Het is vandaag één van de bekendste werken van Vermeer. Raar eigenlijk, want het schilderij was louter een studie. Dit genre werken noemt men 'tronies' of karakterkoppen. Het zijn schilderijtjes waarbij de schilder vooral experimenteert met zijn techniek. Een soort studie om nieuwe technieken aan te leren of uit te proberen. Daarom moet je er ook geen diepere betekenis in zoeken. Ook daarom is de achtergrond in een effen kleur zonder versieringen, omdat het bij de schilder om de karakterkop ging. De modellen waren anoniem en het was niet de bedoeling om die werken te verkopen, daar het louter als een soort probeersel of studie ging.
Maar met de nodige media aandacht kan het natuurlijk wél in de belangstelling komen. Al is het maar omwille van de vraag of het meisje nu een parel draagt of geslepen glas. Waarom zou Vermeer een dure parel kopen voor een alledaags meisje met een karakterkopje, als het maar om een studie gaat. Hij kon er één geleend hebben, dat wel. Maar wat doet het er toe? Blijkbaar wou Vermeer in dit werk niet experimenteren met de weerkaatsing in de oorbel. De media aandacht kwam er gewoon omdat het werk vroeger 'meisje met de tulband' heette en het museum in 1995 besloot om het voortaan 'meisje met de parel' te noemen. Daarop kwam een 'hoogintellectueel' aanzetten dat het geen parel was. Intussen werd in de media de nodige ophef gemaakt en ging de museumkassa rinkelen. Als die storm geluwd was, verzon men een mysterie van wie dat meisje wel zou kunnen geweest zijn. En men was terug vertrokken... Het doet uiteraard niet af aan de geniale schilderkunst van Vermeer, maar het is gewoon veel wind om niks... Andere tronies zijn bvb. 'oude man' van Rubens, 'oude man in militair kostuum' van Rembrandt of 'De Roker' van Craesbeeck
Het is een gratis app waar je een massa info over schilders, schilderijen en kunststromingen kan ontdekken. Of misschien kom je op internet een schilderij tegen waar geen schilder bij staat?..Je kan er ht schilderij mee scannen als een qr codescanner. Uiteraard zitten niet alle schilderijen in, maar de app heeft toch een grote database. Ook op reis kan je in de omgeving zoeken naar musea en er zitten zelfs enkele rondleidingen in.
Hoe mooi eenvoud kan zijn! Chierici (1838-1920) is een schilder van huiselijke tafereeltjes bij gewone mensen. Het zijn momentopnames die je heel even doen glimlachen of je misschien doen terugdenken aan je kinderjaren. De eerste stapjes van een kind, een kind dat in slaap valt bij het eten, kinderen die elkaar pesten of aan het spelen zijn... Zulke tafereeltjes dus. Hij schildert de mooie momenten van geluk van armoedige gezinnen in Italië in de 19de eeuw. De kleine dingen des levens die hun bestaan draaglijk maken. Bovenop schildert hij feilloos elke expressie van elk personage en elk dier bij het tafereel. Het zijn stuk voor stuk pareltjes om in alle stilte naar te kijken. HIER zie je een lijst van zijn werken... Veel kijkgenot!
Dit is wel een heel speciaal genretafereeltje, in die zin: meestal zijn in de taferelen diverse voorwerpen of aanwijzingen van de onderliggende betekenis. Hier is dat veel minder. De onderliggende betekenis is ietwat mistig en minder uitgesproken en laat ruimte voor interpretatie.
We zien een visverkoper aan de deur. Buiten zitten twee kinderen elkaar wat toe te fluisteren. De dame des huizes heeft een jonger kindje aan de hand. De dame lijkt van betere afkomst, gezien het interieur van de woning. Gezien dergelijke status, zou normaal de huishoudster aan de deur kopen en niet de dame des huizes. Blijkbaar kent het hondje de man, want zijn aanwezigheid laat hem koud en het is bezig met het meisje. Hij is zeker niet de man des huizes die thuiskomt. Dat zie je aan zijn kleding. Maar de man is duidelijk gekend in de huiskring.
