bel20-aex 30/4/2012

De breedbandhuismoeder (Noctua fimbriata) is een nachtvlinder uit de familie van de uilen, de Noctuidae.

De soort komt verspreid over Europa, Klein-Azië, de Kaukasus en Noord-Afrika voor, al is de zuidelijke grens onduidelijk door verwarring met de sterk gelijkende soort Noctua tirrenica.

Hij heeft een voorvleugellengte van 22 tot 27 mm.

Opvallend zijn het brede borststuk en de elkaar sterk overlappende vleugels.
De voorvleugel van het mannetje is roodachtig bruin tot olijfgroen, die van het vrouwtje lichtbruin, lichtgroen of roodachtig bruin.

De vlinder kent één jaarlijkse generatie die vliegt van halverwege juni tot en met september.

De soort overwintert als jonge rups dicht bij de grond en verpopt zich ondergronds.

De breedbandhuismoeder heeft als waardplanten allerlei kruidachtige planten als zuring en brandnetel en soms ook houtige lage planten.

De vlinders komen op smeer en in kleine aantallen op licht.

De breedbandhuismoeder is in Nederland en België een algemene soort, die verspreid over het hele gebied kan worden gezien.

Noctua: noctus, noctu = de nacht, 's nachts.
Noctua is ook een uilensoort met kleine oortjes en gewijd aan Minerva.
Of Linnaeus aan deze vogel dacht toen hij de naam gaf is onbekend, opvolgers legden wel dit verband.
Deze naam werd ook de familieaanduiding, zowel in de wetenschappelijke naam als in het Nederlandse uilen.
De essentie dient gezocht te worden in de nachtelijke leefwijze van deze vlinders.

fimbriata: fimbriatus = franje, rand, naar de oranje rand op de achtervleugel die sterk contrasteert met de zwarte band.
De uitgang -ata is een uitgang die hoort bij spanners en Linnaeus heeft dan ook een poging gedaan (1767) om de naam te veranderen naar fimbria.

De breedbandgroefbij (Halictus scabiosae) is een vliesvleugelig insect uit de familie Halictidae.
De soort is voor het eerst wetenschappelijk beschreven in 1790 door Rossi.

In Nederland wordt de breedbandgroefbij alleen aangetroffen rond Maastricht en langs de Maas tot in Midden-Limburg.
Het geschikte biotoop zijn de schrale graslanden en bloemrijke uiterwaarden.

De vliegtijd is van mei tot half september.

De breedbandgroefbij graaft zijn nest horizontaal in lemige grond.
In steile wanden, soms in groepjes bij elkaar.

De bevruchte vrouwtjes overwinteren met een aantal bij elkaar in het nest.
Eên van de vrouwtjes legt in het voorjaar eitjes, de anderen fungeren als werksters.

De breedbandgroefbij staat op de rode lijst als zeer zeldzaam.

De breedbanddwergzandbij (Andrena pusilla) is een vliesvleugelig insect uit de familie Andrenidae.
De soort is voor het eerst wetenschappelijk beschreven in 1903 door Pérez.

De breedbanddwergzandbij is één van de 74 bekende exemplaren van de zandbijen.
De zandbijen zijn de grootste groep van Nederlandse wilde bijen.

De breedbanddwergzandbij maakt zijn nest horizontaal in de grond.

Ze hebben een vrij korte tong en hebben verzamelharen voor het transport van stuifmeel aan de achterpoten.

Ze worden niet groter dan 9mm.

De breedbanddwergzandbij staat op de rode lijst als zeer zeldzaam.

Breed wollegras (Eriophorum latifolium) is een plant uit de cypergrassenfamilie (Cyperaceae).

De soort komt voornamelijk voor in West-Siberië, de Kaukasus en in Europa, behalve in de meest zuidelijke delen.

Breed wollegras komt verder in heel Europa voor tot op 2100 m hoogte.

Breed wollegras is een vaste, pollenvormende plant zonder wortelstokken.
De 2-6 mm brede bladeren zijn v-vormig en hebben een driekantige top.
De plant wordt 30-60 cm hoog en bloeit in april en mei met 4-12 cm lange aren.
De kafjes zijn eennervig.
De aartjes zijn tweeslachtig en hebben een wollig pluis.

