"In de zon kijken"
Uitgeverij : Querido -Amsterdam
Paperback : 202 blz
ISBN: 9789021480350
.***
Anne Provoost's vijfde boek: " In de zon kijken" (maart 2007) gaat over Chloë Vanderweert die met haar ouders en haar halfzusje op het Australische platteland woont.Als haar vader na een val van zijn paard om het leven komt, probeert haar moeder het bedrijf draaiende te houden. Langzaam verliest ze haar greep op de situatie.
Deze nieuwe roman speelt zich af op een Australische ranch.
Niet omdat ze daar is opgegroeid, al wekt haar precieze beschrijving wel die indruk, maar omdat leegte en stilte van droge kreek, felle zon, stoppelveld, paarden en sprinkhanen voor dít verhaal de juiste setting boden. De achtjarige Chloë Vanderweert woont er met haar vader, moeder en halfzusje Ilana.
Met die harde omgeving geeft ze schitterend uitdrukking aan de pijn van een achtjarig meisje.Kinderen leven in het hier en nu. Hitte drukt, dorst schuurt, bloedende benen gillen om een pleister.
Het is een zinnelijke oneindigheid, de kindertijd, dat voel je aan bijna elke zin in 'In de zon kijken'. Toch komt dat langzame leven, waarin tijd geen rol lijkt te spelen, plotseling op scherp te staan als het noodlot toeslaat. Een meisje verliest haar vader en observeert daarna haar moeder, die aan een oogziekte lijdt en behalve haar man ook haar gezichtsvermogen verliest.
Anne Provoost, veelvuldig bekroond voor haar jeugdromans, maakt met deze beheerste roman vol schitterende suggestieve zinnen haar debuut voor volwassenen.
'In de zon kijken' beantwoordt wel aan de belangrijkste eis die Provoost zelf als lezer aan een roman stelt.
In een interview zei ze ooit dat jeugdige lezers het kennelijk belangrijk vinden dat je het verhaal steeds vooruit duwt, terwijl ze zelf juist hield van romans waarin de tijd werd stilgezet. Haar nieuwste roman zou de auteur zelf ook met veel genoegen lezen.
In het eerste hoofdstuk krijgt vader Greg een trap van zijn paard en sterft. Chloë blijft met haar moeder, die langzaam blind wordt, achter op de ranch. Voordat ze ziek werd, was haar moeder fotografe en nu probeert ze de toenemende blindheid met foto's te bestrijden. Chloë's oudere halfzusje kan de camera en het ene kritische, ziende oog dat haar moeder nog rest, niet langer verdragen: ?Zonder dat je het merkt haakt ze [het oog] aan je vast en reist met je mee, waar je ook gaat, als kliskruid.'' Het meisje vlucht naar haar vader in de stad.
In twaalf hoofdstukken ontvouwt Provoost het verdriet van de achtergeblevenen op de ranch; niet als een lineair verhaal maar in flarden, zoals een kind het meemaakt en het zich herinnert.
De rouw van het meisje voltrekt zich indirect en impliciet. Ze observeert wantrouwend en bezorgd het gedrag van haar almaar scherper turende moeder. Ze besteedt dagen aan het vergeefs oplappen van een zieke zwerfhond. Ze treurt diep om de wombat die haar moeder per ongeluk dood rijdt. Het gemis van haar vader doemt maar af en toe direct op. Even staat ze stil bij het kruisje op de kalender dat de Venusovergang weergeeft, het laatste kruisje dat haar vader heeft gezet: ?Dit is het, verder vooruit heeft hij niet gekeken.''
De wereld van de achtjarige Chloë is er minder een van woorden dan van indrukken; ervaringen die ook nog niet hiërarchisch geordend zijn. De bloedende benen die ze op de eerste bladzijde overhoudt aan een tocht door het stoppelveld blijven pijnlijk schrijnen, en als het fatale ongeluk net is gebeurd en haar moeder er niet is, doen die bénen nog meer pijn.
Hier wordt meer aangevoeld dan uitgesproken en wisselen momenten van bijna fysieke afkeer en intimiteit elkaar af.
Haar interesse gaat vooral naar hoe een kind naar de problemen van de volwassenen kijkt, en hoe volwassenen op de aanblik van het kind reageren. Het boek gaat uiteraard vooral over rouw en genezing.
Hoewel een aantal thema's, beelden en kwesties als rode draden door de roman getrokken zijn, blijf je de indruk hebben naar een puzzel te kijken.
