Zaterdag 11 november 2006
ART . NR . 78 . - PRAKTIJK
Art . Nr . 78 .
Praktijk
Het Materiaal
Uw materiaal moet van uitstekende kwaliteit zijn : uw taak zal er door vergemakkelijkt worden en de resultaten beter .
Hier volgt een opsomming van hetgeen je dient te bezitten ( plaat I , fig . 1 ) :
1e . een opvouwbaar paletje , speciaal voor waterverf , van metaal dat van binnen wit geëmalleerd is . Een van de vleugels van dit palet ( dat men als een boek open maakt ) bevat een aantal vakjes bestemd voor het aanbrengen van verf ; de andere kant wordt voor het mengen gebruikt . Hij bevat gewoonlijk twee of drie uigeholde delen , bestemd voor de met water vermengde kleuroplossingen . ( Tenslotte is er een opening in uitgespaard , waardoor de linker duim steekt voor het vasthouden van het palet ) . Na gebruik moet men niet te lang wachten met schoonmaken want anders gaan op den duur de hoopjes verf zich bij het drogen aan de émail vasthechten en wanneer men dan de verf uit zijn vakjes wil verwijderen , riskeert men schilfertjes van het émail mee weg te schrapen .
Overigens is reinheid in ieder opzicht een voorschrift bij de aquarel , als men tenminste de frisheid behouden wil , die één van de charmes van deze techniek vormt .
2e . Soepele penselen van das - of marterhaar ; minstens drie . Deze moeten een voldoende omvang hebben om een behoorlijke hoeveelheid verf te kunnen opnemen , maar ook dienen zij een fijne scherpe punt te bezitten , in droge zowel als in natte staat . Op zijn dikste punt moet de omvang van de haren van de eerste penssel ong . 13 mm. zijn die van de tweede 9 à 10 mm. en die van de derde 6 à 7 mm. Voor grote oppervlakken kunt je natuurlijk ook een penseel kopen , die groter is dan de eerste en voor heel fijn werk een vijfde , die kleiner is dan de derde van bovengenoemde drie . Maar men zij hiermee voorzichtig , want kleine penselen kunnen tot gepeuter leiden en zijn in ons geval eigelijk alleen geschikt voor werk van zeer geringe afmetingen . Indien uw grotere penselen goed gepunt zijn , kunnen zij uitstekend dienst doen voor kleine onderdeeltjes .
Sommige kunstenaars gebruiken ook platte en ronde kwasten van de nrs. 6 en 7 ( eigenlijk bestemd voor olieverf ) voor de uitbeelding van bomen met kleine blaadjes , zoals olijfbomen , wilgen e.d. Vooral platte kwasten kunnen diensten bewijzen , zo schrijft de aquarellist GROSCLAUDE , om de stevigheid uit te drukken van voorgronden die steenachtig of met struikgewas voorzien zijn . Men dient echter te weten dat veel kunstenaars zich tevreden stellen met uitsluitend echte waterverfpenselen . Zo kan men bijvoorbeeld het geschitter van sommige gebladerte , de oneffenheden van muren en die van vlakken zeer goed weergeven door met de platte kant van het penseel luchtig over het papier heen te glijden . Daarvoor moet men dan bij voorkeur papier met een nogal grove korrel gebruiken , waarop men dan ook zijn keuze zal laten vallen , wanneer het onderwerp in kwestie daartoe , in zijn algemeenheid , aanleiding geeft .
Bezuinig in ieder geval niet op de kosten van uw penselen . Je zult daar overigens niets mee besparen , want je zoudt er toch moeten komen om uitstekend materiaal te kopen als gevolg van talrijke tegenslagen die het gebruik van middelmatige soorten met zich mee zou brengen . Het bosje haren van een droge en niet gegomde penseel moet een afgeronde oppervlakte bezitten , zonder onregelmatigheden . Na hem in het water gedoopt te hebben , moet hij niet alleen een fijne punt , maar ook een weinig uitgerekte vorm blijven behouden . De punt van een droge penseel moet zich snel van vorm herstellen , wanneer men hem verbuigt en wanneer hij nat is en men hem krachtig uitschudt , moet de punt niet in enkele andere uiteenvallen , niet een soort van vorkje worden , als hij zich weer opricht .
