant van Nissan in Halmstad. De eerste motorfiets werd geproduceerd in 1908 en was een fiets met een sterk frame, een verende voorvork en een eencilinder viertaktmotor van Motosacoche in Zwitserland. De productie van motorfietsen was zeer bescheiden en nam in 1912 een vlucht. In 1909 werkten er ongeveer 80 mensen in de fabriek en werd Aktiebolaget Maskinfabriken REX opgericht.

De Eerste Wereldoorlog zorgde voor problemen bij het verkrijgen van onderdelen. Om de toegang tot banden veilig te stellen, werd in 1915 de Reo Rubberfabriek opgericht.  De fabriek werd in 1918 door brand verwoest, maar herbouwd. De fabriek werd echter gesloten toen de oorlog voorbij was en daarmee ook het importverbod. Rex richtte ook AB Västkustens Syrgasverk op om de toegang tot zuurstof en acetyleen veilig te stellen.

De economische crisis van de jaren dertig bracht problemen voor Rex met zich mee toen de verkoop van fietsen en motorfietsen daalde. Göteborgsbanken nam feitelijk de controle over het bedrijf over en Axel Peter Nilson werd gedwongen af ​​te treden als manager. Zijn zoon Ernst Rothstein werd aangesteld als de nieuwe manager. In 1937 werd de fabriek getroffen door een brand, maar werd herbouwd en gemoderniseerd. In 1937 lanceerde Rex de klassieke transportfiets met een voorbagagerek. In 1937 werd ook een nieuw type fietsframe gelanceerd, het Duplex-frame, dat tot eind jaren vijftig werd geproduceerd. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werden fietsen van het model M/42 geproduceerd voor het Zweedse leger.  Tijdens de Tweede Wereldoorlog produceerde de fabriek elektrische motorfietsen op batterijen, omdat het onmogelijk was om benzinemotoren te importeren voor nieuw geproduceerde motorfietsen.

Van 1937 tot 1955 gebruikte de fabriek motoren van Villiers, Victoria en Zündapp voor de motorfietsen.

Gerolde fietsonderdelen waren in de jaren vijftig de specialiteit van de fabriek. Dit betekende dat alle fietsen in Zweden, behalve Monark , velgen van Rex hadden.

Op 23 mei 1952 werd besloten dat fietsen met hulpmotor vrijgesteld zouden worden van de registratie-, belasting-, verzekerings- en rijbewijsvoorschriften. Op 1 juli van datzelfde jaar trad dit in werking en was de bromfiets geboren. De Rex-fabriek begon met de productie van bromfietsen en ontwikkelde een eigen vestiging. Namen zoals Royal, Scotoped, Fleetline, Sachsmaster, Zündapped, Rexoped en Sportmaster waren verschillende bromfietsmodellen die in de loop der jaren werden geproduceerd.

De Zweedse fietsenindustrie maakte in de jaren vijftig een structurele crisis door. Veel bedrijven werden gesloten of opgekocht. Rex kreeg onder andere te maken met problemen toen de velgenproductie voor de Nyman-bedrijven verdween. Rex deed het financieel slecht, maar werd gered door zijn dochteronderneming, de stalen buizengroothandel Heléns , wiens winsten Rex redden. Een grote verandering kwam in de productie toen de eigen frameproductie in 1968 werd gesloten vanwege te weinig productieruns. In plaats daarvan werden frames gekocht van de concurrerende MCB-bedrijven en vanaf 1978 van het Noorse DBS . In 1969 werd de eigen bromfietsproductie gesloten. KTM in Oostenrijk was in de jaren 1971-1980 leverancier van afgewerkte bromfietsen aan Rex, waar, afgezien van het motorblok, alleen de stickers verschilden van de eigen productie van de fabriek.