Visverkopers toen hadden in de volksmond de reputatie zoals in mijn jeugd de facteur. De vermakelijke grappen dat het 'een kind van de facteur was'... In die optie is er maar één aanwijzing: de dame heeft een gele rok aan, wat onkuisheid zou symboliseren. Ze legt ook een hand op de buik. Een typische houding voor zwangere vrouwen. En dan..die kleine interpretatie: als je het gezichtje ziet van het meisje aan de hand van de dame en je kijkt naar die van de visverkoper, dan moet je wel zegge ndat er een grote gelijkenis is! De kleur van het haar, de ronde kop, de blozende wangen. Heel opvallend! Zouden de kinderen buiten iets vermoeden van zijn bezoekjes, dat ze fluisteren? Het interpreteren kan beginnen.... Een heel subtiele en prachtige uitbeelding van een genretafereel!
Portretten kunnen veel zeggen van de geschilderde persoon. Vaak worden elementen aan het portret toegevoegd die meer over het karakter of de status van de persoon moeten vertellen. Hogarth was daarin een meester. Naast zijn satirische prenten was hij beroemd voor zijn portretten en bekwam hij de titel van hofschilder. Dit portret is van Mary Edwards. Zij was toen zowat één van de rijkste dames van Engeland. Zij had een goede band met Hogarth en vroeg haar een portret te maken. Wellicht zal zijzelf aangegeven hebben hoe ze geportretteerd wilde worden, want een dergelijk portret voor vrouwen was nooit gezien. Mary Edwards was een heel eigenzinnige vrouw. Ze had een relatie met Lord Anne Hamilton maar toen ze merkte dat hij haar fortuin er wou doorjagen, verliet ze hem en zei dat er geen bewijzen waren van een huwelijk (ze zouden in het geheim getrouwd geweest zijn). Hoe dan ook was ze zeer zelfstandig en heeft ze steeds haar eigen naam gebruikt en niet van haar vermeende echtgenoot.
Op dit portret toont ze haar status en rijkdom. De vele diamanten wijzen erop. Het rode kleed wijst op haar temperament. Op de achtergrond staan twee beelden: Alfred de Grote en Queen Elisabeth, twee Engelse grootheden die streden voor vrijheid. In tegenstelling tot de mode toen, staat ze hier niet afgebeeld met een schoothondje, maar met een jachthond. Zoiets was ongezien. De hond zit ook niet neerbuigend naast haar, maar kijkt haar recht in de ogen en lijkt zelfs te grommen. Niettegenstaande lijkt zij er haar niet aan te storen. Jachthonden waren iets voor mannen, dus de link is hierdoor snel gelegd... Het document op het schilderij is 'de proclamatie van de individuele rechten' uit een toneelstuk Cato.
Om maar aan te geven hoe Hogarth meer weet te schidleren dan het uiterlijk: DIT schilderij is van de toneelacteur David Garrick en zijn vrouw Eva Marie Veigel, die een beroemde danseres was. Beiden hadden een gelukkig huwelijk en waren een heel aangenaam koppel. Dit straatlt het portret ook uit. Het portret komt voornaam over, maar toch wordt door de speelsheid van zijn vrouw dit doorbroken.
Dit schildersechtpaar uit Friesland staat vooral bekend om hun 'problem pictures', zoals men dat in Engeland noemt. Kate Bisschop haar meisjesnaam is Swift en was afkomstig uit Engeland. Met de term wordt bedoeld dat je bij dergelijke schilderijen de betekenis moet ontrafelen door alle elementen op het schilderij.
Bij dit schilderij staat een vrouw aan de spiegel. Ze treurt want ze heeft een zakdoek tegen de wang. Het hondje kijkt haar vol medeleven aan. Waarom treurt ze? Op het kastje staat een maquette van een boot. En door het venster zien we dat het winter is. Het heeft gesneeuwd. Vermoedelijk is haar man dus voor zijn werk op zee en kan hij niet naar huis omdat het gevroren heeft. Dat wordt duidelijk gemaakt door de schaatsen op de grond. 'Problem pictures' laten je een schilderij als het ware 'lezen'. Maar niet altijd kom je er achter en is het soms gissen, zoals bij hun schilderij 'sulking' (mokkend).
