Zinloos geweld
De introductie
Het begrip 'zinloos geweld' werd in zijn huidige betekenis in 1997 geïntroduceerd door Cees Bangma, districtschef van het politiekorps Midden-Friesland.
Voor die tijd werd zo nu en dan over grootschalig oorlogsgeweld gesproken als 'zinloos', maar de term had niet de morele lading die het nu heeft.
Bangma schreef een ingezonden brief in de Leeuwarder Courant naar aanleiding van de dood van Meindert Tjoelker op 13 september 1997 in het uitgaanscentrum van Leeuwarden.
Hij deed daarin een oproep om op de daarna volgende vrijdag om elf uur 's avonds een minuut stilte in acht te nemen "om iedereen duidelijk te maken dat de Friese samenleving niet gedachteloos het oprukkende zinloze geweld aanvaardt" (Leeuwarder Courant, 16-09-97). De reacties op het initiatief waren massaal en voor het eind van de week was het begrip 'zinloos geweld' gemeengoed geworden.
De reactie
Er volgde een ware mediahype waarin niet alleen veel aandacht was voor het incident waarbij Tjoelker om het leven kwam en de nasleep daarvan (herdenking, begrafenis, het strafproces), maar ook voor de maatschappelijke reacties die de oproep van Bangma tot gevolg had.
Bovendien werd wekenlang in de kranten melding gedaan van soortgelijke voorvallen.
Rapportages van nieuwe en oude voorvallen ( Joes Kloppenburg bijvoorbeeld) vulden de kolommen, waardoor onder de Nederlandse bevolking het idee ontstond dat het met het geweld in Nederland de pan uit begon te rijzen en dat er iets moest worden ondernomen om de geweldsspiraal te doorbreken.
De kritiek
Hoewel 'zinloos geweld' onmiddellijk een gevleugeld begrip werd, ontstond er ook direct kritiek op.
Het woord 'zinloos' in de naamgeving suggereert dat vormen van geweld die niet tot deze categorie behoren, zinvol en dus verdedigbaar zouden zijn. In menige stille tocht, die ter herdenking van een slachtoffer van zinloos geweld werd georganiseerd, werden spandoeken en t-shirts gedragen met de tekst: "Bestaat er ook zinvol geweld?"
Doordat de term regelmatig opduikt in rechts-populistische pleidooien voor hardvochtige strafmaatregelen tegen geweldplegers en meer-blauw-op-straat, wordt het gebruik van het begrip 'zinloos geweld' door sommigen geassocieerd met het ongenuanceerd aanwakkeren van onlustgevoelens.
Tot slot hebben ook criminologen kritiek op het begrip geuit.
In het onderzoek Geweld: gemeld en geteld bijvoorbeeld wordt de term verworpen, omdat onmogelijk is vast te stellen wanneer geweld zinloos is.
Terwijl het gebruik van geweld voor het slachtoffer en omstanders als 'zinloos' overkomt, kan de dader misschien een goede reden en aanleiding zien om geweld te gebruiken.
Het is logisch dat men zich in het algemeen niet wenst te verplaatsen in de denkwijze van de dader, maar voor onafhankelijk wetenschappelijk onderzoek vormt de partijdigheid die in het begrip besloten ligt een probleem. Bovendien blijkt het onmogelijk om uit de aangifte- en veroordelingscijfers die delicten te isoleren die als 'zinloos geweld' moeten worden beschouwd.
> Zinloos geweld (http://nl.wikipedia.org)
Vormen van zinloos geweld
> Happy Slapping (wikipedia.org)
Vergelijkbare verschijnselen in binnen en buiteland
In Nederland was in 1984 een periode maatschappelijke onrust over het toenemende 'kustgeweld', dat op vergelijkbare wijze werd gedefinieerd als zinloos geweld met dat verschil dat het op de stranden plaatsvond.
De belangrijkste overeenkomst met zinloos geweld is dat het steeds vaker gebeurde en dat het in principe iedereen kon overkomen omdat er geen directe aanleiding voor bestond.
De maatschappelijke reacties, en dan met name de stille tochten, doen denken aan de Witte Marsen in België.
In Frankrijk is sinds 2005 het aantal gevallen van zinloos aanzienlijk toegenomen, daar wordt het aangeduid met de term la violence gratuite.
Tot slot lijkt er overeenkomst te bestaan tussen het Nederlandse zinloze geweld en het Amerikaanse verschijnsel random violence (willekeurig geweld).
