Naar de inhoud

Teken en schildercursus fritske3

TEKEN EN SCHILDERTECHNIEKEN EERSTE DEEL VANAF 14/10/06
seniorennet.beseniorennet.be

FIG . 2 . - POTLOODSCHETS

Fig . 2 .

Dit  is  een  schets
( Wolffpotlood ) .

ART . NR . 37 . - FIG . 3 - GRAVURE VAN J . CALLOT .

Art . Nr . 37 .

Fig . 3 .

Muzikant  met  draailier ,
gravure  van  Jacques  Callot .
Een  bepaalde  vorm  van 
pentekenen  zou  weliswaar 
niet  met  een  dergelijke
gravure  verward  kunnen
worden , maar  toch  de
techniek  van  de  kopergravure
dicht  kunnen  benaderen .

ART . NR . 36 . - SLOTWOORD - DE INTERPRETATIE

Art . Nr . 36 .

                            SLOTWOORD

                           De  Interpretatie 

  Laten  wij  nog  even  ingaan  op  de  laatste  zin  van  het  vorige  hoofdstuk .  Wij  nemen  aan  dat  je  alle  problemen  heeft  weten  op  te  lossen  en  dat  je  de stof  volkomen  beheerst .  Alle  moeilijkheden  heeft  je  stuk  voor  stuk  overwonnen , je  weet  de  hoofdzaken  van  de  anatomie , je  kunt  de  onderdelen  van  het  menselijk  lichaam  verantwoord  weergeven  en  zelfs  met  de  verkortingen  heeft  je  geen  moeite  meer .  Ook  bent  je  in  staat  snel  en  juist  een  bepaalde  figuur  op  te  zetten  en  het  tekenen  naar  een  gipsbeeld  en  naar  levend  model  is  je  eveneens  vertrouwd .  Inderdaad , je  weet  veel  en  je  kunt  veel .  Je  kunt , laten  wij  zeggen  " het  instrument  bespelen " .  Maar  wat  gaat  je  er  op  spelen  ?
  Het  weten  van  alles  wat  wij  vooraf  geleerd  hebben  is  voor  ons  het  middel  en  niet  het  doel ;  het  is  als  bij  de  pianist  die  zijn  toonladders , vingeroefeningen  en  etudes  moet  beheersen .  Het  doel  is  het  geleerde  in  praktijk  brengen , te  scheppen , iets  uit  te  drukken  met  UW  gevoel  en  UW  visie , iets  wat  alleen  je  zo  ziet  en  aanvoelt ;  UW  opvatting  van  het  onderwerp  dus  ! 
  Het  zien  van  een  mooi  lichaam  maakt  indruk  op  u .  Maar  wat  is  het  vooral  dat  de  meeste  indruk  op  je  maakt  ?  Wat  bewondertje  het  meest  ?  Is  het  de  lijn , de  beweging , de  vorm , zijn  het  de  proporties  of  wordt  je  getrokken  door  het  licht  en  het  effect  ?  Voor  een  meesterwerk  zullen  deze  vragen  nooit  in  je  opkomen .  Het  werk  spreekt  voor  zichzelf ;  het  antwoord  is  al  gegeven .  Zo  zal  het  ook  met  u  gaan  ;  de  bezieling  van  een  werk  is  vooral  voor  het  geoefende  oog  van  uw  leraar  waarneembaar  vanaf  de  eerste  pogingen .  Je  zult  het  er  niet  met  opzet  in  kunnen  brengen , je  moet  zich  alleen  maar  laten  gaan .
  Hoe  wonderlijk  het  ook  lijkt :  het  valt  niet  altijd  mee , zich  te  laten  gaan .  Je  mag  nooit  vergeten , wat  je  geleerd  heeft , maar  je  moet  er  niet  meer  aan  denken .  Je  moet  het  geleerde  als  het  ware  onbewust  gaan  toepassen .  En  zorg  er  vooral  voor  dat  de  beschouwer  er  niet  aan  denkt .  Het  beheersen  van  de  wetenschap  en  de  techniek  zijn  inderdaad  voor  de  schilder , de  schrijver  en  de  musicus  onmisbaar .  Maar  het  hoogste  van  de  wetenschap  en  het  sublieme  van  de  kunst  moeten  uit  zichzelf  voorkomen .  Het  is  slechts  een  middel  en  geen  doel .  Je  heeft  de  letters  van  het  alfabet  geleerd ;  spelt  je  ieder  woord  onder  het  lezen  ?  De  dichter  heeft  zijn  orthografie , grammatica , syntaxis  en  prosodie  geleerd , maar  hij  loopt  er  niet  mee  te  koop .  Een  schilder  zou  zeggen , wat  op  een  schets  mooi  is , kan  op  een  schilderij  afstoten .  Veeleer :  zonder  deze  vrijwillige  weglating , stilzwijgende  terughouding  en  bescheidenheid  zijn  het  geen  schilderijen .

