ART . NR . 59 . a , - DE VERSIERING .

Art . Nr . 59 . 

                   DE   VERSIERING

  Bij  de  studie  van  de  bloemen  hebben  we  een  eerste  uitstapje  gemaakt  naar  het  terrein  van  de  versieringskunst  en  hebben  toen  de  algmene  regels  uiteengezet , die  bij  deze  interessante  kunstvorm  te  pas  komen .  We  bevelen  je  sterk  aan  om  die  uiteenzettingen , die  onmisbaar  zijn  voor  een  juist  begrip  van  dit  hoofdstuk , nog  eens  te  herlezen .  Natuurlijk  besluiten  we  ook  dit  hoofdstuk  met  studie  van  een  concreet  geval .

  Opvatting  van  het  motief  -  Algemene  regels 

  Welke  de  opvatting  en  de  bestemming  van  een  decoratieve  compositie  ook  zijn  kunnen , deze  gaat  altijd  uit  van  een  of  ander  grondelement , nl . het  motief , dat  ofwel  alleen  de  compositie  uitmaakt , ofwel  een  aantal  malen  herhaald  zal  worden .  
   De  eerste  mogelijkheid  zullen  we  later  onder  ogen  zien ;  in  het  tweede  geval  zijn  er  weer  een  aantal  verschillende  mogelijkheden .  Het  herhaalde  motief  kan  nl .  op  de  volgende  wijze  toegepast  worden : 
  a )  telkens  hetzelfde  aspect ;
  b )  afgewisseld ;
  c )  omgedraaid ;
  d )  op  elkaar  geplaatst ;
  e )  tegengesteld .
  We  beelden  hierbij  enkele  figuurtjes  af , die  met  opzet  zeer  eenvoudig  gehouden  zijn , om  deze  termen  goed  te  doen  begrijpen .   
  We  nemen  bijvoorbeeld  eens  de  eerste  letter  van  het  alfabet .  Nu  geven  we  onze  opeenvolgende  A 's  dezelfde  hoogte , breedte  dikte  en  dezelfde  onderlinge  afstand  tussen  twee  horizontale  en  evenwijdige  lijnen .  We  krijgen  dan  de  eenvoudigst  denkbare  versiering  door  een  herhaling  van  het  motief  ( fig . 51 ) .
  Maar  indien  we  nu  op  regelmatige  wijze  twee  bestanddelen  van  het  geheel  gaan  scheiden  door  een  punt , een  streepje  of  en  ander  motief , dan  krijgen  we  een  versiering  door  afwisseling .  Op  fig . 52  ziet  je  dat   er 
T 's  zijn  ingelast  tussen  de  A's . 
  Wanneer  we  onder  de  aldus  verkregen  lijn  een  andere  plaatsen , die  uit  dezelfde  elementen  is  samengesteld , maar  omgekeerd ,  als  het  ware  in  spiegelbeeld , dan  onstaat  er  een  versiering  door  omdraaiïng  ( fig . 53 ) .  
  De  motieven  kunnen  ook  nog  op  regelmatige  wijze  over  elkaar  heen  vallen  (d ) .  Fig . 54  geeft  een  voorbeeld  van  versiering  door  tegenstelling  ( de  armen  van  de  kleine  V's  zijn  afwisselend  naar  boven  en  naar  onderen  gericht )  en  tevens  van  het  over  elkaar  plaatsen  van  de  grote  V's , die  breder   zijn  en  op  de  eerstgenoemde  gezet  zijn .  
  Fig .  55  hoort  tot  hetzelfde  soort  van  versiering , doordat  de  krullen  van  de  3's  gedeeltelijk  over  elkaar  heen  vallen .  Deze  compositie  vertoont  ook  nog  een  dubbele  omdraaiïng .  Het  grondmotief  wordt  gevormd  door  twee  3's , die  elkaar  raken  in  de  scherpe  hoek  van  hun  toppen :  dat  is  dus  de  eerste  omdraaiïng .  
