Doordat de versieringskunst een toegepaste kunst is , heeft de kunstenaar de verplichting om altijd rekening te blijven houden met de bestemming van zijn ontwerp en dit op te vatten en uit te voeren in nauw verband met het te versieren vlak , het materiaal waarop of waarin het uiteindelijk uitgevoerd zal worden en met de eventuele reproductietechnieken . Men moet allereerst een onderscheid maken tussen de versiering , die men aan de vormen van het materiaal zelf gegeven heeft ( smeedwerk , aardewerk , glaswerk , meubelen enz . ) en degene die tot doel heeft het oppervlak van dit materiaal op te sieren . Het is uiteraard op de versiering van oppervlakken dat we hier nader wensen in te gaan . In het lesdeel over De Bloem en in de voorafgaande uiteenzetting hebben we gesproken over de wetten , waaraan een decorateur dient te gehoorzamen bij het ontwerpen van zijn composities . Maar het gaat er nu om , om deze wetten in verband met verschillende doeleinden toe te passen , aangezien , om een voorbeeld te noemen de versiering van een vaas of een bord in de meeste gevallen niet op zijn plaats zou zijn op behangselpapier of op een geweven stof . De opstelling van het décor , onverschillig de gebruikte motieven , hangt niet alleen samen met het materiaal en de aard van het te versieren voorwerp , maar ook met zijn vorm . Men moet nl . niet vergeten dat een versiering altijd harmonie moet vertonen .
Een voorbeeld van decoratief ontwerp
De hierboven genoemde verplichting is in bijzondere mate dwingend , wanneer hij een vaas moet versieren . Naar gelang deze kort en gedrongen of lang en slank is , zijn hals hoger geplaatst is of de inhoud van zijn buik veel belangrijker is dan de overige onderdelen , is het nodig om , in ieder afzonderlijk geval , de ornamentatie uit te spreiden op een wijze , die logisch en in harmonie met de vorm is . Er kan dus aanleiding zijn om de oppervlakken in horizontale of in verticale zones te verdelen , ofwel om een combinatie van beide werkwijzen te maken . Door de keuze van dit systeem zal men het karakter van de vorm kunnen verstrekken en zelf datgene , wat er " overdreven " in mocht zijn , verbeteren . Een uitsluitend horizontale , vrij brede , versiering , die rondom het gehele voorwerp loopt , lijkt hem breder te maken , terwijl verticale lijnen die over de gehele hoogte lopen een grotere slankheid verschaffen . Verdelingen zullen ook moeten worden aangebracht bij de versiering van een schotel of een bord . Zoals we reeds opmerkten , is het beter om een oneven aantal verdelingen te maken , waardoor een aantrekkelijker aspect ontstaat . Indien alleen de rand van de schaal een versiering krijgt , zal deze de vorm van een regelmatige omlijsting of fries aannemen , waarbij men desgewenst hier en daar lichtelijk de bodem kan laten betreden . Indien de bodem versierd is , zal de tekening een centraal motief moeten bevatten of een combinatie van motieven in rozetvorm enz . Niettenim kan een bord , behalve met de klassieke schema's , ook op zeer vrije wijze versierd worden , mits de compositie onderworpen blijft aan de vorm en men de logica in acht blijft nemen : men moet dus niet de bodem gaan versieren met een onderwerp dat , om goed begrepen te worden , een bepaalde stand van de schaal of schotel vereist , zoals bijvoorbeeld het geval zou zijn met mensen of een landschap . Een bord is geen schilderij .
