Het is woensdag; ze hebben een mooie zonnige dag voorspeld met temperaturen die weleens het gemiddelde zouden kunnen overstijgen. Wanneer ik ’s morgens beneden de gordijnen opentrek, schuift de zon al laag naar binnen.

Haar stralen glijden de kamer binnen als dunne linten licht, en alles wat ze raken wordt plots zichtbaar. Het zonlicht confronteert mij genadeloos met hoe smerig mijn ramen eigenlijk zijn: de bleke afdruk van een handje, vermoedelijk van onze jongste, en de vertrouwde neusstoot van Cesar op de glazen keukendeur. Het lijkt alsof ide verwaarlozing van mijn ramen tot kunst is verheven. In datzelfde licht tekenen zich twee spinnenwebben af op het raam, gelukkig zonder spinnen.

Want zoals mijn moeder en daarvoor mijn oma al zeiden: ”Spin in de morgen brengt kommer en zorgen”. Op de metalen sixtieslamp boven de eettafel ligt stof dat zich de winter heeft eigen gemaakt en met een theedoek (schoteldoek voor de Vlamingen) die straks toch in de wasmachine gaat, sla ik de stofdraden weg aan het plafond. Zo’n dag is het. De soort dag waarop iemand ooit dacht: Laat ons de lenteschoonmaak uitvinden.

Ik kijk naar Thuis. Sommige van mijn Vlaamse vrienden halen daar hun neus voor op. Niet cultureel genoeg in hun ogen en ze kijken met die zuinige blik van lichte verontwaardiging en superieure glimlach. Maar ik, ondertussen alles schaamte voorbij, ik kijk. En ik kijk graag. En als ik niet kan kijken dan neem ik het op, of ik kijk terug. Een dag zonder Thuis, is een dag niet geleefd.

Mijn kennismaking met Thuis was trouwens geen bewuste keuze. Ik werd er in 2000 ingeloodst door mijn toenmalige Gentse vent, inmiddels al lang weer ex, die vond dat een degelijke inburgering in Vlaanderen niet kon zonder “F.C. de Kampioenen”. En “Thuis”... Dat hoorde bij het pakket. 

In het begin moest ik vooral wennen aan het taalgebruik, ik keek in die tijd nl zelden naar de Vlaamse tv. Met mijn Franse echtgenoot bevond ik mij eerder in een Franstalige inburgering: de televisie stond vrijwel uitsluitend op de Franstalige zenders. Alleen wanneer hij er niet was, keek ik naar Engelse series of de een of andere kookrubriek.

Vlaamse televisie was voor mij iets uit een ander universum. In mijn jeugd keken we er thuis nauwelijks naar. Behalve op zondagavond, wanneer Kapitein Zeppos en Johan en de Alverman ons toch voor het Vlaamse scherm kregen.

Ik kende ook geen Vlaamse zangers, Nou ja wel eens van Will Tura gehoord en van Eddy Merckx, maar verder…? Nederlandstalige muziek was sowieso niet “hip” bij mij en mijn leeftijdsgenoten. Wij waren Rock, Blues & Soul. Boudewijn de Groot, Rob de Nijs (kon nog net) en dan hield het wel op.

Bij sentimentele liedjes als “Huilen is voor jou te laat” van Corry en de Rekels en andere "noodnummers" ging de radio resoluut even uit, al kan ik dat nummer en veel anderen van dat soort liedjes nog steeds woord voor woord meezingen. Want zo werkt het geheugen: selectief, koppig en soms genadeloos.

Maar goed, "Thuis". Ik kijk dus naar “Thuis” Dat heimelijk pleziertje waar ik me niet meer voor schaam. Wat ooit begon als bijna verplichte kost en waar ik zo aan moest wennen, werd langzaam een bijna antropische fascinatie. De taal, de manier waarop conflicten altijd iets te snel worden opgelost of net iets te lang blijven sudderen.

