Caesarea

De Yad Vashem onderscheiding voor Johan en Berendina Eggink- Jansen. Ze kregen dit omdat ze in de oorlog 1,5 jaar Elly, een joods meisje, onderdak boden.

Dit natte winterweer heeft één voordeel. Het dwingt je bijna tot een soort winterslaap. ’s Morgens is het laat licht en dan keutelen we wat aan. Zo aan het eind van de middag gaat het houtkacheltje aan en om vijf uur zit ik al voor mijn favoriete programma op 7 De Grote Verhuizing, een Engels woonprogramma. Wat kleuren betreft weet je niet wat je ziet: Rood, groen, geel, oranje vliegt je om de oren. De huizen op het platteland vind ik het mooist.
Toch heeft zwager Ben iets bedacht om die winter te doorbreken. ‘Wat vinden jullie ervan om een weekje naar Israël te gaan?’ Dat hoef je tegen Wim maar één keer te zeggen.
‘Waar is je zwembroek?’, vroeg ik Wim gisteren. ‘Het zou te gek zijn wanneer we straks bij de Dode Zee aan komen dat je geen zwembroek bij je hebt. Ik moet toch minstens ook één foto van je hebben, drijvend en lezend in een krantje.’
Ze zeggen dat je door het zoute water erg goed kunt blijven drijven. Jullie merken het. De plannen zijn vergevorderd. Maandag is het zover en gaan we samen naar Israël voor een rondreis van 8 dagen. ’Imposant Israël’ heet het. Ze zeggen dat het in Jeruzalem wat killer kan zijn dan in Tel Aviv waar we aankomen en later in Eilat waar we de laatste paar dagen zullen zijn. Ik ben heel benieuwd naar het land van de bijbel waar we verschillende plaatsen opzoeken waar Jezus rondgelopen heeft. Bovendien zouden in het Yad Vashem Holocaust Museum de namen van opa en opoe Eggink te zien moeten zijn. Die Yad Vashem onderscheiding voor opoe en opa is pas kort geleden postuum uitgereikt en door oom Bram in ontvangst genomen. Het was een indrukwekkende middag, heb ik begrepen. Vandaag gaan we inpakken, zondag komen Ben en Niesje als onze vaste oppas en dan gaan wij ’s middags richting Achterhoek.

Mama als een mooie en blije bruid, september 1941. Onder de donkerblauwe kanten jurk droeg ze een lichtroze onderjurk.

Het leeghalen en opruimen van oma’s kamer in de Bongerd zette ons aan het denken. Wat zeg ik... de schrik sloeg ons om het hart. Wij wonen nu bijna 18 jaar aan het Schoolpad. Hiervoor 10 jaar aan de Kuifmees, 8 maanden aan de Laan van de Marel, dit alles in Emmen. Daarvoor 10 jaar in de Marnixstraat en 6 jaar aan de Jan Voormanstraat in Hengelo. Nog verder terug brengt ons ruim een jaar aan de Eligiusstraat in Aalten en natuurlijk de eerste 1,5 jaar van ons huwelijk aan de Eierdijk in Hattem. En het was goed om regelmatig je verkassen, je spullen door te kijken en dingen te vervangen of aan te passen.
Nu beginnen wij het wat benauwd te krijgen als we opnieuw aan verhuizen gaan denken. Wanneer we het later aan onze kinderen moeten overlaten komt alles in de container voor de Kringloop terecht. Ik zie het voor me. Die hebben echt geen tijd om alles grondig te gaan bekijken.
Het gevolg van al dat denken was dat we maar zelf eens gingen kijken wat we aan overbodige spullen in huis hebben. Het begon met de schuurzolder. Die stond vol en de kasten op die zolder ook. Wil je weten wat daar nog te vinden was?
-Wim z’n trouwpak, nog helemaal intact plus stropdas.
-Wim z’n regenjas van de Koopvaardij, iets minder intact.
-Twee jassen van mama die ik niet weg kon doen. Een ervan is zo’n beroemde Burberry regenjas, nog van oom Sjoerd.
-Mama’s donkerblauwe kanten trouwjurk anno 1941, zeer waarschijnlijk ook uit de kleermakerij van zwager Sjoerd Aartsen.
-Heel veel kleding van Mark toen hij uiteindelijk naar Jennifer vertrok.
-Een salontafel die Wim ooit meebracht maar die wij niet meer gaan gebruiken.
-En meer....
Ik moet zeggen, het ruimde lekker op. De Burberry en de trouwjurk liggen er nog. De rest is weg. En wat voelt dat lekker.
Vandaag ging ik verder in huis. Vier zakken kleding… weg ermee. Heerlijk!
Binnenkort volgt er een tweede screening!

