David en Karel verstaan elkaar, ze schrijven beiden gedichten. Alleen, Karel kan niet tekenen en dat kan David voor twee.

De directeur verwelkomt de mensen.

 Ann bedankt iedereen die meewerkte aan het project.

Ann bedankt iedereen die meewerkte aan het project.

Drukte in de gang.

Even luisteren naar wat er gezegd wordt.

De directeur en David ontvangen de bezoekers.

 Twee bewoners-kunstenaar. Maurice Perdieus in de rolstoel, Don Lucaso die hem rijdt. Maurice Perdieus is de eerste bewoner in het centrum met internetaansluiting. Dagelijks gaat hij de digitale toer op. Don Lucaso schildert nog elke dag, waar zou hij anders zijn energie kwijt kunnen.

Wanneer iedereen een plaats heeft komt de koffie … met heerlijke gebakjes in overvloed.

Op 2 februari organiseert het Geriatrisch Centrum Damiaan in Ninde (Tremelo) een aangepaste vernissage voor de kunstenaars van KUMBE. Met een vijftigtal deelnemers: een twintigtal kunstenaars, een tiental bewoners meestal in een rolstoel en de rest begeleid(st)ers en mensen van ‘Gesigneerd’ verzamelen we in de inkomhal van het gebouw.

De directeur heet ons welkom, de schepen van cultuur die de burgemeester vervangt die de vernissage verkeerdelijk vanavond in zijn agenda had geschreven prijst het initiatief en Ann, de voorzitster bedankt iedereen. Allemaal heel kort.

Er wordt wel geen lint doorgeknipt maar David mag samen met de directeur en de schepen van cultuur symbolisch de deur open maken naar de expositieruimte. Langs alle kanten worden foto’s genomen. David geniet ervan.

Dan een mooi moment: de directeur neemt de hand van David om samen als eersten te gaan kijken. Ik zie ze stappen: een verbondenheid die ontroert. Ondanks het feit dat de directeur eerder een goede manager moet zijn, tekent dit spontane gebaar hem als mens.

Omwille van de verbouwingen is de rondgang een hele bedoening. De kunstenaars zijn opgewonden, want het is feest vandaag, hun feest. De begeleiders maken kennis met de Gesigneerders, vrolijkheid troef. Het duurt wel even eer al die rolstelen door de gangen gelaveerd zijn. Wiske, de schepen van cultuur, heeft ook een rolstoel ter hand genomen. Ze is een vrouw die graag 'doet’. De bewoners die meerijden zie ik duidelijk genieten. Hun leven is meestal beperkt tot de muren van het gebouw, vooral in de winterperiode. Eens de schilderijen op een verdieping bekeken, draaien de rolstoelen zich om en gaan in omgekeerde richting terug naar de lift. De directeur organiseert de verplaatsing per lift, Ann staat in voor het verkeer langs de trappen.

Chris, iemand van Gesigneerd en tevens dochter van een bewoner, heeft haar hond meegebracht. Verwonderd vraag ik haar of dat hier toegelaten is. En inderdaad, de directeur stimuleert zoiets, allemaal prikkels die de bewoners bij het ‘leven hier en nu’ houden.

Op de volgende verdieping herhaalt zich het scenario van de verdieping lager: rolstoelen schuiven voorbij, kunstenaars zoeken hun werk en slaken verrukte kreten wanneer ze hun werk(en) tegenkomen. Tussendoor word toch even in herinnering gebracht dat er straks pannenkoeken komen … daarvoor zijn ze speciaal gekomen, want ze houden van lekkere dingen.

Wanneer alle werken bekeken zijn, terug naar het gelijkvloers en dan, via allerlei gangen en gangetjes naar de overkant van het gebouw. Daar is een zaaltje waar we met de grote groep terecht kunnen. Ondertussen hebben alle bewoners allemaal een warme jas aangekregen want we moeten ook even der straat over en het vriest buiten.

Hier neemt de directeur afscheid want na bijna twee uren met de kunst bezig geweest te zijn, wachten dossiers op hem.

We volgen de begeleidster naar het zaaltje. Ook hier (ook een rusthuis) alles netjes, zonder luxe maar wel op mensenmaat (vb. trouwfoto van een koppel aan de deur). En dan zijn we er. Op een tafel de koppen voor de koffie en de gebakjes. Ik hoor ergens een ontgoochelde stem vragen of er ook pannenkoeken zijn. Jammer, maar het zijn heel lekkere minigebakjes zoveel men wil … en aan het blije geroep te horen zijn de pannenkoeken al vergeten.

Ondertussen is er een journaliste aangekomen. Ze vraagt David om een interview. Natuurlijk wil hij dat. Hij is echt de ster van de dag. Weer worden foto’s genomen. Dan gaat ze ook nog eens langs Ann, neemt nog wat foto’s van de groep en belooft een mooi artikel te schrijven.