Het breed wollegras bloeit van mei tot en met juli als aren.
De aren zijn kleiner dan die van Veenpluis, tot 1 cm.
Ze bevatten tot 30 bloemen.

De vruchten dragen witte haren, die tot 2½ cm lang worden.

Groeit op zonnige plaatsen op natte, voedselarme, zwak zure, ijzerrijke grond (humeuze tot venige grond, laagveen en leem).

Het breed klokje groeit in hooiland (blauwgrasland) en moerassen (bronmoeras).

In Nederland is het breed wollegras zeer zeldzaam in het oosten van het land. Elders verdwenen.

In Vlaanderen: op de rode lijst, beschermd, zeer zeldzaam.
In Wallonië: op de rode lijst, bescherdmd, zeer zeldzaam in Lotharingen (in de zuidelijke Ardennen).

Het breed klokje (Campanula latifolia) is een overblijvende plant, die behoort tot de klokjesfamilie (Campanulaceae).

De soort komt voornamelijk voor in West-Azië en in grote delen van Noordwest-, Midden- en Oost-Europa.
Westelijk tot in de Eifel en het Sauerland.

De plant wordt ook in de siertuin gebruikt.

De plant wordt 60-90 cm hoog, vormt een dikke, knolachtige wortelstok en heeft een stevige, stompkantige stengel.
De stengel kan kaal of zachtbehaard zijn.
De bladeren zijn zachtbehaard.
De onderste bladeren zijn eirond tot langwerpig en hebben een gevleugelde bladsteel.
De bovenste bladeren zijn zittend.

Het breed klokje bloeit in juni en juli met lichtviolette, maar soms met witte bloemen.
De bloemkroon is 40-55 mm lang en de bloembuis is van binnen onbehaard.
De kelkslippen zijn eirond tot lancetvormig.
De bloeiwijze is een tros.

De knikkende vrucht is een doosvrucht met strooigaatjes waar de zaden door vrijkomen.

Groeit op licht beschaduwde plaatsen op vochtig tot vrij natte, matig voedselrijke, neutrale tot vaak kalkhoudende, humeuze grond (klei en zavel).

Het breed klokje groeit in loofbossen, ravijnbossen, bergbossen (langs beken), langs bospaden, parkbossen en bij buitenplaatsen.

In Nederland is het breed klokje beschermd als zeer zeldzaam ingeburgerd op en nabij buitenplaatsen.

In Vlaanderen: op de rode lijst, zeer zeldzaam ingeburgerd.
In Wallonië: op de rode lijst, zeer zeldzaam ingeburgerd.

Breed fakkelgras (Koeleria pyramidata) is een vaste plant die behoort tot de grassenfamilie (Gramineae).

De soort komt voornamelijk voor in Oost- en Midden Europa.

Het breed fakkelgras wordt 40-90 cm lang en vormt dichte harde zoden met weinig opstaande, harde stengels.
De stengel is bij de bovenste bladschede tot 1,2 mm dik.
De tot 5 mm brede bladeren hebben langs de rand en vaak ook op de bovenkant lange haren.
Het tongetje is 0,7 mm breed.

Breedfakkelgras bloeit van juni tot juli met een 8 tot 16 cm lange pluim.
De aartjes zijn 5-7 mm lang en bestaan meestal uit drie bloemen. De kelkkafjes zijn tweenervig.
Het bovenste kelkkafje is 6 mm en het onderste 4,8 mm lang.
Het bovenste kroonkafje (palea) is 5,2 mm lang.
De helmknoppen zijn vuilviolet.
De vrucht is een graanvrucht.

Duizend zaadjes xegen 0,4 à 0,5g.

Groeit op zonnige plaatsen op matig droge, matig voedselarme, weinig of niet bemeste, kalkhoudende grond (mergel).

Breed fakkelgras groeit in graslanden op kalkhoudende grond.