Iemand belang bij de jas of de trouwjurk?

Op de lagere school moest je voorbeeldjes van landschappen natekenen. Op geen enkele manier werd daar je creativiteit ontwikkeld. Het breien was ook al zo’n ramp, zo strak werd dat met die breikatoen. Ik nam het telkens mee naar huis en breide om de beurt met opoe. Die zorgde dat het weer wat losser op de pennen kwam. Ook het tekenen op de middelbare school deed me niet veel. Wel een tekendoos aanschaffen met alles erop en eraan tot een vleugel aan toe om de kruimeltjes van je papier te kunnen vegen. Je kunt hooguit zeggen dat mijn fijne motoriek er door ontwikkeld werd.
Op de kweekschool leerde ik alle technieken die er zijn.. naaien, mazen, stoppen, verstellen, smocken. Allemaal praktische dingen… wel leuk, maar creatief? Ja.. portret tekenen ging me aardig af.
Toen onze jongens klein waren naaide ik bijna al hun kleren. Uit een wat versleten Harris tweed colbertje van Wim naaide ik een jasje voor Rick. Dat was leuk, maar ook creatief?
Maar… in de jaren 70 kwam het spinnen en weven. Er kwam een Louët spinnewiel, een weef raam en ik begon de gesponnen wol te verven. We woonden in Hengelo tegenover een school en met heel wat groepen hebben we thuis gesponnen, geweven en geverfd, maar ben je dan creatief?
In Emmen heb ik in een vlaag een tijdje truien gebreid, maar dat ging ook weer over, net als het sokken breien toen ik stopte met werken. Minstens 30 paar. Toen was het voorbij. Niesje vraagt nog wel een of ik al weer brei, want die sokken waren zo fijn, maar ik moet haar teleurstellen.
Het blijft nu alleen bij schilderen. Een paar schilderijen vind ik zelf zo goed gelukt dat ik verbaasd ben van mezelf. Zou het toch creativiteit zijn?

Nu we het toch over een kat hebben. Vanmorgen waren we als Expo-werkgroep bij elkaar om te brainstormen over de toekomst van de expo-groep in de Schepershof. Deze zomer zullen we voor het laatst de Voorhof gebruiken en voorgoed de Schepershof gaan bevolken als PKN gemeente Emmen- Oost.
Dat gebeurde ten huize van Dea en Dick. En behalve een hondje, zo een met haar voor de ogen, was er ook een kat. Een prachtige zwarte kat met een mooi wit blesje. En je zag het meteen. Dit was haar huis. De vensterbank had een railing zodat er niks af kon vallen als Minoe dit als haar pad verkoos. Terwijl Dick ons van kannen koffie en lekkere bonbons voorzag, liep de kat met opgeheven staart door de kamer, schoot achter me langs over de vensterbank, ging dan door een kattenluikje naar buiten in een speciaal gemaakte gazen kooi. Ik dacht nog even dat die voor de vogels was, maar nee… voor de kat. Het was niet voor lang. Even later was ze er al weer en deed ze haar rondje terwijl ze ons wat ongerust bespiedde. Ineens zette ze zich af vanaf de stoel waar Co zat en met één sprong zat ze boven op de kast om ons in de gaten te houden. Dea verblikte of verbloosde niet. Het was me compleet duidelijk. Minoe is hier de baas. Dit is háár huis.

