Het plaatsje Gebbink

Varsseveld

http://www.dewoonomgeving.nl/

Sectie   B

Naam   Varsseveld

Blad   4

Perceelnummers   757 - 906

Sectie   B

Naam   Varsseveld

Blad   5

Perceelnummers   907 - 1144

Sectie   B

Naam   Varsseveld

Blad   6

Perceelnummers   1145 - 1411

Sectie   C

Naam   Sinderen

Blad   1

Perceelnummers   1 - 177

Sectie   C

Naam   Sinderen

Blad   2

Perceelnummers   178 - 353

Sectie   C

Naam   Sinderen

Blad   3

Perceelnummers   354 - 620

Sectie   D

Naam   Binnen Heurne

Blad   1

Perceelnummers   1 - 375

Sectie   D

Naam   Binnen Heurne

Blad   2

Perceelnummers   376 - 639

Sectie   D

Naam   Binnen Heurne

Blad   3

Perceelnummers   640 - 777

Sectie   D

Naam   Binnen Heurne

Blad   4

Perceelnummers   778 - 940

Sectie   E

Naam   Westendorp ten Zuiden

Blad   1

Perceelnummers   1 - 157

Sectie   E

Naam   Westendorp ten Zuiden

Blad   2

Perceelnummers   158 - 389

Sectie   E

Naam   Westendorp ten Zuiden

Blad   3

Perceelnummers   390 - 607

Sectie   E

Naam   Westendorp ten Zuiden

Blad   4

Perceelnummers   608 - 820

Sectie   F

Naam   Westendorp ten Noorden

Blad   1

Perceelnummers   1 - 213

Sectie   F

Naam   Westendorp ten Noorden

Blad   2

Perceelnummers   214 - 424

Sectie   F

Naam   Westendorp ten Noorden

Blad   3

Perceelnummers   425 - 845

Sectie   G

Naam   Het Lanker

Blad   1

Perceelnummers   1 - 229

Sectie   G

Naam   Het Lanker

Blad   2

Perceelnummers   230 - 286

Sectie   G

Naam   Het Lanker

Blad   3

Perceelnummers   287 - 348

Sectie   H

Naam   Heelweg ten Westen

Blad   1

Perceelnummers   1 - 252

Sectie   H

Naam   Heelweg ten Westen

Blad   2

Perceelnummers   253 - 443

Sectie   H

Naam   Heelweg ten Westen

Blad   3

Perceelnummers   444 - 622

1895 Januari 29. Te Vorden in het sterfhuis (wijk A, nr. 146) maakt de plaatselijke notaris in aanwezigheid van de erfgenamen een beschrijving van de inventaris en roerende goederen van Joseph Windmuller, die op 23 december 1894 was overleden.

Bij de activa vermeld hij het door Izaak ten Bosch verschuldigde huurbedrag van  f  61,98 over het jaar 1894. De huurvordering betreft het huis met schuur en erf te Ruurlo (kad. Sectie B, nr. 2077, groot 4 are en ca.)

Izaak ten Bosch woonde er al sinds 1884.

De nalatenschap van Jan Berend Hulshof

1868 Juni 2. Lichtenvoorde. Huisadres “Het Hulshof”. De nalatenschap van Jan Berend Hulshof, echtgenoot van Hendrika Wieggers en vader van 5 kinderen: 2 meerderj. dochters: Johanna en Harmina (kloosterlinge) 2 minderj. zoons: Alouisius Antonius en Johannes Hendrikus en 1 minderj. dochter: Aleida.

