Lichtkrant

Prinsesse

Prinsesse van nes laand!
Dae 't wij et earst vornoamen,
Dot 't jij hir, mei jijn Veer
En Mem, jin Freéslaand koamen,
Dae weéren wij so blie,
Et heart spraaing iin ues op;
Vaajk zeéwen ijen enkerm:
Miin bliidschip iis un top.

't Is weér, jij viinde hir
Uetwendig gin vortooning;
Mar, - waes der iin gerust,
Wol hearten voar de Koning
En voar de Koningiin,
En spruet van 't Russe bloo,
Wor trog dot dizze stee
Van aalds zo vuele koo.

Want voar twa hoendert jeér
Dae koast men van Hiinlippen
Soms heéle vloaten zaen
Van de aldergraatste schippen.
Jin voeren jeér op jeér
Nej Narf of Riga to;
Dae bloeide dizze stee,
't Geéng ieder burger goo.

Et hoegget mii jitte ek,
Ho dot ues memme ate
Soms un de hearne zeét
En oer et zijlen praatte;
Den weér er zoo vol veér!
Vaaik heerde iik net ziin moend:
Zo lang as 'k varde op Narf,
Weér 'k altijd fiks gezoend."

No, edele Prinses!
Jij koöen 't naat vorwaatsje,
Dot 'k iin ues eéne taal
Zo roend tjen jii zood praatsje.
Mar nim et zo voar goo,
Iik heb 't naat better leerd,
Doch naanse wordt jii vest,
As hir, meer acht en eerd.

Uut het gesprek van Tem en Fod
Uut": Taalproeven van Hindeloopen

Brulloft-Zaaing

Vreénden, vreéndinnen
Al wa 't hir waeze mei,
Aalden of joengen,
Dot nimt naat wei ;
Ealk mut zijn best hir dwaan
Om go de mars to slaan:
Refrien

Want op en bruiloft
Passet de noglikheid
en iik wol leeuwe
Dot ealk dit dweit.
Zot alle zorg oon kaant,
Zoenge wij haand oon haand:
Refrien

Mar zoengen allonig
Kenn wii naat mei volstaan,
Doensje en spriinge
Mutte we ek dwaan',
En den iis'tek wol zaaik
Dot ealk ris nimt en paaik:
Refrien

Kom nim et gles ek no
En bring et oon de moend;
Leét ues no alle
Driinke iin et roend;
Zegen voar’t joenge paar!
Winskje wij allegaar:
Refrien

Ek wouwe hoapje,
Dot et jem barre mei
‘n Moone of neeuwgen
Nei disse dei,
Dot jo him den mei joan
Een frisschen joengen zoan,
Refrien

Kome er der nei den
Jitte en stik zeks zaan,
Den het et joeng ief
Wol het to dwean
Den iis't: haald dii'ris stol,
Doe mekkest mii hest dol:
Refrien

't Mut jitte weske
Pisdooken,scheen en goe
't Bon iinne wale
Gealt as en to
't Stof leit jitte oer de vleér,
't Bod iis jitte ek oer steér:
Refrien

En komme de ealsten
Moarns uet de schoele wei,
Jin bringe ek wor
Weinig goed mei:
Want jea roope allegaer:
Mem iis et jitten klaar:
Refrien

Den zeit et joenge wief:
Heéb iik dot zo iinziend,
Iik heéb nooit boaske
En vriister bleénd.
Mar nee, wor praatje iik van,
No heb iik ek en man :
Refrien

No, goode vreénden !
Scheid’we meo zoengen uet,
En winskje'we ues allen
No to bitsluet:
Voart en plasierge naat.
Nim dizz'tied to baat!
Refrien

Refrein
Eés twiske beiden.
Iis niemandal

Uut “Taalproeven van Hindeloopen

Oenspraaik oon de joengeleéd op in Brulloft

Wol, joengeleéd ! et boaskijen iis,
Zo as men hir wol zogt
Iin 't earts altijd en graat vormaaik
Omriingd van alle nogt.
Refrein.

Mar 'd oendervimding leert ues vaaik,
As dot de leefde iis bliind,
En as men earst het trouwe iis,
Gebrek oon enkerm viindt.
Refrein.

As dot mei jim ’t geval 'ris waard,
(Dot God vorhoede mei)
Dot 'd eéne d'oore den vorjouwt:
dit reéd 'k jimme allebei.
Refrein.

