Naar de inhoud

Teken en schildercursus fritske3

TEKEN EN SCHILDERTECHNIEKEN EERSTE DEEL VANAF 14/10/06
seniorennet.beseniorennet.be

FIG . 37 . - DEINING .

Fig . 37 .

Deining .
( bij  diep  water  dat 
tegen  de  rotsen  slaat ) .

ART . NR . 23 . - HET WATER .

Art . Nr . 23 .

                      Het   Water .

     Weerspiegeling  en  perspectief

                        Golven.

  Het  is  noodzakelijk  dat  wij  eerst  kennismaken  met  nieuwe  begrippen  van  de  perspectief  leer , om  je  het  verschijnsel  van  de  weerspiegeling  duidelijk  te  maken .  Wij  herhalen  dat  het  niet  de  bedoeling  is  om  je  zuivere  projectietekeningen  te  leren  maken , omdat  je  immers  naar  de  natuur  werkt .  Maar  het  is  nodig  dat  je  begrijpt  hoe  een  bepaalde  weerspiegeling  tot  stand  komt  en  dat  je  uw  tekening  kunt  controleren  door  middel  van  regels .  Het  spreekt  vanzelf  dat  wij  hier  alleen  de  weerspiegeling  in  een  rimpelloos  watervlak  op  het  oog  hebben  en  dat  dit  de  functie  heeft  van  een  spiegel .  De  weerspiegelde  voorstelling  wordt  in  het  algemeen  verzacht  in  zijn  kleurwaarden  en  verandert  van  kleur  in  het  weerspiegelend  watervlak .  De  lijnen , loodrecht  op  het  weerspiegelende  oppervlak  zetten  zich  voort  zonder  van  richting  te  veranderen .  Laten  we  ons  een  kubus  voorstellen  die  boven  het  water  uitsteekt , of  die , zoals  in  fig . 24  op  een  spiegel  geplaatst  is , wat  op  hetzelfde  neerkomt .  De  reflectie  in  de  spiegel  -  of  in  het  water  -  wordt  verkregen  door  de  verticale  lijnen  door  te  trekken  en  de  lengte  even  lang  te  maken  als  die  van  het  voorwerp  zelf  :  CA'  =  AC,  DB'  =  BD  enz.  Als  wij  nu  B'  met  A'  verbinden  en  wij  trekken  deze  lijn  A'B'  door  naar  de  horizon , zullen  we  tot  de  ontdekking  komen  dat  A, B,  hetzelfde  verdwijnpunt  heeft  als  AB  en  als  CD .  Hetzelfde  zien  wij  gebeuren  met  de  schaduwzijde  en  zijn  spiegelbeeld  in  het  water  ( of  in  de  spiegel ) .  Toch  is  de  weerspiegeling  practisch  nooit  gelijk  aan  het  gespiegelde  voorwerp , daar  dit  altijd  ondersteboven  wordt  weerkaatst .  Zo  zie  je  hier  bv.  niet  bovenzijde  van  de  kubus  weerspiegeld .  Men  zou  het  water  kunnen  vergelijken  met  een  oog  dat  de  dingen  van  onder  af  beziet  .  Laten  we  nu  eens  een  schuinstaand  voorwerp  bekijken  ( fig . 25 ) , zoals  boomstammen  dikwijls  zijn .  Wij  trekken  vanaf  de  basis  van  het  voorwerp , daar  waar  hij  uit  het  water  komt , horizontale  lijnen  die  overeen  komen  met  het oppervlak , CDN  voor  punt  D , DN'  voor  het  punt  G .  Wij  trekken  nu  vanuit  punt  A , B  en  F  verticale  lijnen .  Zij  snijden  de  horizontale  lijnen  en  geven  de  punten  A' , B'  en  F' .  Vandaar  uit  wordt  de  lengte  afgemeten  naar  beneden  toe .  Wij  krijgen  dan  de  punten  A" , B"  en  F" ,  die  resp.  verbonden  met  de  punten  C , D  en  G , ons  het  weerspiegelde  beeld  zichtbaar  maken .  Ook  hier  kan  men  het  vlak  AFFB  niet  in  het  spiegelbeeld  zien , maar  het  vlak  FBGD  is  veel  groter  geworden .  Het  verdwijnpunt  van  B"F"  is  hetzelfde  als  dat  van  AE , BF  en  DG .  Het  volgende  voorbeeld  is  een  rechthoekige  steen , die  horizontaal  uit  een  in  het  water  staande  muur  steekt .  De  weerspiegeling  toont  de  onderkant  die  wij  bij  de  steen  zelf  niet  kunnen  zien .  Het  verschil  tussen  de  verschijningsvorm  van  een  bepaald  onderwerp  en  zijn  spiegelbeeld  is  ook  heel  duidelijk  te  zien  bij  de  brug  ( fig . 26 ) .  De  binnenkant  van  iedere  boog  zien  we  precies  in  het  weerspiegelend  oppervlak .  Je  ziet  in  dezelfde  figuur  nog  de  weerspiegeling  van  een  toren  met  een  kegelvormig  dak ,  een  huis  met  een  schuin  dak  en  een  gebouw  met  een  pyramide - vormig  dak  ( fig . 27 ) .  In  heel  veel  gevallen  zullen  de  weerspiegelde  voorwerpen  niet  precies  aan  de  kant  van  het  water  staan , maar  meer  landinwaarts .  Deze  ( verwijderde  )  plaatsing  heeft  tot  gevolg  dat  een  gedeelte  van  hun  spiegelbeeld  verloren  gaat .  Hier  valt  het  gedeelte  weg  dat , gerekend  vanaf  de  voet  van  het  object , even  hoog  is  als  de  hoogte  van  het  terrein  tussen  die  voet  en  de  waterkant  ( zie  fig . 28 ) .  