Aantal, voorwerp, bijzonderheden, waarde.1 haal.ketting pot, ketels, haardgereedschap 10,00 - 1 gordijn 4,00 - 1 schoorsteen.kleed 0,00 - 1 vogel.kooi 0,00 - 1Spiegel - 0,00 - 2 tafels, emmer, stoelen, lampen, schuimer, kammen, doorslag 10,75 - 12 stoelen 0,00 - 2 lampen 0,00 - 1 schuimer 0,00 - 1 kammen 0,00 - 1 doorslag 0,00 - 18 borden, schotels, theepotten, kan, pijpenkomfoor, koffiekan 10,50 -13 schotels 0,00 - 2 thee.potten 0,00 - 1 kan 0,00 - 1 pijpen.komfoor - 0,00 - 1 - koffie.kan - 0,00 - 1 klok staande, vlees, spek 38,00 - vlees partij 0,00 - spek partij 0,00 - 1 kleer.kast, porcelein, tafellakens, beddelakens 36,00 - porselein, enig 0,00 - 21 tafel.lakens 36,00 - bedde.lakens 36,00 - 1 kleer.kast aan de haard, manskleren 16,00 - mans.kleren enige, in de kast 0,00 - 2 bedden 1 span 12,00 - 3 lantaarns, lampen, koffieketel, koffiemolen, koffiezetter,theegoed 4,00 - 3 lampen 0,00 - 1 koffie.ketel 0,00 - 1 koffie.molen 0,00 - 1 koffie.zetter 0,00 - thee.goed enige0,00 - 12 stoelen 41,00 - 2 tafels 0,00 - 2 bed.gordijnen 0,00 - 9 schilderijen 0,00 - 14 borden 0,00 - 1 garen.kast serviezen, theegoed, trommels, garen, bloemen, beeldjes, stelletjes, bordjes, schalen, borden, messen, lepels, vorken 28,00 - 2 serviezen thee.goed, trommels, garen enig, bloemen, enige beeldjes, stelletjes, bordjes, schalen, borden grote, messen, lepels 0,00 - 2 bedden 1 span 20,00 - 2 kamerbezems, vuurstoof, bak, lakens, hemden, kerkboek, horloge, manskleren, manskousen, lamp, tafelkleed 36,00 -1 vuurstoof, 1 bak, 7 lakens, 8 hemden, 1 kerk.boek, 1 horloge zilveren, mans.kleren enige, mans.kousen enige 0,00 - 1 lamp, 1 tafel.kleed 0,00 - 1 ledikant met behangsel [getaxeerd samen met manden, stoelen, koffer, tafel]15,00 - 3 manden, 7 stoelen, 1 koffer, 1 tafel 0,00 - 2 vaten bier, potten, tafel, kast, potten, melk, boterpotten, boter, ton, stel, gieter, borden, schotels 32,00 bier in de vaten 0,00 - 2 potten ijzeren, 1 tafel,1 kast, 20 potten 0,00 - melk in de potten 0,00 4 boter.potten 0,00 - boter in de boterpotten 0,00 - 1 ton, 1 stel 0,00 - 1 gieter, borden, enige tinnen en enige aarden 0,00 schotels enige 0,00 - 2 bureaus 39,00 - thee.goed 12 paar, 1 kan, 1 strijk.ijzer, 4 stoelen, gordijnen 3 paar, 4 bedden 2 span, 1 mandje, 12 mans.hemden 0,00 - 2 kastjes, kist, koffiebonen, zakken, beschuit, vlashekel, linnen, vlessen, ‘wirkengaarden 86,00 - 1 kist, koffie.bonen een baal, 3 zakken, beschuit in de zakken 0,00 1 vlas.hekel, linnen 7 lappen grijs en wit, vlessen, ‘wirkensgaarden’ 0,00 - 1 kist, garen, laken, hennip, linnen, beddekussen, zakken, vlas 36,00 - garen, 2 bonden, laken 3 lappen, hennip 1 lap, linnen 1 lap, 1 bedde.kussen, 2 zakken, vlas gehekeld, 1 bedde.deken 8,00 - 3 zakjes 0,00 - wol in de zakjes 0,00 - 3 bedde.dekens katoenen, 1 wiege.kleed, 2 wiege.kussens 0,00 - 3 stoelen, bedden, rustbank, mandjes, balans, schalen, gewichten, kachel, degen 28,00 - 4 bedden 2 span, 1 rust.bank, 2 mandjes, 1 balans, schalen, gewichten, 1 kachel, 1 degen 0,00 - 1 onder.bed 49,00 - 1 kussen, 1 deken, 1 spinnewiel, rogge partij, haver.garven een hoop 0,00 - 4 bijen.korven 13,00 - honing in de bijenkorven 0,00 - 2 zakjes 0,00 - spurriezaad in de zakjes 0,00 (Spergula arvensis. Gewas, voorheen veel geteeld als veevoeder)- 1 ton 0,00 - keuken.zout in de ton 0,00 - 1 spinnewiel 0,00 - 2 zakken 8,00 - bonen in de zakken 0,00 - lijnzaad in de zakken 0,00 - 1 zak 0,00 - meel in de zak 0,00 - 1 bak 0,00 - tarwe in de bak 0,00 - 1 kachel met pijpen 32,00 - 1 zak 0,00 - bonen in de zak 0,00 - 1 kussen 0,00 - 1 huif 0,00 - boekweit in de huif 0,00 - rommelarij 0,00 - 1 kist, ton, ketel, kastje, koezompen, raapkoeken, mud 35,00 - 1 ton, 1 ketel koperen,1 kastje koe.zompen raap.koeken een hoop, 1 mud kwart 0,00 - stro partij 20,00 - hooi partij 0,00 - 1 melk.kan koperen 11,00 - 2 akers koperen 0,00 - 2 emmers, 1 karn, 2 kuipen, 1 ton 0,00 - 1 heksel.machine, snijtrog, ton, dorsvlegels, zaag, zeisen, gaffel, ladder, hekselkist, paardegetuig, hiepen, zakken, lijnzaad, meel 63,00 - 1 snij.trog, 1 ton, dors.vlegels enige 0,00 - 1 zaag, 2 zeisen, 1 gaffel, 1 ladder, 1 heksel.kist, paarde.getuig, 2 hiepen 0,00 - 2 zakken 0,00 lijnzaad in de zakken 0,00 - meel in de zakken 0,00 - 1 wan, schoppen, grepen, paardegetuig, kettingen, lijnen 34,00 - schoppen enige, grepen enige, paarde.getuig, kettingen, lijnen 0,00

Vee2 ruin.paarden zwart, 10 jaren oud en bruine bles, 8 jaren oud 300,00 - 1 koe roodbonte, 7 jaren oud 90,00 - 1 koe roodbonte, 2 jaren oud 70,00 - 1 koe roodbonte, 5 jaren oud 110,00 - 1 koe roodbonte, 6 jaren oud 70,00 - 1 koe roodbonte, 6 jaren oud 90,00 - 1 koe roodbonte, 3 jaren oud 70,00 - 1 koe roodbonte, 2 jaren oud 50,00 - 1 koe roodbonte, 2 jaren oud 55,00 - 1 vaars 1 jaar oud 25,00 - 3 vaars.kalveren jonge 37,00 - 1 koe roodbonte, 12 jaren oud 80,00 - 1 stier roodbonte, 3 jaren oud 60,00 - 2 kalveren roodbonte 32,00 - 3 varkens. schottelingen 45,00 - 1 varken drachtig 32,00 - 3 schottelingen 36,00 - 1 zoog 28,00 - 4 schottelingen 42,00 - 2 ooi.schapen 24,00 - 1 lam 0,00 Overig1 paal wiel, spanzagen, tonnen, stenders, tafel, baktrog, bakkersgereedschap, houtas, bouwzichten, ekse, spinnewielen, bleekpot 19,00 - 1 wiel, 2 span.zagen, 5 tonnen, 2 stenders, 1 tafel, 1 bak.trog, bakkers. gereedschap, hout.as, bouw.zichten enige 0,00 - 1 aks ‘ekse’, 3 spinnewielen, 1 bleek.pot ijzeren 0,00 - tonnen, enige, zakken, spiet, spinnewielen, rommelarij 15,00 - 2 zakken 0,00 - spijt in de zakken 0,00 - 3 spinnewielen, rommelarij 0,00 - 10 korven 26,00 - bijen 26,00 - 1 slijp.steen 4,00 - dakpannen een hoop, 1 gras.zicht, metsel.stenen een hoop, 1 schaaf.bank 0,00 - 1 was.kuip, braken, grepen, aardappelen 26,00 - 3 braken, 3 grepen, aardappelen 2 hopen 0,00 1 karretje 45,00 - 1 kussen, paarde.getuig 0,00 - veen.brand een hoop, ploegen, wanmolen, beslagwagens, kar, stortkarren, stro, roggegarven, eegden 235,00 - 2 ploegen, 1 wan.molen, 2 beslag.wagens, 1 kar hoge, 2 stort.karren, stro 2 partijen 0,00 - rogge.garven 1 partij 0,00 - 3 eegden 0,00 - schans.bossen een hoop, brandhout, koolhopen, strooisel 138,00 - brand.hout enig liggend 0,00 - 3 kool.hopen opgezette, strooisel een hoop 0,00 - vruchten op het land 1700,00 - gras.gewas 0,00 - hout.gewas 200,00 - koren van de 3e garve 65,00 - 2 bedden 1 span met toebehoren 22,00 Kleederen der inventarisante 60,00 - 11 lakens 10,00 - 18 hemden 16,00 - 12 rokken 36,00 - 2 hoeden 6,00 - 9 schortel.doeken 8,00 - 8 zak.doeken 2,00 - kousen 4 paar1,00 - 8 jakken - 12,00 - 6 kerk.boeken - 7,00 - 12 omslag.doeken 56,00 - 7 hals.doeken 4,00 - 1 ketting gouden 40,00 - 1 kruis gouden 10,00 - 3 vinger.ringen 15,00 - 2 wijn.glazen 4,00 - 1 tabaks.kistje, 1 komfoor, 1 azijn.stelsel 0,00