En as men den ek zeegne word
Mei borntjes laef en vroed
Den het men oon dizz',kaant van ’t grof
Al 't beste eardsche goed.
Refrein.

Den word et boaskjen, joengeleéd !
En himmel op de wraald ;
Den krigget men ek nooit biirouw,
Al word men nog zo aald.
Refrein.

Dit winskje iik den jimue to,
(En 'k tink wol allegaar)
Dot men van jimme eés sizze zol:
Zii der 'n gelokkig paar!
Refrein.

Refrein:

Want ealders,zusters,broer en vreénd
Ealk deelt mei iin de vreugd
As wor en paar voreenge word
Iin eere en iin deugd
As wor en paar vooreenge word
Iin eere en iin deugd.

Uut “Merkwaardgheden van Hindeloopen

Niejeérwinsk oon 't volk van ues veerelaand
en bizoender oon de burgerie van Hiilpen.  1850.

Liik as en schad iis wor en jeér
iin de ieuwigheid vorvliind.
Het binne er naat en minsken stoond!
En hir bleeuw men bijnei verschoond:
Hebb' we ues der nei gedriind?

De cholera van kwaden aard,
Weér omtrent algemeén;
Men heerde hest van dei to dei,
Ja, dii en dii iis ek al wei:
Van ues noam er mar eén.

Der geppe soms eén om zijn veer,
En hjr eé om zijn mem;
En pas weér dizze ellende oer,
Den steérf en zuster wor of broer,
Hij de oore deis soms zem.

't Iis weér, mii trefte ek en slag(*);
Mar 'k zwiege nedrig stol,
En toat, al ken 'k et naat trog zaen,
De schrift dii zeit doch, zo 't iik maen:
Dot God dweit, dot iis wol.

Het sneuwle er buetendien en volk
Iin 't zuejen, aast en noord;
De blodden (**) weéren vol biischeid
Van wraaik en van oproerigheid,
Van oarlog en van moord.

En iin ues laand weér rest en vree,
Al waard ues 't moe soms vol;
Iin hoap , dat 't better worde zoed,
Bleeuw ealk van ues biidaard en vroed,
En zwiege derom stol.

As ealk hir ek regeerje wol,
(Het de oenderviinding leerd)
Dot koastet vuele minske bloo;
En zelden wordt et der trog goo,
Mar vaaik geheél vorkeerd.

Dot ealk den no iin 't nieje jeér
Mar dankbaarheid biitoont:
Den word' we vaaik van God, de Heer,
Iin dizze jeérkriing meer en meer
Van rampen wor verschoond.

Schiink Jii ues der to kracht, 0 Heer!
En maekje ues heart biireid;
Biideél ues mei Jiin Heilge Geest;
Jouw, God! dot nimmen van ues vreest
Voar daa of ieuwighied.

* Et verlaes van en 34 jeérige zoon,dii trouwe weér.
** De Niesbloden of Kranten.
Uut “Taalproeven van Hindeloopen

Oertiinking op en Niejeérsdei

Et iis en aald gebroek,
Biikend hij vuele minsken,
Dot men op dizze dei
Enkerm oerstroomt mei winsken.

En dot wol aldermest
Oer 't libjen en oer 't sterwen,
En om eés nei de daa
De hiimel to bijerwen.

'k Heb op die dei wol toat
As 'k mii zem naat misleid
Den wordt die heilge winsk
Mar oenbutoat vaaik zeid.

'k Toat jester iin mii zeim
Gaauw iis 't jeér wor vonliind
Ho iis 't mei mii gesteld?
Ho heb iik mii gedrind?

Weér 'k altjid iin mun dwaan
Oon wet en pligt getrouw?
En as iik erris vaal,
Hee'b 'k den oprogt biirouw?

'k Loai op de moend miin haand;
'k Toat bii mii zem, 0 God!
Wees mii genadig, Heer!
Lik saet wor vier to kort.

Het strofle iik iin dit jeér
Wor vaaik, iin vuele diingen;
Toch bleeuwen Jii zo goo
Mii zegen to to briingen.

Dae roapt' 'k mijn Schepperoon,
Dot Hii mii krachten joog,
Dot 'k mii iin 't nieje jeér
Hir better iin gedroog.

Schiink mii Jiin heilge Geest,
Dot dii mii daaigliks leid',
En iik voar daa en grof
Mii altiid viind bliireid.

En as iik, grate God!
Vorschliin op de oordeelsdei,
Dot 'k den, om Jezus wol’,
Genade viinde mei!

