Het is belangrijk dat we bepaalde ervaringen in ons leven met iemand kunnen delen. Met familie, vrienden of kennissen. Dat kan ons rust, evenwicht of nieuwe energie geven. We kunnen moeilijke momenten beter verwerken of ze een plaats geven in ons leven en van de goede momenten kunnen we meer genieten. Bovendien kunnen anderen een hoop leren van onze ervaringen.

Mijn levensboek heeft mij heel wat bloed, zweet en tranen gekost. Op het moment dat je achter de computer of schrijftafel zit, beleef je het opnieuw. Voor mij werkte het heel verhelderend. Mensen zeggen dat het goed is om dingen van je af te schrijven. In mijn geval is dit zeker zo.

Elk mens is Uniek; heeft zijn eigen leerproces. Vanaf onze geboorte zijn we op reis. Interessante denkbeelden en inzichten ben ik tegengekomen. Niet belangrijk is de weg die we gaan, maar het spoor dat we achterlaten.

Rode draad
Voor mij persoonlijk is ‘De Groene Baret’ de rode draad in mijn leven. Als vrijwilliger ging ik naar de speciale opleiding in Roosendaal. Het ‘Korps Commando Troepen’. Pittige tijd; discipline en karaktervorming door steeds weer grenzen te verleggen. De Groene Baret was voor mij de basis voor verdere levensloop. Zaadjes werden gelegd; heel veel dank aan instructeurs.

Zwarte draad
Het overlijden van ouders, familieleden, vrienden en bekenden is helaas de zwarte bladzijde van mijn boek. Maar ook afscheid nemen van vertrouwde situaties. Vriendschappen en contacten die elders zijn opgebouwd. Loslaten; afscheid nemen doet pijn!

Zilveren draad
Het leven is als een zilveren draad. Steeds meer knoopjes komen erin die je moet zien te ontwarren. Ben je daarin geslaagd dan heb je een waardevol sieraad.

Levenspad
Onze ervaringen kunnen we zien als het lesprogramma op onze Aardeschool. De mensen die we tegenkomen zijn onze leraren en dat is een nieuw besef. Ervaringen van gisteren en de keuze van vandaag is bepalend voor de dag van morgen.

Onze wereld
Vaak is het leven een proces van hollen, vallen en opstaan. Onzekerheden, vreugde en verdriet. Hoogtepunten en dieptepunten. Hoe wij het beleven hebben we zelf in de hand. Onze wereld creëren wij zelf; oorzaak en gevolg. Zo we zenden zullen wij ontvangen.

Bezinning
Handreikingen komen vaak op het juiste moment. Echter beslissingen zullen we zelf moeten nemen; uiteindelijk zijn we zelf verantwoordelijk voor ons doen en laten. Het verleden kunnen we niet veranderen; we kunnen er wel van leren. De toekomst ligt in het verschiet. Hier en nu is de realiteit; CARPE DIEM...!!!

Geloof, Hoop en Liefde
Deze drie-eenheid is de basis van ons levenspad; het zijn belangrijke pijlers van de brug naar ons doel. Met deze filosofie hoop ik antwoord te krijgen op de essentiële levensvragen:

• Waar komen wij vandaan?
• Waarom zijn we hier?
• Waar gaan we naar toe?

Samenvattend
Ieders leven wordt in meer of mindere mate gekenmerkt door een rode- zwarte- en zilveren draad. Ervaringen worden altijd door persoonlijke emoties gekleurd. Door het gebruik van onze zintuigen kunnen we beelden uit het verleden oproepen. Met een reis ´Terug in de Tijd` kan men deze beelden herbeleven en eventueel vanuit een ander perspectief benaderen.

Spirituele gedachte
Rode, zwarte, zilveren draad.
Innerlijk zelf; kiemend zaad.
Ontmoetingen met jezelf.
Openstellen; het komt vanzelf.

Beschouwend ervaren.
Hoe het bootje is gevaren.
Ervaringen om te leren.
‘To Be, or not To Be,’ waarderen!

Elk vogeltje zingt zijn lied.
Noord tot Zuid; in elk gebied.
Oost tot West; klinkende muziek.
Zoekende mens, o zó Uniek!