En dan zijn er de personages van wie ik sommigen “haat” als ik alleen hun kop al zie, met een bijna gênante intensiteit, omdat ze mij doen denken aan mensen die ik ken. Mensen die ik zelf liever niet (meer) in mijn omgeving heb. Thuis is soms als een spiegel die zich elke avond voor mij neerzet. En ik herken en zucht…

Onderstaande tekst heb ik al eerder gepost in 2011 en na zoveel mogelijk verkeerd geplaatste komma’s op andere verkeerde plaatsen neergezet te hebben en wat spaties heb verwijderd vind ik dat het nog steeds kan.

Ondertussen zijn er de moeders met hun smartphone bijgekomen. Hun kinderen zitten smekend om aandacht in hun kinderwagentjes, hun speeltje ligt op de grond, maar moeders is bezig. Moeders scrollt met haar lange, lelijke, onpraktische, fluonagels en deelt haar drukke leven op het internet.

Er stapt een vrouw in de bus. Ma Flodder in hoogsteigen persoon vergezeld door een stel kleine flodders.

Een van de kinderen, een jochie van een jaar of zes naar ik schat aan de ontbrekende voortanden, doet het waarschijnlijk nog in zijn broek te horen aan de honende opmerkingen, die zijn twee broertjes, zusje en zijn moeder maken. De laatste zou toch beter moeten weten, denk ik dan. Hij wordt bespot, uitgelachen, uitgescholden en vernederd en moeders doet mee. Het kind kijkt schuw naar beneden, alsof hij zich kleiner probeert te maken dan hij al is. Ik heb met het ventje te doen. En ik erger mij aan het wijf dat voor zijn moeder moet doorgaan.

Tegenwoordig heb je voor alles een diploma nodig. Zelfs indien je een carrière als schoonmaakster ambieert moeten er testen afgelegd worden. Hoe belangrijk is het immers om te weten of je beneden begint, ergens in het midden, van boven of toch maar ergens van onderen. Ik ken trouwens iemand met een hogeschoolopleiding die voor dit examen gezakt is. Dit even terzijde.

Maar ik ben laf, zoals de andere mede busreizigers die voor zich uitkijken en niks horen.

Bang voor een grote bek van het lelijke wijf met haar lelijke smoel. Zo van: “Waar bemoei jij je mee, trut “Et de quoi je me mêle?”

Ik hou lafhartig mijn mond.

Uit de luidspreker komt de typische “niks-aan-de-hand-muziek” het gastvrije masker van de supermarkt, want de muziek bepaald immers de toon of is het omgekeerd? Een oude man schuifelt door de winkelrijen met een piepend winkelkarretje. In zijn hand klemt een papiertje met de grote beverige letters van héél oude mensen. Hij lijkt wat verloren. Hij spreekt een vakkenvuller aan “Mijn vrouw is overleden en nu moet ik de boodschappen doen, maar ik vind niets, waar staat het hondenvoer?”

De jongen wijst zonder verder op te kijken. “Naast het kattenvoer”

De oude man knikt langzaam, alsof hij die logica probeert te begrijpen. “En waar staat het kattenvoer…? “Daar heb ik nu geen tijd voor” zegt de jongen, die ik net nog heb zien lachen met een collega vakkenvuller, zonder verder op te kijken.

Ik krijg medelijden met de oude man en denk aan mijn oude vader die zich indertijd ook zo verloren voelde na het overlijden van mijn moeder, zoekende naar het merk dat mijn moeder ook altijd kocht, het even kwijt, dat mijn moeder in meerdere winkels boodschappen deed.

“Kan ik u helpen?” hoor ik mijzelf, die tijd in overvloed heb, zelfs als ik die niet heb, vragen.

4 uur s ’nachts kent al mijn geheimen. Niet dat ik veel geheimen heb. Mijn geheim stopte op een warme lentedag 10 jaar geleden toen zijn zoon mij belde om te zeggen dat zijn vader een hersenbloeding had gehad. In de telefoon van zijn vader had hij onze veelvuldige berichtjes gezien. En zo maakte ik onverwacht kennis met zijn zoon en met zijn ouders en met… de olifant in de kast en die blies met zijn lange snuit, heel ons verhaaltje uit…

En verder ben ik ’s nachts, een soort Marie Kondo* op speed en krijg ik wanneer ik weer eens niet kan slapen, zin mijn kledingkasten te legen en te herschikken. Mijn planken puilen uit, wanneer ik er iets uit wil halen valt de helft eruit. Ik stoor me er mateloos aan. Ik maak stapels, van mijn truien, van mijn bloesjes, mijn jurken en mijn broeken en op raad van diezelfde Marie Kondo, vraag ik me af of ze me nog gelukkig maken. Mijmerend in mijn warm bed zie ik het helemaal voor me, mijn kast helemaal op orde.