Men moet de penselen niet gedurende langere tijd in het water laten staan met de punt naar de bodem , want anders gaat deze een gebogen vorm aannemen , die ze onbruikbaar maakt , wanneer men de haren tenminste niet weer in de goede vorm herstelt . Om dit te bereiken moet men de penseel in kwestie in een nogal sterke oplossing van arabische gom in water drenken , waarna men met de vingers de goede vorm voorzichtig herstelt . Daarna laat men hem drogen met de punt omhoog . De volgende dag wordt de gom weer opgelost door de haren , die nu hard en strak geworden zijn , in zuiver water te plaatsen , waarna men , door de penseel heen en weer te schudden , de haren van elkaar losweekt .
In ieder geval is het noodzakelijk om de penselen na ieder gebruik met schoon water te wassen en hem dan , zoals reeds gezegd , met de punt omhoog in een of ander potje te zetten . Indien zij in lange tijd niet gebruikt zullen worden , mag men er wel aan denken dat zij een geliefde prooi zijn van motten .
Wanneer men er mee naar buiten trekt , is het nodig om de punten een bescheming te geven . Men doet hen dus in een kokertje , altijd met punten naar boven of op een klein plankje , waarop zij vastgehouden worden met rubber ringetjes ( elastiekjes) .
We moeten intussen nog vermelden dat martelharen penselen soepeler en elastischer zijn dan dasharen . Zij ondergaan minder snel vervormingen , maar zijn ook duurder .
3e . Papier . De hoedanigheid van deze
" ondergrond " is hier van het grootste belang , evenals zijn " korrel " .
In het begin zult je veel papier verknoeien ; het is daarom beter om wel goed maar niet te duur papier te gebruiken . Dit moet evenwel niet te dun zijn , want dan zou het sterk gaan bobbelen door de inwerking van vocht en niets is onaangenamer en gevaarlijker tijdens het werk ; dit bezwaar vermidert overigens naarmate het papier sterker wordt . Wanneer je voldoende ervaring hebt opgedaan , kunt je gaan werken op losse vellen van voldoende dikte , die dan minder kans lopen verspild te worden . Men kan dit ook in blokvorm verkrijgen . Je weet dat dit bestaat uit een stuk karton , waarop een aantal vellentjes gestapeld zijn , die langs de zijkanten vastgehouden worden door een band van gegomd papier of linnen . Wanneer een werkstuk voltooid is , glijdt men met een mes onder het beschilderde vel om het van het blok af te snijden . Zo 'n blok heeft voordelen vooral voor het buitenwerken . Onder omstandigheden kan men echter de voorkeur geven aan een los vel van de gewenste afmetingen om dit dan te gebruiken volgens het systeem , dat we beschreven hebben bij de gouache , hetgeen des te geschikter zal zijn aangezien aquarelpapier een behoorlijke dikte heeft . Men zal ook begrijpen dat , door op die wijze te werken , het papier al van een witte rand voorzien zal zijn , wanneer men het onder het raam vandaan haalt . Nu is het belang van zo'n witte rand zeer groot . FAGES zegt daarvan : " men weet dat in het clair-obscur van ieder werk een overheersende toon aanwezig dient te zijn , dat wil zeggen meer licht dan schaduw of omgekeerd . In het algemeen vindt men in aquarellen meer lichte dan donkere partijen en aangezien de kracht van deze laatste sterk afneemt onder het drogen , zullen zij zich zwakker voordoen dan die van het nagevolgde onderwerp , tenzij men de voorzorg genomen heeft om hen met opzet krachtiger te maken , hetgeen slechts door werkelijk bekwame kunstenaars zou kunnen geschieden . Deze bij aquarellen vrij algemeen voorkomende zwakte , kan verlicht worden door hen te omringen met witte marges , die , door de aldus onstane tegenstelling , de donkere partijen krachtiger doen schijnen " .
Om het papier met de goede kant naar boven te plaatsen , is het voldoende om het tegen het licht te houden en naar het watermerk van de fabrikant te kijken .
