Archief

Art . Nr . 40 .

                       De  Draperie

  In  de  oudheid  -  en  wij  brengen  hier  Griekenland  en  Rome  in  herinnering  -  bestond  de  kleding  slechts  uit  een  lap  geplooide  stof .  In  zijn  soberheid  en , men  zou  ook  kunnen  zeggen , zijn  " noblesse " , vond  het  kledinstuk  zijn  eigen  stijl  en  volgde  ongetwijfeld  reeds  een  soort  van  mode , dank  zij  het gevarieerd  spel  van  plooien , die  op  harmonische  wijze  gerangschikt  konden  worden  ( fig . 21  en  22 ) .
  Deze  plooien  boden  het  oog  een  schouwspel  van  waarachtige  kunstzinnigheid , ofwel  in  hun  onbewegelijkheid , die  hun  strenge  ordening  in  stand  hield , ofwel  in  hun  bewegingen , die  hen  tot  leven  bracht , duizend  en  één  nieuwe  combinaties  van  mogelijkheden  te  voorschijn  roepend  van  golvende  lijnen , waaronder  de  vormen  van  het  lichaam  nog  beter  te  voorschijn  kwamen . 
  Ongetwijfeld  biedt  onze  huidige  kleding  in  het  algemeen , geen  stelsels  van  plooien , die  met  opzet  geschapen  zijn  om  door  zichzelf  een  kledingstuk  op  te  luisteren .  Maar , een  dergelijke  opzet  daargelaten , kunnen  toch  de  plooien  van  een  of  andere  stof , door  het  samentreffen  van  hun  lijnen , die  schommelen  en  elkander  raken , door  hun  diepe  groeven , hun  gebroken  vormen , hun  kronkelingen  en  slingerlijnen , die  in  elkaar  plotseling  of  geleidelijk  opvolgen  en  in  elkaar  overgaan  een  waar  genoegen  zijn  voor  het  kunstenaarsoog  en  een  aanleiding  vormen  tot  studies , die  in  ieder  opzicht  uiterst  belangwekkend  en  leerzaam  zijn .
  Er  is  nog  een  reden  om  zich  te  wijden  aan  de  uitbeelding  van  draperieén ;  zeer  zeker  is  hij  geen  kleding  meer  , maar  is  dat  een  reden  om  hem  voorbij  te  gaan  ?   Je  leert  het  tekenen  niet  in  een  geest  van  bekrompenheid .  Welnu  in  de  kunst  kan  alles  van  betekenis  zijn .  Een  goedgekozen  en  gerangschikte  draperie  kan  een  genoegzaam  decoratief  element  vormen  om  de  achtergrond  van  een  copositie  te 
" stofferen " , bijvoorbeeld  een  stilleven , teneinde  het hoofdonderwerp  beter  te  doen  uitkomen , hetzij  door  een  soort  van  omlijsting , hetzij  dat  deze  zich  van  hem  losmaakt  in  een  schone  en  nobele  tegenstelling :  draperie  met eenvoudige , rustige  plooien  voor  een  ingewikkeld  of  zeer  uitgewerkt  onderwerp , ofwel  een  bewogen  draperie  voor  een  sober  en  simpel  onderwerp .  Natuurlijk  moet  een  dergelijke  achtergrond  toch  op  zijn  eigen  plaats  blijven , want  tenslotte  is  zijn  rol  slechts  ondergeschikt .  Zijn  toonwaarden  moeten  dus  ondergeschikt  blijven  aan  het  hoofdmotief , dat  het  middelpunt  van  de  aandacht  moet  behouden , om  dit  laatste  te  ondersteunen  en  niet  om  het  te  vervangen .  Een  bezoek  aan  het  Rijksmuseum  of  een  ander  vooraanstaand  museum  zou  je  het  zo  nodig  kunnen  aantonen  dat  de  grote  meesters  zeer  goed  alle  mogelijkheden  kenden , die  te  vinden  zijn  in  de  rijkdom , de  gratie  en  de  sierlijkheid  van  mooie  draperieén ,  die  op  kundige  wijze  geordend  zijn  met  het  doel  de  compositie  van  hun  schilderijen  of  tekeningen  te  vervolmaken .

