Leuven in scène

rode papavers

doen hun intrede in de tuin

koninginnenkronen

van overvloed

een zomer niet meer te temmen

 

zon op mijn huid

de koude dagen van winter

vergeten

 

in de kwetsbaarheid

van verlies gaan staan

openheid

op de medetonen

van geluk en pijn

vreugde en waanzin

 

een lied zet aan in de ruimte

neemt me mee

alsof grenzen voorbij

 

naar een woord

dat uitspreekt als liefde

graag zien in mensentaal

 

mijn zoon

de voorbije

leeft in mij

 

en door hem heen

de andere kinderen

en zovele anderen

die ik noem bij naam

 

sterker dan de dood

is het rood van papavers

 

Rond het drama van Sierre is er nu stilte gekomen. Maar de lege plaatsen thuis blijven het bewustzijn van wie achterblijft teisteren.  Je kan niet anders dan verder gaan met het leven. Je ontdekt dat je blijft verder ademen, boodschappen doet, terug naar het werk gaat: het dagelijkse leven herneemt zich. En dat is goed. Het gemis gaat echter niet voorbij, wordt vaak erger naarmate de maanden hun voortgang vinden. Niets is nog als voorheen. Op elke moment rust het bewustzijn van dit door te moeten zonder de geliefde. Je bent dapper, bijt je tanden stuk op dagen die niet door te komen zijn. Je sleurt je door de tijd heen tafel dekkend, een kind troostend, koffie drinkend met een vriendin … blij dat het weer avond is, weer een dag die voorbij is.

 

Voor alle mensen die rouwen schilderde ik deze papavers. Papavers zijn symbool van de kwetsbaarheid van het leven. Zoals in het gedicht dat sinds WOI wereldwijd bekend is: In Flanders Fields, het eerste deel

 

Ik neem volgende tekst over uit Wikipedia:

In Flanders Fields is een gedicht van de Canadese militaire arts en dichter John McCrae (30 november 1872 – 28 januari 1918). De definitieve versie schreef hij op 8 december 1915.

McCrae stierf toen hij nog tijdens de oorlog in een veldhospitaal werkte, aan longontsteking en hersenvliesontsteking. Hij werd 45 jaar oud.

In Flanders fields (luitenant-kolonel John McCrae, 1872-1918)

In Flanders fields the poppies blow

Between the crosses, row on row

That mark our place; and in the sky

The larks, still bravely singing, fly

 

Scarce heard amid the guns below.

We are the dead. Short days ago

We lived, felt dawn, saw sunset glow

Loved, and were loved, and now we lie

 

In Flanders fields.

Take up our quarrel with the foe:

To you from failing hands we throw

The torch; be yours to hold it high.

If ye break faith with us who die

We shall not sleep, though poppies grow

In Flanders fields.

De rol van de poppies

Wat is de rol van de klaprozen (poppies)? Klaprozen bloeien als andere planten in de buurt dood zijn. Klaprozenzaden kunnen jarenlang op de grond liggen en pas beginnen te groeien als de nabije planten en struiken weg zijn, bijvoorbeeld als de grond werd omgewoeld en vervuild. De meeste klaprozen zijn altijd waar te nemen op plekken waar slooppuin in de grond ligt. De klaproos is namelijk een pionierplant.

Natuurlijk was de grond rond de loopgraven in de Eerste Wereldoorlog grondig 'omgespit' en besmet door de gevechten en bombardementen. McCrae moet dan ook honderden klaprozen hebben zien bloeien toen hij in 1915 het gedicht schreef.

Maar de klaproos heeft nog een andere betekenis in In Flanders fields. Sommige klaprozen, die gerekend worden tot de papavers, worden gebruikt om opium en morfine van te maken; morfine is een sterk verdovend middel dat vaak werd gebruikt om de pijn van gewonde soldaten te stillen - soms voor eeuwig. De laatste verzen We shall not sleep, though poppies grow / In Flanders fields duiden op de verdovende werking van morfine.

Daarbij is de aanblik van de bloem vervuld van symboliek: niet alleen zijn de blaadjes rood als het bloed van de gevallenen, en is het binnenste zwart, kleur van rouw, in het hart van de bloem is ook een kruisvorm te zien, christelijk symbool van lijden en verlossing bij uitstek.

Karel vertaalde dit gedicht:

 

In Vlaandrens akkers

waaien de klaprozen

rij na rij, tussen de kruisen,

die onze rustplaats wijzen.

In de lucht vliegen de leeuweriken,

almaar dapper zingend,

nauwelijks te horen onder het kanongebulder

hier beneden.

 

Die doden, dat zijn wij.

Enkele dagen geleden nog

leefden we, voelden de dag ontluiken,

zagen de gloed van de ondergaande zon,

wij hadden lief, men had ons lief.

Nu liggen wij hier

in Vlaandrens akkers.

 

Neem nu onze strijd met de vijand op.

Naar jullie werpen we met onze krachteloze handen

de fakkel die jullie hoog moeten houden.

En als jullie het vertrouwen beschamen van ons, de doden,

dan zullen wij niet rusten zolang er klaprozen groeien

In Vlaandrens akkers.

 

De poppy is in vele geallieerde landen het officiële symbool van Remembrance Day, Wapenstilstandsdag op 11 november. De bloemen die we rond die tijd zien op BBC in alle knoopsgaten en in kransen zijn natuurlijk papieren kunstbloemen.

 

Een paar dagen terug dacht ik somber: de winter wil maar niet overgaan. Maar dan komt de zon en plots is het zomer. Onze tuin ligt er prachtig bij alsof ik nu pas ontdek hoe alles mooi groen staat met daartussen een overvloed van bloemen, aangeplant of wildgroei.

 

Ook Karel geniet van de tuin, zo zelfs, dat hij er een blog over schreef. Maar Karel zou Karel niet zijn als er ergens geen dubbele bodem verscheen. Vervang het woord ‘duif’ door dolende, of vluchteling … of gelijk wie die hier komt aanwaaien; klik hier: https://blog.seniorennet.be/kareldhuyvetters/archief.php?ID=1163856

 

De blauwe regen is aan zijn laatste bloemendagen toe. Maar wellicht ontstaan dan zaaddozen die als een soort snijbonen verrassen. Niet elke blauwe regen zal deze voortplantingsdrift vertonen. Het nadeel is dat die blauwe regen zich dan uitzaait en je kan niet overal de spontaan groeiende flora de eigen weg laten gaan. Maar nu

 

vlinders

nemen een vlucht

tussen lucht en bloemen

dansend

op hun innerlijk lied

 

hun speelsheid

hangt aan duizenden draden

van kleur en zon

laat kinderen lachen

jongeren dromen

en ik

een oudere

haak even vast

aan roekeloosheid van leven

Toen het Joegoslavië-tribunaal een paar dagen het nieuws haalde met een wederoptreden van Radovan Karadzic, zag ik toevallig in een tweedehandswinkel het boek liggen van Drik Draulans: ‘Welkom in de hel’. Ik lees het ‘tussendoor’. Het is me emotioneel onmogelijk, hoewel het zeer goed geschreven is of juist daardoor, dit boek in één ruk uit te lezen.

 

Dirk Draulans was ter plaatse toen de stad Sarajevo door toedoen van de Serviërs onder leiding van Radovan Kradzic, tot puin werd geschoten. De voornaamste slachtoffers zijn niet de zogenaamde helden die sterven voor een of ander ideaal, maar de burgers, de ongewapende kwetsbare mensen zonder verweer, die ineens hun leven zien ten onder gaan, geliefden moeten begraven of gewoon voor altijd verminkt verder moeten. Hoe komen kinderen zo’n oorlog door?

 

We kregen dit nieuws bijna dagelijks op tv. Er werd naar een politieke oplossing gezocht. Werkelijk? Of speelden er zoveel andere belangen mee, dat men niet radicaal voor de concrete mensen in uiterste nood kon kiezen. Voor ons was het nieuws van voorbijgaande aard. Ergens is er altijd wel een of andere oorlog te verslaan door de journalisten. Nu in Syrië waar ook geen einde komt aan de (burger)oorlog omdat de landen met vetorecht in de Veiligheidsraad weigeren hun wapenprofijt opzij te zetten ten voordele van de concrete burgers. Wij volgen het allemaal van dichtbij, de neus op het scherm en de nieuwslezer is zo fijngevoelig te verwittigen als de beelden wat schokkend zijn.