  Het  paaltje  A  dat  direct  aan  het  water  staat ,  is  in  het  spiegelbeeld  volledig  zichtbaar .  Daarentegen  is  paaltje  B  geheel  onzichtbaar , omdat  de  hoogte  van  het  terrein  gelijk  is  aan  de  hoogte  van   het  paaltje  gerekend vanaf  de  basis  van  de  paal  loodrecht  naar  beneden .  Het  derde  paaltje  C  is  maar  gedeeltelijk  zichtbaar  door  zijn  afstand  tot  de  oever  .  Bij  het  bouwsteltje  D  en  de  kerktoren  kunnen  wij  om  deze  reden  hetzelfde  opmerken .  Het  water  geeft  een  landschap  een  heel  eigen  aantrekkelijkheid .  Het  verdubbelt  en  verlevendigt  door  zijn  weerspiegeling  en  door  de  beweging  die  het  aan  een  landschap  geeft .  

  Laten  we  de  verschillende  aspecten  van  het  water  eens  bestuderen .
  Rustig  water .  -  Fig . 29  toont  ons  een  eenvoudig  onderwerp  getekend  in  de  omgeving  van  Parijs .  Wij  geven  in  fig. 30  het   schema  van  de  perspectievische  constructie .  Het  is  natuurlijk  duidelijk  dat  je  bij  het  opzetten  van  uw  onderwerp  rekening  houdt , of  beter , je  laat  leiden  door  uw  kennis  van  de  perspectief .  Dit  is  een  zeer  belangrijk  werk  want  van  deze  enkele  lijnen  hangt  de  hele  opzet  van  uw  tekening  af .  Het  is  een  houtskooltekening  met  gewassen  tint .  De  zeer  krachtige  aanduiding  van  het  onderwerp  berust  op  het  principe :  "weglaten  van  de  oninteressante  détails " ;  Door  dit  goed  te  onthouden  zult  je  nog  veel  profijt  trekken  uit  dit  voorbeeld .  Het  onderwerp  is  hier  dus  rustig  water  zoals  men  bijvoorbeeld  ziet  vanaf  de  oever  van  een  rivier  op  een  mooie  zomermorgen .  Door  de  enkele  lichte  rimpelingen  van  het  water , vooral  op  de  voorgrond , onstaan  de  kronkelige  arabesken  van  de  weerkaatste  bomen  rechts .  Je  zult  ook  in  de  natuur  zien  dat  de  weerkaatsingen  schijnen  te  golven ,  uiteen  te  vallen  in  afzondelijke  strepen ,  naarmate  het  oog  dwaalt  vanaf  de  einder  naar  de  voorgrond .  Het  is  logisch , dat  op  de  achtergrond  de  golvende  beweging  sterk  afneemt :  hij  is  in  de  verte  niet  meer  te  onderscheiden , zoals  je  hier  ziet  op  het  derde  plan  van  onze  tekening .  Je  ziet  deze  effecten  uitsluitend  door  het  volledig  ontbreken  van  wind .  In  fig . 22  heeft  je  rustig  water  gezien , dat  echter  enkele  ogenblikken  later  door  het  onweer  sterk  in  beweging  gebracht  werd .  Voordat  dit  losbarste  heeft  de  tekenaar  nog  de  gelegenheid  gehad  de  weerspiegeling  in  het  water  vast  te  leggen . 
 