Uut “Taalproeven van Hindeloopen"

Oen de joengeleed worvan dot de joengeman
al jieren uot ziilen west heéb

Wenneer en schipper 't laand vorlot
En vutgeét van de ree,
Mei voar de wiind en voar de stroom,
Iis hii zo wol to vree.
Den ziilt er zo et zeegat uet,
Mei 't bramzeel haaig iin top;
Hit peelt et laant!, en jouwt de koerts
De man to roer straks op.
Geet dit zo voart en moone twa,
Den reknet hii al uet,
Wenneer 't er waeze ken to plaats,
Mei zok en riiken buet.
Mar het wol no et oengelok:
De wiind krimpt op mei riin;
De schoaten mutte al oon et gat
En 't bramzeel dot mut iin.
De morszeels mutte gaauw ek vest;
No nimt de zaaik en keer;
Want kwalik iis de deiwacht uet,
Of 't iis al heél stormweer.
No drieuwt er der mei schip en good;
Et weer wordt schriklik fel;
Soms rieze ze eénge vutten haaig,
En ploffe den wor del.
Jea roope jerre Schepper oon
En dwaan en noodgebed;
En kort dernet bitdaarge 't weer,
En weéren jea wor red.
Het weér dii voeooring graat.
East toaten s'to vorgaan:
Derom iisno jerre earste work
En dankgebed to dwaan.
Zo geet et mei 't boaskjen vaaik;
Want, iis joeng en bliind
Den zot men graaig et zeel iin top,
Meil ‘n moaije voar de wiind.
En kriigget men de slagboog tjen,
Meij storm, en 't zeel mut wei,
Den strijkt men naat, of al to let,
Dot zogt men den dernei.
Derom reed 'k alle joengeleéd:
Iintieds de riffen iin!
Den ken men best en bui uetstaan
Van storm, mei wiind en riin.
En kriigget men de slagboog mei,
Zot den meer zeelen bii;
Mei moai weer en en gooden wiind,
Den steet et ealk wol vrii
Die 't altiid ziin schip biisteért
Briingt vest et goo trog zee,
En kriigget nej volbroaten reis
Ek wol en veilge ree.

Uut “Taalproeven van Hindeloopen

Onderstaan de Nederlandse vertaling

Hoe de jonge zeilers

O winter, 0 winter. Ik wou dat u maar kwam
En dat die regen en die wind wat afnamen
Want alles is nu zo bedrukt en zo treurig
En komt u, dan is het tenminste weer vrolijk.
Want als u ons met mooi ijs vermaakt
Waardoor wij dan aan het schaatsen geraken
Dan is er tenminste overal wat te doen
Hier zie je iemand komen en daar weer iemand gaan.
Dan gaan we eens met een jongedame ergens heen
En komen hier dan jongelui soms ver hier vandaan
Men rijdt en men jaagt elkaar overal voorbij
Ja, dan is iedereen erg vergenoegd en blij.
Men gaat dan naar koudum om een bakje (koffie) te halen
Want degene die eerst komt is vrij van betalen
En als het ijs dan sterk is, gaan we bij de Indijk kijken
Daar zien we ‘s middags de meisjes dan priksieden.
't Gaat rechtuit naar Koudum, dat valt licht te denken
De gastheer die bedient ons daar op onze wenken
Want in de winter kan een zeiler het zich wel veroorloven
Dan kan hij wel wat "zesdehalven" verteren.
En zijn de meisjes dan soms wat verkleumd
"Geef ruimte bij de haardstee, de Hindeloopers komen"
Zo roept dan de man vaak, met kracht en gevoel
En steekt gauw een vuur aan, zo groot als een stoel.
"Ben ik anders zuinig met turf, nu kan dat er wel af
Want Hindeloopen geeft mij mijn halve bestaan"
En komen we '5 avonds dan van Koudum weer thuis
Dan krijgen we ieder een drukker en gaan naar huis.
Maar komt het vooijaar, dan gaat het los
Dan lopen we over 't Oost, verlangend om te gaan
En om ons dan ook naar de tijd te schikken
Gaat de ene aan het stoeien en de ander aan het knikkeren.
En hoe of dit zo komt, dat wil ik ook niet verzwijgen
De broekzakken zijn bijna leeg
Daarom als de kaag vaart, dan zijn we uit de nood
En met een hoeraaije gaat ieder weer aan boord.
En wil iemand zelf niet gaan schaatsenrijden
Dan gaat hij maar eens op de lndijksbrug staan
Daar ziet hij van alles voorbij komen
Van groten en kleinen, rijk, arm en gemiddeld.
Hier ziet hij er twee verschrikkelijk vandoor gaan
En daar komt iemand aan, die is trots op zijn zwaaien
Hier vliegen ze elkaar voorbij als twee kogels
En daar dwarrelen ze door elkaar als vogels.
Hier ligt er iemand, daar zit er iemand, daar staat weer iemand op
En ginder daar valt weer iemand hals over de kop
Hier is dan een drukte, als ik weet niet hoe
En dan gaat men weer naar de Zijlroede toe.
Daar zitten ze aan de kant melk te koken
Ze proberen het geld van de kinderen af te troggelen
Maar daar redden ze zich maar mee, ieder mag zeggen wat hij wil
Mooi ijs dat geeft plezier, dat houd ik altijd vol.