Gedachte zuiver; spiritueel.
Bewustwording; liefdevol maakt ons heel.
Utopia, droom en ideaal; het wordt nu tijd.
Vrede, Vriendschap, Verdraagzaamheid...!

Tenslotte
Dualisme; hemel en aarde, dag en nacht, arm en rijk. Uiteindelijk is alles relatief. Een haar op het hoofd is weinig; een haar in de soep is veel!

Het verleden wordt steeds groter; de toekomst steeds kleiner. De scheidslijn tussen zijn en niet zijn is filterdun. Ik besef dat ik mij kwetsbaar opstel. Echter beginnen bij jezelf is de grootste rijkdom.

Met bijzonder veel genoegen heb ik ‘Mijn Levensboek’ geschreven. Toegegeven; bij het oproepen van herinneringen kwam ik in diverse stemmingen. Emoties; glimlach en traan zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden!

Ouders, familie, buren, vrienden en vriendinnen; ik heb U lief!

Doopnaam
De doopnaam Renier betekent 'wijze raadgever'. De roepnaam René betekent 'wedergeboren'. Ik ben vernoemd naar opa Schupp.

'Renier' is afgeleid van het Germaanse 'Regin' met de betekenis 'Raad', en van 'Her' met de betekenis 'Leger'. De volledige betekenis is waarschijnlijk 'de raadgever van het leger'. Op 4 augustus is er een feestdag ter ere van Renier, in de 12de eeuw was hij aartsbisschop in Dalmatië. Hij werd gestenigd in de strijd om het kerkelijk bezit.

De tweede naam 'Franciscus' is afgeleid van het Italiaans 'Francesco' wat Fransman betekent. Fransman is de naam die aan Franciscus van Assisi (Giovanni Bernadore 1182-1226) werd gegeven.

Sint Franciscus, de Italiaanse grondlegger van de Franciscaner monniken, benaderde de religie met vreugde en een liefdevol karakter, en riep alle levende wezens op zijn broeders en zusters te zijn.

Gebed van Franciscus
Heer, maak mij tot een werktuig van Uw vrede:
Waar haat het hart verscheurt, wil ik liefde brengen;
Waar beledigingen worden geplaatst, wil; ik vergeving schenken;
Waar verdeeldheid mensen van elkaar vervreemdt, wil ik eenheid stichten;
Waar tijfel knaagt, wil ik geloof brengen;
Waar dwaling heerst, wil ik waarheid uitdragen;
Waar wanhoop tot vertwijfeling voert, wil ik hoop doen herleven;
Waar droefenis neerslachtig maakt, wil ik vreugde brengen;
Waar duisternis het zicht beneemt, wil ik licht ontsteken;
Maak dat we niet zo zeer zoeken:
Om getroost te worden, als wel om te troosten;
Om begrepen te worden, als wel om te begrijpen;
Om bemind te worden, als wel om te beminnen;
Want wij ontvangen door te geven;
Wij vinden door ons zelf te verliezen;
Wij worden tot eeuwig leven geboren door te sterven;
Amen

Familienaam
De familienaam 'Schupp' is een zeer oude burgerlijke naam van Duitse afkomst. De vroegste vermelding van deze naam verwijst naar de 13de eeuw. In 1266 werd in het Schwarzwald een zekere Schupp als vishandelaar geregistreerd. In 1270 werd Berchtold Schupp in Wies nabij Schopheim benoemd tot vrije handelaar. Generaties lang heeft de Schupp traditie zich voortgezet. In de analen van Schafhaussen in Zwitserland wordt hiervan melding gemaakt.