Een genretafereel van de fijnschilder Gerrit Dou (je weet wel van de slapende hond). Ook in dit werk etaleert Dou zijn kunde om gedetailleerd te schilderen. Let maar eens op de bontkraag en de rimpels. Lezen komt vaak voor op schilderijen in die Gouden eeuw van Nederland. Terwijl in onze streken het analfabetisme nog heel groot was, was het in Nederland veel beter gesteld. Door hun rijkdom werd onderwijs gestimuleerd en moest je zelfs om leerling bij een gilde te zijn, kunnen lezen en schrijven. Het was dus in schilderijen een soort propaganda om te leren lezen. Na de Gouden eeuw van Nederland zal het analfabetisme terug toenemen en zullen kinderen veelal in landbouw of in de opkomende industrie werken in plaats van op school.
Dit schilderijtje van Dou heeft een moraliserend karakter. De dame leest de bijbel. Dou laat zelfs meelezen wat ze leest: hoofdstuk 19 van Lucas. En hierin staat dat, als je echt goed wil doen, je bezittingen moet schenken aan de armen. Vandaar het contrast met de rijkelijk geklede dame. Lange tijd dacht men dat dit de moeder van Rembrandt was en zo werd het schilderij ook genoemd. De dame komt echter voor op andere schilderijen en intussen is uitgemaakt dat dit een model van Rembrandt en Dou was.
Naast 'het angelus' is dit één van de bekendste werken van Millet. 'Glaneuses' bekekent 'arenleesters'. 'Aren lezen' was een oud recht van armen om op velden na de oogst, de resterende aren van koren op te rapen. 'lezen' is een oud Nederlands woord voor 'zoeken'.
Het mocht gedaan worden door vrouwen, kinderen tot 12 jaar en gebrekkigen die behoeftig waren tussen zonsopgang en zonsondergang. Het was geen zwaar werk, maar het vergde veel van het lichaam (vooral de rug).
Het schilderij werd voorgesteld in 1857 op de Parijse Salon en kreeg veel kritiek. Die kritiek moeten we zien in de periode van het opkomend socialisme. Het schilderij was een soort verheerlijking van de lage stand. De drie vrouwen staan op de voorgrond, terwijl in de verte de volgeladen hooikar te zien is en rechts in de verte de opziener. Diverse bevolkingsklassen op één schilderij, maar de armen krijgen de aandacht. Dat was de kritiek. Ook de neerbuigende houding symboliseerde de armoede op het platteland. Millet schilderde de drie houdingen bij het arenlezen: het zoeken, het oprapen en het terug rechtkomen.
Mijn excuses als ik weer maar eens een Caravaggio aanhaal, maar als ik een schilderij bekijk van hem, is de eerste vraag die bij me opkomt: Waar heeft hij nu weer een frats uitgehaald met de Kerk?
Dit werk schilderde hij rond 1596. Maria en Jozef rusten uit tijdens hun vlucht naar Egypte. Een engel speelt muziek. Overduidelijk dat ze niet samen zitten als koppel. Ze zitten gescheiden: Maria met het kind zit rechts in een bloeiend, groen landschap. Jozef zit in een bruin dor landschap. Hebben ze ruzie? Stelt het landschap hun gemoedstoestand voor?
Jozef krijgt zoals gebruikelijk een lachwekkende opdracht. Dit keer geen luiers wassen of een potje koken. Deze keer mag hij de partituur vasthouden voor de engel. En welke muziek staat er op het programma? Caravaggio schildert qua tekst enkel de letter 'Q', maar aan de noten te lezen is dit het motet 'Quam pulchra es' van de Vlaamse componist Noel Bauldeweyn uit 1519. Het is een lied van Salomon waarin de lichamelijke liefde tussen man en vrouw wordt bejubeld. De Kerk deed er lang over om deze nogal erotische tekst in de bijbel op te nemen, maar deed het uiteindelijk toch, met de betekenis van de bejubeling van het moederschap van Maria.
De tekst van Hooglied 7,6-7 luidt:
Wat ben je mooi, wat ben je bekoorlijk. Liefde en verrukking, dat ben jij. Als een palm is je gestalte, je borsten zijn als druiventrossen. Ik dacht: Laat ik die palm beklimmen, en zijn vruchten plukken. Laten jouw borsten als druiventrossen zijn, en de geur van je mond als die van appels.