Auteur van deze vertaling onbekend

Brulloft-zaaing.

Komt, aalden en joengen, waes noglik en blie
Hir op dizze bruiloft, en zoeng ris mei mii,
Tot eer van C. B. A.
En 't joengwief F. G. H.
En ealders en zusters en broers.
Ealk waes no vorblied hir un dizze tied,
't Ijs hir no gin zaaik om to treuren;
Mar ealk zoeng mei mii, no lustig en blie:
Et zoengen dot steet ties no vrii.

Mar zoengen iis 't lang naat allonnig mei goo,
Want doensje en spriinge, dot mutte we ek no,
En paaikjen en driinken, en vreéndlik to kliinken
Komt hir ek wol tiigge to pas.
Ealk jouwt uet vormaaik zijn leeuwste en paaik:
Dot smekket as prommen en bolle;
En zoeng den as wij, ek lustig en blie:
Et zoengen dot steet ues no vrii.

Wii winskje bij dizzen de joengeleéd no
Mei gaauwens en zoon of en doatertjen to;
Dot jerre bom groeije, as haembollen bloeije
Tot bliidschip van ues allegaar.
Den wordes van zem al meer oen enkerm
Trog borntjes en liefde vorboenden,
En zoenge as wii ek lustig en blie
Et zongen steet jem den ek vrii.

Uut “ Taalproeven van Hindeloopen"
Wieze: Marchand de la parapluie

De twadde dei dae weér 't al raar,
Want nimmen zoeg dae meer gevaar;
En elk geén nei de zee,
Om te rieden op de ree.

De trodde dei waan 't jitte al oen;
Der weer en heerschip van fotsoen,
Dii lotte en tente slaan
Om de ziide van de baan,

Vorzeéke der, dii ‘t naat weér bang,
Vorscheidne leéd van de eerste rang;
Om de oore deis op zee,
Der to driinken en kop thee

De vearde dei dae weér 't zo vol
Van minsken,slieden,uet de tol!
Men reed dae om en priis
0p de scheije van et iis.

Ik zoeg men dae al rieden
Mei moaije hingste-slieden,
En vrounleéd on de kaant,
Krekt al weér et binnen 't laand.

Veuwer en 't zegtig Friezen,
Om vlugheid to bewiizen,
Jin komen op et iis,
Om to tiingjen nei de pries.

Dii deis waard 't naet biislisse;
Dot heéb men al hest gisse;
Men koast et naat oafdwaan,
Want der blieuwen zegtin staan.

Dae kom et zo vol minsken,
Dot wii er naat meer winsken:
Acht toezend,waard er zeid,
Zoeg men der roendom vorspreid.

Hir weér jitte ek zo vuele bii:
Doek, hoed en pet, galanterii;
Ealk schreeuwde het er koast,
Oft men gin gedachtnis moast.

Der stoegen trouttin tenten,
Jin jerre waar uetventten;
Ealk roapte; op zee,op zee!
Dot men 't heerde iin de stee.

De zegste dei weér ealk wur blie,
Dae reéd men mei de burgerie,
Omdot men wette moast,
Wa ’t van jem et hardst koast.

't Weér moai te zaen, de leste twa;
Jin mekken 't de iene de oore kwa:
Tjeerd Roosjen voar dii keer
Dii bijhelle dae de eer.

En Andries Draaier,vlug to beén,
Dii kreég de premii, nommer eén,
En de oore, nomer twa,
Geéng oen Eeuwe Frankena.

't weér raar, ho ‘t un jin deggen
De vremd' hir henne jeggen;
En, dii 't en laeflik koast,
Altijd nei de burgen moast.