Vorderingen en schulden. Plaats Lichtenvoorde. Jan Berend Hulshof Beroep landbouwer.

Niet geschat zijn de onroerende goederen zoals de percelen en het plaatsje Gebbink

vordering van de gemeenschap ten laste van de personele nalatenschap van de erflater J.B. Hulshof voor gedane uitkering ingevolge de bepalingen van de testamenten van H. Hulshof en van A. Kolkman 9000,00

vordering van H. Wieggers ten laste van de gemeenschap wegens

verkochte onroerende goederen behorende tot haar personele eigendom 1050,00

onroerend goed plaatsje Gebbink te Lichtenvoorde

veld.grond enige percelen bij het veen

veld.grond enige percelen bij den zwarten plas

heide perceel De Dorpbult te Lichtenvoorde

veen Op het Kolenbrug te Lichtenvoorde

vordering ten laste van de gemeente Lichtenvoorde 1700,00

vordering wegens verkocht hout 1250,00

obligatie ten laste van Antoon Gebbink wegens geleend geld, d.d. 1-5-1864 350,00

vordering volgens obligatie ten laste van Reinder Schutten wegens geleend geld, d.d. 1-5-1864 250,00

vordering volgens obligatie ten laste van Hendrikus Eitink wegens geleend geld, d.d. 1-5-1859 250,00

vordering ten laste van Johanna Hulshof 400,00

vordering ten laste van Johanna Hulshof 400,00

vordering tegoed zijnde kosten voor verrichte werkzaamheden 30,00

vordering ten laste van Gradus Elschot wegens verkochte wilgen 30,00

vordering ten laste van Aleida Krabben 18,00

vordering ten laste van Louis Florack 90,00

schuld aan Theodorus Hulshof 700,00

schuld aan Bernardus Olieslager 220,00

schuld aan Hendrica Olieslager 150,00

schuld aan Hendrik Knippenborg 200,00

schuld aan weduwe Gerrit jan Hulshof 400,00

schuld aan Gerrit Jan Spekschoor 400,00

schuld aan Reidert Spekschoor 450,00

schuld aan Te Giffel 400,00

schuld aan Maria Orriens 50,00

schuld aan lubbert Bessinkpas 500,00

schuld aan Hendrik Hoenderboorn 1000,00

schuld aan Jan Klein Stolkenborg 600,00

schuld aan weduwe Gerrit Jan Hulshof 1000,00

schuld aan Hendrik Hulshof 300,00

schuld aan Johanna Wieggers 1840,00

schuld aan Hendrikus Holweg 250,00

schuld aan johannes lankveld 35,00

schuld aan weduwe Waander Schilderink 700,00

schuld aan de Rooms Katholieke Kerk te Zieuwent 298,00

schuld aan Jan Hendrik Knippenborg 1350,00

schuld aan de kinderen Stolkenborg op Scheper 300,00

schuld aan frederik Manschot 300,00

schuld aan hendrikus Hoenderboom 800,00

schuld aan de weduwe Klein Hoenderboom 200,00

schuld aan Aleida Lansink 60,00

schuld aan Antonij Hulshof 400,00

schuld aan jan Hendrik Donderwinkel 500,00

schuld aan de Mark van Lichtenvoorde 322,00

schuld aan de kerk van Harvelde 2022,00

afschrift van testament van Jan Berend Hulshof d.d.15-12-1866

akte van afgifte van legaat d.d. 30-4-1859

extract uit een proces verbaal van veiling d.d. 20-10-1848

akte van scheiding onderhandse, d.d. 5-8-1861

extract van akte van scheiding d.d. 21-2-1857

1832 Juli 9. Nadat boer Jan Manschot op 19 maart is overleden en echtgenote Aleida Krabbenborg alleen achterblijft zonder kinderen wordt in huis nr 1 in het Zieuwent te Lichtenvoorde akte opgemaakt.