In het najaar van 2004 werd de productie van aluminium fietsen in Halmstad stopgezet en in Taiwan vervaardigd . De stalen fiets werd in de fabriek in Halmstad geproduceerd met aanzienlijk minder personeel en er werden ook afgewerkte fietsen van buitenaf gekocht om aan detailhandelaren te worden gedistribueerd. De eigen productie van fietsen van het bedrijf stopte in 2006.  In 2008 voltooide Rex slechts de assemblage van een paar modellen en de resterende modellen werden in de fabrieken in Taiwan afgebouwd. Frames werden niet in Zweden vervaardigd. In 2017 werd de fiets op het dak van de Rex-fabriek afgebroken.

Begin jaren 30 hadden ze een mascotte met een aanvallende leeuw op het voorspatbord. In 1943 werd deze vervangen door een stuk plaatwerk met de naam REX in opengewerkte tekst op het stuur. "REX - de koning van de fietsen en motoren" was een slogan in de reclame, met een kleine, krachtige koning in een rode jas en een blauwe broek. Tegenwoordig bestaat het logo alleen nog uit de bedrijfsnaam met een gouden kroon boven de E.

MONARK- Zweden

 Monark ….Cykelfabriken Monark AB & Monark AB…… Varberg…….. Zweden

“  Al meer dan 100 jaar bouwen zij fietsen aan de Zweedse westkust, in Varberg”

Monark , ook bekend als Cykelfabriken Monark AB en Monark AB, is een Zweedse fabrikant van fietsen, bromfietsen en motorfietsen.

In 1883 op 5 april werd voor de westkust van Halland, in Varberg, een jongentje geboren en heette Sten Otto Birger Svensson. Svensson was de zoon van Augusta Svensdotter in Grimmared in een relatie met de landbouwer Otto Andersson, maar werd als pleegkind geadopteerd in Båtsberg in de parochie van Gödestad . Birger werd geadopteerd door de liefhebbende Emma en David, die kinderloos waren. Het waren moeilijke tijden, het pleeggezin had financiële problemen. 1901: Birger droomde om weg te komen uit de armoede en de landbouw. Het enige wat hij wou was leren tellen en schrijven. Zodra hij meerderjarig werd, opende hij als 18-jarige een plattelandswinkel in Hunnestad,  hij had grote ambities.

Na een periode van experimenteren zag Birger de goede resultaten in zijn verkoop en ook de toegenomen vraag naar vélocipèdes.

In 1908 besloot Birger Svensson om te investeren in de verkoop van vélocipèdes en begon losse onderdelen te kopen en zijn eigen fietsen te bouwen. Een kwaliteitsrijtuig dat iedereen zich kon veroorloven om te berijden. Monark werd dus  in 1908 in Varberg opgericht , toen Birger Svensson het bedrijf "Svenska Cykeldepoten" registreerde. Voordat het de naam Monark kreeg, heette het Svenska Cykeldepoten (De Zweedse fietsenstalling). Aanvankelijk telde de fabriek acht medewerkers.  Birger Svensson  zou bekend worden als "De arme jongen die de Zweedse wielermonarch werd".

Svensson trouwde in 1909 met Alida Skulander en hun zonen namen de achternaam Warborn aan.

Op kleine schaal werd in het voorjaar van 1909 een consignatiewinkel voor fietsen gestart, dat gebeurde met arbeider Carl Bartholdsson en een leerjongen. Hoewel er een werkplaats was, kwam er pas in 1912–1913 een echte werkplaats, toen met ongeveer twintig werknemers.

De successen tijdens en na de Eerste Wereldoorlog vulden het pand in de winkelstraat dat in 1916 werd gekocht.  Er hing echter weerstand in de lucht in het kleine stadje aan de westkust. De mensen van Varberg en de banken keken fronsend naar de zaken van Birger Svensson en er waren weinig lovende woorden. Het waren waarschijnlijk die negatieve impulsen die hem ertoe aanzetten om uiteindelijk zijn eigen fietsenfabriek te openen, ja eigenlijk dezelfde fabriek van vandaag de dag. In 1925 breidde het bedrijf dus uit met een nieuwe fabriek buiten Varberg. De naam en het frontmerk Monark kwamen voor het eerst in gebruik in 1917 (opgenomen in de catalogus in 1916).