De zolder opruimen, zodat mijn kinderen later niet met mijn rommel blijven zitten. Hoewel één van mijn dochters al heeft laten weten, dat alles “gewoon naar de container gaat” dus dat zolder opruimen kan ik in feite met een gerust hart uitstellen, maar toch… Toch blijf ik het doen. Nachtelijke plichtsgetrouwheid is hardnekkig.

Ontspullen heet dat tegenwoordig. Heerlijk, ik voel me bij de gedachte alleen al helemaal zen.

Zelfs mijn gang krijgt een make-over: de muren krijgen eindelijk die tweede laag verf, Een mooie Feng-Shui plant in de nis waar nu een schoenenkast staat. Alles is mogelijk om vier uur ’s nachts.

En dan dat eigen boek of een bundel met korte verhalen dat ik van plan ben te gaan schrijven. Want als ik andermans boeken en verhalen lees, denk ik; dat doe ik ook wel even. Want in de nacht geloof ik in mezelf zonder moeite.

Uiteindelijk val ik in slaap. De volgende ochtend zit ik, moe met mijn beker vers gezette koffie, voor mij uit te staren. In mijn hoofd liggen de stapels uit te zoeken kleding nog steeds op mijn bed en op de grond en overal. Waar moet ik met al die spullen naar toe? En zei mijn moeder niet ooit? “Je moet nooit iets weggooien, de mode is een eeuwig terugkerend fenomeen” De ochtend heeft mijn grootse plannen geruisloos weer laten verdwijnen.

Marie Kondo * Japanse schrijfster van o.a. het boek: De levens veranderende magie van het opruimen

Tijdens een tussenlanding op de Nederlandse luchthaven Schiphol, dat labyrint waar zelfs Google Maps de weg kwijtraakt verdwijnt een 78-jarige Hongaarse man spoorloos. Zijn zoon in Florida is in totale stress. Hoewel zijn vader helemaal geen schuwe man is en behalve Hongaars een paar woorden Duits spreekt, komt hij, volgens zijn zoon uit een andere wereld en is aan een overweldigende wereld als Schiphol gewoon niet gewend. De Nederlandse Marechaussee is in opperste staat van paraatheid, camera’s worden teruggespoeld…

En waar blijkt meneer uiteindelijk te zitten?

In een Amsterdams hotel.

Hij wilde juist een massage bestellen…

Alsof hij had gedacht: “Amsterdam? Daar hoorde ik vroeger in mijn jeugd al verhalen over. De stad waar alles mag, De stad van de Flower Power en de hippies. De stad van the open-minded  De stad, waar je ongestoord op elke hoek van de straat van bil kan gaan, inclusief een lijntje coke. Waar je de politie gewoon kan vragen hoe dat snuiven nou precies moet en je netjes gedegen uitleg krijgt… Het is nu of nooit!”

Het is weer zo ver. We worden er weer eens met onze neus opgedrukt. Valentijn is in het land. Zaterdag 14 februari de liefdevolle geluksdag. Voor de een gewoon commerciële volksverlakkerij en voor de ander hèt moment om luidkeels te verkondigen hoe verliefd ze wel zijn en hoe veel ze wel van elkaar houden. Alsof dat niet gewoon kan, elke dag, het hele jaar door.

De winkels vol met vreemde snuisterijen en alles is in het rood gekleurd. De prijzen van de bloemen swingen de pan uit. Pralines, cakes en andere taartjes in hartjes vormen. Bij de Lidl heb ik zelfs heel enge, onsmakelijk uitziende roodgekleurde ravioli gezien. (Harmonicaman had zelfs een aardappel in die vorm, hij heeft hem opgegeten (met rode kool) en nu maar hopen dat hij er niets van krijgt.)