Dit speelt natuurlijk een grote rol bij de versiering van het interieur , ofwel door de gelijkvormige bedekking van een gehele muur , ofwel door de toepassing op afzondelijke panelen in gezelschap van een ander papier , dat dan effen is of een zeer bescheiden patroontje vertoont . In het eerste geval zal de ontwerper niet mogen vergeten dat het meulilair , schilderijen en andere voorwerpen niet moeten gaan lijden door de aanwezigheid van een bedrukt papier , waarvan de motieven door kleur en afmetingen visuele schade zouden kunnen toebrengen aan de harmonie van het geheel , waarvan hij tenslotte slechts een van de onderdelen vormt . In het tweede geval heeft de decorateur , met vermijding van de botsing van schreeuwende kleuren , meer vrijheid bij het samenstellen van composities , die hun eigen rol moeten gaan spelen in de opluistering van een vertrek . Men vermijde te overladen décors en bedenke dat " overdrijving altijd schaadt " . En tenslotte moet men ook rekening houden met de ontwikkeling en verandering in de smaak , en de nieuwe vormgeving van meubelen en andere voorwerpen . Ook hier zal de versiering aan het voorwerp van versiering moeten worden aangepast .
Schutbladen
Deze naam geeft men aan het beschermende vel papier , dat de binder aan het begin en het eind van een boek plakt om dit te beschermen tegen de kaften van de band . Men vindt dat papier vaak op bijzonder aardige wijze versierd en de ontwerper zal al zijn verbeeldingskracht aanwenden om decoratieve elementen te vinden in de tekst van het boek zelf . Zoals bij behang , wiens functie bestaat uit een versierde achtergrond , is schutpapier onderhevig aan dezelfde algemene wetten van de compositie van achtergronden , die we besproken hebben . Maar dit laatste mag , door zijn ondergeschikte rol , noch door kleur , noch door tekening , schade toebrengen aan de band , waarmede hij in harmonie behoort te zijn of de titelpagina , waaraan hij vooraf gaat . Ook hier komt de goede smaak en het gevoel van de ontwerpen in het geding .
Versiering op stoffen
Hierbij zullen de materie en de bestemming van de stof alsmede het drukprocédé van het grootste gewicht zijn . Men zal immers gemakkelijk inzien dat eenzelfde versiering niet zonder meer aangebracht kan worden op fluweel of op lichte zijde , op een geweven of een gedrukte stof . De ornamentatie zal daarenboven zeer verschillend zijn voor een wand - of meubelbekleding of voor japonnen of kostuums . Het is dus weer een kwestie van goede smaak en logica die bij de keuze van de motieven hun vormen en afmetingen , de leidsman zal zijn.. Zoals bij het papier zult je ook hier in het algemeen het systeem van aanhechtingen toepassen , waardoor het je mogelijk wordt het décor als een achtergrond uit te spreiden . In sommige gevallen kunt je uw toevlucht nemen tot een systeem van banden of van rozetten , waarbij de eersten aangewend worden in de vorm van verticale , horizontale of schuine banden en de laatsten op regelmatige wijze " gezaaid " worden .
Boekversiering
Bij de studie van het ontwerpen van illustraties hebben we ook gesproken over de versiering van het boek . Natuurlijk , de versierder ontwerpt ook kopbeelden , sierlettens en slotvignetten evenals hij banden en friezen ontwerpt . Maar zoals we gezegd hebben , hij wijdt zich , steeds in overeenstemming blijvend met de tekst - hetgeen een onwrikbare regel is - meer aan een ornamentatie dan aan een eigenlijke illustratie . We hebben er ook op gewezen dat er zelfs boekwerken zijn die door hun inhoud , die zich niet leent tot een eigenlijke illustratie , slechts in aanmerking komen voor een louter " décor " . Welnu , het décor in een boek moet ook homogeen van karakter blijven en tevens aangepast zijn aan de typografie , de aard van het drukwerk : zo zullen de verschillende versieringen door te sterke toonwaarden niet te veel mogen afsteken tegen de algemene toon van de bedrukte bladzijden . Aan het begin van de hoofdstukken van dit lesdeel zult je verschillende sierletters en andere voorbeelden van versiering in de tekst aantreffen , buiten degene , die hierbij afgedrukt zijn .