Stilaan begint de terugtocht. Ik ben doodmoe van het lawaai, het vraagt altijd zoveel inspanning om de anderen te verstaan in omgevingslawaai. Ik heb het er graag voor over. We vertrekken samen met David, Christel en hun fiere ouders. Christel moet ik niet voor lang uitzwaaien: over twee uren zien we elkaar in der schilderklas. Het is een blij weerzien. Die tentoonstelling heeft veel voeten in de aarde gehad: vertrekkend van een hoop verzamelde tekeningen naar een collectie waarvan de kleuren je tegemoet dansen terwijl gaandeweg het project Kumbe ontstond. Maar wellicht is de ontstane vriendschap wel het voornaamste. Maar zonder dat allemaal uit te spreken vliegen we in ons eigen werk. Wellicht groeit daar ook nog eens een tentoonstelling uit.

Van dit gedichtje is een foto genomen toen het reeds ingekaderd was, vandaar de weerspiegeling van de lampen.

Ik ben goed op tijd bij het Geriatrisch Centrum en kan rustig de schilderijen uitladen. Dat doe ik liever zelf. De grote schilderijen kunnen nauwelijks in de ruimte van de auto. Ik weet hoe ze te hanteren en als er toch een haak in de autobekleding zou komen is het mijn fout en moet ik niet gefrustreerd reageren op anderen. Het leeg maken van de auto klaar ik zonder ongelukken. De schilderijen zijn allemaal nog heel, de auto is ook nog in goede staat en alles is op tijd geleverd. Ik voel me opgelucht: de taak is tot een goed einde gebracht ondanks de verloren gewaande sleutels en het daardoor veroorzaakte tijdsverlies.

Ondertussen zijn de anderen toe gekomen. Kordaat wordt alles aangepakt. Een kar wordt opgesnord en de schilderijen worden naar de plaats van bestemming gevoerd. Daar worden ze naast elkaar geplaatst zodat kan gekozen worden welk schilderij waar gaat hangen. Nu de stress wegebt voel ik me moe worden en beperk mijn bijdrage tot kijken en bijkomende ophangdraden te halen. Een tweede groep neemt de schilderijen mee die gepland zijn voor de tweede verdieping.

Er wordt intens gewerkt. Elk schilderij moet op de juiste hoogte hangen. Flor heeft een machientje bij dat de hoogte meet. Elk schilderij ondergaat dit ritueel, zodat de basislijn over heel de gang dezelfde hoogte heeft, wat rustig aan doet.

Ik heb een zetel uitgezocht waarin ik me neerplof: ik ben uitgeteld voor vandaag. Tussendoor komen bewoners eens kijken wat er gaande is en slaan soms een praatje met een bekende onder ons. Op afstand zie ik hoe een jongere en oudere generatie plezier hebben aan elkaar.

Ondertussen hangen de schilderijen op hun plaats, tot tevredenheid van de groep. Ongelooflijk hoe een beschilderd stuk papier, opgevist uit een verzamelmap, ingekaderd met een passe-partout en opgehangen in een mooie ruimte een totaal andere waarde krijgt. Het is een kleurrijk geheel. Levensblijheid straalt je tegemoet.

Ondertussen verhuis ik naar de tweede verdieping. Daar is Christel het werk van haar broer aan het ophangen. De bewoners hier zijn meer opgesloten in zichzelf. Iemand zit in de gemeenschappelijk ruimte te slapen in een rolstoel, iemand anders zit voor zich uit te mummelen, niet bewust van de omgeving, andere bewoners liggen op bed. Ook hier is alles verzorgd maar komt een vorm van troosteloosheid opzetten. Ik bedenk dat de vrouw die hier ‘slaapt’, ondanks de drukte die we veroorzaken wellicht ooit een mooie vrouw was, huwde, kinderen kreeg, een gezin verzorgde, een sociaal leven leidde. Dan voel ik me opstandig worden: waarom moet het zo eindigen? Maar er is geen keuze: dementie ‘overkomt’ je. Wie weet welke weg ik nog moet gaan? Ik ben denk ik niet bang voor de dood zelf, wel voor de weg daarheen.

Ook de anderen komen erbij … en Flor gaat aan de slag met zijn hoogtemeter. Hier wat millimeters hoger, daar een ietsepietsje lager. En uiteindelijk besluiten we de tentoonstelling als ‘af’ te beschouwen.

Nu moeten we naar de overkant geraken: in Huize De Veuster kunnen we de rest van onze werken kwijt. Maar eerst iets drinken in de kantine. Na het geleverde werk, in temperaturen aangepast aan mensen die nood hebben aan warmte, kunnen we best iets fris gebruiken.

Wanneer we uiteindelijk met onze kar met de rest van de schilderijen in Huize De Veuster aankomen, kunnen we niet verder werken. Er ontbreken onderdelen van panelen en de verantwoordelijke persoon is niet aanwezig. Afspraken worden gemaakt om een ander moment te vinden voor het opstellen van de expositie. Feitelijk ben ik blij dat we naar huis kunnen. We spreken af voor donderdag: om 14 uur is het opening van de tentoonstelling met heerlijke pannenkoeken. Wie wil daar niet bij zijn.