Het hir op zee dae kaaipe iis,
Dot worde wii vest nooit nit vies;
Want, nei 't iik gisje ken,
Ront et iin de toezenen.

No leét 'k et hir bij blieuwe;
'k Ken alles naat bliischrieuwe;
Ek word iik al hest bang,
Dot miin zaaing oors word to lang.

(Wieze: Blaauwbloempje, die in het koren staat)
Uut “ Taalproeven van Hindeloopen"

Het dweit. men al om et jild

Iik weer langlesten op en beurs
Vol kooleéd burgers, boeren ;
Der weér en hevelsen ramoer !
Iik kijke stol et volk'ris oer
Der ronne ek wol to loeren.
Of 't hir soms ek akkaasje iis,
Dot se immen piere kenne;
Want der iis't zokke om te dwaan
Et mei den vroom of oenvroom gaan,
Dot mut den zo mar kenne
Iik toat,het dweit en minske al,
Om oon et jild to kommen!
En as men't erris wol iinzogt,
Ho gaauw dot hir ues tiid vervlogt,
't Geet krekt as mei de blommen,
Jin’t moams iin 't laand to proenkjen staan
Liik as en boenten wrinnde
En, op eén en de zoldigg'dei
Ken men vaaik ear de zonne iis wei,
Jer plaats nit eés wor viinde
Derom waarschouwje iik ealk as vreénd
Om der vaaik om to tinken.
Het healpt et ues hir iin de wraald,
Men iis den joang of men iis aald,
Iin rijkdom uet to blunken
Eéns komt er ziiker doch en tied,
Dot we alles misse mutte.
Den steet de Koning wor geliik
Al weér er hir ek nog zo riik,
Mei de alder earearmste butte.
Dwaan derom vuele goo,
En mie altjid et kwaa
Acht nooit et wraaldsche good
Bopp' riikdom nei de daa.

Om eerst toegang tot een meisje te bekomen, was het gebruikelijk, dat de jonginan eene bejaarde weduwe uitnoodigde, de baan voor hem bij het meisje en hare ouders klaar te maken. Werd hem het verlangde bezoek toegezegd, dan vond hij de vrijster op een bepaalden avond in het achtergebouw of Lytshuus hem wachten. Ten einde haar vrij te houden, gaf hij haar geld om een en ander te halen, veelal bij of door de weduwe, die daar al voor gezorgd en hiervan mede haar voordeel had. Kwam hij spoedig eens weder, dan was dit een goed teeken; maar liet hij lang op zich wachten, dan vermminderde de hoop. Zoodra dit kortgaerdjen echter door andere vrijers ontdekt werd, vonden deze er genoegen in om het paar te storen, waarom men altijd bedacht was het licht zóó te plaatsen, dat men het buiten niet kon zien, Het verzoek van den struner om toegelaten te worden, of om enkel zijn pijp aan te steken, kon soms niet worden geweigerd, dewijl eene weigering ligt aanleiding gaf tot allerlij baldadigheid en kattekwaad, gelijk op meer plaatsen in Friesland waar dit struunjeijen bekend is.

Uit: Merkwaardigheden van Hindeloopen

Hii zeé:,,miin vaan! no mut w' hest scheide;
,,Want,miin! de schipper het mii schreénd,
,,Dat iik eanuete oer mut komme,
,,En 'k haald him ek zo graaig to vreénd;
,,'tIis voar mii ek en besten heér,
Waes derom naat to vuele oersteér."

,,O nee,miin viit! iik mut mii voegije;
,,Et zulen briingt et ommers mei?
,,Mar het zol 't mii earst noatig waéze,
,,Want doe geest hir zo vier ewei;
,,O ja,as uk er rogt om tiink,
,,Iis 't krekt of 'k trog de groende ziink."

,,O vaan! doe geest mar vaaik uet neékjen,
,,Bii ate,ame,neef of nicht;
,,Dot zol de tied wol het vorkerte,
,,Wa wet,ho dot et dii vorligt;
,,En kom iik van de heérst wur tues,
,,Het zol dot waeze en nogt voar ues!",,

Kom,derom mut we no naat treure;
,,Haald altiid mar goo moe,miin vaan!
,,En oermoarn teénde zouwe vuije,
,,Want oer-oeremoarn den mut uk gaan.
,,Van 't voarjee'r iis et den voar 't lest;
,,Mar,miin! de knoap leit ommers vest,

Dii naats dae weéren snaat heel vleurig
Trog dot et heart jem zeét zo haaig:
Want,als se van et scheiden praatten
En oer et vutgaan van de kaaig,
Den zeéten ze allebei daastol,
Want den waard jem et moe zo vol.