Opleiding en Beroep
Opleiding MBO-niveau; werkzaam geweest:
* Kerkrade: Domaniale Mijn; Mijnbouw
* Breda: Enka Glanzstoff; Operator / Brandweer
* Eindhoven: Philips; Beveiligingsbeambte
* Almelo / Enschede: Philips; Hoofd Beveiliging
* Deurne: Philips; Hoofd Beveiliging
* Venlo: Pope Cable and Wire; Hoofd Beveiliging / Chef Facilitaire Diensten

Huwelijk en Gezin
Vanaf 23 september 1964 gehuwd met Claire;
wij hebben twee zonen:
* Marcel 05-10-1968;
* Roger 21-02-1971; is gehuwd met Brit;
zij hebben 3 kinderen
* Lars 26-05-1997
* Luca 13-08-1999
* Ilco (26-05-2003);
geboren op de 6de verjaardag van Lars !!!

Hobby's
Zingen (opera en operette); gezongen bij:
* NS Operette Gezelschap (Eindhoven)
* Venloos Operette Gezelschap (Secretaris)
* Operette Kwintet Venlo
* Koninklijk Kerkraads Mannenkoor St. Lambertus

* Schrijven verhalen en gedichten
* Genealogie / Filosofie / Psychologie
* Actief in diverse verenigingen:
-Commandovereniging Limburg
-Vereniging van Eigenaren (voorzitter)
-Kerkbestuur (secretaris)
* Sport (Tai Chi)

In het dagelijkse leven wordt er steeds een appèl op ons gedaan om gevoelsmatig contact te maken met onszelf, maar ook met de ander. Leven is niet op alleen gaan, maar samenleven met anderen. Hoe kom je in de wisselwerking met de ander in het geven en nemen, praten en luisteren, zorgen en ontvangen?

Schoendozen verzamelde foto's; jaren geleden heeft zus Tiny vanuit deze voorraad een album samengesteld. Tijdens een gesprek over 'Mijn Levensboek' kwam deze album aan de orde. De confrontatie met beelden uit het verre verleden van ouders, grootouders en overige familieleden; diepe gevoelens kwamen in mij naar boven.

Samen met buurtgenoten; uitstapjes naar de 'Brunssummerheide' het 'Schutterspark', maar ook naar 'Scheveningen' of 'Koningswinter' geven de sfeer weer van grote saamhorigheid in een eenvoudige wereld.

De album is een belangrijke ondersteuning en geeft een impressie van vervlogen tijden. In hun tijd was er geen materiële rijkdom; echter wel grote sociale saamhorigheid. Zij waren met weinig tevreden; grote eenvoud siert de mens...!!!

Vader
Op 22 oktober 1907 is vader geboren in Herstal (België). Hij was het zesde kind uit een gezin van zeven kinderen. Vanaf zijn vijftiende jaar heeft vader in de mijn gewerkt. Dertig jaar als ondergronds mijnwerker; daarna nog zes jaar boven de grond. Hij had stoflongen opgelopen, is met vervroegd pensioen gegaan toen hij een jaar of vijftig was. Hij stond bekend als een noeste werker.

Tijdens een instorting werden drie kompels onder het kolengruis en gesteente bedolven. Een aantal kompels sloeg op de vlucht. Vader riep hen terug en begon aan een verwoedde, maar vergeefse reddingsactie. Helaas waren zijn kompels door gebrek aan zuurstof gestikt.

Vader werd voor zijn moedige actie door de mijndirectie beloond. In het algemeen stond vader bekend als 'Schuppe Michel.’ Enkelen dachten zelfs dat het zijn bijnaam was.

Huzaar
In 1927 had vader in Breda gediend als Huzaar bij de Cavalerie. Op 26 oktober 1927 schreef hij vanuit Breda een ansichtkaart aan zijzes jaar oudere broer. Het is leuk om de oude schrijfwijze in zijn krachtige handschrift terug te zien.

Beste broer en schoonzuster,
Bij deze laat ik u weten dat ik nog frisch en gezond ben hetgeen ik ook van u hoop. Beste broer en schoonzuster u moet mij naar niet kwalijk nemen als dat ik lang niet meer geschreven heb. Want verder is niets nieuws te vertellen als dat de boel nog goed gaat, het is steeds knollen poetsen dat me vrek 'smorgens op de nugtere maag want u weet wel de knollen gaan voor de menschen. Verder laat ik u weten als dat wij van de week weer de rotte inspeksi hebben want dat is vervelend als u dat weten wil. verder de groeten aan allen. Uw broer Michel

Als men aan vader vroeg of hij al verkering had zei hij: ´Mijn meisje moet nog geboren worden´ Hiermee was hij niet ver van de waarheid; september 1939 werd hij in verband met oorlogsdreiging naar Rotterdam gemobiliseerd. Met het onderdeel huzaren werd hij ingekwartierd in Maassluis, dicht bij Rotterdam. Daar leerde hij haar kennen. Hij was 32 en zij 19 jaar!