Alles lijkt alleen nog maar voor twee bestemd, en overal die zoetsappige sentimentele glitterkaartjes. Sommige vrouwen moeten misschien wel zo’n eng, slecht zittend, vulgair setje aantrekken om hèm te plezieren.

En daar zit je dan in je zetel, in je eentje, stug volhoudend hoe gelukkig je wel bent dat je vanavond tenminste je eigen tv-programma mag kiezen. Ondertussen biedt je dapper weerstand aan de universele druk om vandaag met iemand chocolade in hartvorm te delen. Delen? Ik eet die chocolade zelf op, iemand moet tenslotte van mij houden.

 Als Neder-Waalse of als Waalse-Nederlandse, afhankelijk van de dag, volg ik het nieuws van overal. En soms valt er iets op dat niet alleen een land, maar vooral een systeem ontmaskert. Zo las ik gisteren iets over de algoritmes die ervoor zorgen dat de mensen van de reclassering een goede inschatting kunnen maken van het risico te hervallen van veroordeelde misdadigers. Een inschatting die heel belangrijk is voor adviezen waarop rechters straffen baseren. En hiermee gaat het in Nederland al sinds 2018 fout.

”De formules die gebruikt worden voor de inschatting van recidive bij gedetineerden en niet-gedetineerden zijn met elkaar verwisseld. Hierdoor wordt de kans op recidive bij niet-gedetineerden hoger ingeschat, en bij gedetineerden juist lager” (NOS)

Jarenlang werd er gerekend met verouderde Zweedse data, werden cruciale variabelen door elkaar gehaald en vergat men bijvoorbeeld psychiatrische aandoeningen mee te nemen. Eén op de vijf voorspellingen zat ernaast. Dat is geen kleine foutmarge als het gaat om het al dan niet vrijlaten van mensen. Het rapport noemt het “gênant” en dat is nog zacht uitgedrukt.

Maar in het klein, en misschien niet zo belangrijk, maar voor mij toch ergerlijk genoeg, zie je hetzelfde hier bij Seniorennet. Een platform dat ooit bedoeld was om mensen te verbinden, maar waarvan de algoritmes al jaren lijken te draaien op een soort digitale Alzheimer.

Je klikt uit nieuwsgierigheid eens op een blog dat helemaal bovenaan staat, een oude bekende, helemaal uit het niets. En wat blijkt: sinds 2017 is er niets meer geschreven, geen foto’s, geen commentaren, geen beweging. En toch blijft het algoritme haar naar voren schuiven, als een digitale geest, alsof het systeem weigert te erkennen dat de tijd voorbijgaat. Ergens is dat ontroerend, eeuwig nummer één, en leuk voor de familie, een soort Bohemian Rhapsody van de platvorm, maar ook een beetje pijnlijk.

Tot iemand de moed vindt om op “opschonen” te drukken. Want wat zegt het over een platvorm als de doden bovenaan blijven staan omdat niemand het systeem nog begrijpt, laat staan onderhoudt?

Een systeem dat ooit met goede bedoelingen is gebouwd, maar die zonder zorg, kennis of kritische blik langzaam ontspoort.

Onlangs een mooi verhaal gehoord van mijn buurman die bij de gemeente werkt.

Hij had dit verhaal van een collega die op het kerkhof werkt. Het speelde in de zomer, het was warm, héél warm, zo warm dat de mussen dood van het dak vielen, maar dat is een ander verhaal…

Er moest een put gegraven worden. De grafgraver nam halverwege de kuil even een rustpauze zoals alleen gemeentearbeiders dat kunnen doen. Leunend op het handvat van de schop, het zweet van zijn hoofd wrijvend en ondertussen mijmerend alsof hij in hangmat lag in plaats van in een half gegraven graf.

En toen gebeurde het.

Een ijselijk gegil sneed door het stille kerkhof. Het bleek afkomstig van een dame die een graf iets verderop wilde bezoeken. Ze had, vanaf een afstandje, de kale schedel van de doodgraver nèt boven de rand van de kuil zien bewegen. En waar een ander misschien even zou knipperen, koos zij voor de optie, gillend wegrennen alsof de doden daadwerkelijk waren opgestaan.