Mar, eindlik,'t koast mem naat meer helpe:
De tijd weér der,dot hii moast gaan;
De tollers heeben 't goed al helle;
Jo geéng stol bii "de Foeke" staan:
Der weeuwd’ze jit ris mei de dook,
En,o! de kaaig geéng om de hook.

Uut “ Taalproeven van Hindeloopen"

Een oud gedicht in het Hylpers

En zommersen uetstep nei et vild op
un moarn biitiid van in veer mei ziin zoon.

Lest geén 'k op en moamtiid mei eén van mijn zonen,
Mei aaigmork, om him iin et vild oon te toonen,
Ho 't zommers der alles weér noglik en blie.
Wij stepten vrii haastig en laand menning henne;
Zo koamen we al gaauw en eénd steewaarts van denne;
Der geéng iik dae zitten, mijn zoon zee't bij mie.

                                       ****

'k Zeé: ,, joenge! no mutte wij roendom ues henne
,,Hir alles biikiikje, zo goe as we kenne;
,,Den valt ues voarzijker dizz' moamtiid wol ligt”.
De dauwe loai jitte op de gersen bij droppen,
Dat blaaink iin ues aaigen as zelwere knoppen:
Dit joeg voar et earst al en heerlik gezigt.

                                      ****

Et doere naat lang, dot iis ligt wol to tiinken'
De zonne biigoast mei zijn stralen to biiinken;
't Roan ek al nei vieuwen, to minsten zo 'k maen.
Wii kiiken roendom ues, en zoegen de blommen,
Zo 't liike, ek uet jerre naaitsleép opkommen:
Dot alles weér voar ues ek moai om to zaen.
                                      
                                       ****

De visken iin 't wetter jin spiillen en spraaingen,
De voeglen jin pieppen, jea fluitten, jea zaaingen
Mei moaje geluetten, doch ek wol ris tjoe;
De lammen jin doensen en weéren zo olik,
De hingsten en koebeesten weidden ek vrolik:
Ealk prieze zijn Schepper, zo goe as er koe.

                                      ****

'k Zee: ,,joenge het binne dot treffende wiinken.
,,Zo heerden wii ek alle moarnen to tiinken:
,,Want graat bin we ziikerlik bop jem iin rang;
,,Wii kenne ommers Genesins eén duedijk laeze,
,,Dot ealk van jem ues oenderdanig mut waeze;
,,Dii 't naat wol mei goedens, dii mut doch trog dwang.”

                                      ****

,,Dot vlogt iin de loft en dot kroept iin de zaanden,
,,Dot healt iin de vaart en dot ront in de laanden,
,,'t Steet allegaar oender de minsliike magt;
,,Dot zwemt iin de zee en dot geet op de wallen,
,,De heerschappii hebbe wij doch oer jenm allen,
,,Schoan ze ues vaaik oertreffe un graatheid en kracht."

                                     ****

,,Mar zoon! men het derom gin rogt om to tiinken:
,,Mut al et gedierte ues zo taenje op ues wiinken,
,,Het binne wii graat, der iis nimmen boppe ues!
,,Want as wii ues zem erris ernstig biikiikje
,,En ues mei de Mekker van 't al vorgeliikje,
,,0! den bin we litj en hir ek nit eés tues.”

                                      ****

,,Want, wa iis iin staat om dot Wezen to schetsen?
,,Iik heb der zo vaaik al miin hersens mei bretsen,
,,En toat bii mii zem: het iis dii Schepper graat,
,,Dii 't al het we zaene iin seks deggen mekke !
,,ik doer der nit eés hest mijn haad meer mei brekke,
,,Want 'k viid doch nooit worden, der goe to iin staat.”

                                     ****

,,Mar zoon! wur voar zouwe zo haaig ek op klieuwe?
,,Wie keime ommers hir op et eardriik wol blieuwe,
,,Iin Jezus wok sizze, der iis 't iin to viinden:
,,Hij heersche oer it wetter, Hii heersche oer de wiinden,
,,Want, mei eén word sprekken weér'n ze allebei stol."

                                      ****

,,En derbij geneesde er jitte ek vuele minsken;
,,Ass' Him er om vriggen, en dot van Him winsken
,,Den haalp er de minske, het kwaal 't er ek heé;
,,Ja asse iin Him leeuwden en Him er om baaden,
,,Den roapt er soms wur iin et libben de daaden:
,,'t Geschiedde altijd aanstons, as Jezus 't mar zee'."