 

En wat ik niet begrijp: Radovan Karadzic was psychiater, zijn beroep (als het al geen roeping is) was zorg dragen om mensen. En toch liet hij doelbewust mensen de dood in jagen. Hoe kon hij dat aanvaarden? Was zijn nationaal fanatisme zo sterk dat alleen het ‘eigen volk’ mensen waren? Toen ze hem arresteerden zag hij er uit als een verlate hippie … hoe schijn bedriegt.

 

Na WOI en II heeft men zo vaak gezegd: dit nooit meer. Het zijn woorden in de wind. Ze dragen niet verder dan stemafstand, waarna ze worden ondergespit om plaats te maken voor bv. de Olympische spelen.

 

Is niet elke oorlog een vorm van misdaad tegen mensen?

 

 

Welkom in de Hel – Dirk Draulans

Oorlogsverhalen uit Sarajevo en Bosnië

Roularta Books

ISBN 905466 060 0

Vandaag geen gezeur. De zon is sinds vanmiddag van de partij. De blauwe regen bloeit dat het een plezier is. Plots valt me het liedje te binnen van Jan De wilde: Daar is de lente, daar is de zon. Het wil niet meer weg gaan. Voor de huidige studentengeneratie wellicht een onbekende maar in onze tijd (weet je, die goede ouwe tijd … wellicht omdat we toen jong en de dagen plukten zoals ze kwamen ) een man die poëzie in het Vlaamse lied bracht. Om dat te ondersteunen hier de tekst, maar beter is het te beluisteren: even googelen en aanklikken op youtube. Wel opletten dat je niet meteen de meubels omver danst.

Daar is de lente, daar is de zon!
Bijna, maar ik denk dat ze weldra zal komen
De fallus impudicus staat al in bloei
en de blaadjes krijgen boooomen!

Mijn vrouw en mijn kat zijn allebei krols
het valt me moeilijk ze rustig te houden
Ik zal binnenkort weer een heleboel
nestjes moeten booooouwen, want:

Daar is de lente, daar is de zon!
Bijna, maar ik denk dat ze weldra zal komen
De fallus impudicus staat al in bloei
en de blaadjes krijgen boooomen!

De bloembollen barsten open met een knal
en de meisjes ontbloten hun kuiten
De bouwvakkers hebben na een nare tijd
weer iets om naar te fluuuuiten, want:

Daar is de lente, daar is de zon!
Bijna, maar ik denk dat ze weldra zal komen
De fallus impudicus staat al in bloei
en de blaadjes krijgen boooomen!

 

Gisteren begon het lekkere weer. In de academie kreeg iedereen weer energie om die laatste weken met blij gemoed door te komen. Blijkbaar had iedereen het begrepen op hard doorwerken en tijdens de pauze zochten we het gazon op: hoe de zon de mensen verandert.

 

Deze voormiddag ben ik weer druk aan de slag gegaan. Genietend van het licht, de warmte, het blije gevoel van ‘eindelijk’ komt het goede weer er aan. ‘k Ben best tevreden met het resultaat. Sinds een paar weken ben ik aan het experimenteren met ‘krassen op papier’. Je neemt papier van 300 mg, spant het volgens de regels van de ambachtelijkheid goed op, zodat het strak gespannen is bij het drogen (ik vind het bijna ontroerend te zien hoe papier ‘leeft’) daarna ruk je aan met verfborstel en acrylverf en zorg je voor een donkere laag op het witte papier. Wanneer je er daarna in krast verdwijnt de donkere laag en wordt de witte onderlaag zichtbaar. Afhankelijk van het soort mes(je) en de wijze van kerven krijg je een typisch resultaat. Gisteren dan even naar de winkel waar ze tekenbenodigdheden verkopen, o.a. op zoek naar etsnaalden. Natuurlijk wou ik die vandaag uitproberen … het belooft een boeiende zomervakantie te worden.

 

Deze namiddag doken Karel en ik de tuin in: er diende dringend nog wat opgeruimd te worden. Door het samen aan te pakken vermijd je uitstel. Nu kan de tuin er weer tegen voor een paar weken. Laat de warme dagen maar komen … ik zal er in elk geval van genieten.

 

 

 

ze kijkt me aan

met trage ogen van bevragen

ze glimlacht

omhelst me

 

ik zie me

in haar ogen

oud worden

 

de tijd is alom aanwezig

ook in mijn huid

 

we weten het beiden
willen de dagen niet tellen

die ons nog resten

samen

die zij alleen zal moeten gaan

tot ze ook ogen ontmoet

die bevragen

 

we maken toekomst kenbaar

ontvluchten het weten

van ooit het einde

ik glimlach

spreek woorden van omarmen

 

ik leef

Omdat de eindejaarstentoonstelling in de Werchterse academie doorgaat op 16 en 17 juni omwille van Rock-Werchter (daarna wordt het dorp potdicht afgesloten en kan de academie niet meer bereikt worden tenzij met speciale toelating) begint eind mei reeds de opruim van het gebouw, het poetsen en verven van de muren en de opbouw van de tentoonstelling. Het is wel een hele karwei, maar als je dat samen doet, is het ook een leuke bedoening.

 

Maar van de twee rustige weken die nog resten wil ik optimaal gebruik maken. Ik heb het gevoel dat het jaar veel te vlug is voorbijgegaan. Ik heb nog zin om te schilderen, thema’s en technieken uit te proberen. Het weer zit niet mee. Het licht is zo donker … en dat roept meer winterse visioenen op.

 

Na de zesdelige serie over het vrouwelijke bewustzijn wil ik wat rustiger vaarwater verkennen. Met het busdrama van Sierre in het achterhoofd ontwerp ik twee grote doeken. Beide doeken drukken op abstracte manier de treurnis om de jonge levens uit. Het is voor mij een soort afsluiten van dat intense medeleven.

 

Een serie van drie die ook naar dat gegeven verwijst verknoei ik op beschamende wijze. De drukte van de voorbije weken verbreekt mijn concentratie. Ik heb het gevoel aan te modderen. Ik zal het nog eenmaal proberen en als het me dan niet lukt: alles in een blauw-grijs overschilderen zodat ik na het drogen opnieuw met een nieuw thema aan de slag kan gaan.

 

Ondertussen krijgen we de planning mee van de ‘speciale’ dagen. Die dagen houden in: selecteren van de werken voor de expositie, dagen van opruimen en poetsen, dan weer dagen om werken op te hangen en ten slotte: afspraak voor het eindejaarsfeestje.

 

En hopelijk wordt het warm en droog. Ik wil bij ons thuis een tent opzetten om buiten te kunnen werken. Daarvoor heb ik een partytent van 6 op 3 gekocht. De tent was een reclamelokker, dus die viel best mee. Meer dan ruimte genoeg om mij te installeren met wat grotere doeken. Waarom dan nog op reis, ik vind alles wat mijn hart verlangt in de achtertuin.

 

Maar de dagen verstrijken … en als er al eens zon is, blijft ze niet zo lang. De straalstroom zou daar voor iets tussen zitten. Dus blijf ik maar achter mijn tekentafel mijn best doen. De dagen vliegen. Ook Karel heeft het zo druk. Gelukkig hebben we een datum vastgelegd dat we naar zee trekken. Eerst wat wandelen, dan iets eten en daarna naar het museum voor moderne kunsten in Oostende. Daar zou iets met boeiende collages te zien zijn

Na de drukte van het opbouwen en afbreken van tentoonstellingen, krijgt het leven weer zijn normale ritme … hoewel.

 

Twee kleinkinderen hadden nogal dringend opvang nodig … en of het kon bij oma Lut. Normaal ging ik modeltekenen in de namiddag, maar natuurlijk krijgen ze voorrang. De periode dat je mag en kan voor kleinkinderen zorgen gaat zo vlug voorbij. Ik wil er een verwendag van maken, daar dienen oma’s immers voor of niet?