Tijdens zijn verkeringstijd vroegen de broers van moeder: ‘Michel krijgen wij een stuiver voor een ijsje’. Vader gaf als antwoord: ‘Kinderen die vragen worden overgeslagen’. Heel gevat zei toen broer Jaap: ‘Ik vraag niks, daarom krijg ik een zeker een duppie...’!

Moeder
Op 18 juli 1921 is moeder in Maassluis geboren. Zij was het vierde kind uit een gezin van 14 kinderen. Uit de verhalen die ik van moeder hoorde heeft ze het thuis niet gemakkelijk gehad. Enerzijds door haar moeder die in die tijd zéér dominant was en anderzijds door haar broers die sterk in de meerderheid waren. Haar oudere zus Neeltje was reeds buitenshuis. Moeder werd enorm getreiterd; moest als Assepoester het vuile werk doen. Vooral haar oudste broer overheerste haar. Regelmatig klonk het: "Mien doe dit...! Mien doe dat...."!

Ze was een jaar of zestien; had reeds de uitgebreide was in de tobbe gedaan. Na het lappen van de ramen begon ze met het schillen van een enorme berg aardappelen. Plotseling kwam haar oudste broer binnen en gebood haar om zijn schoenen te poetsen.

Moeder kaatste terug dat hij dit maar zelf moest doen, ze had het druk genoeg. Omdat hij een dreigende houding aannam, vluchtte zij naar boven; klom via het slaapkamerraam op het plat dak aan de achterzijde van de woning.

Aangezien hij haar bleef dreigen, sprong ze met haar volle gewicht boven op hem en trommelde haar vuisten op hem neer. Hierop begon hij te bulderen van het lachen; echter zijn respect voor haar was enorm toegenomen.

In 1940 leerde ze een knappe huzaar kennen. Beiden waren in vuur en vlam. Mogelijk heeft ze de situatie met beide handen aangegrepen om de gespannen verhouding te ontvluchten. Aan hen heb ik te danken dat ik ter wereld kwam!

De geboorte van een kind. Een schitterend moment. Mijn ouders; mijn keuze om te ervaren. Trots gingen mijn ouders op familiebezoek; ik was ongeveer een half jaar met weinig haar. De reactie van oma: ‘Wat een lelijk kind’!

Hiermee werd de onderlinge sfeer nog meer gespannen. Door de oorlogssituatie en het feit dat treinvervoer meer dan acht uur in beslag nam waren de contacten dan ook sporadisch. De bittere ervaringen uit haar jeugd zijn haar lang bijgebleven.

Het viel voor moeder ook niet mee in het begin. Een 'Hollandse' vrouw in een Limburgse gemeenschap. Vaak vertelde moeder over haar jeugd of stond in de woonkeuken te zingen. Bewogen liedjes; heel ontroerend.

Grootouders Schupp
Op 30 augustus is opa geboren in Maastricht. Hij was het vierde kind uit een gezin van vijf kinderen. Hij werkte als voorman op de keramische fabriek. Het was zwaar werk en uitbuiting was de dagorde. Amper 20 jaar oud trad hij in het huwelijk met Barbara Catharina Coucheé. Zijn rechtvaardigheidsgevoel ten opzichte van de uitbuiting was de oorzaak van een woordenwisseling met een opzichter. Ontslag op staande voet het gevolg.

Rond de eeuwwisseling van 1900 ontwikkelde zich in snel tempo een omvangrijke mijnindustrie die zich in de jaren twintig reeds de grootste werkgever van Nederland kon noemen. Zuid-Limburg; in die periode het 'Wilde Westen', of het 'Donkere Zuiden', lokte duizenden 'vreemden' de mijnen in, moeizaam gevolgd door de brikkenbakkers en landarbeiders. De gemoedelijke plattelandsbevolking veranderde langzaam in de gemeenschap der kompels.