In de akte vallen bekende namen, vandaar deze overigens zeer kleine greep uit de indrukwekkende nalatenschap van boer Manschot.

gaardengrond 10 roeden, de Stroete (voormeldde boerderij) tussen Hulshof en Derk Manschot, Zieuwent 55,00 

weiland 2 bunder en 20 roeden, de Hoenderboomsmate, tussen Hulshof en Krabbenborg op Tiller, erve Manschot, Zieuwent 550,00 

hofland  15 roeden, de Grote Pol, tussen Wieggers, erve Manschot, Zieuwent 75,00

gaardengrond  18 roeden, de Knippersbos, tussen Hulshof en het Bos, erve Manschot, Zieuwent 74,00 

woeste grond  36 roeden, de Bos, tussen Hulshof en de Bos, erve Manschot, Zieuwent 45,00 

weiland  1 bunder en 11 roeden, de Koebosch, tussen Hulshof en het Busken, erve Manschot, Zieuwent 222,00 

uitweg 2 roeden, de Dijk, bij de Reuvengaarden tussen Hulshof en de Reuvengaarden, erve Manschot, Zieuwent 3,00 

woeste grond  12 roeden, de Nieuwenkamp, tussen Hulshof en de heide, erve Manschot, Zieuwent 25,00 

weiland  13 roeden, deReuvengaarden, tussen het Busken en Wieggers, erve Manschot, Zieuwent 32,00 

weiland  4 roeden, de Heidenweerdsgaarden, tussen Hulshofsweide en de gaarden, erve Manschot, Zieuwent 10,00 

weiland 2 bunder en 82 roeden, de Maat, in de Heidenweerd, tussen de Heidenweerd en de Hulshofsmaat, erve Manschot, Zieuwent 705,00 

bouwland  68 roeden, de Grote Kamp, tussen Hulshof en Wieggers, erve Manschot, Zieuwent 342,00

bouwland  1 bunder en 52 roeden, de Reuvenkap, tussen Hulshof en de heide, erve Manschot, Zieuwent 836,00 

bouwland  41 roeden, de Reuvengaarden, tussen Wieggers en de Reuvenkamp, erve Manschot, Zieuwent 225,00 

bouwland  94 roeden, de Nieuwe kamp, tussen Hulshof en Wieggers, erve Manschot, Zieuwent 470,00 

gaardengrond 12 roeden, Heidenweerdsgaarden, tussen de Grote Heidenweerde en de weide van Hulshof, erve Manschot, Zieuwent 68,00 

hofland 9 roeden, de Reuvengaarden, tussen het Akkertje en het huis van Wieggers, erve Manschot, Zieuwent 50,00 

vordering van Derk Jan Krabbenborg, boer, op Klein Tiller, Zieuwent 40,00 

1782 Oktober Verpachting voor 5 jaren.

Bij verkoping bij afslag is het de gewoonte "mijn" te roepen om zich tot koper van iets te verklaren, genoteerd als "gemijnt bij…". Verponding is een soort grondbelasting. "En doende in Verpondinge 2 Guld"

1 Pacht hofstede. Het Hof of Gaardenlanden onder Ligtenvoorde.

Worden verpagt voor 5 jaren aanvang nemende met Martini of wel Ultimo December 1783 en eindigende met Martini 1788

Den grote Hof op ‘t Hof word Verpagt in 4 Parceelen

1 parceel Zijnde drie Spint gezaaij naast de IJpen Allee in gebruik bij J.B. Hulshof. (wellicht een broer van van Harmanus Hulshof) Ingezet op 8 guld: Gemijnt bij J.B.Hulshof 4-15- Borgen S.Huinink en J:B:Westeman.

2 Parceel Zijnde 1 Schepel gezaaij. In gebruik bij J.B.Hulshof. Ingezet op 8 guld: Gemijnt J.B.Hulshof 4-15- . Borgen J.B. Westeman en J Huijnink.

3 paceel Zijnde 1 Schepel gezaaij. In gebruik bij J.B.Hulshof Ingezet op 8 guld: Gemijnt J.B. Hulshof 4-15-0 Borgen J.B.Westeman en J.Huinink.

4 Parceel Zijnde 1 Schepel gezaaij in gebruik bij Henricus Hunink. Ingezet op 8 Guld: Gemijnt bij H Huinink 4-0- Borgen J. Huinink Sr. en J.B. Westeman.

Den Hof of Plein van ‘t Kasteel alwaar ‘t Huijs heeft gestaan word verpacht in 4 Parceelen

5 1 Parceel Zijnde 5 Spints gezaaij, van de Kerkhof en Plaats voor ‘t Amthuis tot aan de Pael Num.1. In gebruik bij Toni Manschot. Ingezet op 10 guld. Gemijnt bij A Manschot 6-0-. Borgen B.Beteman en J.B.Hulshof.

6 2 Parceel Van Num: 1 tot 2. Zijnde 2 Spint gezaaij. Ingebruik bij Jan Berent Hulshof. Ingezet op 10 guld. Gemijnt 6-0- Borgen J.Huinink en J.B.Westerman

7 3 parceel Van 2 tot 3. Zijnde 5 Spints gezaaij. Ingebruik bij Hulshof of Westerman. Ingezet op 10 guld. Gemijnt 6-0- Bij J.B.Hulshof. Borgen J Huinink en J.B.Westerman.

8 4 Parceel Van 3 tot 4. Zijnde 5 Spints gezaaij. Ingebruik bij Hulshof of Hesselink. Ingezet op 10 guld. Gemijnt bij J.B.Hulshof 6-0-. Borgen J.Huinink en J.B Westerman.

Vlog of Bouwlanden onder Lichtenvoorde. Verpagt voor 4 jaar Martini 1784 tot Martini 1788 Ordinaire verponding voor de pagter

Den Hof Esch verpacht in 15 parceelen

Parceel 13 Zijnde vier stukken lands 4½ Schepels gezaaij, In gebruik bij Berend Hulshof. En doende in Verponding 1 guld: 18 st. Ingezet op 25 gulden Gemijnt bij Gerrit Hulshof Borgen Coenraad Breukelder (overleden 21-09-1805) en H.Elfferink.

44 2 Parceel 4 Stukken lands naast het vorige, ruim 1 Molders gezaaij.

