Archief

Art . Nr . 45 . b ,

    De  verschillende  stadia  van  de  studie .

  Men  kan  het  verloop  van  de  studie  als  volgt  zien  :

 1 .  De  schematische schets ;  a )  van  onbewegelijke  en   b )  van  bewegende  dieren . 2 .   De  eenvoudige  schets .
 3 .  De  doorgevoerde  schets .
 4 .  De  ver  doorgevoerde  schets .
 5 .  De  schets  van  een  groep  ( meer  of  minder  doorgevoerd ) . 
 6 .  De  schets  met  aanduiding  van  de  omgeving . 
 7 .  De  studie  van  een  onderdeel . 
 8 .  De  studie  van  de  huidbekleding . 
 9 .  De  studie  van  een  geheel . 
 10 .  De  tekening  of  het  schilderij .
 Wij  hebben  deze  volgorde  aangenomen  omdat  zij  onze  uiteenzetting  gemakkelijker  maakt .  Maar  in  werkelijkheid  gaat  je  niet  beginnen  met  de  praktijk  van  de  schets .  In  beginsel  zullen  uw  eerste  werken  gewijd  moeten  worden  aan  de  studie  van  dode  dieren  en  je  zult  aanstonds  begrijpen  waarom . 
  De  bewegelijkheid  van  het  dier  vormt  de  voornaamste  hindernis  voor  de  uitvoering  van  een  studie  en  zelfs  van  een  schets .  Echter  vereist  de  studie , een  langzame  arbeid , meer  dan  de  schets  -  een  snelle  uitvoering  -  dat  het  model  zijn  pose  bewaart  en  zich  dus  leent  tot  een  genoegzaam  langdurige  waarneming . 
  Van  de  andere  kant  is  de  schets  een  synthese  en  om  die  tot  stand  te  brengen  is  het  beter  om   voordien  een  ontleding  uitgevoerd  te  hebben  en  dat  is  nu  juist  wat  een  studie  is .  Zeer  zeker  is  het  waar  dat  in  de  schets  de  synthese , de  samenvatting , voorafgegaan  is  door  een  analyse , maar  deze  is  vooral  van  geestelijke  aard  en  buitengewoon  snel .  Om  deze  snelheid  te  kunnen  bereiken  is  de  oefening , verkregen  door  een  aanhoudende  praktijk  van  de  schets  en  door  het  herhaald  uitvoeren  van  rustige  analyses , uiteraad  hoogst  nuttig .  Maar  daarmee  komen  wij  terecht  in  een  vicieuze  cirkel .  De  enige  manier  om  daaruit  te  geraken  bestaat  in  een  volkomen  onbewegelijk  model  te  nemen , dat  men  dan  in  alle  rust  kan  gaan  bestuderen .  Het  dode  dier  zal  ons  dit  model  kunnen  verschaffen , maar  wij  komen  later  op  deze  zaak  terug .  Laten  wij  thans  terugkeren  tot  ons  eigenlijke  onderwerp .