Aanvankelijk verhuisde opa met zijn gezin naar Herstal in België. Het 'Luikse' kolenbekken en staalindustrie bood volop werkgelegenheid. De woon en werkomstandigheden waren zeer zwaar. Echter de oudste mijn van Europa 'Domaniale' in Kerkrade bouwde reeds sociale woningen voor mijnwerkers. Zelfs met tuintjes waar men zijn eigen groente kon verbouwen. Het gezin verhuisde naar Kerkrade.

In het begin woonde ze in de wijk 'Nulland'. Opa was lid van de muziekvereniging; hij stond bekend als een goede hoornblazer. Bij processie liep hij voorop om de optocht aan te kondigen. Ook stond hij bekend om zijn royale rondjes....!

Uit verhalen die ik hoorde was hij trots op zijn kleinkind. Aan mijn ouders beloofde hij: ‘Rene krijgt van mij een leuk pakje als hij één jaar wordt’. Helaas heeft hij die belofte niet kunnen nakomen. 28 December 1941, vijf dagen voor mijn verjaardag overleed hij op 64 jarige leeftijd.

Oma die drie jaar ouder was heeft opa nog vier jaar overleefd. Echter zij was zich hiervan nauwelijks bewust; de laatste jaren van haar leven werd ze dement. Op 3 mei 1944 overleed zij op 70 jarige leeftijd.

Grootouders van der Linden
Willem Jacobus van der Linden, geboren 13 augustus 1890, in Maassluis, zoon van Willem van der Linden en Neeltje Visser, trouwde 25 jaar oud, 6 juli 1916, met Adriana Verduijn, 17 jaar oud, geboren in Capelle (1899), dochter van Leendert Marinus Verdwijn en Wilhelmina Maijers.

Aanvankelijk woonden zij in de Sandelijnstraat; een smalle straat met kleine woningen. Via een steegje kwam men uit aan de Zuidvliet. Enkele jaren na de oorlog kochten zij een huis op de Zuiddijk. Via de voorzijde had men een ruime blik over de lager gelegen woningen. De tuin aan de achterzijde lag eveneens op een lager niveau. In de kamer was een soort muurkast en via een steile trap kwam men in de werkkeuken en de daarachter gelegen tuin.

In de tuin stonden een aantal konijnenhokken; regelmatig reed opa op zijn bakfiets om groenvoer te plukken of hout te sprokkelen. Vaak stond er konijnenbout op tafel. Ook niet te vergeten de bergen aardappelen die geschild moesten worden om al die hongerige monden te voeden.

Opa heeft alle wereldzeeën bevaren. Hij werkte als stoker op een sleepboot. In de oorlog is hij vijf jaar van huis geweest. Hij voer toen op de sleepboot 'De Zwarte Zee'. De kapitein en zijn bemanning zijn later gehuldigd voor hun verdienste voor het 'Vaderland'.

Honderden mensen van getorpedeerde schepen of neergehaalde piloten hebben ze uit zee gevist. Hij was een robuust persoon met een grote snor. Vanwege zijn uiterlijke gelijkenis noemde men hem 'Stalin'.Hij was rechtschapen en ging letterlijk en figuurlijk 'recht door zee'. Hij zei wat hem op het hart lag en aan roddelen had hij een grote hekel. Wel lustte hij graag een borrel; kon ook wel lastig zijn.

Oma was een strenge Godsvruchtige vrouw. Ze hadden 14 kinderen. Getallen die in die tijd normaal waren. Misschien was oma zo streng uit eigen zorg en ervaringen. Haar eerste kind werd namelijk geboren toen ze 17 jaar was. De oorlogsjaren met een echtgenoot die op zee verbleef; was voor haar ook niet gemakkelijk. De laatste jaren van haar leven heeft ze zich meer open opgesteld en was ze toch ook een lieve oma. Veel heeft ze moeten doorstaan; hulde en misschien ook wel een standbeeld…!!!