  Als  laatste  moeten  wij  je  dan  nog  de  interpretatie  van  het  naakt  verklaren .  Interpreteren  wil  zeggen  ( daarbij  steeds  denkend  aan  de  zojuist  vermelde  ingetogenheid ) de  natuur  op  een  haast  niet  waarneembare  manier  veranderen , bepaalde  trekken  die  ons  opvallen  en  aanspreken  versterken .  Het  betekent  ook , los  van  de  tekening , de  vrije  loop  laten  aan  onze  vrolijke  en  treurige , lachende  of  strenge , wilde  of  fleurige  stemming .  De  keuze  van  het  model  ( hoewel  men  niet  altijd  keuze  heeft ) ;  in  ieder  geval  de  houding , de  beweging , de  uitdrukking  en  de  belichting , dit  alles  zal  volgens  uw  smaak  gerangschikt  en  volgens  uw  zin  geregeld  worden .  Hetzelfde  geldt  voor  de  berekening  van  effect , relief , licht  en  schaduw  en  niet  te  vergeten  de  zo  belangrijke  achtergrond , die  lichter  en  donkerder  dan  de  huidskleur  moet  zijn  om  deze  tot  haar  volle  recht  te  laten  komen .  Dan  blijven  nog  de  gevarieerde  mogelijkheden  van  de  hantering  en  keuze  van  het  materiaal , de  manier , waarop  je  de  lijnen  neerzet  en  de  toonwaarden  aanbrengt , waardoor  men  evenals  bij  een  schrijver  van  " een  eigen  stijl "  kan  spreken .  Onder  alle  omstandigheden  moet  je  vrij  zijn , zonder  je  aan  welke  dwangregels  ook  te  onderwerpen .  Wanneer  men  je  heeft  aangeraden  het  licht  van  voren  op  het  model  te  laten  vallen  om  de  vormen  beter  te  kunnen  waarnemer , dan  was  dit  bedoeld  voor  de  allereerste  studies .  Naarmate  men  verder  komt  kan  men  gaan  veranderen  en  het  model  bij  schemering  of  dageraad , bij  tegenlicht  of  als  weerspiegeld  beeld  weergeven .  Met  het  oog  op  een  bevredigend  resultaat  is  alles  toegestaan ;  vanaf  het  gedurfde , zware , brutale  tot  het  zacht  getinde , blonde  en  tere . 

  Er bestaat  maar  één  wet :  eerlijkheid  !
Eén  enkel  doel :  iets  mededelen , iets  wat  van  uzelf  is , iets  persoonlijks  !

ENKELE KERNACHTIGE GEZEGDEN

             
              Enkele  kernachtige  gezegden

  Wij  hebben  voor  u  een  paar  gedachten , opmerkingen , gezegden  enz .  bijeengezocht , die  van  verschillende  kunstenaars  afkomstig  zijn .  Zij  zijn  toepasselijk  op  hegeen  in  deze  les  is  gezegd .  Beschouw  ze  als  een  prettige , onverwachte  toegift  en  wij  weten  zeker  dat  je  ze  met  genoegen  zult  lezen .

  Besef ,  tekenaar , dat  je  een  echte  vriend  hebt .  Hij  is  vrolijk  noch  geestig ; eerlijk  gezegd  is  zijn  wezen  ernstig , zijn  taal  streng  en  weinig  veranderlijk .  Hij  is  niet  modern , maar  hij  bedriegt  nooit  en  antwoordt  onmiddelijk  op  je  vragen .  Hij  zegt  je  de  waarheid  en  niets  dan  de  waarheid .  Vergeet  hem  dus  nooit , deze  vriend :  het  is  je  schietlood    ( Jacques  Schultz - Dal ) .