Breed fakkelgras staat op de Nederlandse Rode lijst van planten als zeer zeldzaam en matig afgenomen.
De plant komt in Nederland voor in Zuid-Limburg.

In Vlaanderen komt de plant niet voor.
In Wallonië zeldzaam tot zeer zeldzaam in het Maasgebied en in de zuidelijke Ardennen.
Op de rode lijst als ernstig bedreigd.

Slotkoers    Bel20     27 april 2012

Bron : De Telegraaf - DFT

Slotkoers    AEX     27 april 2012

Bron : De Telegraaf - DFT

De brede-w-uil (Lacanobia w-latinum) is een nachtvlinder uit de familie van de uilen, de Noctuidae.

De soort komt verspreid over het Palearctisch gebied voor.

De voorvleugellengte bedraagt tussen de 18 en 21 millimeter.
De kleurstelling op de voorvleugel is grijs met bruin, en de tekening is scherp.
Achter de niervlek ligt een lichte zone tot de achterste dwarslijn, waarin een grove W-vorm herkenbaar is.
De achtervleugel is vuilwit met donkere bestuiving.

Op grond van uiterlijke kenmerken vrijwel niet te onderscheiden van het verborgen boswitje.
Alleen als bij het mannetje de donkere vlek in de vleugelpunt aan de binnenzijde hol is of afloopt langs de voorrandader, is met zekerheid sprake van een boswitje.

De rups wordt slechts zelden gezien.
De soort overwintert als gordelpop tegen een stengel.

De brede-w-uil gebruikt allerlei kruidachtige en houtige planten als waardplanten.
De rups is te vinden van juni tot augustus.
De rups foerageert ´s nachts.
De soort overwintert als pop in de grond.

De brede-w-uil is in Nederland en België een zeldzame soort, die verspreid over het hele gebied kan worden gezien.
De vlinder kent één generatie die vliegt van eind april tot en met juli.

Lacanobia: een foute schrijfwijze van lachanobia; lakhana = groenten en bioo = leven.
Het oorspronkelijke genus was uitgebreider en omvatte ook een aantal groente-eters, zoals M. brassicae.

w-latinum: w-latinum verwijst naar de twee naast elkaar liggende V's.
Het Latijnse alfabet kent geen W en dus moest de W gelatiniseerd worden: w-latinum.

Slotkoers    Bel20     26 april 2012

Bron : De Telegraaf - DFT

Slotkoers    AEX     26 april 2012

Bron : De Telegraaf - DFT

Brede wolfsmelk (Euphorbia platyphyllos) is een eenjarige plant die behoort tot de wolfsmelkfamilie (Eurphorbiaceae).

De soort staat op de Nederlandse Rode lijst van planten als een soort die in Nederland zeer zeldzaam en sterk afgenomen is.
De plant komt voor in de gematigde gebieden van het noordelijk halfrond.

De plant wordt 30-60 cm hoog.
De eivormige, 1,5-4 cm lange bladeren hebben een iets hartvormige voet en zijn licht- of geelachtig groen.
De spitse top is fijn getand.

Brede wolfsmelk bloeit van juli tot in september met meestal vijfstralige schermen.
De bloeiwijze is een cyathium.
De driehoekige schutbladen onder de bloempjes lijken net normale blaadjes en kleuren in een ouder stadium paars.
De eenslachtige bloem heeft halvemaanvormige klieren zonder hoorntjes.
De vruchtkleppen hebben langs de middennerf en langs de groeven halfbolvormige wratten.

De vrucht is een 2-3 mm brede, driekluizige kluisvruchten met één, olijfbruin, 1,8-2,2 mm lang zaadje per kluis.

De plant komt voor op bouwland met vochtige, kalkhoudende kleigrond.

De brede wespenorchis (Epipactis helleborine) is een wilde plant uit de orchideeënfamilie (Orchidaceae).

Terug te vinden in gebieden met een gematigd klimaat in Azië, Noordwest-Afrika en in bijna heel Europa.
In Noorwegen tot voorbij de poolcirkel.
Ingeburgerd in Noord-Amerika.

