ooit

Mooi, gevoelig? In feite is het niets meer dan een geboorteherinnering. Niemand gelooft mij als ik het vertel. De Warket kletst weer uit zijn eigen wereld, zeggen ze dan.
Wat is er nu zo triest aan om uit een baarmoeder te glijden? Ik ben content geboren te zijn en angstig om eens te moeten sterven.
Ik… ik ben ontstaan. Ik kijk en verlies naar menselijkheid.
Dan is het duidelijk dat je de geboorte in elk geval wel herinnert, wat vaker voorkomt overigens. Ik geloof je best. Mijn eerste herinnering was toen ik 1 en 2 maanden was en zelfs van daarvoor meen ik me dingen te herinneren. Beeldmateriaal uit die tijd veroorzaakt echter verwarring. Wat was er eerst?  Waarom eigenlijk niet in ik-vorm geschreven?
Waarom niet in de ik-vorm geschreven? Dat doe ik al vijfentertig jaar. Soms wil ik dat ik hij is. Het maakt geen verschil. Er slentert een spin naast dit toetsenbord. Vroeger zou ik ze dood pletten met de onderkant van mijn vuist. Nu kijk ik ernaar. Dat maakt het verschil. Hoe is de herinnering aan die eerste maanden?  Zelf herinner ik me de vloer waarover ik kroop,  en een koude deurkier naar een verboden trap. Ik klampte me vast aan uitsteeksels in muren en rook aan mijn pols. Dat doe ik nog.

 

Mooi, gevoelig? In feite is het niets meer dan een geboorteherinnering. Niemand gelooft mij als ik het vertel. De Warket kletst weer uit zijn eigen wereld, zeggen ze dan.
Wat is er nu zo triest aan om uit een baarmoeder te glijden? Ik ben content geboren te zijn en angstig om eens te moeten sterven.
Ik… ik ben ontstaan. Ik kijk en verlies naar menselijkheid.
Dan is het duidelijk dat je de geboorte in elk geval wel herinnert, wat vaker voorkomt overigens. Ik geloof je best. Mijn eerste herinnering was toen ik 1 en 2 maanden was en zelfs van daarvoor meen ik me dingen te herinneren. Beeldmateriaal uit die tijd veroorzaakt echter verwarring. Wat was er eerst?  Waarom eigenlijk niet in ik-vorm geschreven?
Waarom niet in de ik-vorm geschreven? Dat doe ik al vijfentertig jaar. Soms wil ik dat ik hij is. Het maakt geen verschil. Er slentert een spin naast dit toetsenbord. Vroeger zou ik ze dood pletten met de onderkant van mijn vuist. Nu kijk ik ernaar. Dat maakt het verschil. Hoe is de herinnering aan die eerste maanden?  Zelf herinner ik me de vloer waarover ik kroop,  en een koude deurkier naar een verboden trap. Ik klampte me vast aan uitsteeksels in muren en rook aan mijn pols. Dat doe ik nog.

 

8h: de koffiegeur maakt me wakker. L. is vroeg opgestaan. De lucht is nog gesluierd. Ze voorspellen zomerweer.
Wat eten we vandaag? Ik ga straks winkelen in het dorp.
Er klopt iemand op de deur. Het is onze pa en ons ma die langs komen. Ze hebben een fruittaart en schuimwijn meegebracht. Hij vertelt over het verleden.
Zal ik een carpatio maken, ik moet toch naar de beenhouwer.
Neen. Wij vertrekken zo meteen.
Bij de beenhouwer koop ik vier stukken soepvlees, een halve kilo gehakt en twee zwarte pensen. Bij de kruidenier een bot wortelen, tomaten, champignons en tomatenpuree. Ik maak spaghetti klaar.
De saus pruttelt. Met kousen en sandalen aan ga ik aan de buitenschrijftafel zitten. Koud is het niet. Het is windstil. Ik heb mijn mouwen opgerold.
L. draait een sigaret. De zon schijnt net tussen twee wolken heen. Een lichtscheut om zo weer te verdwijnen. Ik ga de saus bijkruiden.
Wil jij ook nog een stuk taart? Ze twijfelt voor een kleine portie maar.
Als het begint te waaien gaat ze binnen een boek lezen. De opklaringen verminderen. De hond heeft de keukendeur open geduwd.
In de tuin staat een bank die zo oud is dat het riskant wordt om er nog op te zitten. Ze heeft feestavonden gediend. Nu staat ze daar langzaam in elke zonsondergang te vergaan,  dient ze enkel de herinneringen nog.
Is er spaghettisaus genoeg? Jean zou graag mee eten. Hij heft het deksel op van het boordevol cassool als hij dat vraagt.
Ja, meer dan genoeg. We eten om halfzeven.
L. doet een namiddagdut. Niet wakker maken. Pas om kwart na zes fluister ik in haar oor: “Binnen een kwartier wordt het eten uitgeschept.”
Het is donker geworden. De oranje pleinverlichting weerkaatst haar licht over een deel van de tuin en de binnenkoer. Echt donker is het hier niet. Ik kan buiten in de nacht mijn teksten lezen en schrijven. Soms mis ik het donker.
Wil jij nog een stukje taart?
Neen, het is genoeg geweest. Ze is verkouden. Ik bal lucht in mijn vuist.