Later toen ze weer enigszins bij haar positieven was zei ze, dat ze “het leven had voelen wegtrekken” De grafgraver zei dat hij “het liefst óók was weggerend, maar ja, iemand moest die put afmaken.”

Sindsdien heeft de gemeente een nieuw protocol ingevoerd: Elke werknemer op het kerkhof is verplicht een fluorescerend hesje en een daarbij passend petje te dragen. Niet voor hùn veiligheid, maar om te voorkomen dat bezoekers denken dat de doden tegenwoordig ook aan reflecterende werkkledij doen. De administratie is zo al ingewikkeld genoeg zonder spontane wederopstandingen.

 “This is where the Magic Happens” stond er op het vlijmscherpe deksel van het blik dat zojuist de knokkel van mijn linker middelvinger bijna tot op het bot had gefileerd terwijl ik de blikken en drankkartons nog eens extra stevig in de blauwe pmd-zak probeerde te duwen want ”ons bin zuunig” * en er kon nog best wat bij.

Bloedend als een rund liep ik op zoek naar eerst maar een doekje tegen het bloeden en de gapende wond dicht te drukken.  Daarbij moest ik, met één hand, de verbanddoos open zien te krijgen. Even een dilemma, werd het een pleister, of toch maar een gaasje? Ondertussen hield ik mijn gewonde hand onder de stromende kraan, terwijl ik ondertussen met mijn goede hand het zakje van het steriele gaasje open prutste.** En waar was in hemelsnaam die rol hechtpleister…?

Na een hoop gedoe met één hand en bloed overal was mijn vinger verpakt in een keurig wit gaasje dat niet lang wit bleef. Ik heb het nog een paar keer moeten vervangen en uiteindelijk gekozen voor een pleister.

Daarna begon het echte werk, het opruimen van de bloedspatten of beter gezegd, het wissen van de sporen. Een spetter hier, een veeg daar. Als een forensisch expert op een PD maar dan zonder wit pak en zonder lampjes reconstrueer ik de vorm, de grootte en de verspreiding van het bloed.

De sporen leidden me de trap op, richting mijn slaapkamer waar de verbanddoos staat. Op elke trede een vage afdruk, een stipje, een veeg. In de badkamer hetzelfde verhaal, een minuscuul stipje op de rand van de kraan… En telkens wanneer ik dacht dat ik klaar was, zag ik weer iets. Daar… nog een dunne lijn langs het keukenkastje. Het was alsof ik een rondedansje had gemaakt en elke oppervlakte leek te fluisteren “Ik weet wat je hebt gedaan”.

Het blik met het scherpe deksel stak nog steeds uit de blauwe pmd-zak, precies op de plek waar het zijn aanval had ingezet. Het glom onder het licht, alsof het trots was op zijn werk. “Magic Happens.”

En terwijl ik de pmd-zak dichtknoopte, stak mijn eigen middelvinger, dik ingepakt en licht kloppend, als een stille protestvlag de lucht in. “Magic Happens.”

*Refereert aan een reclamecampagne met Hollandse meid met rode appelwangen, gestoken in Zeeuwse klederdracht, een pakje boter in de hand, met de tekst: “Ja, ja, ons bin zuunig”.

** n.v.d.r begin er maar eens aan.

“Ik heb mandarijntjes gekocht “vertel ik aan harmonicaman tijdens ons dagelijks telefoongesprek. “Het zullen wel clementines zijn” zegt de allesweter, die meteen in zijn rol als citrus-orakel schiet.

“Oh ja?” vraag ik, benieuwd wat hij nu weer gaat vertellen. “Dat heeft mijn groenteman mij eens verteld” gaat hij verder, “Clementines zijn er iets eerder dan mandarijnen.”

“Oh” zeg ik. Ondertussen zijn wij al februari en zijn de beide winter vruchten al weken in mijn supermarkt. Maar Harmonicaman tegenspreken… of in discussie gaan dat is zoals proberen aan onze César uit te leggen dat de zetel eigenlijk niet van hem is.

Hij heeft een encyclopedie in zijn hoofd vol met weetjes die niemand ooit heeft geverifieerd en ik al zeker niet, maar die hij met de zekerheid van een paus verkondigt.