In 1934 vierde het bedrijf zijn 25-jarig jubileum door de naam te veranderen in Svenska Cykelfabriken Monark, dat in 1939 werd veranderd in AB Cykelfabriken Monark. Het bedrijf groeide in Zweden uit tot een van de grootste bedrijven in zijn sector, samen met Nymans Verkstäder en Husqvarna .

De Cykelfabriken mag niet verward worden met de Monark-Silver King , Inc., Chicago , IL, een fabrikant van klassieke fietsen van 1934 tot 1957, (voorheen de Monark Battery Company). Ook mag het niet verward worden met de Monarch Cycle Manufacturing Company , 1892–1899, Chicago, New York, San Francisco en Toronto, opgericht door John William Kiser .

Om het bedrijf te ontwikkelen kocht Birger in 1937 de rubberfabriek in Värnamo, waar banden, slangen en andere rubberen onderdelen werden vervaardigd. In hetzelfde jaar ontving hij een brief van een arts in Uppland's Bergslag, die  de teloorgang van de plaatselijke molen beschreef en daarmee de totale werkloosheid en armoede. Birger reisde naar het noorden om er de mogelijkheden te bekijken om de raderen van deze kleine gemeenschap weer aan het draaien te krijgen en zag er de Tobo-molen. Als aanvulling op de fietsenproductie begon de Monark-fabriek in Tobo met de productie van ski's, radio's en tv-toestellen.

In 1938 behoorde hij tot de hoogst belaste mensen van het land. Op 19 oktober 1944 ging Birger naar huis voor zijn gebruikelijke lunchpauze, maar tijdens zijn dutje kreeg hij een beroerte en klopte het hart van de Zweedse wielermonarch plotseling zijn laatste slag. Zijn zoon Tage Warborn nam de leiding over.

De fabriek ontwikkelde zich tot een van Noord-Europa's grootste fabrikanten van tweewielers, fietsen, bromfietsen en motorfietsen met een capaciteit van circa 1.000 eenheden per dag. In 1956 had Monark een omzet van SEK 102 miljoen en had het 2.000 mensen in dienst in Zweden en ongeveer 1.000 mensen in Zuid-Amerika.  In Sao Paulo werden maandelijks 8.000 fietsen geproduceerd.

In de jaren zestig zou Monark getroffen worden door financiële crises. De verschillende activiteiten buiten de fietsenproductie werden geleidelijk afgestoten. De Tobo-fabriek werd in 1967 gesloten.

In 1960 kocht de Monark-groep Crescent op en nam later de naam Monark Crescent AB (MCB) aan. Monark Crescent AB sloot zich ook aan bij de activiteiten van Monark in Tobo , waar onder meer radio's en ski's werden vervaardigd. De ski's van Monark droegen de merknaam Limex , maar zouden vanaf 1967 bij Edsbyverken vervaardigd worden. Monark produceerde motorfietsen vanaf de jaren twintig en won vele medailles in motorcross en enduro. In 1968 werd met een bedrijf in Peru een overeenkomst getekend voor de licentiefabricage van fietsen De productie werd geschat op 30.000 fietsen per jaar, wat overeenkwam met de helft van de fietsenmarkt in Peru dat jaar. In 1971 kocht financier Kaj Källqvist een groot deel van de aandelen in Monark op.

In mei 1971 koerste Gösta "Fåglum" Pettersson mee in de drie weken durende etappekoers de Giro d'Italia,  (Ronde van Italië) en op zijn Monark werd hij de eerste Zweed die de race won.

De fabriek in Uppsala werd in 1973 verkocht aan Volvo. Stikkan Andersons Polar kocht Monark Crescent in 1978, waarna Investmentbolaget Kuben werd opgericht. In 1979 werden de fabrieken in Zuid-Amerika afgestoten. Ook de sportafdeling, de elektronica afdeling en de botenafdeling werden afgestoten.

Monark Crescent werd vervolgens onderdeel van Monark Stiga sinds Kuben ook Stiga kocht. Monark Stiga werd op zijn beurt in 1995 gekocht door Salvatore Grimaldi en na de afstoting van Stiga omgevormd tot Cycleeurope. Monark is ook een merk van Braziliaanse fietsen, verwant aan het oorspronkelijke Zweedse Monark AB.