  In  tegenstelling  tot  wat  beginners  denken , ligt  de  grote  moeilijkheid  niet  in  het  op  de  juiste  wijze  tekenen  van  een  oog  bijvoorbeeld , maar  in  de  juiste  plaatsing  daarvan .  Bekijk  maar  eens  met  een  loupe  een  oog  van  Ingres .  Het  is  zonder  meer  goed , maar  niet  bewonderenswaardig .  Het  zit  alleen  tot  op  een  tiende  millimeter  naukeurig  op  de  juiste  plaats . 
( Jacques   Schultz -Dal ) .

  De  tekening  ontstaat  niet  door  de  lijnen ;  hij  onstaat  van  binnenuit  (  Ingres ) .

  De  spieren  zijn  mijn  vrienden , maar  ik  ben  hun  namen  vergeten   ( Ingres ) .

  Je  moet  het  been , heiligbeen  geheten , tekenen  omdat  het  mooi  is  ( uit  een  brief  van  Leonardo  da  Vinci  aan  een  leerlijng  ) .

  Cultuur  is  hetgeen  overblijft , wanneer  men  alles  heeft  vergeten .

  Er  is  een  leven  lang  analyse  nodig  om  tot  een  uur  synthese  te  komen  (  Fustel  de  Coulanges ) .

  Het  schone  in  de  kunst  is  te  verbergen  dat  het  kunst  is  ( Marmontel ) . 

FIG . 73 . - " DE LENTE " - TEKENING DOOR WATTEAU .

Fig . 73 .

"  De  Lente "

Tekening  door  Watteau .

De  stijl  van  de  voorgaande
tekening , waarin  de  gratie 
steunt  op  de  krachtige
uitvoering , is  ook  hier
duidelijk  te  zien .

ART . NR . 35 . a , - HET TEKENEN NAAR LEVEND MODEL

Art . Nr . 35 . a ,

         Het  tekenen  naar  levend  model

  Thans  komen  wij  tot  het  einddoel  van  deze  les .  Je  zult  moeten  toevoegen , dat  wij  je  op  een  nauwkeurige  en  volledige  wijze  hebben  voorbereid .  Vooral  in  de  vorige  les  bent  je  nog  eens  op  alle  hoofdzaken  attent  gemaakt .  Het  spreekt  vanzelf  dat  je  nu  uw  werk  vol  vertrouwen  kunt  beginnen .  De  moeilijkheden  heeft  je  ingezien , bestudeerd  en  overwonnen .  Je  zult  geen  nieuwe  tegenslagen  ondervinden .  Alleen  door  de  praktijk  zult  je  handigheid  en  routine  krijgen .  Niettemin  volgen  hier  nog  enkele  belangrijke  raadgevingen  en  waardevolle  aanbevelingen .

           De  verdeling  van  het  vlak 

  Het  levend  model  kan  en  zal  niet  de  onbeweeglijkheid  van  een  standbeeld  hebben .  Vooral  als  het  staande  poseert  kan  het  gebeuren , ( hetzij  door  vermoeidheid , hetzij  bij  het  weer  opnemen  van  de  houding  na  een  pauze )  dat  de  beweging  in  het  algemeen  is  veranderd  en  daarmee  ook  de  loodrechte  lijnen .  Zo  iets  gebeurt  zonder  dat  het  model  er  zich  van  bewust  is  en  ( wat  veel  erger  is )  zonder  dat  het  je  -  tenminste  gedurende  enige  tijd  -  opvalt .  Let  dus  op  de  in  het  begin  van  de  zitting  soms  iets  te  vlug  opgenomen  richtlijnen , doe  het  nog  eens  over  en  controleer  dan .  Hetzelfde  geldt voor  de  afmetingen .  Neem  er  weinig , maar  wees  er  zeker  van  dat  deze  ook  juist  zijn .  Als  zij  niet  meer  kloppen , kunt  je  er  van  op  aan , dat  er  iets  in  de  houding  veranderd  is .