Hij hoort, voelt haar hart  bewegen
en glijdt de bevrijding tegemoet

Vanaf nu gaat hij een mens worden,
wordt hij door de wereld opgeslokt

Uit het water
heeft hij afscheid genomen
van wat hij zich niet meer herinneren kan

Het ouderhuis werd verkocht en staat nu leeg. Op de bank achteraan in de tuin zitten ze getweeën gevangen in een onbewogen blik. Het is de laatste dag, tevens de eerste bezitteloze dag. Nu moeten ze weg. Te laat om opnieuw te beginnen, te vroeg om een einde.
Nog voor de nieuwe eigenaars komen, verken ik de ruimten waarin ik opgegroeid ben. Voor het eerst zie ik leegte in dit huis. Mijn inscripties in de dwarsbalk op zolder zijn nog duidelijk zichtbaar. Ik had er een plaats voor mij alleen waar ik me kon terugtrekken in geborgenheid.
Ik voel en riek het nog. De slaapkamer die ik met mijn broer deelde, hun slaapkamer die steeds netjes was, de woonkamer die gek genoeg nu door haar leegte kleiner lijkt, het waskot met de waterput… Een voor een bezoek ik de lege ruimten en schraap er de herinneringen weg. Ik bewaar ze in het breekbaarste van mezelf als troost voor die twee op de bank achteraan in de tuin.
Hij heeft haar hand in de zijne gevouwen alsof hij bang is dat ze zou wegkantelen. Die sterke werkmanshand is onveranderd gebleven. Ze kijken elkaar niet aan. Ze kijken mij niet aan. Te broos voor aanspreekbaarheid.
Kom, het is tijd om te gaan. De weg is nog lang. Pas dan raken onze ogen elkaar. Wij drie als enig overgeblevenen uit een onstuimig leven, nu als een gebroken spiegel in niemandsland.

niets is verzonnen in mijn geschrift
toch ben ik niet
wat anderen denken dat ik ben
er blijft een verzwegene
als een geheim bestaan

de dag begint in mist
de hemel is nog zwart
het waait nat
mijn schedel jeukt
onderhuidse pijn

dit is mijn laatste onwerkbare dag

6h: het gaat beter met mijn keel, en dat na amper drie capsules antibiotica. De dokter had pas voor morgen beterschap verwacht.
De hond legt zich klaar voor haar spuitje. Ze weet dat ze daarna haar eerste maaltijd krijgt. Dan gaat ze buiten een plasje en een kakje doen waarna ze languit in de zetel verder gaat slapen.
Ik kook drie eieren en maak koffie. De boter heb ik al uit de koelkast gehaald zodat die zachter wordt.

7h15: met een boterham, een ei en een tas koffie op een bord sluip ik naar boven, doe het licht in de slaapkamer aan en roep enthousiast: “Verrassing, ontbijt aan bed!”.
Het laken kronkelt. Met dichtgeknepen ogen kreunt ze: “Oh neen. Doe dat licht uit”.
Ik had het kunnen weten. Voor haar is het nog een uur te vroeg. Bovendien heeft ze vannacht slecht geslapen. Dat komt door de werkomstandigheden. De zaak werd onlangs verkocht aan een multinational. De reorganisatie die daarmee gepaard gaat (goedkoop personeel, geen ondersteuning van het bedrijf, doelstellingen onevenredig met de middelen…) heeft al geleidt tot het ontslag van haar collega. Management op hedendaags topniveau, beleden door een universitaire Pipo die de mensen met gekruiste armen en gespreide benen toespreekt.
Wanneer ze naar het werk vertrekt tranen haar ogen uit wanhoop.
Zelf heb ik het jaren geleden ook meegemaakt. Een mailbox dagelijks volgestouwd met a.s.a.p.berichten. De klant kan de pot op.