 

Op aanvraag wordt er eerst getekend … op echt tekenpapier. Muisstil is het. Ik kan zelf ondertussen een tekening afwerken. Ze werken beiden heel geconcentreerd, zonder een woord te zeggen. Dan moet de kleinste dringend wat buitenlucht hebben. Onze tuin is voor hen wel boeiend: in de vijver vissen en bij de buren kippen en een klein varkentje. Dan nog sparappels die je zo maar kan oprapen en weggooien.

 

Daar we nog brood moeten aankopen, Karel heeft gisteren geen tijd gehad om te bakken, moeten we er even op uit. Ik zorg dat ik na de bakker, bij het SPIT terecht kom. Ze krijgen elk 2 euro en mogen kopen wat ze willen. Het speelgoed lijkt hen niet zo aan te trekken en ik zie ze verdwijnen naar de stripverhalen. De jongste heeft zijn strips vlug gevonden: twee in totaal. De oudste kan niet zo vlug besluiten, ze wil nog wat zoeken. Zelf vind ik twee boeken die me aanspreken en ondertussen zijn ook de laatste strips gevonden. Nu moeten ze gaan betalen. Ik neem wat afstand en zie hoe de man aan de kassa plezier heeft als hij de kinderen een voor een bedient.

 

Terug naar huis. Ik ga nog even de tuin in. De zon schijnt warm en het onkruid groeit boven alles uit.

De kinderen hebben hun strips al eens doorgenomen en komen me assisteren. Omdat het onkruid zich in volle bloei aanbiedt, kan ik gemakkelijk uitleggen welke planten ze mogen uittrekken. Ze hebben zich voorbeeldig gekweten aan die taak … dat ze daarbij wel eens iets vertrapten, geen drama, planten herstellen zich wel. Ondertussen krijg ik hele verhalen te horen over van alles wat hun leven beroert. Ik merk door hun verhalen hoe ze groeien. Het kleine jongetje wordt een jongen met stoere uitdrukkingen als keigoed, keitof als het maar met ‘kei’ begint. Ik hoor het zo graag uit zijn mond komen. Als hij daarbij heel zelfbewust zijn handen om een bundel onkruid klemt is het alsof hij de wereld verovert. De kleindochter is wat stiller maar zeer ter zake. Zij blijft met de voeten op de grond en ziet onmiddellijk oplossingen voor een probleem … tot ze honger krijgt en voorstelt of ze de tafel al kan dekken en even later komt zeggen dat het bijna twaalven is. Van diplomatie gesproken. We ruimen de boel maar op want de zon is weer weg en regenwolken dienen zich aan. Het uurtje tuinieren heeft deugd gedaan, zeker met de hulp van die twee kabouters.

 

Normaal is het middagmaal een rustige bedoening is, woorden gaan heen en weer, maar nu wordt dit gebeuren opgefleurd door hele verhalen. Ze hebben moeite om elkaars verhaal niet te onderbreken.

 

Omdat ik graag een middagdutje doe, stel ik voor dat ze zich terugtrekken in de tv-ruimte en wat strips lezen. Het werken in de tuin heeft me wel moe gemaakt. Ja, oude mensen moeten een dutje doen, weet de jongste.

 

Het vieruurtje zorgt voor een verrassing: pannenkoeken. Als ze ’s middags ‘gezonde’ boterhammen eten, krijgen ze daarna iets lekkers om te verwennen, dat mag bij oma’s. Daar beloven ze bergen van te eten, maar hun ogen zijn groter dan hun buik. Toch heeft het heerlijk gesmaakt.

 

Daarna nog wat tv kijken tot ze worden opgehaald. Blij dat ze komen, blij dat ze gaan. Toch een oma-dag om op een schoteltje te presenteren.

 

De schilderijen van KUMBE hebben drie maanden in het Geriatrisch Centrum gehangen en moeten nu plaats maken voor foto’s. Afspraak om 10 uur om de werken af te haken. De werken van Terbank gaan in mijn wagen en zullen in het danscentrum opgehangen worden. De andere werken gaan in de wagen van Christel met de Hallen als bestemming, die zullen we vandaag nog ophangen.

 

Daar het een hele toer is om de schilderijen naar de hoofdingang te sleuren, mogen we via een zijdeur de werken naar buiten brengen. Die zijdeur geeft uit op een gazon waar we met de wagen op kunnen rijden, zodat we, zonder veel heen en weer geloop, de werken in de auto’s krijgen. Ook Ann, de voorzitster is aanwezig. Wanneer ik de werken terug zie bemerk ik hoe krachtig ze zijn en hoe ze me weer ontroeren. Nu zullen ze in een andere ruimte hun waarde kunnen etaleren.

 

Jos, de leraar van Terbank belde me dat het voor hem onmogelijk was de werken te komen ophalen daar het busje van de instelling niet beschikbaar is. Ik beloofde hem een oplossing uit te dokteren. Ik zou ze wellicht in mijn wagen krijgen. Toch maak ik me zorgen: zouden al die werken wel in mijn koffer kunnen? Als ik de werken kan plat stapelen zou het wellicht lukken. Ik neem veel inpakplastiek en dekens mee, zodat ik de werken, allemaal achter glas, kon behoeden voor onverwachte schokken die glasbreuk kunnen veroorzaken.

 

We dachten de voormiddag te gebruiken om de werken van de verschillende verdiepingen naar beneden te brengen en de auto’s te vullen. Christel en ik zouden dan bij mij thuis samen met Karel een boterham eten samen. Mijn auto zou gevuld blijven staan tot morgen. Na school heb ik een afspraak met Jos: hij zou dan de werken in het danscentrum ophangen. Vandaag zouden we na de middag met de wagen van Christel naar Leuven te trekken om de Hallen te voorzien van een tentoonstelling.

 

In het Geriatrisch Centrum werken we flink door … en iets over elven zijn beide wagens gevuld. Een flinke regenbui dreigde onze plannen te verstoren maar we hebben het net gehaald. Oef! We kunnen deze voormiddag nog naar Leuven en om pas daarna iets te eten. We rijden tot bij mij thuis. Ik parkeer mijn wagen in de garage, geef Karel een zoen en vertrek met Christel naar de Hallen. De reis verloopt prima: we horen geen glas breken. Wanneer we stilstaan voor de toegangsdeur barst er een hagelbui los. Ik neem een paraplu en loop naar binnen: even de mensen goedendag zeggen. De bui drijft vlug over en zonder problemen kunnen we onze lading lossen.

 

De muren van de Hallen zijn ons vertrouwd. Dat werkt gemakkelijker. Ik dacht wat werken terug te moeten nemen … maar er zijn net genoeg plaatsen om ze allemaal te hangen. Leuk.

 

Het is weer een mooi geheel geworden. De felle kleuren komen goed uit tegen de grijze muren. ’t Geeft een goed gevoel als je tevreden kan zijn over het geleverde werk.

 

Eerst nog het SPIT (een kringloopwinkel) binnen, dan nog in het danscentrum langs en vervolgens naar huis. Ondertussen met Karel gebeld dat hij alvast maar eet, voorlopig hebben we geen tijd om honger te voelen.

 

Christel en ik zijn blij met de onverwachte ‘vrije’ namiddag. Morgen nog even terug naar Leuven om Jos te helpen in het danscentrum en dan is de collectie weer voor enkele tijd onder dak. Een laatste maal zal ze getoond worden in Herselt, op 28 en 29 juli.

 

 

Met Christel en Ludo afgesproken om elkaar in Hasselt te zien rond twaalven. We moeten de trein in Gent halen van even over tienen. A. kijkt na welke trein we van bij haar kunnen nemen tot Gent. Om 9.33 vertrekt er een trein, die sluit prima aan op de trein naar Hasselt van 10.03. Karel probeert een treinticket te bestellen via internet. Gisteren heeft hij dit ook geprobeerd maar het netwerk lag plat. Nu gaat het prima, maar het afdrukken lukt niet goed. Ondertussen begint de tijd te tikken. Met A. breng ik de bagage reeds naar de auto. De mannen blijven blijkbaar sukkelen met de uitprint. Ik loop de muren op: we moeten nu kunnen vertrekken om de trein te halen. Maar dat helpt niet. Daar komen ze de trap af met de gewenste tickets in de hand. Oef! Vlug de wagen in en weg wezen.