          Het  tekenen  van  draperieén

  De  draperie  biedt  een  uitzonderlijk  goed  gekozen  kampplaats  om  de  strijd  -  in  kracht  en  lenigheid  -  gade  te  slaan  tussen  licht  en  schaduw .  Men  kan  hem  bestuderen  aan  de  hand  van  een  lap  stof , bij  voorkeur  een  van  effen  en  lichte  kleur .  Men  moet  zich  goed  rekenschap  geven  van  de  wijze , waarop  de  plooien  gehoorzamen  aan  de  wet  van  de  zwaartekracht .  In  het  algemeen  bepalen  een  of  twee  punten  het  verloop  van  de  plooien , die  nu  eens  bol , dan  weer  hol  zijn .  Als  twee  of  meer  plooien  elkaar ontmoeten , vormen  zij  breuken , die  zich , evenals  de  plooien  uitdrukken  door  een  spel  van  licht  en  schaduw .  Het  is  dus  gewenst  om  uw  model  in  zijlicht  ( bij  voorkeur  van  links  komend )  te  plaatsen , teneinde  een  plastische  werking  te  voorschijn  te  roepen .
  Gooi  niet  zo  maar  een  lap  stof  over  een  stoel  of  over  de  hoek  van  een  of  ander  meubel .  Toon  uw  goede  smaak  door  uw  draperieén  in  brede  plans  uit  te  spreiden , met  grote  en  eenvoudige  plooien .  Wissel  ook  uw  modellen  af .  De  plooien  en  breuken  van  een  stuk  linnen  lijken  niet  op  die  van  een  wollen  lap ;  satijn , zijde  en  fluweel  vertonen  hun  eigen  bijzonderheden , die  je  zult  kunnen  weergeven  door   met  oplettendheid  het  weefsel  van  deze  verschillende  stoffen  in  je  op  te  nemen .
  De  zwaartekracht  alleen  bepaalt  niet  de  plooien , maar  ook  wind  en  beweging  kunnen  de  schikking  van  de  draperie  verstoren  en  men  dient  in  een  tekening , uitsluitend  door  de  vormen  en  het  verloop  van  de  plooien ,  het  langzame  of  snelle  van  een  of  ander  gebaar  of  handeling  te  kunnen  uitdrukken .  Merk  ook  op  dat  een  draperie  zich  van  het  lichaam  verwijdert  in  de  richting , die  tegen-  gesteld  is  aan  de  beweging , althans  min  of  meer , naar  gelang  deze  beweging  meer  of  minder  snel  wordt  uitgevoerd  en  ook  naarmate  de  stof  in  kwestie  soepeler  en  lichter  is .  Bij  kleding  zult  je  dat  waarnemen  in  rokken  en  pantalons . 
  Als  iedere  andere  tekening , zal  ook  een  studie  van  een  draperie  begonnen  moeten  worden  met  zijn  constructie , die  hier  te  meer  onontbeerlijk  is , waar  je  zonder  hem  gemakkelijk  het  spoor  bijster  kunt  geraken  in  een  wirwar  van  plooien .  Toch  is  deze  wirwar  gewoonlijk  slechts  schijn , want  indien  je  uw  model  goed  weet  te  doorgronden , dus  door  hem  allereerst  nauwlettend  waar  te  nemen , zult  je  gemakkelijk  de  hoofdlijnen  weten  te  ondekken , die  de  verschillende  plans  van  de  stof  beheersen .  Het  zal  je  daarna  niet  moeilijk  vallen  om , na  eenmaal  een  soort  van  skelet  geconstrueerd  te  hebben , de  hoeken  van de  welvingen  en  hoofdplooien  te  volgen  en  aan  deze , waar nodig , de  kleinere  plooitjes  vast  te  hechten .
  Geef  ook  een  afwisseling  aan  de  techniek  van  uitvoering , door  van  het  potlood  over  te  gaan  tot  de  pen  en  de  gewassen  tekening  vervolgens  de  gouache , olieverf  ( zwart  en  wit )  en  werk  tenslotte  ook  in  kleur .  Maak  deze  studies  van  flinke  afmetingen .  Dit  zal  je  oefening  geven  in  het  breed  uitvoeren  zonder  peuterigheid  en  je  zult  zich  daarbij  toeleggen  op  de  weergave  van  de  soepelheid  en  het  modulé  van  de  plooien  met  hun  gehele  toonschaal  van  rijk  genuanceerde  waarden , die  dergelijke  modellen  nu  eenmaal  met  kwistige  hand  bieden .  Je  kunt  ons  geloven  dat  je  daarvan  veel  profijt  zult  kunnen  trekken  en  dat  het  tevens  een  prettig  werk  is .