In gebruik bij Hulshof en Breukeler. En doende in Verpondinge 2 gul. 6 st. Ingezet op 20 gulden. Gemijnt bij Coenraad Breukelder 13-0-0. Borgen Gerrit Hulshof en Godert van Bronkhorst.

25 9 Parceel 4 stukken Lands ad. 6 Schepels gezaaij in gebruik bij G.J.Leeftink. doende in de verpondinge 3 guld.-8 st Ingezet op 35 guld. Gemijnt bij G.J.Leeftink Borgen. Jan ten Bosch en G.Jan Strax.

26 10 Parceel twee stukken Lands ad.5 Schepels gezaaij. In gebruik bij J.B. Hulshof. En doende in Verpondinge 2 Guld.-1 st. Ingezet op 30 Gulden. Gemijnt bij J.B. Hulshof 17-10 Borgen H.Manschot en Jan Brundel ?

Joodse namen

Joden in Nederland en elders hadden vaak meer dan één voornaam. Zij konden er zelfs drie hebben: een burgerlijke naam die staat ingeschreven in Nederlandse stukken; een ‘populaire’ naam waarmee iemand bekend was bij andere Joden en die in Joodse stukken voorkomt; en een ceremoniële naam die tijdens diensten in de synagoge in gebruik was alsmede op grafstenen. Een man die bijvoorbeeld als Levi te boek stond in de burgerlijke registratie werd door zijn vrienden meestal Leib genoemd terwijl op zijn grafsteen Jehoeda kwam te staan. De database vermeldt zelden populaire of ceremoniële namen, hoewel deze belangrijk kunnen zijn voor het leggen van familiebanden.

In het verleden hadden Joden meestal geen samengestelde namen. Als een persoon een samengestelde naam had was dat meestal het resultaat van de gewoonte om de naam van een zieke te veranderen. Zo’n naam vervangt de oorspronkelijk eerste naam meestal niet maar wordt er aan toegevoegd.

De ceremoniële naam van Wolf Goldsmid, bekend van zijn grafsteen, is Jehoeda Benjamin. Waarschijnlijk is Benjamin de ceremoniële naam die Wolf had gekregen bij zijn geboorte, terwijl de naam Jehoeda in een tijd van ernstige ziekte is toegevoegd.

Soms gebeurde dit meerdere malen met een persoon. Een achttiende eeuwse genealogie in Duitsland begint met een Sjmoeël Stuckert. Zijn ceremoniële naam, Baroech Daniel Sjmoeël Halevi, is bekend uit het Memorboek van Fulda. Waarschijnlijk zijn de namen Baroech en Daniel toegevoegd ten tijde van twee verschillende ziektes. Deze samengestelde namen mogen niet worden verward met patroniemen!

Volgens een decreet van Napoleon dat op 18 november 1811 in werking trad, moest iedereen een familie of achternaam laten registreren.

Joodse familienamen worden zelden genoemd in Nederlandse bronnen van voor 1811. Dit betekent niet dat Asjkenazische Joden voor 1811 geen familienamen hadden. In Den Haag bijvoorbeeld verklaarde 35% van de gezinshoofden bij de officiële naamsaanname, dat ze hun familienaam wilden handhaven. De meeste van deze familienamen waren echter populaire namen die zelden voorkomen in de officiële registratie van voor 1811. De meeste populaire namen zijn aardrijkskundige namen.

Zo stond Levi Israel voor 1811 ook bekend als Leib Gutentag, naar zijn geboortenplaats in Polen. Na 1811 nam hij een nieuwe familienaam aan: Bernard. Soms hadden Joden twee familienamen, een officiële en een populaire. Zo komt Mozes Goldsmit in Joodse bronnen voor als Mosje Stadthagen, een stad in Duitsland waar zijn grootvader had gewoond. Als in de database twee familienamen worden genoemd, bijvoorbeeld Goldsmit-Stadthagen, is de tweede gewoonlijk de populaire.

Soms werd de populaire naam in 1811 aangenomen als officiële familienaam, zoals bijvoorbeeld Kiek. In andere gevallen gebeurde dat niet zoals bijvoorbeeld bij de familie Kassel, de populaire naam van een andere familie Goldsmit. Soms namen verschillende leden van eenzelfde familie verschillende namen aan hetgeen schijnt te zijn gebeurd met een deel van de familie Kiek, die in 1811 de nieuwe naam Israels aannam, terwijl een ander deel Kiek handhaafde.

4. Transcriptie

Het Geslacht Idink. Groot Boesveld 77

in het licht van onze opvatting, niet te verwonderen, dat in de oorkonde van Herman van Lohn van 1245 alleen van Busvelde ,en dat in die van Konrad van Velen van hetzelfde jaar van Idinc, Busvelde en Honlo wordt gesproken, daar een dergelijke uitgang aan de kerk van Varsseveld blijkbaar alleen op Busvelde, en niet op Idinc en Honlo rustte. We merken hier nog op, dat het goed Idinc (de naam is weer een compositum van een persoonsnaam, met element Id 1), en het suffix -inc) nog bestaat; het tegenwoordig adres is: Idinkweg 5, Varsseveld. Wat het riddermatig geslacht Idink betreft waar de genoemde Bernard Idink in de oorkonde van 1245 toe behoorde: we troffen in een oorkonde van ruim een halve eeuw later, nl. van 25 Januari 1296, uitgevaardigd door Willem van Hekeren 2), nog een Johannes Idinc, miles; we hebben overigens geen gegevens ter beschikking, om de herkomst van dit riddermatig geslacht nader vast te stellen. Het goed Honlo (compositum van hon = hooge, en -loo) hebben we in geen enkel stuk na 1245 aangetroffen. We verkregen echter van den heer H. J. Kolks, te Silvolde, de inlichting, dat het in zijn familie nog bekend is, dat er een bosch, vlak ten westen van de hoeve Idink, nog Hallo wordt genoemd, en wij meenen, dat het goed Honlo hier gelegen zal hebben.