                                      ****

,,Hir oen iis et ommers no duedlijk to morken,
,, (Want wa deé hir ooit zokke wondere worken?)
,,Dot Hij weér Gods Zoon, - en Hii koam hir om ues,
,,m ues mar to redden, om ues to biivriejen;
,,Om ues woed er sterwe, om ues woed er lieje,
,,Om ues joeg er Him ek vriiwollig oen 't krues.”

                                      ****

,,Het weér dat en liefde, dot Hij ues biitoonde!
,,Dii 't om ues to redden, him zem naat vorschoonde
,,Het leit er no ek en vorpligting op ues.
,,Wii mutte ek iin vreénschip mei ealk no vorkeere,
,,En naat vreéje, het dot ze tiinke of leere:
,,Wii heere hir boppe doch allegaar tues.”

                                     ****
,,No, zoon! et word zoetjes ek tied dot we gane.
,,As wii hir den no mar nei libje en dwane,
,,Den word dizze dei mooglik nuttig voar ues.
,,De zonne dii riest ek al haaig uet de kiimmen;
,,Lik schei derom no mar ris uet mei miin riimmen;
,,Kom, staan den mar op, en den gaan we nei hues."

                                    ****

Uut “ Taalproeven van Hindeloopen"

HYLPER VOLKSLIED

Wor iss op earde en laand to viinden
Dot zok en koninginne het;
Jo’t iin jer dwaan en iin jer leéten
Altiid op rogt en oenrogt let;

Jo’t nooit gin kwesje mei jer boerren
of eénig minske zeékje zol;
Mar, om de vrede to biihaalden
Altiid wol graaig het to joan wol;

Ja, om de oarlog to ontkommen,
As’t moglik iis, earst dweit jer best;
En os jo dot naat ken vorkrieje,
Den steet geliik en paal so fest.

Den ’t haad wol beat oon grate magten,
Ja somtiids wol oon twa geliik,
Jin’t jer iin strekte vier oertreffe;
Want jo het mar en heel lik riik.

En as de nood biigont te naaikjen,
Dot immen tjen jer mekket twist,
Den roentut tjen jer volk doot te sizzen:
“Hir boppe iis mien lot beslest”.

En mei één wink as jo’t biijerrit.
Vorscheidne toezen man zogt staen,
Jint’t jem vriiwollig zem oonbaedde,
Om voar jer iin de daa to gaan.

Die lêve koningin’ iis uesses,
Jo’t mei jer deugt jer troon versiert
Leét us den no ek noglik waeze,
Omdot men joe jer jeédei viert.

Kom, dot wii jer gesoendheid songe,
Jer prins en born, ja ‘t heele hof
En alle jin, dot ues regeerje,
Gelok en zegen, eer en lof:

Oer de winter van 1887 op 1888.

De zommer wead vorbie,
De heast die koom ien 't laand.
Ealk dee zien best mei varren,
De eene die broat koal.
Of cocus,of takken, wurum
oaren koamen mei zaand.
In heel graat schip, mei
turf, koam ut zee vorbie 't Zoal.

De winter koam,en
voorré wead van alles,
De Granen voor de Bakkers
Jin koamen ek op 'e tied,
De leste turf, diet no
jitte vor de wal ies,
Die blieuwt er oer,
zoo praten ze al om stried.

Et wetter dot waad ies,
Mar men ko toch naat riede,
Want it snee, koam hir en
der bie heele bulten del.
Men hee no niks to
As op 'e breagen glide,
Of geengen den wor staan,
Op 't Aest ien 't citadel.

Mar no koom it feest just oan,
De bon hir ut de schoale,
Jin rieden,om un pries
In moai gezigt,'t krioele.
't wead aadig om te zean,
Wa 't hadste dot ko dwaan.
Die 't zem naat riede woat,
Die blieuw tog even staan.

Mar ho kot wead de wolle,
Ho kot it plezier.
't Begoan wor to teijen,
En vut wead de tier.
De Syl die koam epen,
En 't ies geeng wor vut.
Wie heejen 't leawer naat,
Mar de commissaris ze 't mut.

De boaten jin vadden wor
Binnen en buten.
Dot joeg wor vortenst
En 't dee ek vortuten.
De arbeides geengen
Mei fliet wor nei 't feald
Der komt wor un winter
Mei un heel strenge keald.