Lagere verkopen en de import van Aziatische fietsen en onderdelen zorgden ervoor dat de interne productie werd uitgeschakeld. De fabriek in Varberg heeft nu alleen maar montage- en verkooppersoneel in dienst, in totaal ongeveer 100 mensen. De fietsmerken Monark en Crescent behoren nog steeds tot de toonaangevende in Zweden.

Zelfs vandaag de dag zijn de geschiedenis en het erfgoed uit het verleden voelbaar in het fabrieksterrein in Varberg, en door de jaren heen zijn precisie, warmte en grondigheid de sleutelwoorden geworden voor de manier waarop deze  fietsen worden gebouwd. Het ruige weer aan de westkust heeft de basis gelegd voor de goede kwaliteit en generaties lang heeft de liefde voor vakmanschap de fietsen gevormd. Er is veel gebeurd sinds het allemaal begon, tijd en ontwikkeling hebben nieuwe omstandigheden gecreëerd waarin fabrieksstromen zijn geautomatiseerd en getransformeerd in een interactie tussen menselijk vakmanschap en slimme machines. Veel blijft hetzelfde, de spaken van fietswielen worden door ervaren handen gevlochten en schilderwerk en emblemen worden slechts met voldoende precisie aangebracht door een geoefend oog.

De fietsen worden gebouwd en ontwikkeld in de fabriek in Varberg. Zij beschikken over een groot netwerk van dealers door het hele land die de distributie, het onderhoud en de service van de fietsen verzorgen.

https://www.monark.se/cyklar.html

VELAMOS - Tsjechoslowakije

Velamos was een Tsjechoslowaakse fietsenfabrikant , met hoofdkantoor in Sobotín en een fabriek in Petrov nad Desnou.

Na de Eerste Wereldoorlog verkochten en repareerden de broers Josef en Gustav Heinz fietsen en motorfietsen in Rapotín.

De fabriek in Petrov nad Desnou werd pas in 1930 opgericht en is tegenwoordig een deel van de gemeente Sobotín . Ze sloten een overeenkomst met Puch en importeerden onderdelen uit Oostenrijk, waarbij de productie aanzienlijk toenam.

Op 1 mei 1932 werd het bedrijf geregistreerd als Velamos-Werke Heinz & Co. Fahrradteilefabriken in Zöptau .  In de nieuwe fabriek bedroeg de aanvankelijke productie 30 fietsen per dag, tegen de Tweede Wereldoorlog verhoogde de productie  tot 150 stuks . Tijdens de Eerste Republiek exporteerde Velamos ook naar 18 Europese landen en overzee . Een aanzienlijk aandeel werd vertegenwoordigd door de productie van freewheels en antipedaalremnaven van het Torpedo-type , die een goed exportartikel waren . In 1938 produceerde de Velamos-fabriek 25.000 fietsen.  De productie van fietsen werd onder het protectoraat onderdrukt .

Na de Tweede Wereldoorlog werd het bedrijf genationaliseerd als fabriek met Duits kapitaal .  Er vond een centralisatie en eenmaking van het productieprogramma plaats . De nationale onderneming Velamos bestond uit een basisfabriek in Petrov nad Desnou, een fabriek in Loučná nad Desnou met een filiaal in Rejhotice , een fabriek in Zlaté Horá , een fabriek in Náměšt nad Oslavou en een fabriek in Skutč. In de moederfabriek in Petrov nad Desnou werden eind jaren vijftig een compleet nieuwe montagehal en andere productie- en logistieke ruimtes gebouwd.

Gedurende deze periode investeerde het bedrijf aanzienlijke bedragen om de gezondheid en veiligheid van hun werknemers te waarborgen. De productie van fietsen ging door nadat de Russen de macht over het land hadden overgenomen.