 

Om 10.33 staan we op het perron. Nog geen trein te zien, dus hebben we het gehaald. Tot A. komt melden dat de trein reeds weg is: op het uithangbord is het vertrek van de trein bepaald om 9.31. Geen nood, ze zal ons naar Gent-Sint-Pieters brengen. Ik vraag A. om het rustig aan te doen: ze moet geen risico’s nemen om op tijd te zijn. Met de gsm kunnen we naar Christel en Ludo bellen dat we een trein later komen. Ondertussen kunnen ze gerust een koffietje gaan drinken.

 

Maar we halen het met nog ruim 10 minuten wachttijd om te bekomen van de emotie. Eens op de trein geniet ik weer volop van het me laten rijden en ondertussen een boek lezen. Plots rinkelt mijn gsm. Christel meldt dat ze de trein hebben gemist; er was onverwacht bezoek gekomen, daardoor op het nippertje vertrokken, in een file terecht gekomen … en ze zagen de trein rijden. Nu ja, ze moest het niet te zwaar opnemen, wij zullen in afwachting wel een koffietje drinken.

 

Na de koffie verkennen we de omgeving: is er ergens een aantrekkelijk restaurant? Veel lijkt gesloten. Wanneer we Christel en Ludo oppikken stellen ze voor naar het centrum te gaan, daar zullen de restaurants wel open zijn. En dan zijn we reeds dicht bij ons doel, de tentoonstelling van Herman Vanbrabant (onze leraar schilderen op dinsdagnamiddag) en zijn familie : vrouw Ingrid Saro en de kinderen Kaat en Wout. Weinig volk op straat. De wind is nogal guur, dat houdt de mensen wellicht binnen.

 

We vinden iets dat ons gezellig lijkt. Dat zullen we maar uitproberen. We zijn niet naar Hasselt gekomen voor een culinair festijn, gezellig samenzijn is belangrijker. Het is lekker en we genieten ervan en van elkaar.

 

Daarna richting Bollenstraat 50. We zijn allen benieuwd, want we hebben tot nog toe niks van Herman gezien.

 

Eerst is er de verrassing van het atelier. Herman stelt ten toon in eigen atelier. Dat blijkt een voormalige smidse te zijn. Heel ruim, invallend licht van boven. Om jaloers te worden. Ja, hij heeft dat huis kunnen aankopen. Boven wonen ze en beneden werkt hij. Er is geen verwarming maar hij heeft een verwarmingstoestel en met een extra trui lukt het om ook tijdens de koude dagen te werken.

 

De tweede verrassing: de werken. Eerst een onderlaag. Daarop onderdelen van (oude) auto’s. Auto’s is zijn dada. Hij woonde als kind en opgroeiende jongen dicht bij het circuit van Zolder. Sindsdien is hij gebeten door auto’s en de techniek ervan. Zo heeft hij nu een oude wagen helemaal uiteen liggen en gaat hij proberen die weer in mekaar te steken en aan de praat te krijgen.

 

De onderdelen op de werken worden bij elkaar gehouden door een soort rooster. Inderdaad, als je die lijnen wegdenkt ervaar je een soort lukraak rondslingeren van onderdelen, zoals je in de ruimte allerlei afval van ruimte-experimenten weet rondvliegen. Heeft hij dat uit boeken of heeft hij dat schildersgewijs ontdekt?

 

Ingrid Saro is lerares tekenen en heeft iets met beenderen. Feitelijk zou je onder elke werk de titel ‘essentie’ kunnen plakken. Heel sober van uitwerking brengt het een vorm van rust. De kaders heeft Herman gemaakt. De tekeningen worden op een onderblad gekleefd en gevat in een kader die diepte heeft. Onbetaalbaar als je ze moet laten maken, maar iemand die auto’s uit mekaar haalt en ze weer in mekaar steekt is wellicht bekwaam om zo’n kaders te maken.

 

Wout, de zoon, houdt zich bezig met fotografie. Eén foto bezorgt me wel kippenvel: een duikersoverall met een duikershelm op maar geen gezicht erin en zonder handen, omwonden met een tuinslang als een soort navelstreng. Leegte die je voor de gek houdt: want echt leeg is het duikerspak niet.

 

Zus Kaat maakt veelkleurige zakjes en kussentjes.

 

Feitelijk leuk om met het ganse gezin naar buiten te komen.

 

We blijven nog wat napraten. Het is een andere manier van samenzijn dan tijdens de les. Zo ontdek je de mens en speciaal de kunstenaar achter de leraar, dat verrijkt de relatie.

 

Nu we toch in de stad zijn vragen we Herman naar andere tentoonstellingen die de moeite zijn. Hij verwijst ons naar het Begijnhof en een paar galerijen er rond. Daar dan naar toe. De tentoonstelling in het Begijnhof spreekt niet erg aan … die hypermoderne werken versta ik feitelijk niet, dat laat ik aan de volgende generatie over. In een van de galerijen is het werk van Jan van Riet te zien. Dat is wel een inspanning waard. Een andere galerij biedt dan weer werk aan dat bij mij onder de noemer erg modern valt, maar dat ik toch wel kan benaderen. Massa’s en massa’s papiersnippers, fel gekleurd en verwerkt tot structuren. Maar ik weet niet of het alleen de felle kleuren zijn die me aanspreken of ook het geheel.

 

Dan maar op weg naar station. We hebben nog tijd voor een koffie. Samen de trein richting Aarschot: daar staat de auto van Ludo en die gaat ons eerst naar huis brengen. Het is druk op de trein, gelukkig duurt de reis maar een half uur.

 

Wanneer we weer thuis zijn,overvalt ons de rust van thuiskomen als een weldoende verwelkoming. Toch vind ik het dapper van Karel dat hij het riskeerde een nachtje te blijven slapen. Nu kunnen we nagenieten van de drukte. Er staan mij nog een paar drukke dagen te wachten met de verhuis van de collectie van KUMBE, maar ook dat zullen we wel overleven.

De titel van de voorstelling is ‘Granada’. Waarom? Het kon gewoon elke stad zijn, maar de schrijver (een leraar) was in Granada toen hij de tekst uitschreef. Die stad inspireerde hem blijkbaar, ook omdat het leven daar zo uitdrukkelijk naar ‘buiten’ gericht is.

 

De openingsscene is een dans. Goed gebracht: de jonge dansers genieten ervan. Maar naarmate het geheel vorm krijgt blijf ik als het ware aan mijn zetel vastgeklit. De ganse opvoering draait rond relaties. Een thematiek die niet alleen jongeren aanspreekt. Maar geen halfzacht gedoe. Aantrekking, afstoting, symbiotische verwarring, eenzaamheid, vreugde … De inhoud is af en toe zo grijpend dat ik vergeet naar een schoolvoorstelling te kijken. Er werd bij het begin gevraagd niet te applaudisseren, maar soms zou ik luidop willen beamen wat ze zo doorleefd op de scène zetten.

 

Ik heb pas de boeken van Iki Freud * gelezen. Die gaan over probleemrelaties die kunnen ontstaan tussen moeder en dochter, moeder en zoon en hoe zich dat in het latere leven verder zet. Het is net of ik die boeken daar uitgebeeld zie. Die jongeren ‘voelen’ wat ze naar buiten brengen. Later vertelt de dochter van A. en L. dat ze een heel proces doorlopen hebben bij het vorm geven van de inhoud. Maar telkens is er een vleug humor of een zachte spotternij die het thema draagbaar maakt.

 

Wat me zo aantrekt: elke leerling of leerkracht kan zich manifesteren op het gebied waarin zij/hij goed is. Zo gingen enkele leerlingen met een leerkracht aan de slag om het decor te beschilderen. Anderen namen de verantwoordelijkheid op zich voor de opbouw van het decor. Er waren jongeren waarvan je duidelijk ziet dat ze een opleiding dans volgen, muzikanten die de zaal ontroeren. Er wordt gezongen (o.a. door de dochter van A. en L. die een pracht van een stem heeft), scènes opgevoerd … alles heel direct en daardoor wellicht ook vaak zo aangrijpend.