De muziek van Bauldeweyn op het schilderij kan je HIER horen.
Begrijpelijk dus dat Jozef wel niet erg zal opgezet zijn met deze muziek, wetende dat het kind niet van hem is! Daarom ook dat Caravaggio pal naast het hoofd van Jozef, de kop van de ezel schildert! En als dat niet duidelijk genoeg is, let eens op zijn voeten: hij is zelfs op zijn teen getrapt! Een andere stiekeme verwijzing naar ontrouw is het gele sjaaltje dat Maria om haar hals heeft. Geel in bijbelse taferelen is voorbehouden voor Maria Magdalena als teken van prostituée. De kleur wijst op onkuisheid. Bij mijn weten is dit het enige schilderij waar de H. Maria met geel is getooid! Normaal heeft ze een rood kleed(passie), wit (zuiverheid) of blauw (koninklijke), maar NOOIT zal ze iets van geel aanhebben...
Afgelopen weekend was ik in Düsseldorf, de geboortestad van Heine. Dit is vrijwel zijn bekendste portret toen hij 34 jaar was. Frappant is dat de schilder Oppenheim zich wel in Duitsland kon manifesteren als jood en veel portretten van rijken maakte, naast schilderijen met een joodse thematiek. Heine had minder succes. Hij voelde zich geen Duitser, en later in Parijs ook geen Fransman, want daar werd hij als Duitser bekeken, terwijl hij eigenlijk van Nederlandse afkomst was en eigenlijk Harry Heine noemde. Antisemitisme bestaat al eeuwenlang, maar toen kende het na 1800 in Duitsland een stelselmatige toename. Een oorsprong lag in het feit dat veel niet-praktiserende joden een boost gaven aan de Westerse cultuur en tegen het eind van de 19de eeuw veel belangrijke posten innamen: Mahler, Freud, Heine, Jung, Einstein... Teveel om op te noemen. We weten inmiddels tot wat die toename uiteindelijk zal leiden. De poëzie van Heine was in Duitsland zo geliefd, dat men op een bepaald moment zijn werk zou toeschrijven aan 'een onbekende dichter' vanwege zijn niet gewenste afkomst. Misschien toch hierbij mijn lievelingsgedicht van hem..
Zij hebben mij gekweld
Zij hebben mij gekweld, Geërgerd tot overmaat, De enen met hun liefde, De anderen met hun haat.
Zij hebben mijn brood vergiftigd, Zij vulden mijn glas met smaad, De enen met hun liefde, De anderen met hun haat.
Maar hij die mij tot overmaat Heeft gekweld, geërgerd, gegriefd, Die heeft mij nooit gehaat En heeft mij nooit geliefd.
En zijn laatste woorden waren: 'God zal me wel vergeven - Het is zijn vak'
Met werken van Delvaux zit je steeds met een mysterie: Waarom heeft de schilder het op die manier geschilderd? Wat stellt het voor? Je zoekt rond in het schilderij, op zoek naar een oplossing meer je vindt er nooit één. En de schilder zelf heeft nooit enige toespeling gemaakt op zijn werk. Wel vond hij zelf dat zijn werken niet pasten onder de traditionele groep van surrealisten.
Wel gebruikt hij motieven: steeds terugkerende vormen op verschillende schidlerijen: griekse tempels, grote ogen bij de afgebeelde personen die eerder wat van robots weghebben, treinen en stations,... Iconografisch sta je dus voor een raadsel. Hij gebruikt geen traditionele symboliek en zelf geeft hij geen uitleg erover. Gebruikt hij wel een symboliek? Zit er uberhaupt een betekenis in zijn werk? Zijn het droombeelden? Of verwijzen de motieven naar iets? Is het abstracte kunst met een figuratief karakter?
Dit is het grote verschil met Magritte, waar je je ook vragen stelt en veelal tot een oplossing komt in de psychologie. Dit is er niet bij Delvaux. De werken zijn estethisch mooi, surrealistisch, maar het raadsel blijft. Dat nam hij mee in zijn graf in 1994....