Uit de wortelstok ontspringen vaak meerdere stengels met een uiteindelijke hoogte van circa 60 cm.
Deze wespenorchis groeit met name in bossen, duinen en kreupelhout op zandgronden.
In het begin van het bloeiseizoen is de bloemstengel aan de top omgebogen.

De bloem is gevarieerd.
Sommigen zijn geheel groen, andere hebben een hoofdkleur rood, wit of geel of hebben een ingewikkelde gemêleerde kleuring met rood, lila, wit, bruin en groen.
De bloem is geurloos en heeft een lip uit twee delen, een bekervormige hypochiel en een gespleten epichiel.
Een spoor ontbreekt.

De bloemen vormen een losse aar of een tros met naar één kant hangende bloemen.
Deze staat in de zomermaanden van juni tot augustus in bloei.
De aar wordt soms door bladluizen aangetast.
Er zijn dan talloze mieren hierop aan te treffen.
De gehele plant kan vaker spontaan in tuinen verschijnen en na enkele jaren kan door het uitgebreide wortelstelsel (wortelstokken) het aantal orchideeën behoorlijk groter worden.
Voorwaarde blijft een onbewerkte en onbemeste (zeker géén kunstmest) bodem.

De bloem van de brede wespenorchis is aangewezen op bestuiving door, zoals de naam al aangeeft, wespen.
In Nederland betreft dat de soorten gewone wesp (Vespula vulgaris) en Duitse wesp (Vespula germanica).
De omstandigheid dat deze wespensoorten een grote voorliefde hebben voor het stuifmeel van klimop, brengt met zich mee dat de wespenorchis eenmaal aanwezig zich vaak uitbundig verder weet te verspreiden in plantsoentjes waar de klimop als bodembedekker wordt gebruikt.

De bladeren zijn breed (vandaar de Nederlandse naam) eivormig en verspreid.
De middelste bladeren zijn het langst.
De stengel glanst onderaan vaak met een roodpaarse gloed.

De brede wespenorchis vormt een doosvrucht.

De brede wespenorchis groeit vaak op plekken die ingrijpend door de mens beïnvloed zijn, zoals b.v. langs boswegen door een menging van de bosgrond met zand, schelpgruis, steenslag of gruis.
De brede wespenorchis is ook regelmatig in bebouwde kommen aan te treffen.

Nederland : Vrij algemeen, maar vrij zeldzaam in Drenthe en zeldzaam in zeeklei- en laagveengebieden.
Vlaanderen : Vrij algemeen, maar plaatselijk zeldzaam of ontbrekend (met name in de Polders).
Wallonië : Vrij algemeen tot vrij zeldzaam.

Slotkoers    Bel20     25 april 2012

Bron : De Telegraaf - DFT

Slotkoers    AEX     25 april 2012

Bron : De Telegraaf - DFT

De brede waterpest (Elodea canadensis) is een waterplant uit de waterkaardefamilie (Hydrocharitaceae).

De soort is in de tweede helft van de 19e eeuw in Nederland terechtgekomen vanuit Noord-Amerika en heeft zich sindsdien in een snel tempo verspeid.
Vandaar de naam waterpest.
De plant zit op de bloemen na geheel ondergedoken.
Er zijn in Nederland enkel vrouwelijke planten, waardoor de voorplanting hier in het wild uitsluitend ongeslachtelijk geschiedt.

De plant wordt 30cm tot 3 meter lang.
De bladeren zijn donkergroen, langwerpig en laten licht door.
Meestal vormen zich kransen van drie bladeren.

Aan de stengeltop liggen de bladeren als dakpannen tegen elkaar.
Ze groeien in kransen van 3, maar de onderste bladeren staan tegenover elkaar.

De bloem is wit of enigszins roodachtig en heeft een doorsnede van circa 5 mm.
Er zijn vijf kroonblaadjes.
De bloemen worden door een slanke steel boven water gehouden.
De plant bloeit van mei tot september.

Deze plant krijgt in onze omgevig geen vruchten.
De vrucht is een ovale doosvrucht, die onder water rijpt.
De gladde zaden zijn spoelvormig, bijna cilindrisch.