  "  Verstoord  "  rustig  water .  -  De  meeste  rivieren  zijn  te  vergelijken  met  wegen  -  stromend  natuurlijk  -  waarop  sleepboten  en  schuiten  het  verkeer  vormen .  Terwijl  eerst   het  oppervlak  van  het  rustige  water  een  spiegel  vormde  waarin  het  omringende  landschap  werd  teruggekaatst , splijt  nu  een  boot  de  spiegel , breekt  het  beeld , en  we  zien  nu  de  weerspiegelingen  een  wilde  dans  uitvoeren  om  tenslotte  te  verdwijnen  in  het  witte  schuim  van  de  golven  die  op  de  oever  slaan .  Het  is  interessant  om  het  verschil  te  zien  tussen  het  aanzien  van  het  kalme  water  en  dat  van  het  water , verstoord  door  het  varen  van  een  boot .  Deze  tegenstellingen  ziet  je  in  de  gewassen  tekening  van  fig . 31 .  Na  de  opzet  met  zacht  conté  ( 3 B )  heeft  de  tekenaar  met  zwarte  waterverf  de  tinten  ingewaasen .  De  toonwaarden  werden  hierdoor  zeer  vloeiend .  De  kleur  van  het  papier  is  gebruikt  voor  de  uitdrukking  van  enkele  lichte  wolken .  Daarna  zijn , wat  de  ver  verwijderde  onderdelen  van  het  landschap  betreft  en  de  bomen  langs  de  oever , zeer  lichte  kleurwaarden  aangegeven , hier  en  daar  ondersteund  door  een  wat  zwaarder  accent  om  de  bladermassa's  aan  te  geven .  Naarmate  zij  meer  naar  de  voorgrond  komen  winnen  deze accenten  aan   kracht .  Het  kalme  water  voor  de  sleepboot  is  tot  aan  de  aanduiding  van  de  scheiding  behandeld  zoals  in  de  voorgaande  tekening .  Daarna  gedraagt  het  water  zich  als  een  matte  spiegel .  Er  is  maar  één  zeer  heldere  kleurwaarde  te  zien , bijna  nog  helderder  dan  de  lucht .  Geheel  op  de  voorgrond , bij  de  begroeiing  van  de  oever , zien  wij  de  schaduw  van  een  boom , die  juist  buiten  het  gezichtsveld  valt .  Een  schaduw , die  de  onderkant  van  het  motief  even  onderstreept  en  daardoor  het  geheel  diepte  geeft .  Je  zult  zien  dat  deze  gewassen  tekening  bijna  een  suggestie  van  het  motief  is .  Het  is  dan  ook  niet  " het  détail "  dat  in  het  landschap  het  belangrijkste  is .  Wij  hopen  dat  dit  voorbeeld  je  daarvan  zal  overtuigen .  Als  men  bijvoorbeeld  alle  blaadjes  van  een  olijfboom  zorgvuldig  natekent , gaat  het  werk  hierdoor  niet  plotseling  een  zuidelijke  sfeer  ademen .  De  opbouw  van  het  terrein , de  grote  lijnen , het  volume  van  de  verschillende  onderdelen , de  massa's  de  kleurwaarden ,  juist  waargenomen   en  juist  weergegeven , zonder  omhaal , dat  is  voldoende  om  uw  tekening  " sprekend "  te  maken , maar...  daardoor  is  echter  de  opzet  en  uitvoering  er  niet  gemakkelijker  op  geworden .  Het  verstand  moet  de  keus  bepalen : men  moet  een  offer  kunnen  brengen .  Maar  daarop  hebben  wij  al  genoeg  nadruk  gelegd  in  onze  vorige  lessen . 