Het is toch zo fijn om een recorder te hebben om de Engelse krimi’s zoals Frost te kunnen opnemen of een voetbalwedstrijd die je anders zou missen. Wij hebben zo een!. Maar… op de een of andere manier kon Wim de films niet meer wissen, laat staan een nieuwe opnemen. Alle knopjes heeft hij al geprobeerd en dat tien keer. Steeds kwam er iets over een externe link waardoor het niet werkte zoals hij dacht. Ten langen leste maakte hij een afspraak bij Expert om eens te komen kijken. Nee donderdag is niet handig, dan ben ik jarig en zit er visite. Het werd dus vrijdag.
Toen gisteren er verscheidene mannen waren die normaal gesproken toch het een en ander van techniek afweten, kwam er nog geen oplossing.
Vanmorgen kwam er een zeer jonge Lars van Expert. Die hoorde het verhaal aan, drukte op slechts één knopje en ziedaar… alles werkte weer zoals het moest.
Wim was stomverbaasd. Ik ook. Alle techneuten hadden gisteren de knoppen al uitgeprobeerd en dat zonder succes…. En dan komt zo’n jong ventje….
Nu had Lars meteen even tijd voor een kop koffie met een stuk appeltaart met slagroom.
Wanneer er opnieuw problemen zijn die we onmogelijk, zelfs na deze uitleg, kunnen oplossen?
Dan bellen we Expert en vragen om Lars.

30 maart 1939- trouwdag van Gerard van der Kolk en Sietje de Bruin.

Bij de afspraken die allemaal nodig waren om het een en ander te regelen voor de begrafenis van moeder van der Kolk hoorde ik de dominee zeggen waar hij graag de microfoon wilde hebben op de begraafplaats. Hij had nl hoogtevrees èn werd wel eens duizelig, dus wilde hij niet vlakbij het graf staan. We hadden al gespeculeerd hoe oud deze meelevende man zou zijn. We kwamen op midden 50. Terwijl wij genoeglijk klem zaten achter in de rouwauto vertelde hij dat hij volgend jaar met pensioen gaat. Hij had de eerste helft van zijn werkzame leven in de hulpverlening voor drugsverslaafden gewerkt, kreeg op zijn 39e een hartinfarct en moest nadenken wat hij met de rest van zijn leven wilde. Dat was de studie theologie. Dat lukte en hij heeft achtereenvolgend in Drenthe en Brabant gestaan, twee totaal verschillende typen mensen. Nu is hij al weer 5,5 jaar in Hattem, een man met een veelbewogen leven. Hij heeft ons allemaal erg fijn begeleid in het afscheid van onze moeder en oma.
Nu blijkt ook dat hij geboren is in de Bilt en dat Arien dagelijks langs zijn geboortehuis rijdt en dat ze wat jaren terug hun box verkocht hebben aan een neef van deze dominee. De wereld wordt klein...

Op een zondags bezoekje aan oma in de Bongerd. - 2008.

Een mooie gewoonte vind ik het om voorafgaand aan de herdenkingsdienst te kunnen condoleren. Je kunt nog even een kopje koffie drinken..even praten.
Samen staan we even later om de kist en de kleinzonen schroeven met elkaar het deksel vast en brengen oma de kerk in. Het ontroert me. En de dienst zelf? Het wordt inderdaad echt een 'Dankdienst voor het leven' van onze moeder en oma Sietje van der Kolk- de Bruin. Op Wilhelm na, die in het buitenland zit, zijn alle neven en nichten van de van der Kolk en de Bruin familie er. En wat een bekenden uit het Hattemse zelf. Voor iemand die zo oud geworden is, is het een bijzonder gevulde kerk. Ik herken veel gezichten die net als wij zoveel jaren ouder zijn geworden. Voor mij zelf vind ik het fijn dat ook Ben en Diny zijn gekomen.
En zoals verwacht wordt er veel gezongen. De dominee heeft moeder van der Kolk door de gesprekken met ons goed leren kennen zoals ze was. Catharina vertelt over haar leven met oma die bij de Hattemse kleinkinderen een erg grote rol speelde. Vaak werd er tussen de middag bij haar gegeten, regelmatig met een vriendje of vriendinnetje. Ook onze jongens konden het altijd goed met oma vinden, een opgeruimde oma waarbij je goed kon logeren. Eén van de liederen die moeder zo mooi vond was het ‘Abba Vader U zij d' eer. Het klinkt prachtig in deze vertrouwde kerk waar alle vier haar jongens getrouwd zijn en als je goed oplet haal je de van der Kolk- stemmen er zo uit. Ik meen Wim en Ben een baspartij horen zingen en Henry een vrij hoge tenor.
Henry spreekt even later een dankwoord voor iedereen die gekomen is en geeft nog enkele aanvullingen en uitleg bij het familiebloemstuk. Ik denk dat moeder trots zou zijn op haar jongens. Mooi is het dat opnieuw de kleinzonen oma de kerk uit dragen naar de begrafenisauto en op het kerkhof naar het graf. Wel zitten wij aardig als sardientjes in ‘t blik in de volgauto. De dominee moet ook mee en zit met Wim en mij klem achterin.
Nu ligt ze dan eindelijk bij haar man Gerard, een mooi afscheid. De achterkleinkinderen leggen als laatste nog een mooie witte roos op haar kist.
Dan volgt er zoiets wat je vaker ziet wanneer er een ouder iemand begraven is. Neven en nichten die elkaar weer tegenkomen, vrienden die je lang niet gezien hebt. Maar vaak hoor ik de naam van tante Siet noemen. Er is koffie met broodjes, zodat niemand met een lege maag verder hoeft.
Rick belt ons net nog even om te melden dat hij het een dag met een lach en een traan had gevonden. En zo was het....