Kan men dit op normale wijze lezen , dan heeft men de goede kant voor zich . Het is dus wel raadzaam om een vel aan de achterkant van een groot kruis van potlood te voorzien , alvoren het in stukjes te snijden , zodat men ieder fragment gemakkelijk kan herkennen . Maar men kan natuurlijk ook de korrel van een nieuw vel , dat gewoonlijk aan beide zijden verschillend is , vergelijken met een monster van hetzelfde soort , dat van een merkteken voorzien is .
Wat betreft het merk en de soort van het papier , zijn de aquarellisten lange tijd verdeeld geweest . Volgens sommige heeft alleen het Engelse papier ( bijv . Whatman ) de goede hoedanigheden . Maar op het continent beschikt men tegenwoordig over uitstekende kwaliteiten en wij , voor ons gebruiken Franse halfkarton " Arches " van zuiver lompen , dat een fijne korrel heeft en 300 gr . per vierkante meter weegt .
Bij dikke soorten dringt de verf minder diep in het papier en , door aan de oppervlakte te blijven , blijft de kleur helderder. Maar voor uw eerste pogingen kunt je wel gebruik maken van het Canson aquarelpapier en van Hollandse papieren , die lichter zijn , in overeenstemming met wat we hierboven reeds zeiden .
Welk soort men ook neemt , het papier dient goed gelijmd te zijn om over elkaar geplaatste tonen te kunnen verdragen zonder overzadigd te raken . Zo niet , dan zal er een dons op het papier komen en de doorzichtigheid verloren gaan . Het is nuttig om de kwaliteit van het papier te controleren voor het gebruik , want het is hoogst onaangenaam om de verschijning van " putjes " te constateren na al met het werk begonnen te zijn . Daartoe is het voldoende om de achterkant vochtig te maken met een tint . Is het papier dun , dan kan men , door zijn doorzichtigheid , de puntjes gemakkelijk aan de voorzijde te zien krijgen . Bij dikkere soorten verschijnen aan de achterzijde meer of minder talrijke vlekjes .
Er bestaat ook papier dat op stevig karton geplakt is , waardoor het geen kans krijgt om te gaan bobbelen . We herhalen echter dat men het eerder aanbevolen systeem , n.l. een raamkatron kan volstaan . Daardoor zijn we in staat om het paier aan de achterzijde te bevochtigen , indien men althans op vochtig papier wil werken , op welke aangelegenheid we nader terug zullen komen .
De grootte van de korrel is van veel belang voor het werk en het uiteindelijke aspect van een aquarel hangt er voor een deel van af . De zeer grove korrel heeft slechts zin voor grote aquarellen en is niet geschikt voor het kleine formaat . Men kan het gebruiken om uitdrukking te geven aan de flikkering van tegen de lucht afstekend gebladerte , de ruwheid van muren en bepaalde terreinen enz. Maar indien men , vooral in de verte , bepaalde rechtlijnige onderdelen moet aanbrengen , dus gebouwen en een klokketoren bijvoorbeeld , zou men het papier ter plaatse met een afgerond voorwerp moeten platdrukken alvoren te schilderen en te tekenen om te voorkomen dat de rechte lijnen zouden gaan golven door de vervormingen die de oneffenheden in het papier veroorzaken .
De meer of mindere grofheid van de papierkorrel zal dus gekozen worden naar gelang het formaat , de aard van het onderwerp en ook de persoonlijke smaak . Men kan natuurlijk wel schilderen op absoluut glad papier , maar de tinten bezinken daarop niet zo goed als op korrelig papier . Op dat papier gaat iedere kleine holte in de oppervlakte een beetje verf vasthouden en als eenmaal het water verdampt is , zal de toon minder vlak en
" leeg " aandoen dan op volkomen glad papier .
Het moet ontraden worden om voor een echte aquarel ander dan wit papier te gebruiken . Papier dat geel geworden is door de tijd , of geel gemaakt in de fabriek , wijzigt , als gevolg van doorzichtigheid , de tonen , waarin blauw of rood verwerkt is . Wanneer op bepaalde plaatsen een gele toon gewenst is , dan is er niets eenvoudiger dan deze op wit papier aan te brengen , men blijft dan altijd de beschikking houden over puur wit , daar , waar hij onmisbaar is om een stralend coloriet te bereiken .