 

Een rode draad door het geheel is een oude vrouw (de vroegere directrice van de school) met een grote mand op de rug. Tussen de scènes door verschijnt ze om de rode doeken van de muur te scheuren en op te bergen in haar rugzak: ze stapelt letterlijk alle levenservaringen op. Bij het weghalen van de doeken verschijnen dan de muurschilderingen in hun geheel. Zo begint de opvoering met een dans waarin een soort ‘De schreeuw van Munch’ als een vorm van refrein weergegeven wordt. Die schreeuw verschijnt als muurschildering wanneer op een bepaald moment een rode doek wordt weggenomen.

 

Bij de finale worden er champagneglazen rondgedeeld: de oude vrouw nodigt iedereen uit om het leven te vieren. De opvoering die wij meemaken is de laatste. Wanneer de directrice haar dankwoord heeft uitgesproken verschijnen er volle champagneglazen op het toneel. De jongeren worden uitbundig, omhelzen en knuffelen elkaar, waarschijnlijk blij met de prestatie en het probleemloze verloop ervan.

 

Ik voel me erg aangesproken en ook blij. Deze jeugd vormt de toekomst, en dat voelt goed aan. Vijftig jaren terug kon je je niet voorstellen dat wij, jongens en meisjes samen, een toneel zouden opvoeren, laat staan dat we zo ongecomplexeerd met elkaar zouden omgaan. Wellicht mogen we dat opvoedingsresultaat een beetje op ons laten afstralen: in de jaren rond ’68 kwam onze generatie in opstand tegen het beklemmende van een vastgeroeste wereld. Onze kinderen kregen meer ademruimte, volgden eigen sporen waardoor hun kinderen, onze kleinkinderen een vrijere wereld aangeboden kregen. Het is geen probleemloze wereld, we zijn nu eenmaal mensen. Maar jongeren worden niet meer belast met zonde, schuld en het verzwijgen van seksualiteit

 

Na de opvoering blijven we nog iets drinken. De vrienden die met A. en L. zijn meegekomen blijken boeiende mensen zo zelfs, dat we pas opkrassen als de medewerkers de stoelen op tafel beginnen zetten … zou dat een bedekt signaal zijn?

 

Maar nog is het feest niet gedaan. De dochter gaat nog naar een verjaardagsfeestje van een vriendin maar wil eerst nog iets drinken met enkele vrienden die meewerkten met de opvoering … en of ma en pa nog een half uurtje willen wachten om haar dan af te zetten op het verjaardagsfeestje. Zoiets kan je niet weigeren, zeker niet na zo’n avond. Er is in een bepaald café afgesproken. Dochterlief schuift aan bij de tafel van haar vrienden, wij zoeken een min of meer rustig plaatsje op.

 

En voor we het goed beseffen staan we weer bij A. en L. thuis. We gaan onmiddellijk slapen: de oudjes zijn niet meer gewoon de vroege uurtjes te halen. Nachtzoenen uitwisselen en wel ter ruste wensen. Morgen begint er weer een nieuwe dag.

 

*  Mannen en moeders – Iki Freud ( De levenslange worsteling van zonen met hun moeders)

   Electra – Iki Freud (Het drama van d emoeder-dochterrelatie)

Beiden uitgegeven bij Van Gennep-Amsterdam

 

A., een nicht van Karel, en haar man L., zijn tijdens Rock Werchter komen logeren na een optreden van een favoriete groep. De ochtend erna verlengt het ontbijt zich tot een middagmaal, we blijven maar praten. Bij het optreden van de dansschool zakken ze af naar Heverlee, samen met de dochter en haar vriend. Deze laatsten bereiden zich voor, samen met een dertigtal andere leerlingen en enkele leerkrachten, op een benefietvoorstelling voor een kleuterschool in Ndame, Senegal, die door hun school (O.L.Vrouw Ten Doorn in Eeklo) sinds een tiental jaren ondersteund wordt. Wellicht kunnen ze wat inspiratie kunnen opdoen, en als dit niet zo is: het kan een leuke avond worden.

 

Nu is het onze beurt om richting Eeklo te trekken. Dus zaterdag, even na de middag de bus op, een trein nemen in Leuven richting Gent-Sint-Pieters, daar de tram induiken en rond half vier staat L. ons op te wachten aan het eindstation van de tram. Wat vroeger een hele bedoening was om zo ver te reizen, wordt nu via mail, gsm en internet met wat toetsen intikken voorbereid en je wordt als het ware in een zetel tot je bestemming gebracht.

 

Om te hoge verwachtingen een realistische basis te geven heeft A. ons laten weten dat dit optreden niet het niveau van de dansschool heeft: gewoon leerlingen van 15 tot 18 jaar dansen, zingen en voeren sketches op. We stellen geen voorwaarden. We verheugen ons op de ontmoeting en voor een benefietvoorstelling hebben we alle begrip, we zullen de avond wel doorkomen. Daarna blijven we bij hen logeren en ’s anderendaags trekken we richting Hasselt waar we een afspraak hebben met Christel en haar man.

 

Eerst koffie met taart, daarna de tuin in, uit de wind is het heerlijk om zitten. Zoeken naar onderwerpen is niet nodig … zodanig zelfs dat we ons moeten haasten met het avondmaal om tijdig op de plaats van optreden te geraken. Gelukkig vinden we nog een parkeermogelijkheid op de school, zodat we geen tijd hoeven te spenderen naar het op zoek gaan naar een plaats.

 

Even word ik bevangen door een vreemde emotie: iets meer dan vijftig jaren terug liep ik ook over deze grond. De gebouwen zijn dezelfde gebleven, maar wellicht zijn er binnen wel verbouwingen gebeurd. Verderop staan wel nieuwe complexen, maar deze gebouwen hier zijn oude vertrouwde beelden. De leerlingen die straks op de scène de voorstelling vorm geven, staan buiten lacherig en elkaar plagend wat frisse lucht te happen voor ze in actie treden. Ook die veranderden: Ten Doorn is een gemengd college geworden.

 

Er staan mensen te wachten op A. en L., want die zorgden voor de kaarten. Geen tijd meer om iets te drinken, recht de zaal in. De zaal zit zo goed als vol … maar de eerste rij is nog onbenut. Er blijken geen plaatsen gereserveerd, dus installeren we ons daar. Voor mij is dit prima … zo kan ik beter horen wat er gezegd wordt en kan ik mijn benen de ruimte geven. De zetels voelen wat doorzakt aan … waarschijnlijk hebben hier al generaties toeschouwers in gezeten. Toch zijn ze comfortabel genoeg om de avond door te komen.

 

Ik neem de omgeving in mij op. Het blijkt om een sportzaal te gaan die nu is ingericht als toneelruimte. Het decor is heel ‘sprekend’. Heel sober wordt een groep huizen uitgebeeld met de witte muren beschilderd met allerlei onderwerpen. Daarover rode doeken, gewild slordig over de tekeningen gedrapeerd. Rechts staan muziekinstrumenten te wachten op hun uitvoerders. ‘k Voel me ontspannen, laat de avond maar komen, hij kan voor mij nu al niet meer stuk.

Afgesproken met Iris dat we samen naar Kirkeby in de Bozar zouden gaan. Vandaag is het zover. Even over negenen stap ik in Haacht op de trein: het zou het startpunt worden van een heel lang en druk weekend. Wel vraag ik me af of ik samen met Iris probleemloos naar een museum kan gaan. Elkaar ontmoeten en praten was tot nog toe een feest: de tijd lijkt altijd tekort. Kunnen we ook genieten van samen te kijken?

 

Voor mij is Kirkeby niet zo onbekend. In de academie zag ik een video over zijn manier van werken en dat sprak mij wel aan. Internet biedt ook mogelijkheden tot kennismaken. Zijn werken zelf vind ik enorm boeiend. Hij is een abstract schilder. Schildert laag boven laag alsof daardoor de complexheid van zijn wereld verduidelijkt wordt. Iris kent hem vooral als architect. Zij is enorm gegrepen door architectuur.