             Studie  van  Fragmenten

  Alvoren  het  costuum  in  zijn  geheel  aan  te  pakken  is  het , als  steeds , nuttig  om  van  het  eenvoudige  naar  het  samengestelde  over  te  gaan , dus  talrijke  fragmenten  te  bestuderen .  Een  reden  te  meer  daarvoor  is  dat  je , zodoende , op  de  mens  zelf  gaat  toepassen  wat  wij  in  het  voorgaande  opgemerkt  hebben :  het  gaat  hier  namelijk  over  niets anders  dan  over  draperiefragmenten  van  kleding .
  Détails  kunnen  vaak  moeilijkheden  opleveren  door  hun  gecompliceerdheid .  Een  reden  te  meer  dus  om  hen  goed  te  leren  kennen , teneinde  in  staat  te  zijn  hem  te  vereenvoudigen  en  groot  samen  te  vatten  in  schetsmatige  tekeningen .  
  " Fragment "  of   " Jétail "  wil  natuurlijk  zeggen  onderdeel , deel  van  een  geheel .  In  ons  geval  zal  dat  betekenen  dat  wij  ons  gaan  toeleggen  op  de  weergave  van  kleding  door  uitgewerkte  studies  van  een  mouw  van  een  gebogen  arm  of  van  de  mantel  van  een  zittende  vrouw , of  van  de  plooien , die  een  pantalon  van  iemand  met  gekruiste  benen  te  zien geven .  Deze  noodzakelijke  studies  zullen  je  niet  alleen  in  staat  stellen  uw  techniek  te  verbeteren  door  de  studie  van  het  modelé , maar  ook  de  belangrijke  rol  te  leren  kennen  van  de  plooien  in  een  kledingstuk  om  des  te  beter  de  kenmerken  van  een  houding  of  beweging  te  kunnen  uitdrukken .
  Je  doet  er  goed  aan  om  deze  studie  van  onderdelen  uit  te  voeren  na  eerst  de  gehele  persoon  geconstrueerd  te  hebben ;  deze  constructie , die  tot  het  essentiele  beperkt  kan  blijven , zal  het  u  mogelijk  maken  om  de  beweging , die  eigen  is  aan  het  onder  handen  genomen  fragment , beter  te  pakken  te  krijgen , juist  omdat  je  eerst  even  de  grote , algemene  beweging  hebt  vastgelegd .  Deze  laatste  bepaalt  natuurlijk  die  van  het  onderdeel . 
  Vergeet  nooit  dat  er  onder  de  stof  een  of  meer  ledematen  verborgen  zijn  en  dat  je  rekening  moet  houden  met  hun  volume , verhoudingen  en  zelfs  hun  structuur .
  Maak  uw  verzameling  hoe  langer  hoe  groter  door  veel  onderdelen  te  schetsen .  Wanneer  je  buiten  bent , kunt  je , nog  makkelijker  dan  voor  een  hele  figuur , aandacht  schenken  aan  een  onderdeel  van  uw  modellen .  Zelfs  als  je  geen  schetsboek  en  potlood  bij  je  hebt  ( hetgeen  altijd  jammer  is ) , kunt  je  in  het  hoofd  tekenen , om  het  zo  maar  eens  te  zeggen , waarmee  wij  bedoelen  in  het  geheugen  vastleggen  bijv .  van  een  of  andere  plooienval  om  deze  nog  verse  indruk  dan  thuis  op  papier  proberen  vast  te  leggen .