En ik knik, wijs, met die rustige soort wijsheid waarmee ik Harmonicaman al jaren overleef en eet mijn mandarijntje.

Onlangs, op blogronde op zoek naar inspiratie, zag ik een blog dat uit het niets naar ongekende hoogte was gestegen. Nieuwsgierig naar wat deze plotselinge populariteit teweeg had gebracht, drukte ik op de link. En wat schetst mijn verbazing. De persoon had één bruine boterham gegeten met kaas.

En dat was het.

Één bruine boterham met kaas. Ik wachtte nog even, scrolde naar beneden, in de hoop dat er toch nog een twist kwam, een jeugdtrauma, een filosofische reflectie of misschien een recept of een grappige mop. Maar nee. Het was echt alleen een boterham, een boterham met kaas. De algoritmes van Seniorennet, die blijkbaar smelten voor volkorenbrood hadden hun werk gedaan.

Vanmiddag heb ik ook een bruine boterham gegeten, of eigenlijk, het waren er twee. Ik weet het, overdrijven is een kunst.

Maar ik voelde geen enkele virale beroering in de lucht. Geen plotselinge stijging in bezoekersaantallen. Geen digitale ovatie voor mijn dubbele daad van koolhydraadconsumptie.

Misschien moet ik mijn ambities bijstellen en stoppen met het streven naar zorgvuldig gecomponeerde mijmeringen, kronkels, en andere waargebeurde en waargebeurde verzonnen gedachtespinsels die ik drie keer polijst tot ze glanzen. Stoppen met zoeken naar perfecte zinnen en mij niet meer druk maken over verkeerd geplaatste leestekens, stijl en spelfouten of verdwaalde komma’s. Het is allemaal overbodige opsmuk in een wereld waar een bruine boterham met kaas het tot een cultureel hoogtepunt schopt.

Onlangs, door omstandigheden, die hier verder niet toedoen, weer eens bij de McDonalds geweest. Gegeten: 1 Big Mac met double cheese en ook nog wat Chicken McNuggets verorberd. Èn… om mijn geweten toch ietwat te sussen, een flesje water in plaats van Cola, dit met als achterliggende gedachte dat het dan allemaal wel meevalt. Dat water had natuurlijk ook een salade kunnen zijn, al heb ik ooit ergens gelezen, dat een salade met dressing en gefrituurde kip meer calorieën kan bevatten dan de Big Mac zelf en dan kun je net zo goed, eerlijk zondigen, nietwaar?

Maar hoe je het ook keert en draait, eenmaal weer buiten komt het schuldgevoel, dat zompige, vettige soort schuld, dat niet alleen in je maag zit, maar ook in je ziel. Ik moet aan de kauwgom om de nasmaak weg te poetsen.

Je eet daar trouwens of je leven ervan afhangt. Een soort existentiële crisis in fastfoodformaat, want iets in je brein zegt je dat junkfood snel afkoelt. Dus opschieten met die hap waardoor je het op een schransen zet. Vandaar de snelle hap. En, weet je wat het ergste is? Na een uur heb ik alweer honger.

Veel gelukkiger, maar vast niet gezonder word ik van pasta of gnocchi in Gorgonzolasaus met extra Parmezaan en een lekker glas wijn dat weigert water bij zichzelf te doen…

Op de lagere school werden er op woensdagmiddag in de aula van de school balletlessen georganiseerd. Hiervoor was een echte ballet juf aangeworven compleet met strak vastgezette haren en chignon, een bijbehorend buitenlands accent en van die sterk uitgedraaide in de tweede positie vast gebleven “tien voor twee voetjes”. Kortom: zij was de dans zelf.

Om mijn houding te verbeteren leek het mijn moeder, die constant pogingen deed om van haar lompe dochter een sierlijk dametje te maken, wel een goed idee mij daarnaartoe te sturen. Had ik talent? Tijdens een opvoering van de Bloemenwals uit de Notenkraker van Pjotr Iljitsj Tsjaikovski mocht ik een boom zijn. En natuurlijk deed ik dat goed, zéér goed!