Provoost heeft elk hoofdstuk opgevat als een afgeronde scène. Die scènes horen wel thuis in de evolutie van de hoofdpersonages, maar kun je ook op zich lezen. Elk hoofdstuk een eiland, de roman een archipel. Geen wonder dat de personages zo eenzaam zijn.. Zo schrijven drukt een levensbeschouwing uit, natuurlijk: meestal is het bestaan een vlakke rit, en als het toch een zware etappe wordt, dan is dat niet omdat het parcours vol cols zit, maar omdat het zo gestaag doorgaat, als één langgerekt vals plat.
Ondanks het kinderlijke perspectief, speelt bij "In de zon kijken' nostalgie geen rol. De ranch in Australië, de dode vader, de blinde moeder, het zijn middelen om de communicatie tussen kind en moeder op scherp te zetten, maar in wezen zijn hun ervaringen tijdloos en universeel. Er schuilt iets van eeuwigheid in dit boek; in zon en hitte, in de bekommernis om wombat en paarden, de gulzig verorberde chocolaatjes, de zwerfhond, de steeds blindere moeder.
'In de zon kijken' belicht de ambivalente gevoelens van een kind en een moeder die naast elkaar ieder hun paradijs moeten opgeven; zoals ieder kind en iedere moeder, en dat besef raakt je diep.
Anne Provoost , geboren in Poperinge op 26 juli 1964, is een Belgische auteur.
Ze groeide op in Woesten, in de Belgische Westhoek.
Provoost schrijft gelaagde actuele en historische romans. Bekende titels van haar hand zijn:" Mijn tante is een grindewal", De Roos en het Zwijn en De arkvaarders. Haar boeken kregen talrijke prijzen en werden herhaaldelijk vertaald. Haar roman Vallen werd zelfs verfilmd.
Falling van regisseur Hans Herbots is de film naar dit verhaal waarin thema's als oorlog en racisme worden aangesneden.
In haar werk gaat ze vooral op zoek naar de complexe structuren van opgroeiende mensen, hun problemen, hun beïnvloedbaarheid. Haar boeken zijn rijk gestoffeerd met historisch materiaal en getuigen van een groot empathisch vermogen.
Anne Provoost is niet echt een veelschrijfster. Met een eerder bescheiden oeuvre slaagde ze erin een reputatie op te bouwen als schrijfster voor lezers op de drempel van de volwassenheid. Haar romans werden in Vlaanderen en Nederland bekroond en kregen vaste plaatsen op de literatuurlijsten van middelbare scholieren.
Anne Provoost schreef in haar jeugd verhaaltjes en dagboeken in schriftjes, die ze dan met potloodtekeningen illustreerde. Toen ze in 1982 Germaanse filologie ging studeren aan de KULAK en later aan de K.U.Leuven, nam ze zich voor om niet meer te schrijven. Maar wat doe je als je ziek te bed ligt en je je verveelt? Voor het verhaal dat ze toen schreef kreeg ze de eerste prijs in een verhalenwedstrijd. Na haar licenties Germaanse filologie studeerde ze nog een jaar pedagogiek en ging toen met haar man mee naar de VS. In Minneapolis werkte ze in een kinderdagverblijf en schreef ze voor Amerikaanse en Vlaamse kindertijdschriften. Terug in Antwerpen werkte ze parttime voor een internationale uitwisselingsorganisatie voor middelbare scholieren. Sinds midden 1995 is ze fulltime schrijver.
Schrijven is voor Anne Provoost een ambachtelijke en cerebrale bezigheid: ze neemt rustig de tijd voor haar boeken. Ideeën en ingevingen worden vaak hersenoefeningen die haar gedurende vier of vijf jaren kunnen bezighouden en die pas na een langdurig rijpingsproces in een boek verwerkt worden.
In een interview zei ze: "Als we het toch over een boodschap moeten hebben, dan beperk ik me graag tot één ding: het uitrekken van het empathisch vermogen van de lezer. De lezer de kans geven om in andermans schoenen te staan." Dat kan dan, volgens Provoost, tot meer begrip en een rechtvaardiger oordeel leiden.
"Als men mij vraagt waarom ik voor jongeren schrijf, zeg ik meestal dat ik niet vóór jongeren schrijf, maar over jongeren. Is een boek met een bejaarde als hoofdpersonage noodzakelijk een boek voor bejaarden?"
Provoost is lid van PEN en van de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde. Ze woont met haar man en drie kinderen in Borgerhout, Antwerpen.
Bibliografie :
* 1990 - Mijn tante is een grindewal
* 1991 - De wekker en het mes
* 1991 - Niet uitlachen!
* 1993 - Kauwgom voor de held
* 1994 - Vallen
* 1997 - De roos en het zwijn
* 2001 - De arkvaarders
* 2007 - In de zon kijken
* Déjà Dead * van Kathy Reichs