Sinds1820 is Brede waterpest in het Verenigd Koninkrijk bekend en het rukte vanaf 1835 snel op door heel Europa, geholpen door botanici die de plant uitzetten om haar groeikracht te kunnen bewonderen.
Brede waterpest breidde zich explosief uit en zorgde voor verstopte watergangen (vandaar de naam waterpest).

De plant wordt veel toegepast in aquaria en vissenkommen om het water van meer zuurstof te voorzien.
Als je een omgekeerde trechter boven de plant zet kun je de zuurstofbelletjes opvangen die geproduceerd worden in het zonlicht.

Als de plant in het donker gezet wordt, zal ze stoppen met het produceren van belletjes.

De brede vlakjesmot (Catoptria permutatellus) is een nachtvlinder uit de familie Crambidae, de grasmotten.
De spanwijdte van de vlinder bedraagt tussen de 22 en 29 millimeter.

De brede vlakjesmot heeft mossen als waardplanten.

De brede vlakjesmot is in Nederland en in België een vrij algemene soort.
De soort kent één generatie die vliegt van mei tot augustus.

Slotkoers    Bel20     24 april 2012

Bron : De Telegraaf - DFT

Slotkoers    AEX     24 april 2012

Bron : De Telegraaf - DFT

De brede tongorchis (Serapias cordigera) is een Europese orchidee van het geslacht tongorchis (Serapias).
Het is een soort van het Middellands Zeegebied, die niet in België en Nederland voorkomt.

De plant dankt zijn naam aan zijn opvallende brede hartvormige bloemlip.

De botanische naam Serapias is ontleend aan de Egyptische god Serapis.
De soortaanduiding cordigera is afkomstig van het Latijnse cordatus (hart) en gerens (dragend) en heeft betrekking op de vorm van het epichiel.

De brede tongorchis is een 15–40 cm hoge overblijvende geofyt (een bepaalde levensvorm).
De bloemstengel is aan de basis rood geaderd en dikwijls paars gestippeld, draagt tot 9 bladeren en een korte, eivormige aar met 3 tot 10 bloemen.

De bladeren zijn lijn- tot lancetvormig, afstaand tot aanliggend, gootvormig, tot 16 cm lang, naar boven toe overgaand in rode schutbladen.
Deze zijn bijna zo lang als de helm van de bloem.

De brede tongorchis prefereert zure, silicaatrijke of schisteuze gronden op zonnige of licht beschaduwde plaatsen zoals vochtige tot natte graslanden, open plekken in het maquis, oude terrasgronden en lichte bossen.
In de bergen komt de soort voor tot op hoogtes van 1.000 m.

De tot 2,5 cm grote bloem heeft een purper geaderde, horizontale of licht stijgende helm, gevormd door de grotendeels gefuseerde kelkbladen en bovenste kroonbladen.
De kelkbladen zijn zwak gekield, de kroonbladen driehoekig, met afgeronde basis, gegolfde randen en een lang uitgerekte top.

De lip bestaat uit twee delen.
De hypochiel(= dichtst bij de bloembodem gelegen deel van de lip) is tot 18 mm lang en 26 mm breed, breed hartvormig, met afgeronde laterale lobben, praktisch volledig verborgen onder de helm.
De epichiel(=het verst van de bloembodem gelegen deel van de lip) is tot 30 mm lang en 23 mm breed, hartvormig, halfcirkelvormig tot breed lancetvormig, roodbruin tot donkerpurper, en draagt een karakteristieke verdikte en van haren voorziene, purperen callus, met aan de basis twee donkere, gladde lamellen in V-vorm.
Het gynostemium(=reproductieve zuil) draagt groene, met violet bespikkelde pollinia.

De bloeitijd is van april tot juni.

De brede tongorchis is net als de andere soorten van hetzelfde geslacht een plant die voornamelijk voorkomt in het Middellandse Zeegebied, van Portugal tot in Griekenland en Turkije, en in Noord-Afrika.
Ook aan de Atlantische kust van Spanje en Frankrijk, noordelijk tot in Bretagne.