Watersnood
Zondag februari 1953, ik ging naar de kerk; het stormde en sneeuwde hevig. Toen ik uit de kerk kwam had de storm de sneeuw op diverse plaatsen metershoog opgegooid. Bij thuiskomst zaten vader en moeder bij de radio om naar het nieuws te luisteren. In Zeeland en Zuid-Holland waren bij springvloed dijken doorgebroken.

Honderden mensen waren al verdronken. Moeder was erg ongerust over haar familie. Bij elk nieuws bleek dat het dodencijfer gestegen was. Ook was er veel vee verdronken. Velen werden nog vermist. Grote gebieden stonden onder water. Met helikopters werden mensen van de daken gehaald.

Duizenden militairen en het 'Rode Kruis' werden ingezet om hulp te verlenen. 'Internationale Hulp', kwam op gang; uit Polen kwamen zelfs dekens. De zeer trieste balans van deze ramp was dat er bijna 2000 mensen verdronken.

Familiebezoek
Vanaf de vijftiger jaren; jaarlijkse bezoeken van broers en zussen aan mijn ouders. De een kwam en de ander ging. Het waren steeds drukke en gezellige weken. Moeder was in haar nopjes om familie weer te ontmoeten en voor mij gelegenheid om kennis te maken met neefjes en nichtjes. Gelukkig verbeterde ook de relatie tussen moeder en haar moeder.

Ondanks enige koppigheid was moeder spontaan en sociaal. Ze was erg geliefd. Regelmatig waren er meisjes uit de buurt op bezoek of zaten buiten op de stoep. Veel truien en sokken werden aan de pennen geregen. Naast breien deed moeder graag lezen, maar ook kaarten met familie of kennissen.

Genegenheid
Ongetwijfeld hebben mijn ouders veel van elkaar gehouden. Echter het was niet echt zichtbaar. Nooit heb ik gezien dat ze elkaar een knuffel gaven. Kennelijk bracht dat hun tijd niet met zich mee. Echter hij kon haar niet missen; zodra moeder weg was om boodschappen ging doen, stond vader al te kijken of ze noch niet terug kwam. Dus toch!

Het was erg grappig om moeder te horen praten. Haar Nederlands, doorspekt met Limburgse woordjes zoals: "René is naar de koel (mijn)". Vaker stond ze in de woonkeuken te zingen. Het waren zeer bewogen liedjes uit haar jeugd. Heel mooi en ontroerend.

Hobby's
Vader uitte zich in de muziek. Met hart en ziel speelde hij viool. Als hij de gevoelige snaren bespeelde, raakte ik geroerd door de prachtige klanken. Hij speelde vaak zigeunermuziek of prachtige walsen van Strauss. Door de melancholische klanken ben ik al op jonge leeftijd in de ban van klassieke muziek geraakt.

Fotograferen was ook één van zijn hobby's. Schoenendozen vol verzameld met ontelbare foto's. Het was ook een zeer serieuze aangelegenheid. Zijn Afga uitvouwbaar fototoestel werd op statief opgesteld. Vervolgens werd de meetlat van lens tot object toegepast. Ontelbare malen....!

Kleurenfotografie bestond nog niet; diverse portretfoto's heeft vader handmatig ingekleurd. In een muurkast stond een legergroene filmprojector; ook deze werd handmatig bediend. Door middel van een zwengel werden de films voortbewogen. Dit was een moeizame bezigheid; zeker om het juiste ritme te vinden. Dan weer liep de film liep te snel, dan weer te langzaam. Diverse 30mm films van 'Charley Chaplin' waren in dozen van 30 cm doorsnee geborgen en deze waren zonder geluid, daarom waren het zogeheten 'Stomme films'. Later heeft vader de projector met de film aan neef Louis (H), cadeau gedaan.

Bakken deed hij als de beste. Pannenkoeken en vlaaien in vele soorten; heerlijk........!

Als huzaar was vader natuurlijk een goede ruiter. Echter ik had hem nog nooit op een fiets gezien. Ik had een fiets gehuurd, terwijl ik zo door de straten reed, vroeg vader of hij ook eens mocht fietsen. Toen ik vader de fiets had gegeven en zag hoe hij het stuur heen en weer bewoog, stond ik doodsangsten uit; bang dat hij er vanaf zou vallen.