Met dit schilderij kwam Courbet op de proppen met de wereldexpo in 1855. De ontvangst was heel lauw. Het werk was door de commissie afgewezen, maar Courbet had het elders dan maar tentoongesteld. Maar wat wou de schilder met het werk zeggen, waaraan hij zeven jaar had gewerkt? We zien een atelier met centraal de schilder en in het midden een naaktmodel. Rondom staat volk. Het zijn hier en daar bekende personen uit die tijd. Het model voldoet niet aan de academische voorwaarden. Ze heeft geen 'ideaa'l lichaam en zo heeft Courbet haar ook niet geschilderd. Voor de schilder staat, deels in de schaduw, een mannelijk naakt in een verwrongen houding. Hiermee gaf Courbet aan dat hij de academische stijl in de schaduw plaatste en dat zulke kunst hem niet interesseerde. Trouwens, er staat dan al een naaktmodel, maar hij schildert een landschap. Dit was een wenk naar naakt in de kunst die niet functioneel was bij de scène. Nog iets waar men kritiek op had, is dat het kleine schooiersjongetje met zijn hond bij het naaktmodel stond. Dat was ongehoord! Ook de mensen daarrond, van gewone komaf, maar ook van de betere klasse. Ze worden gelijkwaardig afgebeeld. Wat de toeschouwer ook stoorde was dat je direct getrokken wordt om naar het naaktmodel te kijken, terwijl op het schilderij niemand aandacht heeft voor het naakte. Dit is hetzelfde wat Manet zal doen in Déjeuner sur l'herbe in 1863. Kortom: het schilderij werd als vulgair aanzien. Courbet zou het nadien nooit meer exposeren.
Speciaal voor de kattenliefhebbers: de beroemdste kattenschilder is de Amerikaan John Henry Dolph (1835-1903). Aanvankelijk was hij in Amerika begonnen als portretschilder, kwam dan naar Antwerpen en Parijs voor verdere studies en vestigde zich uiteindelijk terug in Amerika waar hij nagenoeg steeds katten schilderde. Hier een versie van een kat met haar twee kittens en een muis. De muis wacht wellicht een lange doodstrijd. Blijkbaar heeft een huiskat het spelen geleerd in het nest, maar leert ze niet om de genadeslag toe te brengen, dit in tegenstelling tot wilde katten die dat wel doen.
Bij zo'n scène moet ik steeds denken aan een grappig citaat van Saki (ps. van Hector Hugh Munro): 'Een vrouw die haar man overal mee naar toe neemt, is als een kat die met een muis blijft spelen, lang nadat ze hem gedood heeft'.
Met dit werk volgde Vermeer bijna letterlijk hoe het begrip 'geloof' moest uitgebeeld worden. Het boek Iconologie van Cesare Ripa vermeldt:
'GElove, wort oock door een Vrouwe afgebeelt, die ſittende en ſeer aendachtigh ſiende, een Kelck in de rechter hand hout, ruſtende met haer ſlincker op een Boeck, dat op eenen vaſten hoeckſteen ſtaet, te weten Christo, hebbende de Werreld onder haere voeten. Zy is in Hemels blaeu gekleet met een carmoſyne opperkleet. Onder den hoeckſteen leyt een Slange verplettert, en de Dood met ſijne pijlen verbroocken. Hier by leyt een Appel, waer door de Sonde is veroorſaeckt. Zy is met Lauwerblaeden gekroont, tot een teycken, dat wy door ’t Gelove overwinnen. Achter haer hanght een Doorne Kroon aen een ſpijcker. ’t Welck alles door ſich ſelven klaer is, als hebbende weynigh verklaeringe van noode. In ’t verschiet wort Abrahammede geſtelt, alwaer hy ſijnen Soone wilde offeren.'
Het vakmanschap dat Vermeer hier toont, is uiteraard de weerspiegeling in de glazen bol. Het schilderij met de kruisiging dat hij erbij schildert, is de versie van Jordaens. En terug het gordijn om aan te geven dat het een allegorie is.. Je vindt HIER een site met een reeks begrippen, hoe ze volgens Ripa moeten afgebeeld worden...