Morgen gaan we moeder van der Kolk begraven. Ds Talma zal de Dankdienst voor haar leven leiden. Hij stelde deze week voor om vanmiddag op haar kamer in Zorgcentrum De Bongerd nog een moment bij elkaar te zijn om in kleine kring rondom haar wat te lezen, te danken en te zeggen wat je in grote kring niet zo gauw zou doen. Hij was daar eens mee begonnen en had de ervaring dat het op prijs werd gesteld. Onze jongens wilden ook mee en zo zaten we weer eens als vroeger met z’n vijven in de auto op weg naar onze moeder en oma.
Er waren zelfs drie achterkleinkinderen bij. Paulijne die net terug is van haar skivakantie met vader Arien, Elianne en Isa. Vol belangstelling keken ze naar hun oma Bongerd en Henry vertelde over de betekenis van de bloemen in het symbolisch familiebloemstuk. ‘Kijk die ene mooie anjer is oom Wim en die iets kleinere ben ik en kijk die langere is opa Ben en……’ Dat rode is haar spirit’, zei Isa die goed onthouden had wat ik erover vertelde. De dominee las een gedicht voor en dankte met ons. Daarna vertelde hij dat hij soms alleen maar met moeder zong als hij haar opzocht. Een wat dieper gesprek was niet meer mogelijk. Eens had hij haar een gedicht voorgelezen over wat er zou kunnen zijn na dit leven. Ze had als antwoord het bekende lied ingezet: Ik zie een poort wijd open staan, waardoor het licht komt stromen… Het had hem geraakt.
Later wachtte hij ons beneden op om afscheid te nemen en ons sterkte te wensen voor de dag van morgen.
Toen we weer bij het huis aan de Dorpsweg waren kwam ook Piet net aan na een lange reis. Hij zal in zijn voormalig ouderlijk huis logeren bij Ben en Niesje en zo morgen erbij zijn als we samen moeder naar haar laatste rustplaats zullen brengen.

Er gebeuren soms heel nare ongelukken, verkeersongelukken of zoals met de drie meisjes die het slachtoffer waren van koolstofmonoxide. Vreselijk, maar wanneer je ze zelf niet kent leef je gewoon door. Vandaag waren we bij Johan en Joke, Joke die twee van haar broers verloor door een dolle stier. Wat een verdriet. Vanavond was er gelegenheid om je medeleven te tonen en afscheid te nemen van de beide broers die op alle verjaardagen van Joke en Johan van de partij waren. Samen met Ben en Diny gingen we er al op tijd heen. We moesten immers nog terug.

De condoleancegelegenheid was tot in de puntjes voorbereid, mede met de burenhulp die hier in de Achterhoek zo’n grote rol speelt: plaatsen waar je kon parkeren, de route door het huis langs de beide broers in het oorspronkelijk ouderlijk huis en langs de familie. Daarna naar een bijgebouwtje waar je kon tekenen. Wat een mensen, honderden… En overal waren glazen met lichtjes die de te volgen route op het erf aangaven en in de vorm van een paar harten.  Eigenlijk is het nog steeds niet te bevatten. Maandag is de afscheidsdienst in de Remigiuskerk in Hengelo Gld met aansluitend de begrafenis. Bijzonder was het dat ondanks hun grote verdriet wij ook gecondoleerd werden met het overlijden van moeder van der Kolk.