Op de Tsjechoslowaakse wegen waren vooral lokaal geproduceerde fietsen van de merken Favorit Rokycany , Liberta Mělník , Eska Cheb en Velamos wijdverspreid. De import uit de GOS- landen was niet zo omvangrijk, de meeste Tsjechoslowaakse fietsen waren niet alleen bedoeld voor export naar het Oostblok , maar ook naar westerse landen .  Terwijl Favorit meer sport- en racefietsen produceerde, Eska toeristen- en toerfietsen, specialiseerde het nationale bedrijf Velamos zich vooral in kinderfietsen, maar produceerde ook heren- en damestoerfietsen. Tot de bekendste typen fietsen die door de fabriek in Velamos werden geproduceerd, behoorden de Pionýr 22-fietsen met tweeëntwintig inch wielen, bedoeld voor kinderen, de Lady 26 damestoerfietsen, of de legendarische SOBI 20 met twintig inch wielen en een hoog stuur, bedoeld voor zowel kinderen als volwassenen. Deze fietsen zijn enorm populair geworden vanwege hun robuustheid en eenvoud. In de jaren tachtig speelde Velamos flexibel in op de behoeften van de jeugd en lanceerde de BMX en RMX 20, ontworpen voor de BMX- sport.  Velamos Sobotín produceerde ook fietsonderdelen die door andere bedrijven werden gebruikt, zoals naven en antipedaalremmen voor Eska-fietsen. Velamos-wielen gebruikten ook componenten van andere bedrijven, bijvoorbeeld de Favorit -velgremmen .

Na de novemberrevolutie werd de productie voortgezet. Er zijn pogingen gedaan om de productie te moderniseren, dat met behulp van geïmporteerde componenten, vooral uit Azië . In 1993 produceerde Velamos 250.000 fietsen per jaar  en was daarmee de grootste Tsjechische fabrikant. In de tweede helft van de jaren negentig kampte de naamloze vennootschap Velamos echter lange tijd met verkoop- en financiële problemen. In 1998 eindigde het management met een verlies van 20 miljoen kronen. In hetzelfde jaar produceerde Velamos ongeveer 100.000 fietsen en exporteerde het grootste deel van de productie voornamelijk naar West-Europese markten.  Op 22 februari 2002 werd het bedrijf failliet verklaard door de regionale rechtbank in Ostrava . Volgens de jaarrekening heeft de onderneming in ieder geval sinds 2012 geen enkele activiteit uitgeoefend.

In 2016 hervatte het bedrijf 4freetime group ( eigenaren Michal Homola en Jiří Kuchař) de productie van de legendarische SOBI 20- fiets .  Vanaf eind 2016 waren de fietsen al te koop. Ook de productie van accessoires voor de stad werd voorbereid. De meeste componenten werden vervaardigd in Tsjechië. Er werd ook gewerkt aan een opvouwbare versie, waarvoor het bedrijf een crowdfunding-campagne startte, deze was echter niet succesvol.

Tegen 2023 zouden SOBI 20 fietsen alleen nog maar in kleine series en op bestelling geproduceerd worden. Er is ook een opvouwbare versie verkrijgbaar. De productie vindt plaats in Slowakije , de fabrikant is Jiří Salivar.  De meeste onderdelen zijn nog steeds afkomstig uit de binnenlandse productie, sommige onderdelen worden bijvoorbeeld geleverd door de Tsjechische fabrikant van driewielers voor volwassenen LOPED - tříkolky s.r.o.

FAVORIT (CZ)

Favorit is een Tsjechisch fietsmerk dat geproduceerd wordt door het gelijknamige bedrijf in Rokycany.

De eerste poging om fietsen te produceren in Rokycany in het toenmalige Tsjecho-Slowakije was rond 1921, dat dankzij een plaatselijke inwoner en zakenman František Hering (1887-1961).

In 1922 richtte František Hering in Rokycany een fietsenfabriek op, dat deed hij  samen met Heinrich Kastrup en Ambros Swetlik, de oprichters van Es-Ka (Swetlik-Kastrup), een fietsenfabrikant uit Cheb. De fabriek genaamd Tripol Hering produceerde fietsen van het merk Tripol tot 1934, toen werd het bedrijf in tweeën gesplitst en de Tripol-productie werd verplaatst naar een nieuw gebouwde fabriek. De oude fabriek bleef eigendom van Hering die zijn eigen merk Tudor oprichtte.