 

In Brussel Centraal stap ik uit. ‘k Heb het plannetje goed bekeken, maar ik sta nog niet op straat of ik ben mijn oriëntatie kwijt: ik nam een uitgang die me naar een andere straat leidde. Dapper begin ik aan mijn zoektocht: zover is Bozar niet van het Centraal Station. Toch moet ik een paar keer de weg vragen maar stipt om half elf sta ik voor de ingang van Bozar waar Iris me staat op te wachten.

 

Mijn ticket van de dagtrip inruilen voor een toegangsticket naar het museum. Een enorm schilderij van Kirkeby verwelkomt ons. Ik voel mijn hart opspringen: het is alsof het schilderij me omarmt. ‘k heb reeds zin om te gaan zitten en te kijken, maar de rondgang moet nog beginnen. Ik neem een brochure mee die me uitlegt wat ik te zien krijg in elke zaal. Dat is ook leuk voor thuis: wanneer ik daar nog eens in blader komen de beelden me weer voor de geest, nagenieten noemen ze dat. We wandelen zaal na zaal door. Ik word wel overweldigd door de veelzijdigheid van deze man. Architect, schilder, schrijver, beeldhouwer, deed ooit geologiestudies … en in elke kunstrichting probeerde hij verschillende disciplines uit. Wanneer deed hij het allemaal.

 

We zijn rond en terug elkaar treffen ‘moe maar tevreden’ … en hebben honger. Iris loodst me naar het instrumentenmuseum er niet ver vandaan: op de hoogste verdieping is het leuk om zitten en kunnen we ook iets eten. Een glas wijn hoort er bij en de verhalen komen vanzelf.

 

Even binnen in een winkel met boeken en dvd’s, proberen niets te kopen en dit lukt me. Daarna wandelen we nog even rond, zoeken een plaatsje op in het nabijgelegen park, genieten van de zon die zich vandaag verwaardigt af en toe te verschijnen. Ondertussen maken we plannen om eens naar Tongeren te trekken, daar is ook veel interessants te zien. Iris zal de reis organiseren, d.w.z. tijdstip aangeven waar en wanneer we elkaar zullen zien.

 

In de late namiddag trekken we richting station. Nu langs de juiste toegangsweg. Onze treinen vertrekken ongeveer op hetzelfde moment. Emotioneel gemakkelijk: we nemen afscheid en weten dat de ander niet moet wachten maar ook vertrekt. Uitzwaaien … en tot in Tongeren.

 

Opgedragen aan de ouders van de gespreksgroep in Leuven

 

onze kinderen

verdwenen vogels

van een te hoge vlucht

 

we roepen ze terug

in woorden

dansende verhalen rond

eens en ooit

 

we spannen een brug

tussen nu

en het onbereikbare

 

zingend dalen we af

alsof alles weer mogelijk is

we elkaar zullen zien

omarmen

 

warm lijf aan lijf

 

vallen in het duister

van onmacht

vergeefs

voorgoed voorbij

 

terug ademhalen

afscheid nemen

waarom toekomst

 

 

trage tranen

in dorre woestenij

 

 

 

 

Het weer was niet van de partij: somber, met regenbuien. Vandaag houdt de regen zich in, maar somber blijft het.

 

Toch zijn er heel wat moedigen afgezakt naar het gemeentehuis om de kunstroute aan te vatten. Gisteren, zaterdag, was ik weer van dienst. Gelukkig kwam Brigitte me aflossen rond drie uur: ik had al door en door kou. Vandaag blijf ik lekker thuis, een beetje bekomen van de drukte van de laatste weken. Vanavond wordt de WAK afgesloten en word ik verwacht in het gemeentehuis om de schilderijen van mijn collega’s van de academie van de muur te nemen: inpakken en wegwezen is dan de boodschap. Ook de andere kunstenaars komen hun werken ophalen. Het is een heel andere sfeer dan bij de vernissage. De mensen zijn meer vermoeid en zondagavond is geen ideaal uur om nog activiteiten te ontplooien. Maar ook dat tekent het leven van de kunstenaar: eens het feest voorbij dient alles aan de kant.

 

 

De werken van de collega’s kregen veel positieve aandacht en dat is wel leuk. Eén glas van een werk is gebarsten: daar moet een nieuw ingestoken worden. Gelukkig is er in Tremelo een glasleverancier die dit voor een schappelijke prijs doet. ’t Is alleen een moment vinden om er heen te gaan. Maar ik weet dat ik niet onder druk zal gezet worden, dus zal dat wel eens lukken: tussen de boodschappen

 

Ik vertrek meer dan een uur voor tijd. Ik wil nog bij Chris binnenspringen om nog eens rustig naar de ‘carnets de voyage’ te kijken. Prachtig. Soms sta ik luidop te lachen. Je kan bv. tekenend situaties zo uitvergroten of interpreteren dat er een komisch effect ontstaat. Aan de tekening wordt dan een inhoud meegegeven die in de realiteit niet kan plaatsvinden, maar die qua inhoud erg aansluit bij de situatie. Zoiets als karikaturen: je ziet duidelijk naar wie ze verwijzen, maar er wordt iets extra meegegeven dat verwijst naar bv. een of ander aspect bij de betrokkene dat nu op een bijzondere manier aandacht opeist en daardoor een andere belevingswereld oproept. Chris had schetsboekjes in het atelier gelegd die aangekocht konden worden door mensen die ook de kriebels voelen om aan de slag te gaan. Ik kan het niet nalaten ook eentje mee te nemen. Niet dat ik zinnens ben nu plots ‘op reis’ te gaan, maar ik denk aan de tuin: ik kan daar wat hoekjes uitproberen.

 

Ik blijf nog wat nababbelen met Corinne, zij zorgt voor de hapjes en drankjes ter plaatse. Ondanks dat het weer niet meeviel bleven de mensen toch vaak iets drinken. Ook voor haar waren het boeiende dagen.

 

Daarna zak ik af naar het gemeentehuis: de tentoonstelling afbreken. Een paar ‘gesigneerders’ zijn ook van de partij: ze helpen de schilderijen inpakken en in de auto dragen. De opruim verloopt zonder veel nadenken, we vertellen onze indrukken van de voorbije dagen en lachen wat goedmoedig met onszelf. Neen, ik heb geen zin meer om nog een glas te drinken: Karel wacht thuis op me en ik verlang naar mijn zetel: na zo’n dagen voel ik de leeftijd toch doorwegen. En we zien elkaar over een goede week terug om de volgende activiteiten te bespreken.

 

 

 

 

‘De Glazen Boterham’ is een van de weinige cafés in Werchter. Dit café, naast de academie, biedt een sfeervol decor: de muren bestaan uit rode baksteen, wel netjes gevoegd, de zoldering laat de balken en de plankenvloer zien. En soms wordt dit café omgetoverd tot een jazz-café, zoals vanavond.

 

Frans Pelgrims treedt op. Frans is niet alleen gekend in Werchter. Hij is de percussionist van het Nationaal Orkest. Daarnaast is hij drummer bij een jazz-band.

 

Ann en Pol willen naar het optreden gaan en nodigden ons ook uit om mee te gaan. Voor mij hoeft dit geen twee keer gezegd te worden en Karel is er ook wel voor te vinden, hij kan Frans wel waarderen  en als bijna-buur vindt hij het leuk om op die manier een goede dag te zeggen.

 

We spreken af dat, als Ann en Pol bij hen thuis vertrekken met de auto, ze een seintje geven, zodat wij te voet naar het café kunnen gaan. Zo gebeurt het en even later zien we het gele wagentje van Pol de parking oprijden terwijl wij net voorbij stappen. Er is toch nog wat volk over de vloer geweest en ze hebben nog net een kom soep met een boterham kunnen eten. Van ver horen we de muziek in de stille dorpsstraat klinken. Hé, heerlijk de stemming zit er onmiddellijk in.