10h: ik poets mijn tanden en was me grondig. Me scheren doe ik niet. Dat is voor niks nodig. Niet vergeten om straks de sifon in de badkamer te ontstoppen. Eerst de keuken opruimen en de vuilbak leeg maken.

12h: aan de krantenwinkel is de Brusselse filmschool druk bezig met de voorbereiding van een opname voor een kortspeelfilm. Ze hebben enorme lichtreflectoren geplaatst rond een grijze luxewagen waarin vier kerels in maatpak met zonnebril zitten. Verder gebeurt er niets. Ik heb een krant gekocht.
L en S zijn thuis gekomen. Middagpauze.
Terwijl ik de krant lees eten ze tête à tête een boterham. Wanneer S vertrekt speelt zij haar favorietenspel op de computer. Dat zorgt voor wat afleiding. Dan is het haar beurt om te gaan.
Je komt er goed voor.
“Vind je dat?” antwoordt ze ontroostbaar.
Als ze naar de wagen stapt kijk ik haar na vanuit de deuropening. Ze is te gevoelig geworden voor absurde veranderingen in haar werkomgeving. Mensen met praatjes, een lange arm en een vingertje is niets voor haar. Prostaatbedrijven, ze krioelen in dit land.

Krantentitel van de dag: “Openbaar vervoer voldoet niet aan de eisen van gehaaste en gestresseerde jonge ouders”.

15h: niksnutten is een zalige bezigheid, zowel binnen als buiten. Zoals nu, onder een wolkenloze hemel die zonlicht en schaduwen impliceert. Een mooier cadeau kan je niet krijgen. Kijken naar de glinstering van pas geschreven woorden. Doodbloeden in verveling zal ik niet doen. Ik heb nog een sifon te ontstoppen. Dat ga ik nu meteen doen.

17h: een uurtje in de zetel gelegen wegens rugpijn. Is waarschijnlijk een nevenwerking van de medicijnen. Of zou het de schuld zijn van die twee glazen wijn die ik gedronken had? Met de pijnstillers ben ik gestopt.
Het lijkt wel of de zon elke dag later begint te zakken. Hier is de lucht voorlopig nog proper. Hier is het nog relatief rustig. Alleen in het spitsuur van de razers is er lawaai. Dan doe ik mijn hoorapparaten uit en vertoef ik in de waan van de stilte. Straks braad ik een haantje met gestoofd witloof. Eerst nog wat turen naar het avondlicht. Zo kom ik voor het eerst op eigen kracht te weten dat wind en water geen geluid maken. Het is hun aanraking met de dingen die we horen.
De man van de pastorij zet de vuilniszakken buiten.

vanmorgen wachtte ik
op klaarlichte dag
met handschoenkoud

halverwege zie ik de zon
ik moet straks ergens zijn
verschijnen met een doel

in het straatbeeld
zie ik alsmaar meer
jonge mensen om me heen

mijn pezen worden stram
mijn botten beginnen te kraken
ik mag ergens naartoe
vanwaar ik gekomen ben

nu wordt het avond
zwarte grote vogels
vliegen onbestemd
onder een turke hemel
met oranje slierten wolken

 

Ik mag ergens naartoe

Hoe kan iemand
versteend in verlangen
gevangen in haar ogen
als een verdwaald dier
nog ontkennen
niet bedwelmd te zijn
door haar geur
als ze uitgevouwen in haar vrouwelijkheid
doordrenkt in dit nachtelijk uur
zwijgzaam aan de rand naar het water staart.

Wie dan nog aarzelt in gedachten
of twijfelt
moet een treuzelaar zijn.

In een gesprek
een aanraking dan
tranen ogen
schieten woorden tekort
omdat ze zo verontschuldigend zijn

Een knuffel
mensen onder elkaar
troostend

Toch wil ik soms
dat ze mij niet
en ik hen niet zou kennen

Wie weet
zou het ongeluk
van alleen te zijn
goed kunnen zijn.