  De  compositie  wordt  voltooid  door  een  tweede  omkering  van  het  gehele  motief  en  wel  langs  een  horizontale  as .  
  De  wet  van  de  symmetrie , waarvan  de  natuur ons  zoveel  voorbeelden  te  zien  geeft , speelt  ook  een  grote  rol  in  de  versieringskunst .  We  herinneren  er  hier  aan  dat  symmetie  bestaat  uit  de  volkomen  gelijkenis  van  twee  delen  van  een  compositie , die  gedeeld  is  door  een  middellijn  of  as :  de  tekening  van  een  der  delen  is  dan  de  omgekeerde  herhaling  van  het  andere  deel .  De  voorgaande  figuren  geven  daarvan  meerdere  voorbeelden . 
  Men  mag  echter  wel  beseffen -  en  dit  is  een  belangrijke  opmerking -   dat  een  symmetrie  niet  volkomen  behoeft  te  zijn  om  toch  de  ogen  te  kunnen  bevredigen  door  een  overeenkomst  van  de  voornaamste  elementen  en  vooral  door  het  evenwicht  van  deze  elementen , die  aan  beide  zijden  van  de  as  opgesteld  zijn .  In  een  dergelijk  geval  zou  men  eerder  van  een  symmetrie  van  massa's kunnen  spreken  (fig. 56 ) . 
  Thans  moeten  we  je  waarschuwen  voor  een  fout , waarin  je  gemakkelijk  zult  kunnen  vervallen :  we  bedoelen  de  eentonigheid .  De  herhaling  van  eenzelfde  motief  brengt  het  grote  risico  met  zich  mee  van  het  verwekken  van  een  vervelende  indruk  van  gelijkvormigheid , als  de  kunstenaar  niet  zorgt  voor  contrasten , tegenstelligen .  Laat  hij  dus  de  hoogte  en  scherpte  van  vierkanten  en  driehoeken  afwisselen  door  gebogen  lijnen  en  cirkels ;  laat  hij , anderzijds , ook  voor  een  tegenwicht  zorgen    tegen  bepaalde  motieven  van  een  te  bewegelijk  karakter  door  rechte  lijnen  en  meetkundige  elementen  in  te  lassen .  Laat  hij  evenmin  vergeten  dat  toonwaarden  in  de  versiering  van  buitengewoon  belang  zijn .  Al  zou  een  tekening  nog  zo  kunstig  en  vernuftig  zijn , hij  zal  veel  van  zijn  betekenis  verliezen  als  hij  in  een  te  gelijkvormige  toonwaarde  is  uitgevoerd  ( fig. 57 ) .  
  Een  naast  elkaar  staan  van  dikke  en  fijne  lijntjes  kan  daarentegen  zeer  aangenaam  voor  het  oog  zijn  ( fig . 58 ) .  Een  ander  voorbeeld   hiervan  kunt  je  zelf  tot  stand  brengen  door  nl.  fig . 53  weer  eens  voor  u  te  nemen .  Je  vult  dan  de  scherpe  hoeken  van  de  letters  A  met  zwarte  inkt  op  .  Dan  gaat   je  tussen  hun  benen , om  hun  lege  plekken  wat  op  te  vullen , kleine  cirkeltjes  tekenen , waarvan  de  rondheid  contrasteert met  de  stijfheid  van  de  onderdelen  der  letters :  wij  krijgen  dan  een  geheel , dat  zonder  twijfel  nog  steeds  zeer  eenvoudig  is , maar  wel  zo  " kleurrijk "  en  interessant .  De  kunstenaar  zal  dus  zijn  zwart  en  wit  in  zijn  studie  met  oostindische  inkt  op  oordeelkundige  wijze  moeten  verdelen  en  er  ook  op  uit  moeten  zijn  om  verschillende  toonwaarden  tot  hun  recht  te  doen  komen , hetgeen  tevens  een  uitstekende  oefening  is  om  later  versieringen  in  kleur  aan  te  pakken    ( wordt  vervolgd  door  Art . Nr. 59 . a , )