 

Wanneer we binnenkomen zit het café natuurlijk al overvol. We zoeken achteraan een staanplaats. Gelukkig is er nog een stoel vrij die ik kan gebruiken en kan Ann een barkruk veroveren. ‘k Bedenk dat het een geluk is dat er niet meer mag gerookt worden. Stel je voor, dan zouden we omkomen door intoxicatie. Nu is het alleen erg warm … tot er iemand beslist om toch maar de deur open te gooien van de rookruimte waar toch niemand zit en de deur naar buiten open te zetten. De frisse lucht stroomt weldoend binnen. Ondertussen komen er nog mensen bij, ook onze zijburen van de tuin. Ze hebben vier leuke kinderen, veel kippen en kalkoenen en nog een geadopteerd klein zwart varkentje: iets tussen een hangbuikzwijn en een mini-varkentje. Grappig om zien.

 

Maar ik concentreer me op de muziek en laat me meenemen op de tonen en het ritme van de jazz. Ik hou van jazz, het is levenskrachtige muziek, er zit zon in. Ik stel me voor hoe ik die muziek zou omzetten in wit-zwart, in een schilderij.

 

Ik krijg amper de tijd om rustig te genieten van mijn bier. Mijn glas mag niet eens zijn bodem laten zien of er is weer iemand die trakteert. Maar ik laat het me maar aanwaaien. Vanavond laat ik me nog eens terugvoeren naar sommige avonden in mijn jonge jaren: gesprekken in overvloed, de drank net voldoende en de nachten te kort. Maar nu luister ik vooral en geniet.

 

Maar ook aan dit sprookje komt een einde. Ann en Pol blijven nog wel even, maar Karel en ik trekken naar huis, we zijn niet direct fervente tooghangers. Er blijft een vol gevoel na: we kunnen de volgende week weer aan.

 

 

Zondagnamiddag vertrek ik naar Haacht: op zoek naar de tentoonstelling van de hobbyclub. Ik ken Haacht niet zo goed, maar de zaal heet ‘Onder de toren’, dus richt ik me best op de kerk en in die omgeving zal het wel te vinden zijn. Ik parkeer me op de grote parking niet zo ver van de kerk. Ondanks dat het tot een uur terug nog ferm regende neem ik geen paraplu mee: de zon schijnt en het lijkt me dat ze dat nog een tijdje gaat volhouden.

 

Ik denk dat ik op het spitsuur de zaal betreedt. Wat een drukte. Wel gezellig. Bij de ingang ontvang ik een verwelkoming: drie badschuimparels in een tulen zakje. Ik ga even rond, sfeer opsnuiven, kijken wat het aanbod is. Daarna vraag ik naar de voorzitster. Tussen het opdienen van koffie en taart maakt ze even tijd. Ik leg uit dat ik voor ‘Gesigneerd’ op zoek ben naar fysiek beperkte kunstenaars om met hun kunstwerken een collectie samen te stellen. Zij verwijst me door naar iemand die me wel verder zal helpen.

 

Het is de moeder van een zoon met meervoudige handicap, ook fysiek. De zoon is aan het kantklossen … als ik hem aanspreek glundert hij. Ja, hij wil graag meedoen aan een tentoonstelling. Haar zoon maakt kantwerk. Hij heeft daarbij wel hulp nodig. Ineens zie ik de vader zich rechtzetten en iets aan het werkje van de zoon doen. Ja, zegt de vader, de naaldjes kan hij niet zelf steken. Dat geeft de zoon gelegenheid om een sigaret te gaan roken.

 

Ik krijg daar een aangrijpend maar ook ontroerend verhaal te horen. Deze vrouw zal geen nieuwsbulletin halen, maar haar inzet is enorm, niet alleen voor haar zoon, maar ook voor de anderen. We wisselen onze gegevens uit. Ik wil niet langer beslag op hen leggen, want het wordt nog drukker. Later zal ik een mail sturen om verder contact op te nemen. Heel hartelijk nemen we afscheid.

 

Ik rij toch wel onder de indruk terug naar huis om Karel op te pikken. We hadden afgesproken om na Haacht naar Ann en Pol te gaan. Die geven ook open atelier voor de WAK.

 

Het is bij hen tot nog toe erg rustig geweest vandaag … maar enige tijd later zal die rust verdwijnen.

 

Ze hebben hard gewerkt in het atelier: alles is netjes aan de kant, de spinnenwebben zijn weg, de vloer is aangeveegd. Wanneer ik mijn verwondering om de transformatie van de ruimte uitdruk opent Ann al lachend een kleinere ruimte: daar staan beelden en het materiaal opgestapeld, niet om door te komen. Nu kan je de tentoongestelde beelden rustig bekijken. Aan de muur hangen tekeningen van Pol gemaakt tijdens het modeltekenen. Sommige tekeningen herken ik. Die tekeningen passen erg goed bij het tentoongestelde werken. Pol maakt ontzettend gracieuse vrouwenbeelden, Ann werkt meer abstract, erg strak. Vaak denkt men dat de beelden van Pol door Ann zijn gemaakt en omgekeerd. Ook in de tuin staan beelden. We wandelen wat rond, praten wat voor ons uit en tenslotte gaan we zitten op de binnenkoer naast het atelier. Het is er heerlijk. Beschut tegen de wind genieten we van de zon. Ann haalt een ‘duvel’ boven voor mij en rode wijn voor de anderen. Het lijkt de hemel op aarde. Het is er stil, midden de velden. En ineens komen bezoekers af en aan. Ook de ‘schapenboer’, een markante figuur uit de omgeving, in de tachtig jaar, niet gestudeerd, veel gelezen, blijft plakken. We moeten niet meer naar een gespreksonderwerp zoeken: E. wandelt van het ene thema naar het andere. Toch knap om op die leeftijd nog zo alert en vitaal te zijn.

 

Ondertussen komen er nog wat bezoekers bij zitten, Ann en Pol zijn gekend om hun gastvrijheid. Ze hebben graag mensen om zich heen, zeker op zo’n dagen. Wanneer we opstappen maakt de schapenboer kenbaar dat hij ook terug gaat, want hij moet zijn geiten nog melken.

 

Met Ann en Pol spreken we af dat we elkaar ’s avonds weer zien: dan treedt Frans Pelgrims op en geeft met zijn groep een avond jazz ten beste … en dat in een Werchters café. Je moet niet ‘van de stad’ zijn om niveau te halen.

 

Om half een afgesproken om de permanentie te beginnen. Het gemeentehuis zou dan open zijn. In geval van nood heb ik het nummer van Ann, de voorzitster, die heeft reservesleutels. Ik kan haar oproepen, zij woont in de buurt.

 

Zoals afgesproken ben ik om half een ter plaatse … maar de deur van het gemeentehuis is potdicht. Een paar keer er flink tegen aan geduwd, maar de zware deur geeft geen kik. Dus toch Ann opbellen. Gelukkig is het wat warmer vandaag en regent het niet: het buiten wachten valt mee. Ann heeft blijkbaar haar wagen buiten staan met draaiende motor: ze is er vrij vlug. Deur geopend. Ann toont me de plannetjes waarover ze het gisteren bij de vernissage had. De route moet ik inkleuren en op de juiste plaatsen een cijfertje bijschrijven: zo kunnen de deelnemers gemakkelijk hun weg vinden naar de verschillende tentoonstellingsplaatsen. Daarna drie blaadjes met plan en tekst samen nieten en meegeven met de deelnemers. Gelukkig heb ik het nodige materiaal van huis meegenomen en kan ik de eerste uren zoet maken met dit werkje.

 

En ja, op de tweede verdieping is ook een tentoonstelling, van het Willemsfonds en of ik de belangstellenden rechts, via de lift er naartoe wil manoeuvreren en niet links, via de trap. Om drie uur is er een trouw en ze willen die ongestoord en met propere trappen laten doorgaan. Daar heb ik alle begrip voor. Wel zou ik graag de rijst wegvegen die nu bij de ingang ligt en mij gevaarlijk lijkt om op uit te schuiven, wellicht van een trouw deze voormiddag … maar waar is er een borstel? Later zal iemand die helpt bij de trouwceremonie aan de burgemeester vragen waar borstels te vinden zijn (Eddy waar kan ik …?), de kelder induiken, tevoorschijn komen met iets dat voor een borstel moet doorgaan en de toegang tot het gemeentehuis rijstvrij maken. Zo, dat is ook mooi opgelost.