               De  schematische schets

  Wij  bedoelen  daarmee  een  zeer  bondige , in  zekere  mate  schematische , uitbeelding , waarbij  de  ingewikkelde  vorm  tot  zijn  eenvoudigste  uitdrukking  herleid  wordt .  Het  is , als  men  wil , een   " grafische  samenvatting " , die  slechts  de  meest  essentiele  lijnen  bevat , die  dan  alleen  de  grote  massa's  van  het  model  omsluiten . 
  Overigens  is  deze  werkwijze  je  in  het  geheel  niet  onbekend , want  je  heeft  hem  al  beoefend  tijdens  de  studie  van  het  lesdeel   Het  Schetsen Van  Personen .
  In  onze  opsomming  hebben  wij  enigszins  willekeurig  de  schematische  schets  van  het  onbewegelijke  en  van  het  bewegende  dier  van  elkaar  gescheiden .  Het  is  in  feite  vrij  zeldzaam , zoals  je  wel  weet , dat  de  dieren , evenals  de  kinderen , volkomen  onbewegelijk  zijn , behalve  als  zij  slapen .  Maar  tenslotte  zijn  er  toch  ook  modellen  die  wat  rustiger  zijn  dan  anderen .  Het  is   uw  taak  daarnaar  uit  te  zien  in  het  eerste  stadium  van  uw  studie .  Een  uitstekend  hulpmiddel , dat  wij  reeds  vaak  hebben  aanbevolen , bestaat  in  het  eerst  met  de  ogen  tekenen , om  het  zo  eens  te  noemen , dus  zonder  gebruik  van  potlood .  Het  betreft  dan  de  grote  samenstellende  delen  van  het  model  en  deze  herleid  te  zien  tot  hun  essentiele  massa's .  Daarvan  ziet  je  twee  notities  ( fig . 60 )  die  de  praktische  torpassing  van  dit  beginsel  tonen .  Je  zult  dus  in  de  geest  een  beeldschema  bezitten , dat  steeds  duidelijker  en  vollediger  zal  worden , naarmate  je  zich  volgens  dit  beginsel  geoefend  zult  hebben .  Het  is  daarbij  nuttig  om  gelijkenissen  te  zoeken  die  de  schematisatie  van  de  vormen  kunnen  bevorderen  en  wij  handelen  dan  wel  geheel  in  de  geest  van  de  A.B.C.  methode .  Kijk  bijv.  eens  naar  de  pelikaan  van  fig . 60 . De  belangrijkste  van  de  massa's  is  natuurlijk  het  eigenlijke  lichaam .  Lijkt  hij  niet  sterk  op  een  beetje  scheef  geplaatste  grote  O  ?  De  poten  ?...  Maar  die  zijn  tweemaal  een  grote  L ;  de  hals ?... Hij  vormt  zich  naar  het  model  van  twee  omgekeerde  S .  Een  kleine  o , meer  liggend  dan  de  eerste  ( de  grote  O  van  het  lijf )  stelt  de  kop  voor .  Wat  de  enorme  bek  betreft  dat  is  een  V .  Wij  hebben  hier  een  wijze  van  doen , die  zowel  vermakelijk  als  leerzaam  en  een  ogentraining  van  de  eerste  rang  is .  Wanneer  je  eenmaal  het  model  in  de  geest , en  wel  heel  snel , zijn  bepaling  gegeven  hebt , behoeft  je  dit  schema  slechts  met  enkele  krijtlijnen , vlug  op  papier  gezet , vast  te  leggen .
  Je  begrijpt  natuurlijk  wel  dat  deze  handelwijze  ook  uitermate  van  pas  komt  bij  het  dier  dat  in  beweging  is .  Je  gaat  zich  daarbij  niet  onmiddelijk  werpen  op  dieren , waarvan  de  bewegingen  zeer levendig  zijn  en  die  voortdurend  van  stand  veranderen .  Grijp  de  moeilijkheden  met  geleidelijkheid  aan .  Laten  wij  b.v.  eens  een  kip  ter  hand  nemen .  Ziehier  dan  twee  andere  schetsen , die  je  het  resultaat  ( fig. 62 )  tonen  bij  een  dier  dat  zonder  al  te  grote  snelheid  een  beweging  herhaalt , die  niet  lastig  te  doorgronden  is .  
  Wilt  je  nu  eens  weten  hoe  men  zich  er  met  ere  af  kan  brengen  door  het  toepassen  van  dezelfde  werkwijze  wanneer  het  er  om  gaat  veel  snellere  bewegingen  tot  uitdrukking  te  brengen  ?   Bekijk  dan  maar  eens  die  kleine  schetsjes  van  fig. 63 .  Om  je  gerust  te  stellen  -  en  je  aan  te  moedigen  -  zeggen  wij  er  dadelijk  bij  dat  zij  uitgevoerd  zijn  door   A.B.C.  -  cursisten  tijdens  hun  studie .  Bewonder  hen  gerust , maar  wees  er  van  overtuigd  dat  uzelf , door  je  te  oefenen  in  ZIEN  en  goed  te  zien , er  ook  in  zult  kunnen  slagen  om  leven  en  beweging  weer  te  geven .  Hier  zijn  het  niet  zo  zeer  de  volumes  die  uitgedrukt  zijn , maar  de  grote  lijnen , die  bepalend  zijn  voor  de  beweging .  In  werkelijkheid  werden  deze  schetsjes  vol  levendigheid  en  humor  ( door  hun  waarheid )  niet  uitgevoerd  in  de  natuur  maar  naar  de  natuur , dus  naar  visuele  herinneringen , die  zich  in  de  geest  hadden  vastgezet  op  de  wijze , die  wij  hierboven  hebben  aanbevolen  en  het  is  daarom , dat  wij  hen  afdrukken . 
Het  visuele  geheugen  speelt  uiteraard  een  hoofdrol  bij  dit  soort  van  notities  en  zelfs  bij  het  werken  in  de  natuur , dus  met  het  model  voor  ogen , blijft  hij  nog  van  invloed .  Het  is  derhalve  aan  u  om  hem  te  ontwikkelen  door  een  nooit  aflatende  waarneming . 
  De  houdingen  van  de  beesten  zijn  over  het  algemeen  snel  voorbijgaand .  Men  moet  dus  ook  snel  handelen , wij  zeggen  het  nogmaals , door  het  visuele  geheugen  dat  zijn  indrukken  nog  vers  bezit .  Er  is  geen  sprake  van  dat  men  hier  met  lijntje  voor  lijntje  zou  kunnen  voortschrijden .  Men  moet , nogmaals , ZIEN  en  wel  de  lijn  die  kenmerkend  is  voor  de  beweging , de  algemene  richting  van  een  poot  bijvoorbeeld , maar  deze  lijn  moet  weergegeven  worden  in  geheel  zijn  omvang  en  niet  door  kleine  aarzelende  potloodstreepjes , zoals  men  het  zo  vaak  ziet  doen .  Alles  is  hier  een  kwestie  van  de  ogen .  Oefen  je  dikwijls  !  Werp  je  vastbesloten  op  de  grote  lijnen  en  de  grote  vormen .  Leer  uzelf  om  genoegen  te  nemen  met  aanduidingen , die  tot  het  belangrijkste  zijn  teruggebracht , maar  die  met  levensechtheid , ofschoon  min  of  meer  volledig , de  lopende  koe  weergeven  of  de  vogel  die  zijn  vleugels  uitspeidt  of  het  dravende  paard  enz.