De Houwelyckswoordinge
De Houwelyckswoordinge
naer Roza, in Juliaanse taole
't Was na vele jaeren wederom dat ick genoodicht wierd tot een houwelycksfeest. Ende de wettelijcke verbondenisse geschiedde niet in een statigh huys, maer in een boerenschuere van een dorpe soo kleyn ende vergeten, dat de kaerte haer naeuwelex en kende. Doch dat en doet ter saecke niet veel af.
Naer den aert des landts had een yeghelijck sijn schoonste Sonendaechsgewade aengedaen. Men sach dat menige beurse mildelijck geopent was geworden om wel ten voorschijn te comen. Een vrouwe droech zelfs een wonderlijcke dracht, met leder om de borst gesleten, als ware sij uit eene verre stede overghewaeyt.
Ick en hadde daermede geene swaerigheyt, maer het moet beleden: eenige lichtveerdige ghepeinsen quamen daerdoor in mijn herte op. De vrouwe zelve scheen ten hooghste behaecht met haren tooi, ende dat mocht haer geensins misgunt worden. Reeds het dragen van stedsche mode is voor sommighen een daet van moed.
Daerna toogh men de schuere binnen. Men nam plaetse op bancken, die, soo men naederhand vernam, met stroo oft diergelijcke stoffe gevult waren. Het verclaerde terstont de warme ende broeyende locht die tusschen de menschen hing. Mijn naeste buerman overwoogh sijne schoenen uyt te trecken, doch wierd op het leste oogenblick van dat voornemen wederhouden. Met reden, want waer reeds warmte huyst, en behoeft men geene bykomende geuren.
Tot mijne verwonderinge bevond sich in den hoeck een sangeghezeltschap, dat onverwijlt pooghde een ghemeyne stemminge van liefden te verwecken. Ghy kent die liederen wel, die met soete woorden de herten bewegen willen, opdat niemant vergeten soude waerom men daer vergadert was.
De sangh klonck in de Engelsche sprake. Dit alleen al deed vermoeden dat hier geene alledaegsche dorpelingen vereent waren. Voornaeme lieden, soo dacht ick. Aen het zachte sniffen ende pinken der traenen kon men vernemen dat de woorden wel begrepen werden. Dat is niet onbelanckrijck, want wy gedenken noch de tijden dat wy Latijn songen zonder te weten wat wy eigentlijck beleeden.
De ambtenaeresse van den burgerlijcken standt, een vrouwe van statigh voorkomen, gaf somwijlen een korte uytleg aen hen die de Engelsche sprake minder machtigh waren. Aldus wist althans ick een weinig waer de sangh over handelen mocht.
Sij was gehult in een schoone toga. Hare bode was eenvoudigher gecleet. Dese droech een breeden glimlach ende een kleet dat mij deed twijfelen of het een kortebroeck ware. Het verschafte eenige afleydinge in de tusschentijden.
Het hooghste oogenblick voor bruyt ende bruidegom was natuurlijck het jae-woordt. Daeraen gingen vele pligtplegingen vooraf, gelijck den gebruycke eyscht. Doch wat mijn herte dieper raeckte, was de vader der bruyt, die sijne dochter binnentrad ende haer met sichtbaere ontroeringe geleydde naer den man die voortaan haer lotgenoot soude zijn.
Ick soude niet anders gehandelt hebben.
Nochtans ghint mijn gheest op een sonderlinge dwaelweg. Wanneer een vader een dochter als het ware overgeeft, vraeght een Hollandsch herte onwillekeurigh wat daer tegenover staet. Hoevele koeien, hoevele varkens, ofte, daer dese jongeling een backer bleek, hoevele brooden, taerten ende koeken in de toekomende jaeren haeren weg vinden naer het ouderlijk huys?
Dese onderhandelinghen moeten zwaer gheweest zijn, want het geschiedde in het Zeeuwsche landt. Meer behoeft hier niet geseyt te worden.
Daerby leefde het paer reeds geruymen tijdt te samen. Men kan dus niet segghen dat de bruyt als een onbeschreven blad het houwelyck binnentradt. Mijn Hollandsche rekengeest vroeg sich af wat sulcx met de denkbeeldige marktwaerde doen mocht. Ach ja, een mensch verloochent sijn afkomst niet licht.
Misschien dacht de vader wel: nu komt rust in huys, ende moghe de tijdt ons een nazaet schenken.
Want daer lagh de waere hope. Heeft dese jonge backer voldoende goede granen in huys om het geslacht voort te dragen? Aen de bekoorlijkheyt der bruyt soude het voorwaer niet ontbreken.
Men sprak troostend: ghy hebt er een schoonsoon bijgekregen. Doch een dochter die vertrect laat een ledigheyt achter die niet door woorde alleen gevult wordt. Niet dat den jongeman eenige schuld droegh. Hij was welgekleedt, hoffelijck ende voortvarende van aert. Maer de jaeren moeten eerst toonen wat in hem besloten ligt.
De voorlesinge der acte ende het wederzijds jae-woordt waren schier in vijff minuten voltrocken. Toch had de geheele plechtigheyt een veel ruymere tijt beslagen. Levensverhalen werden verhaelt, oude liefde ghedacht, ende de bode vergat zelfs een stondenlang dat het paer den acte nog onderteekenen moest.
Ick begon te begrijpen waerom sommige belastingen immer stijgen.
Doch het wonderlijckste moest noch comen.
Toen alles ten eynde liep, verhief de ambtenaeresse hare stemme ende sprak: "Dit is het eynde van het houwelyck."
Een stilte viel. Daerna rumoer. Men keek elkander aen. Sommigen meenden niet wel gehoort te hebben.
Later vernam men dat de vrouwe vermoedelijk door eigen levenssorgen bezwaert was geweesten ende in een echtscheydinge verkeerde. Misschien had een onbewuste gedachte zich een weg naer buiten gebaent.
Geluckigh herstelde sij zich spoedigh ende sprak:
"Dit is het eynde der houwelyckssluitinge."
Daerdoor viel alle ongerustheyt weder van de schouderen. Men verstond dat niet het houwelyck, maer slechts de plechtigheyt ten eynde gekomen was.
Ende soo verlieten wy de schuere.
Met een jong paer dat aen een nieuw leven begon.
Met een vader die ietwat verloor ende ietwat won.
Met gasten die den feestmaelt tegemoet gingen.
Ende met een glimlach om de wonderlijcke wegen waerlangs menschen trachten liefde, wet ende hoop in eenerhande uur te vereenigen.