                          De  belichting 

   Geef  tenminste  in  het  begin  van  de  studie  zoveel  mogelijk  licht  van  voren .  Wij  raden  je  dus  aan , eerder  met  de  rug  min  of  meer  naar  het  raam  te  gaan  zitten  dus  tussen  het  raam  en  uw  model , dat  daardoor  in  het  volle  licht  komt  te  staan  en  daardoor  op  zijn  best  " leesbaar  " is .  Vermijdt  in  het  begin  schemerlicht  of  halfdonker , tegenlicht  en  zelfs  licht  van  de  zijkant , waardoor  je  gevaar  loopt  zware  schaduwen  te  krijgen , want  het  is  ontzettend  moeilijk  in  een  schaduw  te  construeren  en  te  modelleren . 

                     De  grote  lijnen  

  Accentueer  krachtig , tenminste  zo  sterk  als  wij  dat  deden  op  de  studie  van  de  anatomische  voorstelling  ( fig . 52  en  53 ) .  Vergeet  niet , dat  de  eenvoud  het  effect  van  de  beweging  beter  doet  uitkomen .  Maak  het  dus  niet  ingewikkeld ;  dan  onstaat  er  ineens  een  vlugge  en  knappe  tekening .   

                           De  kleuren  

  Dat  is  iets  nieuw  voor  u .  Bij  de  studie  naar  de  antieken  heeft  alles  een  gelijkmatige  tint ;  maar  maak  van  uw  model  geen  gipsbeeld .  De  huid  van  een  levend  model  heeft  niet  overal  dezelfde  kleur  en  de  tint  is  verre  van  wit , vooral  in  het  gezicht , op  de  handen , en  ook  op  de  voeten .  Houdt  dus  goed  rekening  met  hetgeen  wij  in  de  les 
" Licht  en   Schaduw "  over  de  waarden  van  de  kleuren  hebben  gezegd .

  Tot  slot  nog  een  praktische  raadgeving :  weet  uw  model  de  juiste  plaats  te  geven . 

   1 )  Niet  te  dichtbij , want  de  kleinste  details  zouden  je  hinderen  en  afleiden ;  je  zou  geen  overzicht  over  de  proporties  hebben .  In  het  algemeen  neemt  men  als  goede  afstand  aan : driemaal  de  grootste  afmeting  van  het  model , hoe  het  ook  mag  zijn ;  voor  een  staande  persoon  dus  een  meter  of  vijf .  Dat  is , wat  onze  woonruimte  betreft , heel  wat .  Als  het  vertrek  waar  je  werkt  niet  groot  is , neem  dan  de  grootst  mogelijke  ruimte  tussen  u  en  het  model .

  2 )  Niet  te  laag , vanzelfsprekend  vooral  als  je  zelf  staande  werkt .  Meestal  poseert  in  de  ateliers  het  model  op  een  soort  beweegbaar  podium .  Bij  gebrek  aan  beter  kan  een  kist  dienst  doen .  Als  een  persoon  op  de  grond  staat  schijnen  zijn  benen  u  kort  toe , maar  hetzelfde  model  op  een  verhoging  heeft  mooie  lange  benen .          

            Het  tekenen  van  het  naakt 
                 met  behulp  van  foto's

    Niet  iedereen  is  in  de  gelegenheid  om  van  tijd  tot  tijd  studies  naar  levend  model  te  maken .  In  dit  geval  kunnen  goede  foto's  van  het  mannelijk  en  vrouwelijk  naakt  een  uikomst  zijn .
 