  Wild  stromend  water .  -  Dit  is  een  buitengewoon  interessant  onderwerp , maar  het  vereist , zoals  het  tekenen  van  alle  met  snelheid  en  kracht  voortbewegende  elmenten , eerst  een  geduldige  waarneming .  Deze  waarneming  stelt  je  in  staat  toch  vaste  bewegingssystemen , zoals  we  dit  zouden  kunnen  noemen , op  te  merken , die  zeer  veel  op  elkaar  zullen  lijken  en  die  geen  enkel  belangrijk  onderscheid  opleveren  wat  beteft  vorm , toonwaarde  en  kleur .  De  stroom  van  de  rivier  is  sterk  en  snel .  Verspreid  over  de   bedding  zien  wij  grotere  en  kleinere  rotsblokken ; vandaar  de  stroomversnellingen  en  het  grote  verval .
 
  Het  wassen  of  het  breken  van  het  water  verandert  hier  en  daar  het  uiterlijk .  In  het  midden  stroomt  het  water  zeer  snel  over  een  bedding  van  platte  stenen .  Op  de  voorgrond  is  plotseling  een  groot  verval .  Dit  effect  is  bereikt  door  de  zuivere  kleur  te  gebruiken , glad  voor  de  stroomversnellingen  op  het  tweede  plan  en  krachtiger  voor  de  val  op  de  voorgrond :  hier  wordt  de  penseelstreek  golvend , om  dan  uit  elkaar  te  spatten , het  wit  van  het  papier  gebruikend  om  het  spattende  water  weer  te  geven .  Daarna  glijdt  het  water  minder  onstuimig  voort , door  een  minder  diep  gedeelte  van  de  bedding .  Water  in  wilde  beweging  weerspiegelt  de  oevers  die  het  omzomen  of  waartegen  het  zich  breekt ,  echter  niet  meer .  Het  schuim , aan  de  ene , de  dofheid  aan  de  andere  kant , maken  er  slechts  een  lichtend  element  van , waarin  alleen  de  de  nuances  worden  aangegeven  door  de  verschillende  toonwaarden .  Het  onderwerp  is  na  een  schetsmatige  opzet  met  houtskool  uitgevoerd  als  pentekening  en  daarna  gewassen .  Enkele  snelle  pennehalen  dragen  bij  aan  de  uitdrukking  van  het  bewegende  water .  Door  de  grote  contrasten  laat  deze  tekening  je  het  verschil  zien  tussen  de  toonwaarden  van  rivier  en  andere  elementen  van  het  onderwerp .     

 

ART . NR . 23 . FIG . 33 . HET KANAAL TEKENING VAN RENEFER

Art . Nr . 23 .

Fig . 33 .  Het  Kanaal

Tekening  van  RENEFER . De  tekenaar  heeft  hier met  zeer eenvoudige  middelen de rust  en  klaarheid  van  het  water  tot uitdrukking  weten  te  brengen , hetgeen  ook  het  kenmerk  is  van  de  voorgaande  afbeeldingen .