Praktijk
Het Materiaal
Uw materiaal moet van uitstekende kwaliteit zijn : uw taak zal er door vergemakkelijkt worden en de resultaten beter .
Hier volgt een opsomming van hetgeen je dient te bezitten ( plaat I , fig . 1 ) :
1e . een opvouwbaar paletje , speciaal voor waterverf , van metaal dat van binnen wit geëmalleerd is . Een van de vleugels van dit palet ( dat men als een boek open maakt ) bevat een aantal vakjes bestemd voor het aanbrengen van verf ; de andere kant wordt voor het mengen gebruikt . Hij bevat gewoonlijk twee of drie uigeholde delen , bestemd voor de met water vermengde kleuroplossingen . ( Tenslotte is er een opening in uitgespaard , waardoor de linker duim steekt voor het vasthouden van het palet ) . Na gebruik moet men niet te lang wachten met schoonmaken want anders gaan op den duur de hoopjes verf zich bij het drogen aan de émail vasthechten en wanneer men dan de verf uit zijn vakjes wil verwijderen , riskeert men schilfertjes van het émail mee weg te schrapen .
Overigens is reinheid in ieder opzicht een voorschrift bij de aquarel , als men tenminste de frisheid behouden wil , die één van de charmes van deze techniek vormt .
2e . Soepele penselen van das - of marterhaar ; minstens drie . Deze moeten een voldoende omvang hebben om een behoorlijke hoeveelheid verf te kunnen opnemen , maar ook dienen zij een fijne scherpe punt te bezitten , in droge zowel als in natte staat . Op zijn dikste punt moet de omvang van de haren van de eerste penssel ong . 13 mm. zijn die van de tweede 9 à 10 mm. en die van de derde 6 à 7 mm. Voor grote oppervlakken kunt je natuurlijk ook een penseel kopen , die groter is dan de eerste en voor heel fijn werk een vijfde , die kleiner is dan de derde van bovengenoemde drie . Maar men zij hiermee voorzichtig , want kleine penselen kunnen tot gepeuter leiden en zijn in ons geval eigelijk alleen geschikt voor werk van zeer geringe afmetingen . Indien uw grotere penselen goed gepunt zijn , kunnen zij uitstekend dienst doen voor kleine onderdeeltjes .
Sommige kunstenaars gebruiken ook platte en ronde kwasten van de nrs. 6 en 7 ( eigenlijk bestemd voor olieverf ) voor de uitbeelding van bomen met kleine blaadjes , zoals olijfbomen , wilgen e.d. Vooral platte kwasten kunnen diensten bewijzen , zo schrijft de aquarellist GROSCLAUDE , om de stevigheid uit te drukken van voorgronden die steenachtig of met struikgewas voorzien zijn . Men dient echter te weten dat veel kunstenaars zich tevreden stellen met uitsluitend echte waterverfpenselen . Zo kan men bijvoorbeeld het geschitter van sommige gebladerte , de oneffenheden van muren en die van vlakken zeer goed weergeven door met de platte kant van het penseel luchtig over het papier heen te glijden . Daarvoor moet men dan bij voorkeur papier met een nogal grove korrel gebruiken , waarop men dan ook zijn keuze zal laten vallen , wanneer het onderwerp in kwestie daartoe , in zijn algemeenheid , aanleiding geeft .
Bezuinig in ieder geval niet op de kosten van uw penselen . Je zult daar overigens niets mee besparen , want je zoudt er toch moeten komen om uitstekend materiaal te kopen als gevolg van talrijke tegenslagen die het gebruik van middelmatige soorten met zich mee zou brengen . Het bosje haren van een droge en niet gegomde penseel moet een afgeronde oppervlakte bezitten , zonder onregelmatigheden . Na hem in het water gedoopt te hebben , moet hij niet alleen een fijne punt , maar ook een weinig uitgerekte vorm blijven behouden . De punt van een droge penseel moet zich snel van vorm herstellen , wanneer men hem verbuigt en wanneer hij nat is en men hem krachtig uitschudt , moet de punt niet in enkele andere uiteenvallen , niet een soort van vorkje worden , als hij zich weer opricht .