In 1948 werden beide fabrieken genationaliseerd en maakten vanaf dat moment deel uit van het staatsbedrijf ČZ Strakonice. Tijdens een volgende reorganisatie in 1950 gingen beide fabrieken in Rokycany op in het onafhankelijke staatsbedrijf Eska Cheb. De nieuwe bedrijfs- en merknaam van de twee fabrikanten werd Favorit. In 1953 werd Favorit Rokycany afgesplitst van Eska Cheb maar in 1958 opnieuw opgenomen in dat staatsbedrijf.

Wielersport werd na het einde van de Tweede Wereldoorlog steeds populairder in Tsjecho-Slowakije. Het enthousiasme ontwikkelde zich zo snel dat het logisch was om voorzieningen op te richten voor het produceren van eigen koersfietsen. De keuze viel op het bedrijf in Rokycany, dat vanwege de omvang en expertiseniveau de beste voorwaarden bood. In 1950 werd een speciale werkplaats opgericht waar door een nieuw samengesteld ontwikkelingsteam de eerste 15 exemplaren van de zogenaamde F1S-serie werden gebouwd, die waren bedoeld voor Tsjecho-Slowaakse wielrenners. De productie van de speciale F1S-racefiets voor het nationale team  nam toe. Maar ook de productie voor  andere Tsjecho-Slovaakse wielrenners groeide,  ook representanten van Finland, de USSR en Bulgarije streden in 1956 op deze fiets. Ze werden gevolgd door teams uit India, Albanië, Cuba, Bulgarije, Hongarije, Roemenië en eenlingen uit andere landen. Het was zeker een enorme reclame voor het merk Favorit.

De vraag naar Favorit fietsen was geweldig en dus bleef de productie groeien. In het eerste jaar (1951) 5.148 stuks, terwijl dat er vier jaar later 13.531 waren en in 1961  waren het 31.175 fietsen.

Toen het merk Favorit medailles van de Olympische Spelen, Wereldkampioenschappen wielrennen en andere internationale wedstrijden mee naar huis bracht, werd het merk meer en meer gerespecteerd en erkend in professionele kringen.

Olympische medaillecollectie op Favorit fietsen:

-Melbourne 1956 – zilver

-Tokyo 1964 – goud

-Moscow 1980 – brons

Favorit was gespecialiseerd in sportfietsen maar werkte nauw samen met het zusterbedrijf Eska en gebruikte veel identieke componenten. Tijdens het socialistische tijdperk werd het productieprogramma deels gestandaardiseerd en produceerde Favorit ook toerfietsen voor heren en dames en werd het assortiment uitgebreid met vouwfietsen.

In 1978 werd de miljoenste Favorit-fiets in Rokycany geproduceerd. De productie groeide door en verviervoudigde tussen 1968 en 1981. Eind 1981 werden jaarlijks tot 65.328 fietsen geproduceerd.

De populariteit van Favorit groeide ook buiten Tsjecho-Slowakije, export werd steeds belangrijker. In 1981 werden er  Favorit-fietsen geëxporteerd naar 38 landen. Niet zoals in die tijd gebruikelijk alleen naar Oostbloklanden, maar de fiets Favorit werd voornamelijk geleverd aan de Verenigde Staten, Canada en West-Duitsland.

Na de fluwelen revolutie werd de fabriek geprivatiseerd en geregistreerd als Favorit Rokycany a.s.. Het bedrijf miste echter de mountainbike-golf. De productiefaciliteiten en handelsmerken van Favorit wisselden verschillende keren van eigenaar.

In 2011 werden de rechten op de handelsmerken van de oorspronkelijke Favorit-groep gekocht door de ondernemer Richard Galovič. In Tsjechië werden er in samenwerking met experts en Favorit-medewerkers tussen 2012 en 2014 nieuwe Favorit- modellen ontwikkeld, deze sloten aan bij de oorspronkelijke traditie van handgemaakte topfietsen. Deze worden nog steeds gemaakt in Rokycany, waar het begon in 1922.

https://www.favorit.cz/history