De volgende ochtend is het opnieuw onophoudelijk aan het sneeuwen. Onbegonnen moeite om hierdoor te fietsen. Het kerkplein ligt er verlaten bij. Het schiet hem te binnen om hiervan een foto te nemen. Hij draait de digitale camera op het statief en richt vanuit de open voordeur, het toestel half beschermd , naar het sneeuwgordijn.Het is zes uur ’s morgens.
De geparkeerde auto’s die anders het dorpsplein schulddelgend ontsieren worden opgeslokt in een uitgestrekte sneeuwbal. Het dorp slaapt in een bijna gemiste winter.
Enthousiast gaat hij naar de slaapkamer waar  zij zich niets vermoedendde voorlaatste keer omdraait onder de lakens.
Het is opnieuw aan het sneeuwen!
   Wat zeg je?
Alles is ondergesneeuwd, kijk maar naar het raam boven het bed.
Ze verheft haar hoofd schuin naar het dakvenster, zucht en trekt dan het laken tot net boven haar voorhoofd. Ze heeft nog recht op een uurtje slaperige zaligheid. Je gaat toch niet met de fiets naar het werk?
Ik twijfel, …alhoewel
Neem de auto. D. zal me naar de luchthaven brengen.
Ze heeft gelijk. Fietsen kan hij morgen in klaarlichte dag. Nu hij met de wagen gaat schiet er extra tijd over voor een tas koffie en een sigaret die hij in de deuropening genotzuchtig oplurkt.
De rit naar de stad verloopt traag. Het wordt dag. Natvoetige kinderpret is nu niet aan de orde. Het land wordt lamgelegd door vijftien centimeter sneeuw. Wie het zich kan permitteren pleegt onschuldig verzuim op deze laatste werkdag. Het verkeer sukkelt en strandt halverwege. Overmacht krijst overal. De ambtenarij is met onbesproken verlof. In Rusland zouden ze om zo’n interludium giechelen, maar hier, die vrijdag,  is het ernst. Het tast de economie op het dagmenu aan; de witte vleugels houden alles in hun greep. Er wordt haast vergaderd over het rampenfonds in préfase één.
Als hij ’s avonds thuis komt veegt hij de sneeuw van de terrastafel en legt er een marmeren plaat op zodat het schrijfpapier droog blijft. Hopelijk begint het niet opnieuw te sneeuwen want de alle seizoenen trotserende parasol blijft nukkig dicht. De ochtendsneeuw is blijven liggen. Het witte stuifsel glinstert in het oranje straatlicht van die enige pilaar vlakbij. Een stilistisch fragment op dit vroegavonduur. De loshangende flappen van de parasol bewegen uitdagend in zachte bries. Het is vredig hier zo te niksen om een ongemist moment. Er dwarrelt fris sneeuwvocht uit de hemel dat de inkt doet uitvloeien. Woorden verwateren op den duur in doorweekt schrijfpapier. Het wordt tijd om onderdaks te gaan en veel koffie te drinken.
Willekeurig uitgelopen schrijfsel, voorovergebogen met gespreide armen in het droge aan een houten tafel herschreven. Weerspiegeling van de boom in de jaarringen van het tafelblad, net zoals de patine van messneden en opgeslorpte vervuiling de tafelaars ontsluiert. Wachten op de wispelturigheid van ongeboren woorden in het nachtelijk uur. Zo zit hij tijdloos over een bladzijde gebogen krabbels te herschrijven.
Ze heeft hem gebeld. Door het winterweer heeft het luchtverkeer vertraging opgelopen. Teletext blijft in het ongewisse over vlucht FT175 vanuit Rome. Het vliegtuig stond nog aan de grond. Ze zou hem terugbellen als ze geland zijn. De overdosis koffie begint ondertussen zijn nut te verliezen. Zijn gedachten slaan ijsberend op hol. Zou Mozes de staat Israël opgericht hebben? Waarom zijn ronde vormen vrouwelijk? Zal de wieleromloop afgelast worden wegens te guur winterweer? De vragen tollen willekeurig in het rond en breken zijn door de tijd losgeslagen brein tot de telefoon om kwart na drie opnieuw bevrijdend rinkelt. Kom me halen, klinkt een vermoeide stem. Zijn laatste kennis vandaag is dat het in Rome koud was en dat ze het vliegtuig moeilijk terug aan de grond kregen.
Daarna verkiest hij om slapeloos te bevriezen in het buitenleven in een ondergesneeuwd woud. Hij ziet de bomen als levende pilaren in een tempel waar krakende voetstappen de stilte breken. Hij is van het bospad in niemandsland gesukkeld en volgt onbewust een hondenspoor. Nu weet hij waarom mieren sporen. Ze doen het gewoon. Zijn versufte geest ontneemt hem elke innerlijke dialoog. Gedachten ontstaan en worden telkens abrupt afgebroken. Op den duur blijft er niets meer over. Alles is nieuw en wordt vernieuwd. Deze dag is het hoogtij van niemandsland.

