Archief

Verder speelt in poëzie de beeldspraak en de stijlfiguur een belangrijke rol.

De schrijver van gedichten wordt dichter genoemd.

Wat poëzie (ook wel dichtkunst genoemd) dan wel is blijft onduidelijk. Het is een persoonlijke beleving van een tekst. Gelaagdheid, dat wil zeggen het op meerdere manieren kunnen lezen en kunnen begrijpen van een tekst, speelt een belangrijke rol. Toch zijn veel geslaagde hedendaagse gedichten niet tot nauwelijks gelaagd.

Wat kan ik daar aan toevoegen?

Onlangs had ik een interessante discussie met betrekking tot een nieuwe vorm, gestuurd door de 'Mentametica'. In het kort is deze term een afgeleide van twee Griekse lettergrepen 'Menta', van mentaal of geestelijk; 'Metica', de kunst van het omzetten, je zou het bij benadering ook vertaling kunnen noemen. Samengevat dus 'vertaling van de geest'. Dus eigenlijk iets dat we al lang wisten, maar nog niet goed beseften. De taal wordt daarbij als middel gebruikt om uiting te geven aan innerlijke gedachten, gevoelens of beleving.

Het begrip 'Vertaling' in de Mentametica is niet zomaar het vervangen door woorden, omdat woorden nooit bij iedereen dezelfde betekenis hebben. Het zou hetzelfde zijn als iemand 'de liefde' als woord in de mond neemt, en een argeloze voorbijganger vraagt dan 'houden van?'. Het woord 'houden' duidt op bezit, de gradatie is niet dezelfde dus. 'Het verdriet' tja, wat wil dat zeggen, een gemis? Dergelijke woorden schreeuwen om verduidelijking, om oprechtheid. Ze zijn zo gemakkelijk in de mond genomen. Ze maken totaal geen indruk meer op mij.

Dichters schrijven hun 'waarachtigheid' neer. Het is niet zomaar uiten van je persoonlijke gevoelens, je mag ze concretiseren.

Nog een artikel uit ¨de wikipedia:

 

Met poëtica duidt men het waarom van het schrijven van poëzie aan.

Wat poëzie inhoudt hebben dichters vaak neergelegd in een geschrift. Het eerste en bekendste is de Ars Poetica (de kunst van de poëzie), van de Romeinse dichter Horatius. Horatius schreef zijn 476 regels lange brief ± 20 v. Chr., die eeuwen lang als standaard gold voor wat poëzie moest zijn.

Er zijn vier typen poëtica te onderscheiden:

1. pragmatisch

   kenmerken: het effect is belangrijk, de lezer staat centraal (Rawie)

2. symbolistisch

   kenmerken: het gedicht als ding, de taal staat centraal (Nijhoff)

3. expressief

   kenmerken: de uitdrukking van het gevoel, de dichter staat staat centraal (Kloos)

4. menisis

   kenmerken: de nabootsing van de werkelijkheid (het "plaatje"), de wereld staat centraal

Met de Mentametica zou ik dus een vijfde type kunnen toevoegen, waarbij de vier elementen tegelijk aan bod komen. Wat mij betreft moet een goed gedicht voldoen aan die 4 punten en niet enkel aan eentje.

Dat was het voor het ogenblik;

is dit wel onbegrijpelijk, onvatbaar voor de geest of een delirium zonder het beven

een lichtroze pantser op poten 
terwijl het zijwaarts schrijdt
met ingehouden scharen en
monddelen die knippen en pulken
de ogen op stelten en een ingeklapte staart

als je nog nooit een krab gezien hebt, tenminste.

Al met al is dit te beschrijvend, er zit ook geen betekenis achter, het is louter een observatie, zoals een natuurliefhebben het doet. Het raakt me dus niet en een dergelijke verbeelding doet geen pijn.

Haar ogen haakten zich vast in de mijne, doordringend als een staalblauw mes, zo hard kon ze me aankijken.

de tinten van een kleurloos oog, zijn blauw gevat in wit met een zwarte iris puntgroot, want het ogenblik is vernauwend en gefocused.

Haar oogopslag is eng, en zelf ben ik nog puntgroot gevat.

z' is donderwolk en braakt de regen 
vandaag zijn het zware druppels die
vervelen, ze heeft ze neerbuigend en 
nog net niet minachtend, koel op mijn
luie stoel gesmeten, ik was hem op
het terras vergeten

zij

klinkt chagrijnig, zou ze weeral maan
ziek zijn, of heeft ze weer een weekje
langer liefdespijn?

migraine

dag dochterlief, je bent een bloem
maar soms zie je er niet uit
zoals vandaag dus weer
het weer is niet wat
het wezen moet

hoofdpijn

dat krijg ik van je kortgekapte
zinnen, ik zwijg - zeg toch niks?