ART . NR .22 . - DE LUCHT

Art . Nr . 22 .

                     De  Lucht .

   De  lucht  is  een  van  de  moeilijkste  onderdelen  van  het  landschap ;  vooral  wanneer  de  wind  zware  wolken  voortdrijft  en  deze  onophoudelijk ,  mede  door  de  belichting , van  vorm  doet  veranderen .  De  landschapstekenaar  moet  hier  rekening  mee  houden , als  hij  een  schets  wil  afmaken  die  op  een  bepaalde  tijd  van  de  dag  is  opgezet .  Hij  zal  ermee  door  moeten  gaan  op  hetzelfde  uur  en  met  hetzelfde  weer  waarin  het  begin  van  de  tekening  is  gemaakt .  Wij  zullen  thans  nauwkeuriger  wolken  en  luchten  bespreken , daar  deze  wel  de  moeilijkste  opgaven  vertegenwoordigen .

   De  wolkenlucht .  -  Een  dergelijke  weergave  verkrijgt  men  niet  alleen  door  de  wolken  hun  bepaalde  vorm  te  geven ; ook  de  plaatsing  ten  opzicht  van  elkaar  speelt  een  grote  rol .  Bekijkt  je  fig . 21 bis  maar  eens .  Je  ziet  een  eenvoudig  onderwerp  met  als  belangrijkste  element  de  lucht .  Het  is  een  zomermiddag  en  er  staat  een  lichte  westenwind .  Grote  wolken , zogenaamde  cumulus - wolken , drijven  met  hun  ronde  omvangrijke  grillige  vormen  door de  lucht .  Daartussen  zijn  hier  en  daar  strepen  blauwe  lucht  zichtbaar , waarvan  het  blauw  naar  de  horizon  toe  geleidelijk  afneemt .  Hiermee  rekening  houdend  kunt  je  de  lucht-be-wolkt  of  niet  -  laten  " leven " .  Het  is  nooit  een  verticaal  blauw  gordijn , integendeel , de  kleuren  veranderen  steeds :  eerst  van  een  diepblauw  naar  cobalt-blauw , overgaand  in  een  groenachtig  blauw , daarna  een  gelig  blauw  en  eindigend  in  een  licht  rose  getinte  okerkleur .  Wij  zullen  zien  dat  ook  de  wolken  zich  onderwerpen  aan  de  wetten  van  de  perspectief .  Het  zal  ons  misschien  helpen  als  wij  enkele  hulplijnen  trekken  die  naarmate  zij  de  horizon  naderen  dichter  bij  elkaar  komen , omdat  zij  daar  verder  van  het  oog  verwijderd  zijn .  Daarin  schetsen  wij  snel  de  vereenvoudigde  vormen  van  de  " wolkenmassa's "  ( zie  fug . 21 ) .  Wij  zeggen  met  opzet :  hun  vereenvoudigde  vorm .  Het  is  niet  nodig  precies  de  grillige  lijnen  van  het  wolken-silhouet  na  te  tekenen .  Je  kunt  volstaan  met  hun  volume  en  algemeen  karakter  aan  te  geven .  Als  dit  gebeurd  is  gaan  wij  ze  " modeleren "  met  de  schaduwen  die  zij  hebben  al  naar  gelang  hun  plaats  in  de  lucht :  hoe  verder  naar  de  horizon  ; hoe  zwakker  hun  schaduwen  zullen  ziin ; dat  spreekt  immers  vanzelf  ( fig. 21 bis ) .
  Wij  willen  hier  nadrukkelijk  vaststellen  dat  een  wolk , ondanks  de  lichtheid  van  zijn   " stof "  niet  zonder  tekening  is .  Natuurlijk , deze  is  zeer  beweeglijk  en  wij  moeten  dan  ook  meer  dan  ooit  op  de  visuele  herinnering  teruggrijpen , om  de  vereenvoudigde  vormen ,  zoals  hierboven  omschreven , te  kunnen  onthouden .  Een  lucht , welke  dan  ook ,  moet  altijd  soepel  en  plastisch  worden  weergeven , terwijl  de  tekenwijze  van  de  overige  ellementen  van  het  landschap  harder  en  krachtiger  kan  zijn .  Tenslotte  willen  wij  u  nog  waarschuwen  voor  een   veel  voorkomende  fout , de  lucht  als   geheel  te helder  te  maken .  Dit  vloeit  voort  uit  de  veel  voorkomende  vergissing  dat  men  helderheid  dikwijls  verwant  met  lichtheid .  Sommige  zomerluchten  bijvoorbeeld  zijn  van  een  kleurwaarde  die  de  warmte  suggereert  en  waarin  de  witte  wolken  stralen  met  een  kracht  van  een  door  de  zon   beschenen  wit  gepleisterde  muur .