Besneeuwd land als een ongeschonden doek,
Maagdelijk onbevolkt en een sneeuwboog
Van Oost naar West.
Doorkloven geest omhuld in wit satijn,
Vermomd in schrijfgebaar,
Geen enkele gedachte ongeschonden
Bevroren in dit rijk.
Moest melancholie de grootste vijand en
Liefde het opperwezen zijn,
Zou dit schrijven niet geschreven zijn.

Wanneer het metaal van een muntstuk meer waard is dan zijn eigen waarde gaat het slecht met de economie.
Droogfris. Vandaag stoof ik een konijn.
Mijn vader is onverwacht bij mij thuis gekomen. Bloedrood op zijn achtenzeventigste ouderdom.
"Ik ben met de fiets gekomen" schreeuwt hij halfdoof. Meteen belt hij naar ons ma om te zeggen dat hij ongedeerd aangekomen is.
Pa, ge zijt toch niet langs de verkeersweg naar hier gekomen?
Neen, ik heb de hellewegen genomen langs de diepe straat.
Het konijn is halfgaar.
Dan is hij weer verdwenen.
Wanneer het donker is: asejee vous dans la froidir de cette soirée.
Ta geulle, jankt ze tegen mijn blaffende hond. Ik heb een toevallig voorbijkomende wilde verstandige dame voor een paar seconden aan de buitentafel uitgenodigd.
"Ik heb liefdesverdriet. Ik ben het beu om afgewezen te worden" zegt ze. Je suis seul.
Ik stamel wat filosofisch gespalk uit mijn bek.
Jouw woorden dringen niet tot me door, zegt ze nog voor ze verder gaat.
Het konijn is te gaar. Alleen het bot blijft over in het casserol. Het vlees is met de saus verzooid.

In dit dagrestant
wil ik voor ik het vergeet
mij nog herinneren
zowel slachtoffer als vrijwilliger te zijn

Zoekend naar woorden en zinnen
schrijf ik voor het eerst in de buitenlucht
gevangen in het onbelichte donker
ver weg van de lichtvlek
van een bewoonde wereld

Mijn hand beweegt
een pen in het pikkedonker
varend
lichtwoorden uit mijn geest.

Middag droog en wind. Het moet zo een zeven graden zijn.
Zeevruchtencoctail met kaasbeschuit. Ik zit in een schuilhok  min of meer beschermd tegen de wind. Al sinds vanmorgen ben ik onderweg, piekerend over een plotse vroegtijdige dood.
Door dit buitenleven in gure wind raakt mijn lichaam verkild, tranen mijn ogen.
Het landschap is bruin en grijs. Alleen de weiden met modderige drinktroggen zijn groen gebleven. De dagen beginnen te lengen. Niemand die hier voorbij komt.De stad hier vandaan ruist.
Net voor de lente begint zullen molshopen verschijnen en gaat het zachter waaien. Ook het vuur hoeft dan minder gestookt in korter wordende avonden.
Zijbijmij, ik zie de lente in haar ogen verschijnen.
Nog een keer kuis ik mijn pen met inktzwart bevlekt verfrommeld papier vooraleer het weg te gooien in bewaarsel.

vrijdag 25 januari 2008

links een betonplakken afsluiting
rechts coniferen hagen
het is pikkedonker hier

in het voorzicht is een lichte vlek
de bewoonde wereld
voor het eerst schrijf ik in buitenlucht
in het donker zonder licht

mijn hand beweegt
mijn vingers worden gevoelig
een zintuig verdwenen
ik schrijf in het donker

Tussen twee veldwegen tuur ik naar voorbijgaand verkeer vanop een bank in het geschemerte. Zelfs in het halfdonker blijven regendruppels aan een twijg als parels bestaan. Ik plas uitbundigheid uit mijn lijf. De regen striemt mijn ogen bloeddoorlopen in een kort vergezicht. Ik vervolg mijn weg. Straks arriveren is mijn doel.