Vader wist niet hoe hij moest remmen of af stappen; in paniek greep ik de fiets bij de bagagedrager vast en bracht hem hierdoor tot stilstand. Benieuwd vroeg hij wanneer ik weer een fiets ging huren....

Broertje
Op 11 januari 1947 is mijn broertje Willy geboren. Ik was reeds zes jaar. Op het moment van de geboorte was ik aan het spelen bij Indische kennissen (B). Vader kwam vertellen dat de ooievaar een broertje had gebracht en dat moeder een paar dagen in bed moest blijven, omdat de ooievaar moeder in het knie had gebeten. Toen ik even later aan moeder vroeg of ze veel pijn had, glimlachte ze. Ik was zó blij met mijn broertje, maar vond het wel erg gemeen van die ooievaar!

Willy groeide voorspoedig; het was al een stevige baby. Ik knuffelde hem vaak. Nadat hij in het badje was geweest lag hij op tafel op een deken nog na te spartelen. Vader en ik stonden toe te kijken. Terwijl moeder een luier uit de kast pakte, stond vader over Willy gebogen en was aan het knuffelen: ‘Kiele, kiele kiele; wiele wiele wiele....’.

Willy kraaide van pret; plotseling plaste hij in een boogje vader in het gezicht. Met grote hilariteit zei moeder: ‘Gelukkig is de luier nog droog gebleven...’!

In 1947 vonden er in het Nederlandse gebiedsdeel Indonesië grote onlusten plaats. President Soekarno wilde een onafhankelijke staat vormen. Om de opstanden te bestrijden trad het KNIL hardhandig op. Duizenden militairen vertrokken vrijwillig naar de ‘Gordel van Smaragd’ om te strijden voor belangen van het ‘Vaderland’. Helaas zouden velen niet meer terug keren.

Met onze Indische kennissen onderhielden wij leuke contacten. Hun oudste dochter Coby was een vriendin van moeder. Vader (B) was ambtenaar bij de marine; hij vertrok met zijn gezin eveneens naar Indonesië. Het was een zeer emotioneel afscheid.

Ook zij waren dol op Willy; enkele maanden later ontvingen hij een leuk cadeau. Een houten slang; deze was samengesteld uit scharnierende elementen. Als men de slang bij de staart vasthield, bewoog deze zich van kop tot staart. Indrukwekkend in zijn kleuterjaren. Later heeft de slang de vensterbank gesierd.

In 1950 keerde het gezin weer terug uit Indonesië. Grote blijdschap; echter hun vorige woning was inmiddels bewoond door familie (E). Met een van de zonen was ik bevriend. Onze Indische kennissen kregen nu een woning in de ‘Leonardusstraat’ te Chevremont. Bezoeken over en weer vonden plaats. In 1952 verhuisden ze weer; nu naar Amsterdam...!

Voorlichting
Ik was een jaar of vijftien toen een van mijn vriendjes (LD), vroeg of ik wel wist waar de kindjes vandaan kwamen. Toen ik hem verbaasd antwoordde: “Van de ooievaar”, lachte hij mij uit omdat ik het noch niet wist.

´Nee hoor, daarvoor moeten je ouders vies doen´, was zijn reactie! Kapelaan en pastoor spraken regelmatig over de tien geboden; over hel en verdoemenis. Ik was zó bezorg om mijn ouders. Vaak heb Onze Lieve Heer om hun bescherming gevraagd!

Zusje
Op 16 juli 1958 is mijn zusje Tineke geboren. Ik was ruim 17 jaar. Aan moeder had ik duidelijk gezien dat er een baby op komst was. Ik geloofde niet meer in de ooievaar. Ik kon nog steeds niet bevatten dat ze het 'deden'. Mijn eigen biologische gevoelens raakte in conflict met opgelegde dogma's. Schuldgevoelens ten spijt!