 

Omdat ik wil weten waar ik de mensen naar toe stuur én omdat ik gewoon nieuwsgierig ben, ga ik ook een kijkje nemen op de tweede verdieping. Eerst doe ik het licht aan, want de lichtinval is maar beperkt. Ze zitten hier onder het dak. Het is een kleine ruimte: wat schilderwerken van Vania, die een paar jaar collega was in de tekenacademie, wat beeldconstructies, iemand specialiseert zich in handtassen maken … leuk om zien. Er zou ook een live-muziekoptreden plaats vinden, maar ik kan me niet bedenken wat ik me daar bij moet voorstellen.

 

Wanneer ik terug beneden kom installeer ik me en zet me aan het inkleuren van de plannetjes. Ik heb een draagbare radio met cd-speler meegenomen. Ik begin met de ‘Complete Music For Solo Lute’ van John Downland, uitgevoerd door Jakob Lindberg. Heerlijk, die muziek is net gemaakt om in deze ruimte op dit moment beluisterd te worden.

 

Even later duikt een vrouw op die verantwoordelijk is voor de tweede verdieping. Ze vindt de muziek erg mooi en zo geraken we aan de praat. Ze speelt piano, geeft les en zal boven op een digitale piano stukken spelen, hoewel dit toch niet een vleugel kan vervangen … maar een vleugel naar boven sleuren was niet direct een optie voor haar.

 

Stilaan komen deelnemers binnen. Ik geef een plannetje, maak duidelijk welke straat ze na het gemeentehuis moeten inslaan zodat ze onmiddellijk goed georiënteerd zijn. Sommigen hebben zin in een praatje anderen willen hun route afwerken.

 

Om twee uur komen een man en vrouw, op hun paasbest gekleed, een kijkje nemen. Neen ze komen niet voor de kunstroute, maar wel voor de trouw. Maar daarvoor is het nog wat vroeg. Het is de zus van deze vrouw die trouwt. Deze gebeurtenis straalt precies ook wat op haar af, ze is zo gelukkig om haar zus, een heel goed koppel zegt ze, ze zijn al acht jaren samen. Ik nodig ze uit om binnen wat te wachten maar ze verkiezen buiten te wachten. Het is gelukkig warm en droog.

 

Om drie uur heeft de burgemeester zijn sjerp voorgebonden en gaat hij naar buiten. Het is nog een paar minuten wachten op het trouwend koppel, maar geen probleem, de burgemeester is een man die graag een praatje maakt, handen schudt … en daar zijn ze dan. Via de trap links gaat de groep naar de trouwzaal. Ik wist niet dat een trap zoveel leven kon maken. Het is natuurlijke een brede, mooie, oude trap en die heeft recht op eigen muzikaliteit. Af en toe hoor ik de mensen lachen. Ook dat is de taak van een burgemeester: de ceremonieën die hij afhandelt een feestelijk en vreugdevol accent geven. Even later komt de groep, met evenveel gekraak, weer naar buiten. Ze hebben er zin in: de feesttafel wacht op hen.

 

Ook de burgemeester verlaat het gebouw, zijn sjerp is wellicht op tafel blijven liggen. Hij groet vriendelijk, we kennen elkaar niet maar af en toe zien we elkaar wel bij een of andere vernissage.

 

Even later komt er een vrouw met kinderen binnen. Kunstroute ? Neen, maar vindt hier geen trouw plaats? Ontgoocheling als ik moet meedelen dat de trouwers een vijftal minuten geleden vertrokken zijn.

 

De bezoekers gaan en komen. Rond vier uur stop ik met inkleuren van plannetjes en lees verder in het boek: ‘Met Napoleon naar Moskou’ – De ongelooflijke overlevingstocht van Joseph Abbeel. Het zijn de memoires van die Joseph die hij schreef na zijn terugkeer, nadat hij acht jaar gediend had in het leger van Napoleon, gevochten in de slag om Moskou, krijgsgevangen was genomen en uiteindelijk terug thuis belandde. Het geeft zo’n gruwelijk beeld van de oorlog. Niet alleen voor de soldaten in het leger waren de omstandigheden verschrikkelijk, maar waar dit leger passeerde bleef niet veel meer over. Het was de gewoonte dat de soldaten plunderden wat ze konden, ook om gewoon aan eten te geraken en als ze verder trokken staken ze het dorp of de stad in brand om voor de vijand niets over te laten. Je zal maar in oorlogsgebied geboren worden.

 

Maar rond vijf uur is er nauwelijks nog beweging. Wel moet ik blijven zitten tot zeven uur. Gelukkig houdt het boek mijn aandacht vast en zorgt de muziek voor wat gezelligheid. Mijn bovenbuurvrouw vertrekt ook: zij komt morgen en het volgend weekend ook voor live-muziek zorgen.

 

Wanneer het zeven uur is sta ik klaar. Alles mee? Want eens de deur in het slot valt kan ze niet meer open, dat gebeurt automatisch. Wanneer ik voel dat de deur vast zit: auto in en weg wezen. Ik heb honger.

 

 

Om de WAK (week van de amateurkunsten) te openen organiseert de gemeente samen met ‘Gesigneerd’ een vernissage, d.w.z. de gemeente betaalt de drank, ‘Gesigneerd’ zorgt voor de hapjes en doet het werk.

 

‘Gesigneerd’ is plaatselijk wel een gewaardeerde vereniging. Dat zie je dan ook bij de vernissage: de ruimte loopt al gauw vol. Er zijn drie sprekers aangekondigd … maar gewoon om een kort woord te plaatsen. Hoewel de burgemeester aanwezig is verwelkomt de Schepen van Cultuur de aanwezigen. Wieske is een heel energieke vrouw die graag lacht. Ik weet niet bij welke partij ze thuishoort, hoeft ook niet want ik stem in een andere gemeente, maar ze inspireert tot actie. Daarna mag de voorzitster van de cultuurraad haar zegje doen, zo kan ze de WAK even ruimer situeren dan de activiteiten van ‘Gesigneerd’ en als derde en laatste vrouw komt Ann, voorzitster van Gesigneerd’ aan bod die de kunstroute voorstelt.

 

Zo’n inleidingen veroorzaken geen aardverschuivingen. Het is een gekend ritueel waarin je de betrokken partijen in de bloemetjes zet, en dat mag ook wel eens. Boeiender zijn de gesprekken met de genodigden. Veel mensen heb ik ondertussen al leren kennen: het zijn steeds dezelfden die afzakken naar een manifestatie van ‘Gesigneerd’. Ook komen er steeds nieuwe mensen bij. Gesigneerd probeert tijdens de WAK mensen ruimte te geven die de vorige jaren nog niet hebben deelgenomen. Een van de deelnemers in het gemeentehuis komt voor de eerste keer met zijn werk naar buiten. Voor die man een hele stap. Natuurlijk is het leuk als je gevraagd wordt om deel te nemen aan een tentoonstelling, maar anderzijds vraagt het ook een zekere vorm van moed om je werk aan het publiek te tonen.

 

Zwaarwichtige gesprekken moet je niet verwachten in het rumoer van een receptie die, naarmate de wijn slinkt, luidruchtiger wordt. Maar dat hoeft niet. Gewoon elkaar een goede dag zeggen, voor de exposanten zich een beetje gevierd en voor de bezoekers zich feestelijk voelen, een paar ontspannende uren doorbrengen samen. Toch een mooi aanbod?

 

Voor ik vertrek maak ik concrete afspraken met Ann voor de opening van de tentoonstelling morgen. Hopelijk regent het niet, maar ook daar kunnen we niks aan doen. Vroeger brachten we eieren naar de Arme Klaren, nu nemen we voor alle zekerheid een paraplu mee. Ik zeg iedereen goede dag, pik Karel op uit een groepje en samen rijden we naar huis. Nog even het nieuws bekijken en de planning voor morgen doornemen.