Om nog even op het goed Busvelde terug te komen: we hebben dan dienaangaande nog een nader gegeven, dat ook nog binnen het bestek van de Lohnsche periode valt, nl. uit een oorkonde van 16 Nov. 1292 3). Uit deze oorkonde blijkt, dat zekere Bernardus Gyr toentertijd het goed Groot Buysvelde van het klooster Bethlehem in leen hield (we merken hier en passant bij op, dat het oude goed Busvelde toen dus kennelijk reeds in een Groot- en Klein Buysvelde gesplitst was!), en dat deze Bernardus Gyr Groot Buysvelde voor 30 pond aan Wilhelmus de Hekere verpand had, m.a.w. dat Bernardus Gyr 30 pond van Wilhelmus de Hekere had opgenomen met Groot Buysvelde als onderpand; voorts blijkt uit de oorkonde, dat de proost en het convent van Bethlehem daar tegenover stelden, dat Groot Buysvelde hun rechtens vrij zou zijn toegevallen (dit ziet kennelijk op den verkoop van Busvelde door Konrad van Velen aan Bethlehem in 1245, waarover wij zooëven handelden), en dat zij derhalve Wilhelmus de Hekere meermalen verzocht hadden, dat hij hun…(einde)

3. Transcriptie

76 Idink, Boesveld, Honlo (1245)

…komt: "Item Egkynck I waer. Pastor in Versevelt" I) 2), terwijl ook op de Lijst van kerkegoederen van pastoor Johannes van Wytenhorst uit 1439 vermeld wordt: "Item in parochia Zilvolden bona Egginc" 3). Wij kunnen overigens niet beoordeelen, of de naams-overgang van Eg-lo in Egg-ink al dan niet aanvaardbaar is.

De Eggink is een nog altijd bestaande hoeve; het tegenwoordige adres is: Egginkstraat I, Silvolde.

Dan, de vijfde mansus uit de oorkonde van 1245 is de domus Busvelde, een naam, die in een oorkonde van 1292 (zie hierna) als Buysvelde gespeld wordt. De beteekenis van het eerste lid van dit compositum is onduidelijk; misschien van buse, buysse, = vaas, beker 4): bekervormig veld. Ook de hoeve Busvelde bestaat nog; de naam wordt nu geschreven: Boesveld, en het tegenwoordig adres is: Boesvelderdijk 4, Westendorp.

Van deze hoeve Busvelde weten we, gelijk we hiervóor op blz. 73 reeds terloops opmerkten, met zekerheid, dat ze niet aan de kerk van Varsseveld toebehoorde. Immers, uit een drie-tal andere oorkonden, eveneens uit het jaar 1245 s), blijkt, dat de nobilis Konrad van Velen, samen met z’n vrouw Bia van Metelen en z’n zoon Herman, in dat jaar zijn aangeërfde goederen Idink, Busvelde en Honlo te Varsseveld, waarvan hij de grondheer was, aan het klooster Bethlehem verkocht, en dat het klooster daarop Bernard Idink, ridder, en ministeriaal of dienstman van den genoemden Konrad van Velen, welke Bernard Idink mede door hem aan het klooster Bethlehem was overgedragen, met deze goederen beleende. Deze drie Varsseveldsche goederen Idink, Busvelde en Honlo waren dus vóór dezen verkoop in 1245 goederen van de familie Van Velen, en nadien goederen van het klooster Bethlehem.

Naar de door ons gegeven voorstelling moet er dus op Busvelde een uitgang gerust hebben ten behoeve van de kerk van Varsseveld of van een daarin gevestigde stichting, hetzij een Van Velen, als leenheer van dit dienstmansgoed, hetzij een Idink, die dit goed in dienstleen hield, hetzij een boer, die dit goed Busvelde van Idink in erfelijk gebruiksrecht had, deze verplichting had aangegaan. Het behoeft ons, (zie voor vervolg Transcriptie 4)

2. Transcriptie

88 Hiddink (1250)

…het optreden van een nieuwen gebruiker één pond zou moeten worden betaald; als tyns zouden ze op Maria Hemelvaart twee denariën hebben te betalen.

Ook de hoeve Hiddink onder Varsseveld behoorde met zekerheid eens tot het Lohnsche goederenbezit aldaar. De naam Hiddink is weer een compositum van een persoonsnaam, Hiddo, en den uitgang -inc. De hoeve Hiddink heeft tot in de 19de eeuw voortbestaan. Bouwmeester is er, wat dat betreft, beslist náast, als hij (in 1903) schrijft: "De Hiddink ligt nog heden ten dage aan den Romeinendijkt, want de Hiddink was er ook in 1903 al niet meer, en ze had ook niet gelegen aan den Romeinendijk.

Ze staat op een kaart uit het jaar 1828 3) nog duidelijk aangegeven, maar op een andere, enkele tientallen jaren jongere kaart (van uiterlijk 1853) zijn nog slechts de perceelen aangegeven, waarop de gebouwen van den Hiddink gestaan hadden; deze gebouwen waren er toen zelf blijkbaar niet meer. Wel herinneren ook thans nog enkele locale namen aan de vroegere hoeve: aan den noordkant van het dorp, nauwelijks buiten de bebouwde kom, t. w. bij het begin van den Lichtenvoordsche weg, buigt zich de Hiddinkdijk links af, die zich met een oostwaartsche ronding in noordelijke richting uitstrekt, weldra links en rechts eenige kleinere beboschte gronden, die tesamen het Hiddinkbosch heeten, passeert, daarna via de Hiddinkbrug over de Slingebeek en verder recht toe recht aan op de grens van Varsseveld en Lichtenvoorde aangaat, in de nabijheid van welke grens hij op de Landstraat, ook wel Romeinendijk geheeten, uitkomt.