Caspar David Friedrich: Der Wanderer uber dem Nebelmeer
Zoals Cognieteen gevoelsmatige toets gaf aan historieschilderijen, gebeurde net hetzelfde met landschapstaferelen. Dit schilderij is de Duitser Caspar David Friedrich uit 1818. Een man kijkt uit over een woest nevelig landschap. Het landschap symboliseert echter de gemoedstoestand van de man. Het is niet meer het idyllische landschap als voorheen. Het schilderij is toonaangevend voor de Duitse Romantiek in de 19de eeuw. Romantiek was per definitie een Duitse aangelegenheid. Begin 19de eeuw was Metternich aan de macht die het Habsburgse Rijk omvormde tot een politiestaat. Mensen trokken zich terug in besloten kring en er ontstond een hang naar de natuur waar men nog in alle vrijheid kon zijn. Kenmerkend bij die Romantiek is het lijden en een zeker doodsverlangen. Veel poëzie ging over het type ‘Wanderer’, een jongeling die zonder doel de natuur intrekt en zichzelf probeert te ontdekken of het onbereikbare probeert te bekomen. In de muziek is Schubert uiteraard toonaangevend met zijn liederen. ‘Winterreise’ is er één hoogtepunt van. Na een afgebroken relatie trekt de jongeling door een onherbergzaam winterlandschap en onderweg komen de gevoelens en de herinneringen boven. Uiteindelijk heeft hij maar één uitweg: de dood, dat in het laatste lied gesymboliseerd in een bedelaar met een draailier. ‘Wil jij mijn liederen spelen?’…Der Leiermann. Als je deze muziek begrijpt, begrijp je het schilderij.
De scène werd in de loop der tijden vaak geschilderd: de moorden op de Onschuldige kinderen. Het was dus een gekend thema waarmee Cogniet deelnam aan de expositie in Parijs in 1824. Hij zou dus zijn versie van het gebeuren weergeven.
In die tijd stonden historieschilderijen zeer in de belangstelling. Ik haalde in vorige artikels de werken van onder andere David aan. Eén aspect ontbrak veelal in historiestukken: emotie. En het is dit waarmee Cogniet met dit werk uitpakte. Er was een trend onder jonge kunstenaars die het een beetje gehad hadden met die historieschilderijen. Men wou gevoel weergeven (begin van de Romantiek). Cogniet schildert inderdaad de geschiedenis, maar laat de blik van de kijker eerst naar de angstige ogen kijken van de vrouw die zich verbergt. Pas daarna door rond te kijken, en met de titel weten we waarover het gaat. Het zwaartepunt lag dus op de blik van de vrouw. Het is door die wending van Cogniet dat sommige historieschilderijen in de toekomst meer 'menselijk' zullen worden weergegeven. En om het meesterschap van Cogniet aan te tonen: HIER zie je een closeup van haar blik. Nooit dergelijke angst gezien in een schilderij!
Hoewel de titel kwakzalver is, lijkt het eerder een scène op een dorpskermis (er hangt zelfs een affiche). Maar eigenlijk is het een moraliserende scène rond dwaasheid van mensen en dat vertier niet loont.
Een charlatan heeft zijn kraampje opgesteld en toont een wonderbaarlijk flesje. Omstaanders kijken verbaasd en luisteren aandachtig. Hoewel, niet allemaal...De verwijzingen: Beginnen we bij de dame rechts: met open mond luistert ze naar het spektakel. Het jongetje achter haar staat op het punt haar te beroven. Voor haar zit een dame die pannekoeken bakt, maar tussendoor verschoont ze de kleine. Een verwijzing dat 'het zaakje stinkt' van de charlatan.Net als de jongen die de vogel probeert te lokken. Zal de vogel zich 'laten vangen'?. Zelfde symboliek.
Ook de jager staat met open mond. Hij heeft een haas gevangen, maar nu laat hij zichzelf vangen. Achter hapt een meisje toe en wil haar ring inruilen voor een flesje. Haar man naast haar fluistert wellicht dat het beter is om het niet te doen. Vermoedelijk is het een gezin van de charlatan die aan het werk is: de vrouw bakt koeken en de dochter verkoopt ze, een zoontje speelt accordeon en een andere zoon probeert de beurzen te snijden. Het aapje is ook een deel vande attractie, maar staat hier symbool voor dwaasheid. Net als het hondje dat snuffelt..ruikt hij onraad? De boer met de kruiwagen is het toonbeeld hoe het wél moet. Hij is een voorbeeldig hardwerkend man die de charlatan voorbijgaat. En boven de charlatan door een raampje kijkt de schilder Gerrit Dou het gebeuren toe. Hij boert goed blijkbaar: de boom aan zijn huis is groen en in volle bloei, aan de overkant is het aan kale boom. Aan de hand van de stadspoort kon men de lokatie terugvinden: Leiden.