Men moet de penselen niet gedurende langere tijd in het water laten staan met de punt naar de bodem , want anders gaat deze een gebogen vorm aannemen , die ze onbruikbaar maakt , wanneer men de haren tenminste niet weer in de goede vorm herstelt . Om dit te bereiken moet men de penseel in kwestie in een nogal sterke oplossing van arabische gom in water drenken , waarna men met de vingers de goede vorm voorzichtig herstelt . Daarna laat men hem drogen met de punt omhoog . De volgende dag wordt de gom weer opgelost door de haren , die nu hard en strak geworden zijn , in zuiver water te plaatsen , waarna men , door de penseel heen en weer te schudden , de haren van elkaar losweekt .
In ieder geval is het noodzakelijk om de penselen na ieder gebruik met schoon water te wassen en hem dan , zoals reeds gezegd , met de punt omhoog in een of ander potje te zetten . Indien zij in lange tijd niet gebruikt zullen worden , mag men er wel aan denken dat zij een geliefde prooi zijn van motten .
Wanneer men er mee naar buiten trekt , is het nodig om de punten een bescheming te geven . Men doet hen dus in een kokertje , altijd met punten naar boven of op een klein plankje , waarop zij vastgehouden worden met rubber ringetjes ( elastiekjes) .
We moeten intussen nog vermelden dat martelharen penselen soepeler en elastischer zijn dan dasharen . Zij ondergaan minder snel vervormingen , maar zijn ook duurder .
3e . Papier . De hoedanigheid van deze
" ondergrond " is hier van het grootste belang , evenals zijn " korrel " .
In het begin zult je veel papier verknoeien ; het is daarom beter om wel goed maar niet te duur papier te gebruiken . Dit moet evenwel niet te dun zijn , want dan zou het sterk gaan bobbelen door de inwerking van vocht en niets is onaangenamer en gevaarlijker tijdens het werk ; dit bezwaar vermidert overigens naarmate het papier sterker wordt . Wanneer je voldoende ervaring hebt opgedaan , kunt je gaan werken op losse vellen van voldoende dikte , die dan minder kans lopen verspild te worden . Men kan dit ook in blokvorm verkrijgen . Je weet dat dit bestaat uit een stuk karton , waarop een aantal vellentjes gestapeld zijn , die langs de zijkanten vastgehouden worden door een band van gegomd papier of linnen . Wanneer een werkstuk voltooid is , glijdt men met een mes onder het beschilderde vel om het van het blok af te snijden . Zo 'n blok heeft voordelen vooral voor het buitenwerken . Onder omstandigheden kan men echter de voorkeur geven aan een los vel van de gewenste afmetingen om dit dan te gebruiken volgens het systeem , dat we beschreven hebben bij de gouache , hetgeen des te geschikter zal zijn aangezien aquarelpapier een behoorlijke dikte heeft . Men zal ook begrijpen dat , door op die wijze te werken , het papier al van een witte rand voorzien zal zijn , wanneer men het onder het raam vandaan haalt . Nu is het belang van zo'n witte rand zeer groot . FAGES zegt daarvan : " men weet dat in het clair-obscur van ieder werk een overheersende toon aanwezig dient te zijn , dat wil zeggen meer licht dan schaduw of omgekeerd . In het algemeen vindt men in aquarellen meer lichte dan donkere partijen en aangezien de kracht van deze laatste sterk afneemt onder het drogen , zullen zij zich zwakker voordoen dan die van het nagevolgde onderwerp , tenzij men de voorzorg genomen heeft om hen met opzet krachtiger te maken , hetgeen slechts door werkelijk bekwame kunstenaars zou kunnen geschieden . Deze bij aquarellen vrij algemeen voorkomende zwakte , kan verlicht worden door hen te omringen met witte marges , die , door de aldus onstane tegenstelling , de donkere partijen krachtiger doen schijnen " .
Om het papier met de goede kant naar boven te plaatsen , is het voldoende om het tegen het licht te houden en naar het watermerk van de fabrikant te kijken .