Het lijkt ons toe, dat het laatstgenoemde, ten noorden van de Slingebeek gelegen gedeelte van den Hiddinkdijk eerst later, en wel als verlengde van het eerstgenoemde oudere gedeelte, dezen naam heeft verkregen, en dat de Hiddinkdijk voorheen z’n ronde tracé bezuiden de Slingebeek, eerst in westelijke, dan in zuidelijke en tenslotte weer in oostelijke richting vervolgde (deze cirkel-vormige weg is er nog!), om Zoo een esch-achtigaandoend gebied van ongeveer één km doorsnede af te bakenen, welk gebied thans in den volksmond nog in z’n geheel "Het Hiddink" heet. De Hiddink nu lag, blijkens de genoemde kaart uit 1828 in het meest-zuidelijke gedeelte van dit cirkel-vormige gebied,…

1. Transcriptie

…een Winricus van Wesenthorst in de mark Notlo, kerspel Silvolde, gewaard te zijn geweest.

En vooral wijzen we op een, in dit verband wel zeer merkwaardige oorkonde van 22 Febr. 1335 1), waarin de hiervóor het laatst genoemde Winrich van Wesenthorst aan zijn neef, heer Adam van den Berg, het Sibertsgoed te Mechelen (gem. Gendringen) overdroeg, waarbij hij tevens aan denzelfden heer Adam van den Berg een groot aantal dienstlude en eygenlude verkocht. Uit de betreffende, in deze oorkonde voorkomende opgaaf blijkt duidelijk, dat deze Winrich van Wesenthorst en zijn voorvaderen (!) heer waren over een aanmerkelijk aantal aanzienlijke dienstlieden, m.a.w. dat zij bepaald een hoogen staat voerden, zooals men dat van afstammelingen van een geslacht als van de Lohns kon verwachten.

En bovendien: in de lange lijst van eygenlude oftewel hoorigen, die in denzelfden overdracht begrepen waren, treffen we, onder vele anderen, ook... "Henric jonghe Varsevelt, Wendele sijn wijf, Wolter sijn soin, Henric d’alde Versevelt,... jonghe Versevelts susteren twe ind dry oir kinder to Silvolden,... Ludeken, Gese Ydinx sone, to Bellehem,... die Vossynne, Aleyt, oir dochter, Jan van Eglo, Gese ind Alleit, sien susteren, Stine, Nese ind Alleit, der voirgenoimder Gesen ind her (= pastoor) Diderix kinder van Varsevelt, ind Mette, der voirgenoimder Aleit dochter..." ; allen personen, die blijkens hun namen óf in Varsseveld woondent of uit Varsseveld afkomstig waren: de Ydinc, de Voss en de Eg(e)lo zijn Varsseveldsche hoeven; ook her Dideric is ons uit anderen hoofde als de toenmalige Varsseveldsche pastoor bekend 2). Onze conclusie uit het vorenstaandeis, dat ook de sterke geïnteresseerdheid van de Wesenhorsten in Varsseveld een uitvloeisel, en daarom tevens een bewijs is van de machtige vermogenspositie van de Lohns in Varsseveld.

Nog een tweede, kennelijk in Varsseveld zetelend lid van het geslacht van Varsseveld verschijnt er één generatie na Godescalcus de Versnevelde ten tooneele in Gerardus de Virsenelelde, die ons bekend is als getuige onder een tweetal oorkonden van aartsbisschop Philips van Keulen uit het jaar 1177 3) 4) 5). De oorkonden zelf kunnen hier als niet ter zake doende buiten beschouwing worden gelaten;… (einde)

Iding en de uitgang ing

Aanvankelijk had het achtervoegsel -ing/-ink een patronymische functie: (patroniem = persoonsnaam afgeleid van de naam van de vader) Aalderink, voorheen Alardink = behorend tot de familie van Alard. In de middeleeuwen verloor het achtervoegsel deze functie; patroniemen werden voortaan gevormd met het achtervoegsel zoon of dochter, waarvan in familienamen de buiging -s of -en en/of de versleten vorm - se(n) resteert: Aalders, Alards, Aartsen.

Namen met -ing/-ink waren vooral in het oosten van het land overgegaan op de woonplaatsen, op de erven of boerderijen van de betreffende families. Latere bewoners ontleenden hun achternaam aan deze woonplaatsen. Hoewel de meeste van deze namen oorspronkelijk een roepnaam bevatten, wordt dit type naam om de latere lokaliserende functie tot de adresnamen gerekend.

Omdat -ing/-ink als achtervoegsel productief werd bij de vorming van boerderijnamen, werden ook namen gevormd die niet van roepnamen waren afgeleid, bijvoorbeeld Veldink bij ‘veld’, Westerink naar aanleiding van westelijke ligging, Meijering van de meier (beheerder), Smeenk uit Smedink van de smid.

Het verschil tussen inga (fries) en ink (saksisch) bestaat (niet doordat het Saksies ‘inge’ heeft verkort naar ing/ink) maar doordat het niet een patronymica was van het vaak opgetekende -inga maar van -ing, dus: met verscherping -ink, verbogen -inges enz.; daardoor vervolgens ook aan ‘t eind -ing. (…) Dat het suffix (achtervoegsel) in de 14de eeuw nog leefde en tot vorming van nieuwe namen kon worden gebruikt, bewijst het voorkomen van Johan Leppens naast J. Leppinc, Wolter Werren naast W. Werninc. Het werd ook gevoegd achter beroepsnamen, b.v. Gerardus Borchgreving (…) We vinden het zelfs achter toenamen, die aan bnw. en znw. zijn ontleend: Nicolaus Dullinc, Herman Groening Vrederic Zuerpering (naast V. Zuerpeer), Johan Dyking (naast J. ton Dyke). Deze laatste naam geeft ons aanleiding om meteen te wijzen op de overgang der -ing-namen tot hoevenamen (…) Hiermee is, meen ik, Carsten’s typisch Saksische overgang op -inge tot -ing, -ink van de baan."