En de 't wie de vriedes
en de sneuntemoans op koamen,
De waed of ze alle
lust jitte ontnoamen.
De oastewiend die bleeste
us mei kracht om 'e leden,
Want workelik, der wead
hest gin minsche tovreden.

Hest veertig man,zoog men
mei krodden en schoppen.
Want streeten en weegen,
't wead alles opstoppe.
En huzen,en baimen,zoo
wol bute, as ien 'e steê.
't Het alles een kleur kriege,
't koom van de snee.

En jimme! he jimme mei
de winter jitte op.
Of zis jimme, as iek,
kom voarjier,kom op.
Want alles ies no zoo
bedrukt en zoo treurig.
En komt et voarjier,
den ies et ten easten wor fleurig.

En no goade vreanden
Tienk jimme zo as lek
Den geat schielik ealk
Mei de schoppe nei de diek,
Gin winter, gin snee, gin
Ies meer mar zommer,
En dot ealk de gaauw
Oan de doebeltjes mei komme.


Uut de "Garuda" van Maart 1979.
van A.T.Bakker.

Toelichting op onderstaand gedicht "Strûners by naet".

Dat jongelieden, die verkeering met elkander hebben, met andere zoodanige paren een gezelschap vormen, om nu en dan een vrolijken avond of nacht door te brengen, in een daartoe afgehuurd of eigen lokaal, -- dit gebruik, dit uitgaan om te vrijen, is nog niet afgeschaft. Dat jongelingen zich naar het huis begeven, waarin zich een gezelschap meisjes bevindt, om daar met haar tot laat in den nacht vrolijk te zijn,-- daarvan heeft ROOSJEN eene even eenvoudige als natuurlijke schildering gegeven in het hierachter voorkomende vers: Hûnlipper Houmanhou of Vastenavond, met de eigenaardige woorden der volkstaal.

Om eerst toegang tot een meisje te bekomen, was het gebruikelijk, dat de jonginan eene bejaarde weduwe uitnoodigde, de baan voor hem bij het meisje en hare ouders klaar te maken. Werd hem het verlangde bezoek toegezegd, dan vond hij de vrijster op een bepaalden avond in het achtergebouw of Lytshuus hem wachten. Ten einde haar vrij te houden, gaf hij haar geld om een en ander te halen, veelal bij of door de weduwe, die daar al voor gezorgd en hiervan mede haar voordeel had. Kwam hij spoedig eens weder, dan was dit een goed teeken; maar liet hij lang op zich wachten, dan vermminderde de hoop. Zoodra dit kortgaerdjen echter door andere vrijers ontdekt werd, vonden deze er genoegen in om het paar te storen, waarom men altijd bedacht was het licht zóó te plaatsen, dat men het buiten niet kon zien, Het verzoek van den struner om toegelaten te worden, of om enkel zijn pijp aan te steken, kon soms niet worden geweigerd, dewijl eene weigering ligt aanleiding gaf tot allerlij baldadigheid en kattekwaad, gelijk op meer plaatsen in Friesland waar dit struunjeijen bekend is.

Uit: Merkwaardigheden van Hindeloopen

De strûners by naet

Kóm jûnges, wy solle faniend
Es ferm oen it strúnen.
Yk wet in heel geselskip
Faniend yn ‘t op ‘e Toenen
Kóm, eet ús earst es nei De Krim,
En der in slókjen drynke.
Of wol'me löuwer nei De Swan
En der es mei'nerm klynke.
Tynkt jimme dot naat goo,
Den kriie wy mear moo.
En beste klaere jeneaver,
En yk traktearje as 't wêze mut.
Kóm staen nó naat te sangerjen
Kóm jûnges, kóm nó furt.
En jé kómen op it strúnersplak,
It wied alles tiaster búten.
Jê keken almar óm en óm
En Jê kloppen oen 'e rûten.
Geart see: 'Der binne têen!
Jan see: 'Leet my ris sên'.
'Waraitsjes!' rôpte Stóffel,
"k Hear jerm rabbeljen ûnder elkerm':
'Wy wolle gin strúners hewwe,
Wy bliuwe mei ús sem.
Mar jitte degen jê jer' best
Om yn 'e hûs te kómmen.
Mar al jerre smeaken jooch jerm naat;
Jê kôsten búten brómme.
Jê waarden tyge kwaa,
Jê skreauden jerm hael daa.
Jê skódden oen 'e feensters
En je klóppen tyge oen 'e dór.