Kan men dit op normale wijze lezen , dan heeft men de goede kant voor zich . Het is dus wel raadzaam om een vel aan de achterkant van een groot kruis van potlood te voorzien , alvoren het in stukjes te snijden , zodat men ieder fragment gemakkelijk kan herkennen . Maar men kan natuurlijk ook de korrel van een nieuw vel , dat gewoonlijk aan beide zijden verschillend is , vergelijken met een monster van hetzelfde soort , dat van een merkteken voorzien is .
Wat betreft het merk en de soort van het papier , zijn de aquarellisten lange tijd verdeeld geweest . Volgens sommige heeft alleen het Engelse papier ( bijv . Whatman ) de goede hoedanigheden . Maar op het continent beschikt men tegenwoordig over uitstekende kwaliteiten en wij , voor ons gebruiken Franse halfkarton " Arches " van zuiver lompen , dat een fijne korrel heeft en 300 gr . per vierkante meter weegt .
Bij dikke soorten dringt de verf minder diep in het papier en , door aan de oppervlakte te blijven , blijft de kleur helderder. Maar voor uw eerste pogingen kunt je wel gebruik maken van het Canson aquarelpapier en van Hollandse papieren , die lichter zijn , in overeenstemming met wat we hierboven reeds zeiden .
Welk soort men ook neemt , het papier dient goed gelijmd te zijn om over elkaar geplaatste tonen te kunnen verdragen zonder overzadigd te raken . Zo niet , dan zal er een dons op het papier komen en de doorzichtigheid verloren gaan . Het is nuttig om de kwaliteit van het papier te controleren voor het gebruik , want het is hoogst onaangenaam om de verschijning van " putjes " te constateren na al met het werk begonnen te zijn . Daartoe is het voldoende om de achterkant vochtig te maken met een tint . Is het papier dun , dan kan men , door zijn doorzichtigheid , de puntjes gemakkelijk aan de voorzijde te zien krijgen . Bij dikkere soorten verschijnen aan de achterzijde meer of minder talrijke vlekjes .
Er bestaat ook papier dat op stevig karton geplakt is , waardoor het geen kans krijgt om te gaan bobbelen . We herhalen echter dat men het eerder aanbevolen systeem , n.l. een raamkatron kan volstaan . Daardoor zijn we in staat om het paier aan de achterzijde te bevochtigen , indien men althans op vochtig papier wil werken , op welke aangelegenheid we nader terug zullen komen .
De grootte van de korrel is van veel belang voor het werk en het uiteindelijke aspect van een aquarel hangt er voor een deel van af . De zeer grove korrel heeft slechts zin voor grote aquarellen en is niet geschikt voor het kleine formaat . Men kan het gebruiken om uitdrukking te geven aan de flikkering van tegen de lucht afstekend gebladerte , de ruwheid van muren en bepaalde terreinen enz. Maar indien men , vooral in de verte , bepaalde rechtlijnige onderdelen moet aanbrengen , dus gebouwen en een klokketoren bijvoorbeeld , zou men het papier ter plaatse met een afgerond voorwerp moeten platdrukken alvoren te schilderen en te tekenen om te voorkomen dat de rechte lijnen zouden gaan golven door de vervormingen die de oneffenheden in het papier veroorzaken .
De meer of mindere grofheid van de papierkorrel zal dus gekozen worden naar gelang het formaat , de aard van het onderwerp en ook de persoonlijke smaak . Men kan natuurlijk wel schilderen op absoluut glad papier , maar de tinten bezinken daarop niet zo goed als op korrelig papier . Op dat papier gaat iedere kleine holte in de oppervlakte een beetje verf vasthouden en als eenmaal het water verdampt is , zal de toon minder vlak en
" leeg " aandoen dan op volkomen glad papier .
Het moet ontraden worden om voor een echte aquarel ander dan wit papier te gebruiken . Papier dat geel geworden is door de tijd , of geel gemaakt in de fabriek , wijzigt , als gevolg van doorzichtigheid , de tonen , waarin blauw of rood verwerkt is . Wanneer op bepaalde plaatsen een gele toon gewenst is , dan is er niets eenvoudiger dan deze op wit papier aan te brengen , men blijft dan altijd de beschikking houden over puur wit , daar , waar hij onmisbaar is om een stralend coloriet te bereiken .