Over het hele verspreidingsgebied komt de soort plaatselijk, maar soms abundant(talrijk) voor.

De brede tongorchis kan door zijn kleur en vorm enkel verward worden met andere soorten uit hetzelfde geslacht.
Hij kan van de meeste tongorchissen onderscheiden worden door zijn rood en purper gestreepte bloemstengel, korte, dichte bloeiwijze en de grote bloemen met donkere en brede, hartvormige bloemlip, de epichiel even breed als de hypochiel.

De brede tongorchis is in Frankrijk regionaal beschermd in Bretagne, Pays de la Loire, Poitou-Charentes, Aquitaine en Midi-Pyrénées.

De brede stekelvaren (Dryopteris dilatata) is een vaste plant, die behoort tot de niervarenfamilie (Dryopteridaceae).

De brede stekelvaren komt voor in de gematigde en koude streken op het noordelijk halfrond, met een onderbreking in Siberië.

De plant wordt 30-120 cm hoog en heeft een rechte of opstijgende wortelstok.
De stevige, midden tot donkergroene bladen vormen een trechtervormige krans.
De bladschijf is in omtrek driehoekig tot langwerpig-eirond.
Het blad is twee tot vier maal geveerd.
De bladslippen staan een beetje hol.
De schubben op de bladsteel en -spil hebben meestal een donkere middenstreep en lichtbruine doorschijnende randen.
De bladsteel heeft aan de voet ten minste vijf vaatbundels.

De sporangiën vormen ronde sporenhoopjes, die in twee rijen op de onderkant van de blaadjes zitten.
De sporenhoopjes zijn afgedekt met een nier- tot schildvormig dekvliesje.
De sporen zijn rijp in juli tot september.

De brede stekelvaren komt voor in bossen op vrij vochtige tot droge, matig voedselrijke grond, duinhellingen, muren en basaltglooiingen.
Ook is de plant te vinden op beschaduwde plaatsen langs beken en greppels.

De plant wordt ook in siertuinen gebruikt.

Nederland : Algemeen, maar zeldzaam in het noordelijk zeekleigebied, Zeeland en het rivierengebied.
België : Vlaanderen, niet bedreigd
Ardennen, ernstig bedreigd

Slotkoers    Bel20     23 april 2012

Bron : De Telegraaf - DFT

Slotkoers    AEX     23 april 2012

Bron : De Telegraaf - DFT

De brede orchis (Dactylorhiza majalis subsp. majalis) is een orchidee, een ondersoort van Dactylorhiza majalis.

De brede orchis komt voor in Europa, vooral in Midden-Europa.

Het is een 15-30 cm hoge, overblijvende plant.
De bloemen zijn tweezijdig symmetrisch.
De plant bloeit van eind mei tot begin juli met donkerpaarse bloemen.
De onderste bloemslip die naar beneden wijst, ook wel kroonslip genoemd, heeft vaak een grote middenlob.
De zijslippen wijzen omhoog.
De bloeiwijze is een aar van maximaal 15 cm.

Het blad is lancetvormig en drie tot vier keer zo lang als breed.
Het is doorgaans wat breder van vorm dan dat van rietorchis (Dactylorhiza majalis subsp. praetermissa).
Het blad kan zowel gevlekt als ongevlekt zijn.

De plant groeit op niet te voedselrijke, natte grond met een basische invloed hetzij van het grondwater, hetzij van de bodem zelf.
Hij komt voor in veel verschillende biotopen, van moerassige weilanden, tichelgaten, bosopslag en moerassen.
Waterkanten (langs kwelsloten en greppels), buitendijkse waarden, zandplaten, afgravingen, opgespoten terreinen en drassige plekken op dalwanden.

De plant is in Nederland en België wettelijk beschermd en staat op de Nederlandse Rode lijst van planten als vrij zeldzaam en sterk afgenomen.

De voornaamste bedreigingen voor de brede orchis zijn de verdroging en vermesting van zijn biotopen.
In sommige natuurgebieden wordt de grond kunstmatig schraal gehouden door na het maaien het gras af te voeren.
Op deze wijze blijft de brede orchis behouden in deze gebieden.