Je  dient  echter  wel  in  te  zien  dat  het  slechts  een  hulpmiddel  is , omdat  een  foto     het  echte  naakt  nimmer  zal  kunnen  vervangen .  Maar  ja , wij  moeten  nu  eenmaal  roeien  met  de  riemen  die  wij  hebben .  In  ieder  geval  kunt  je  wel  detailstudies  blijven  maken  naar  uw  eigen  spiegelbeeld . 
  Voor  het  geval  je  dus  uw  toevlucht  tot  foto's  moet  nemen , dient  je  wel  de  grootste  zorg  aan  de  keuze  hiervan  te  besteden .  Het  is  overbodig  je  er  op  attent  te  maken , dat  er  naast  de  werkelijk  kunstzinnige  foto's  er  ook  te  vinden  zijn  die  voor  heel  andere  doeleinden  gemaakt  zijn  en  waarvan  wij  de  opzet  hier  niet  nader  behoeven  toe  te  lichten .  Helaas  zijn  goede  foto's  van  gespierde  athleet  figuren  te  vinden .  De  functie  en  het  relief  van  de  spieren  zijn  hierop  prachtig  na  te  gaan  en  wij  raden  je  dan  ook  aan  dergelijke  foto's  goed  te  bestuderen  -  dit  gaat  gemakkelijker  wanneer  je  er  de  anatomische  atlas  bij  neemt  -  alvoren  een  potlood  op  papier  te  zetten . 
  Hoewel  het  een  vervanging  blijft , is  er  met  ernstige  studie  toch  veel  te  leren  van  goede  foto's  en  wanneer  je  de  kennis  die  je  met  deze  les  verworven  heeft  met  geduld  en  doorzettingsvermogen  gaat  toepassen , zult  je  stellig  uw  doel  bereiken .  Daarvan  zijn  wij  vast  overtuigd .




 

FIG . 61 . - SCHETS MET HULP - EN RICHTINGSLIJNEN

Fig . 61 , 62 , 63

Het  nader  bepalen  van 
de  hulp -  en  richtingslijnen  bij 
een  reeds  opgezette  schets .
Een  pentekening  welke  de 
serie  schetsen  van  Art . Nr . 33 . 
Fig . 22 , 23 , en  24  voltooit .
De  aanduiding  van  de  schaduw 
 partijen  is  ook  hier  met  opzet 
eenvoudig  gehouden  evenals 
bij  fig . 61 .
Lees  hierover  in  Art . Nr . 34 . a .

FIG . 62 . - SCHETS MET HULP EN RICHTINGSLIJNEN

Fig . 62 .

Schets  met  hulp  en  richtingslijnen .


Wij  willen  het  hier  nog  even 
hebben  over  de  pentekening 
die  door  velen  als  zeer 
lastig  gezien  wordt . 
Bedenk , dat  het  de  techniek 
is  welke  in  aanmerking  komt 
voor  hen  die  werken  als 
illustrateur  of  reclametekenaar .

FIG . 64 . - PENTEKENING DOOR SCHULTZ - DAL

Fig . 64 .

Pentekening  door 
Schultz - Dal .
Door  de  verantwoorde 
aanduiding  van  spiermassa's 
krijgt  men  een  zeer  duidelijk 
beeld  van  de  bouw  en  deze
  tekening  doet  stellig  niet 
onder  voor  het  spierbeeld 
van  HOUDON .  Het  modelé 
is  ook  hier  heel  eenvoudig 
gehouden .

FIG . 65 . - PRACHTIGE STUDIE VAN PRUDHON .

Fig . 65 .

Een  prachtige  studie 
van  PRUDHON .
Uitgevoerd  met  zwart 
krijt  en  hoogsels  met 
wit  op  getint  papier .
In  tegenstelling  met  het 
enigszins  hoekige  modelé 
van  het  mannelijk  naakt ,
zien  wij  dat  hierin  de  zachte
 overgangen  van  licht  en  donker 
een  voorname  rol  spelen .

( nadruk  verboden ) .

FIG . 66 . - STUDIE VAN EEN GRIJSAARD .

Fig . 66 .

Studie  van  een  grijsaard
( krijttekening  door 
SCHULTZ - DAL ) .
Met  betrekking  tot  fig . 65
gaat  het  hier  niet  om  het  spel 
van  spiermassa's  -  immers  bij 
deze  grijsaard  ook  minder  duidelijk  waarneembaar  -  doch  is  alle 
aandacht  gegeven  aan  de  benige 
uitsteeksels  van  het  geraamte .

FIG . 67 . - HET KINDERLICHAAM .

Fig . 67 .

Het  mollige  kinderlichaam 
is  door  dezelfde  tekenaar 
met  veel  gevoel  weergegeven .
Let  op  de  vloeiende  rondingen .

Meer van Teken en schildercursus fritske3

↑ Terug naar de berichten