  Onweerslucht ;  -  Het  landschap  van  fig . 22  is  uigevoerd  met  penseel  en  O.I. inkt  en  accenten  in  conté .  Hiermee  is  een  krachtig  effect  bereikt .  De  lucht  vertoont  grote  stapelwolken  als  voorboden  van  het  onweer .  Zij  bewegen  zich  in  een  zware , hete  atmosfeer .  De  zon , die  schuil  gaat  achter  één  van  de  wolken , geeft  het  landschap  een  gamma  van  sterke  kleurwaarden  die  gedeeltelijk  weerspiegeld  worden  in  het  water .  De  hevige  tegenstellingen  veroorzaken  een  sterke  contrastwerking  waardoor  het  onderwerp  zo  rijk  van  kleur  wordt .
  Na  een  snelle  eenvoudige  potloodschets  wordt  te  tekening  opgezet  met  het  penseel  en  een  flinke  hoeveelheid   O. I . inkt .  De  tekening  is  zwaar , vooral  wat  betreft  de  huizen , de  bomen  en  de  oever , waarin  zelf  bijna  vol  zwarte  partijen  te  zien  zijn .  Daarna  doet  het  conté  dienst  om  te  nuanceren  en  de  overgangen  te  vormen  tussen  het  licht  en  de zware  schaduwpartijen .   

  Avondlucht . -  Aan  het  einde  van  de  dag  kunnen  wij  verschillende  effecten  waarnemen , gevariéerd  al  naar  geland  de  windrichting .  Het  mooiste  zijn  stellig  de  wolken .  De  zon  veroorzaakt  tegen  de  ondergang  een  buitengewone  kleurenrijkdom  en  het  zijn  vooral  de  wolken  die  de  felste  en  meest  onwaarschijnlijke  kleuren  laten  zien .  Het  licht  weerspiegelt  hier , meer  dan  ooit , meest cotrasterende  kleurwaarden .  Wij  laten  je  in  fig . 23  een  eenvoudig  onderwerp  zien :  een  spoorweg  in  het  open  veld .  De  lucht  is  zwaar  van  regenwolken .  Het  is  zes  uur  s'avonds  in  het  begin  van  de  lente .  De  zon  omgeven  door  een  krans  van  helder  licht , is  te zien  door  een  gat  in  de  wolken , de  tekening  is  met  pen  gemaakt en  daarna  gewassen , waardoor  het  gewenste  effect  is  ontstaan .  De  lucht  is  eerst  geschilderd  door  het  opzetten  van  een  lichte  toonwaarde , waarbij  de plaats  van  het sterkste  licht  uitgespaard  werd .  Direct  daarna  komt  de  vormgeving  door  de  verschillende  toonwaarden , waarna  tenslotte  de  heuvels  op  de  achtergrond  en  het  terrein  aangebracht  zijn  in  zwakkere  tinten .  Enkele  krachtige  accenten  voltooiden  het  geheel .   

Meer van Teken en schildercursus fritske3

↑ Terug naar de berichten