Dit is een typisch werk in 'troubadourstijl'. In de 19de eeuw was er een grote vraag naar historische schilderijen. Jacques Louis David, de leermeester van Ingres, was er wereldberoemd mee geworden. Vanaf 1850, na de revoluties in Europa van 1848, wou men terug de nationale gevoelens aanzwengelen. Dat was zo bij ons in het prille België, maar ook in Frankrijk dat na de nederlaag van Napoleon, volgde een restauratieperiode om een een soort nationale eenheid terug krijgen. Men ging dus terug oude helden vereren, waaronder deze Jeanne d'Arc. Hierbij werd soms wel een loopje met de waarheid genomen of moest je de voorstelling van de held van weleer met een grove korrel zout nemen. Die kunst die een loopje met de waarheid nam, noemde men 'style Troubadour'. Om maar aan te geven bij dit schilderij, want het is eigenlijk één groot propagandaschilderij. Ze wordt als heldin afgebeeld en niet meer op de brandstapel. Als je haar vaandel ziet, staan de 'fleur de lys' erop (Frans koningshuis) en katholieke taferelen: de twee pijlers die men voor ogen had voor een sterk Frankrijk: een katholiek koninkrijk. Ze wordt dan ook afgebeeld in de kathedraal van Reims bij de kroning van koning Karel VII. Het is met dit schilderij dat de mythe van Jeanne als heldin gevormd werd en waardoor, als je nu door Frankrijk rijdt, her en der standbeelden van Jeanne tegenkomt. Die zijn allen ontstaan in de tweede helft van de 19de eeuw. Nog terzijde: De titel van 'maagd van Orleans' is een oud gebruik. Veel steden hadden in de middeleeuwen een beschermvrouw en die noemde men de 'maagd van de stad', symbool voor zuiverheid en autonomie. In Gent wordt de maagd voorgesteld, zitten in een ommuurde hof (stadswal) met een leeuw. Het gevolg van dit propagandaschilderij was dat de brandstapel was vergeten, het feit dat ze veroordeeld is door de kerk en wordt ook verzwegen dat ze van geboorte afkomstig was van het Duitse Lotharingen. Voortaan is ze de heldin van Frankrijk, de nieuwe 'Marianne'. Frappant is wel dat toen reeds een nimbus rond haar hoofd werd geschilderd alsof ze een heilige was. Ze zal pas heilig verklaard worden in 1920. Ze moest het weten...ze keert haar om in haar graf. Maar zelfs dat kreeg ze niet van de kerk...
Dit werk is eerder een buitenbeentje in het genre van de Russische schilder. Zijn werk evalueerde van klassieke stijl naar romantische stijl en qua thema had hij veel mythologische scènes en romantische taferelen. Rond 1830 verminderde het type 'genretafereel' met onderliggende betekenis, naar een eerder romantische scène van het dagelijks leven zonder verdere verwijzingen. Dit werkje is een aquarel met een ietwat ironische ondertoon. Er is duidelijk zoveel op te biechten, dat een wachtende in slaap is gevallen. Nog over die biecht: In onze streken is de biecht overgewaaid van de Ierse monniken rond de 10de eeuw. (via hen kwam ook de haan op de toren). Biechten gebeurde aanvankelijk in openlucht, en nadien in kloosters. Later in de middeleeuwen is de plaats van het biechten verhuisd naar de kerk. Het is pas in de 17de eeuw dat biechtstoelen in de kerk verschenen (samen met de preekstoel). Dit was één van de vele nieuwigheden van het Concilie van Trente. Gedurende het liturgisch jaar was er één moment in het jaar dat MOEST gebiecht worden: met Pasen. Wie dan niet gebiecht had en in de loop van het jaar stierf, kon niet in gewijde grond begraven worden. Voor protestanten lag het anders: biechten doe je enkel tegenover God zelf.