[W. de Vries, ‘Namen op -ingi, -inga enz.’, in: Saxo-Frisia. Tweemaandelijks tijdschrift ter bevordering van de kennis der landschappen, geschiedenis, taal en letteren, volkskunde en samenleving 2 (1940), p 7]. Lijst van de -ink-ing namen in Drente die aan boerderijnamen zijn ontleend [NRF-Dr, p 8-10]. (Meertens instituut)

Adresnaam

Zeer veel familienamen zijn van toponiemen (aardrijkskundige namen) afgeleid.

Deze namen geven aan waar men vandaan kwam (herkomstnamen), welk gebied of landgoed men bezat of beheerde, of welke huizen men al dan niet met bijhorend land in eigendom of huur had.

Bij deze laatste groep duiden de namen tevens aan waar men woonde. (Straatnummers waren immers nog niet ingevoerd!) Dit type naam wordt dan ook wel met de term ‘adresnaam’ van de herkomstnamen onderscheiden. Herkomstnamen gaan voornamelijk terug op namen van steden, dorpen en landen; adresnamen op microtoponiemen: namen van huizen, velden, waterlopen, straten. Voorbeelden van adresnamen zijn boerderijnamen in het (noord)oosten van het land eindigend op -ing of -ink: Aalderink, Bruggink, Joling, Lanting, Lieftink, Oonk.

Zonder (genealogische) achtergrondinformatie kan men familienamen niet zomaar volgens de simpele verdeling van toponiemen hierboven indelen. Men zou bijvoorbeeld kunnen veronderstellen dat de familienaam Hinlopen op de Friese plaatsnaam Hindelopen teruggaat. Het blijkt echter geen herkomstnaam te zijn. Deze naam is immers ontleend aan een huis ‘daer Hindelopen uythangt’, dus een huis genaamd Hin(de)lopen met de plaatsnaam afgebeeld op een uithangbord.

Verwant met de herkomstnamen zijn de woonplaatsnamen of adresnamen. Maar in deze categorie wordt niet de voormalige, maar de actuele woonplaats van de naamdrager genoemd, zijn domicilie als het ware. Net zoals de herkomstnamen bevatten ze een topografische aanduiding, die verwijst naar een vast punt in het ruimtelijke referentiekader van een kleinschalige gemeenschap. Dat kan bijvoorbeeld de woning zijn van de naamdrager (zijn huis, kasteel, hoeve, herberg), de landschappelijke sector waarop of waarbij hij woont (een bos, een heideveld, een moeras, een cultuurlandcomplex), of een ander verschijnsel dat dienst doet als ruimtelijk richtpunt (waterlopen, waterovergangen, grenspalen, veldkruisen, stadspoorten, alleenstaande bomen, galgen, uitkijkposten, enzovoort).

Zowel herkomstnamen als woonplaatsnamen bevatten dus een aardrijkskundige benaming. Bij de eerste categorie gaat het om namen die al tot vaste plaatsnaam of toponiem waren versteend op het ogenblik dat er bijnamen mee werden gevormd. Het topografische woord aan de oorsprong van woonplaatsnamen kan evengoed al toponymische status hebben gehad, maar de beschrijving van iemands adres kon ook gebeuren aan de hand van uitdrukkingen met de soortnaam voor het werkelijkheidsgegeven waar de persoon gelokaliseerd werd. Zo kan de stamvader van een familie Van der Heijden(n), Van den Heede of Van Hee inderdaad aan of op een heideveld hebben gewoond, maar ook in een gehucht waar alle heide al eerder in cultuurland was omgezet, en dat naar zijn voormalige status de eigennaam Heide of ter Heide(n) droeg. Het enige waar we met zekerheid van uit mogen gaan, is dat de bakermat van de familie gezocht moet worden op een plek die ooit een heide was. (...)

De classificatie van terreinwoorden binnen een bepaalde rubriek [natuurland, cultuurland, bos] is meermaals voor discussie vatbaar. Immers, zoals alle soortnamen staan ook landschappelijke benamingen bloot aan betekenisevoluties, en een woord kan vanuit verschillende betekenisstadia tot plaatsnaam zijn geworden, en vervolgens tot bestanddeel van woonplaatsnamen.

Zo heeft de oorspronkelijke natuurlandbenaming veld in tal van dialecten al vroeg de betekenis ‘bouwland (complex)’ aangenomen, en ging de verkleinvorm veldeke plaatselijk (in Zuid-Oost-Vlaanderen) zelfs een heel specifiek perceelstype aanduiden, nl. een omsloten bouwlandperceel in privé-exploitatie, bestemd voor de teelt van gewassen die niet onderworpen waren aan de verplichte driejaarlijkse wisselbouw die gold voor de productie van broodgraan. Elders in Vlaanderen heette zo’n perceel bilk, in Brabant blok. Bovendien, als een terreinnaam vanuit de een of andere betekenis tot vaste plaatsnaam is geworden, blijft die in de regel met die plaats verbonden, ook al verandert het benoemde terrein van uitzicht en bestemming.

Dat principe van naamsbehoud bij veranderende werkelijkheid verklaart waarom in gebieden waar veld als soortnaam nooit een ‘bouwland’-betekenis heeft aangenomen, toch vele cultuurlandcomplexen een ‘veld’-naam dragen.

We hebben dus vaak geen zekerheid over de aard en het uitzicht van het terrein op het ogenblik dat de naam ervan aanleiding gaf tot bijnamen en familienamen. De stamvader van een familie Van de Velde kan dus zowel in een woeste omgeving hebben gewoond, als bij een uit ‘veld’ ontgonnen cultuurcomplex, dat toponymisch als veld werd aangeduid. Het is dus beslist onjuist om in elke ‘topografische’ familienaam de etymologische betekenis van het achterliggende terreinwoord te projecteren.

Familienamen uit hetzelfde topografische grondwoord vertonen heel wat klank-, vorm- en spellingvariatie. Vele ervan zijn immers gefixeerd in hun dialectische gedaante, met regionaal bepaalde klankvarianten als heide/hee, broek/breuk, moes/moos, enz.

Bron Meertens instituut.