Sociale beweging
Naar aanleiding van de maatschappelijke verontrusting werd een groot aantal organisaties opgericht, die zich bezig houden met het bestrijden van zinloos geweld.
De meeste initiatiefnemers zijn nabestaanden van een 'zinloos geweld'-slachtoffer.
Voorbeelden zijn de Landelijke Stichting Tegen Zinloos Geweld (van de lieveheersbeestjes), Kappen Nou!, Stichting Meld Geweld en Nederland Tegen Geweld.
In september 2000 gingen 19 van dit soort organisaties samenwerken in de Landelijke Organisatie voor Veiligheid en Respect (LOVR). Samen en ieder voor zich proberen deze stichtingen en werkgroepen een bijdrage te leveren aan het terugdringen van zinloos geweld.
Ook in België bestaat een organisatie tegen zinloos geweld, nl. de vzw Zinloos Geweld, met als ambassadrice Gella Vandecaveye.
Het logo van deze organisatie is een vlinder, hun moto "Laat de vlinder overal rondfladderen, hij doet geen vlieg kwaad".
Lijst van slachtoffers
Het onderscheid tussen slachtoffers van zinloos geweld en sommige andere slachtoffers van geweldsmisdrijven is niet eenduidig te bepalen en lijkt soms tamelijk willekeurig. Het blijkt dat een geweldsincident veel kans heeft om als 'zinloos geweld' bekend te worden bij een groot publiek als dit direct na het voorvallen als zodanig wordt benoemd, het liefst door een autoriteitsfiguur (zoals een politiewoordvoerder), en er geen reden is om het delict als een ander type misdaad te betitelen (roofmoord, racistische moord, lustmoord, kindermoord, uit de hand gelopen verkeersruzie etc).
Het organiseren van een stille tocht blijkt geen reden voor het opnemen van het slachtoffer in de lijst van beroemde gevallen van zinloos geweld.
De bekendste slachtoffers van zinloos geweld, die tot een soort iconen in de sociale beweging tegen dit soort geweldspleging zijn geworden, zijn Meindert Tjoelker (1997), Marianne Roza & Froukje Schuitmaker (1999) en Daniël van Cotthem (2000).
Met terugwerkende kracht zijn ook de namen Joes Kloppenburg (1996) en Kerwin Duinmeijer (1983) aan het collectieve geheugen toegevoegd.
In België is vooral de moord op Joe Van Holsbeeck in 2006, Luna Drowart en Oulematou Niangadou en een 54-jarige Antwerpenaar bekend bij het grote publiek (hoewel de moord op Joe Van Holsbeeck beter als roofmoord bestempeld kan worden en de moord op Luna Drowart en Oulematou Niangadou een racistisch motief had). Daarnaast zijn er minder bekende slachtoffers.
> Zinloos geweld (http://nl.wikipedia.org)
Misdaadslachtoffers
Vlaanderen
> Guido Demoor
> Luna Drowart
> An Marchal
> Philibert Mees
> Eddy Sabbe
> Karel Van Noppen
Wallonië
> André Cools
> Sabine Dardenne
> Laetitia Delhez
> Nathalie Mahy en Stacy Lemmens
> Mélissa Russo
België
> Loubna Benaïssa
> Eefje Lambrecks
> Julie Lejeune
> Joe Van Holsbeeck
Bron: Wikipedia
Zinloos geweld op school
> Zinloos geweld op school (www.google.be)
Online hulpverlening aan slachtoffers van geweld
> Je rechten als slachtoffer van een misdrijf (http://justitie.belgium.be)
> Federale overheidsdienst Justitie (www.just.fgov.be)
> Orde van Vlaamse Balies – Advocaten (www.ordevanvlaamsebalies.be)
> Gezondheid en Welzijn,in Vlaanderen (www.vlaanderen.be/gezondheid-en-welzijn)
> Tele-onthaal (www.tele-onthaal.be)
Meldpunt
> Vlaanderen – Slachtofferhulp (www.vlaanderen.be/slachtofferhulp)
> Zinloos geweld (www.youtube.com)
Nederland
> Omgaan met agressie Nederland (www.omgaanmetagressie.nl)
> Slachtofferhulp Nederland (www.slachtofferhulp.nl)
Zie eventueel ook:
> “Verdraagzaamheid” (op deze site)
Partnergeweld
∇
Woning huren Verhuren - Huurwet Studentenhuisvesting (kot) Huishuur -