Thuis werd veel gekaart; tijdens zo'n avondje werd ik met mijn broertje Willy al vroeg naar bed gestuurd. Gezien het vroege tijdstip wist ik dat er iets ging gebeuren. Vol spanning wachtte ik de gebeurtenissen af. Willy was al spoedig in diepe slaap verzonken. Aanvankelijk kon ik de slaap niet vatten en lag tegen het plafond te staren. Even later zag ik in het schemerdonker, allerlei figuren in het gewolkt behang.

Uiteindelijk waren het de Engelen die mij naar het land der dromen leidde. Midden in de nacht werden we wakker gemaakt en hoorden we dat er een zusje was geboren. We dansten rond het bed van blijdschap. Twee dagen vóór de verjaardag van moeder is Tineke geboren. Vader en moeder hadden een grote wens in vervulling zien gaan. Ik was erg blij met het zusje; het was zo'n schat en het zonnetje in huis.

Regelmatig stonden tienermeisjes aan de deur die met haar wilde wandelen. Trots liepen ze dan achter de kinderwagen te paraderen!

Opvoeding
Uiteraard ging de aandacht naar mijn broertje en zusje. Zowel door mijn ouders als door mijzelf. Maar ik miste wel eens de aandacht, knuffel of een schouderklopje. Ook al brandde de kachel; vaak had ik het koud!

Vader was een man van weinig woorden. Echter hij goed van leer trekken; letterlijk en figuurlijk. Op een keer kwam ik laat terug van de kermis; de striemen heb ik lang gevoeld; in mijn hart. In gedachte wilde ik weg lopen; op een trein springen, naar onbekende bestemming!

Vader was erg spaarzaam zowel met complimenten als in het uitgeven van geld. Toegegeven; hij gaf wel als men er om vroeg. Zelf zag hij het niet. Kort voordat moeder ziek werd kreeg ik een brief van vader; vier kantjes vol. Hij schreef over zorgen die hem bezig hielden. Ik voelde mij zó volwassen omdat ik in vertrouwen genomen werd.

Kerk & Geloof
Geloof, Hoop en Liefde; deze drie-eenheid is naar mijn vaste overtuiging de kern van ons bestaan. Ongeacht welke religie men nastreeft. Helaas wordt vanuit verschillende invalshoeken de basis van ons levenspad ontmanteld.

Denk hierbij aan de vele 'Godsdienst Oorlogen' of zogenaamde 'Heilige Oorlogen'. Ook handelwijzen vanuit het 'Christelijk Geloof' zijn niet altijd te rechtvaardigen. Dogma's werden erin gestampt. Ieder heeft recht op zijn of haar standpunt, maar het is belangrijk dat we respectvol met elkaar omgaan...!!!

Dit hoofdstuk is niet belerend bedoeld; maar geschreven vanuit persoonlijke belevingen en kennis van de historie. Ik ben mij ervan bewust dat ik niet alleen naar de splinter in andermans ogen moet kijken maar ook naar de balk in mijn eigen ogen.

Godsdienst
Gedurende de jaren op de basisschool kregen we wekelijks onderricht van kapelaan (F). Zijn donderpreken stonden wijd en zijd bekend. Als men het huiswerk niet kende nam hij geen blad voor de mond. Ook deelde hij rake klappen uit. Vóór zijn lesuur werden op de speelplaats de opdrachten nog eens goed doorgenomen. Maar het was moeilijk om aan zijn strenge normen te voldoen...!!!

Pubertijd
Over seksualiteit werd niet gesproken; hoogstens in het geniep. Het geloof sprak over zonde. Schuldgevoelens werden je aangepraat. Ik had een groot rechtvaardigheidsgevoel en voelde mij vaak een wereldverbeteraar. Vaker wilde ik voor zwakkeren opkomen. Deelde wel eens klappen uit, maar moest ze ook zelf terugontvangen.

De klappen die ik gaf: "Het spijt mij.”
De klappen die ik kreeg: "Kennelijk had ik deze verdiend.”

In een missieblaadje las ik over het kloosterleven. Op een plaatje zag ik een missionaris; witte baard en lange witte pij. Hij stond in de schaduw van een boom; zeven zwarte kinderen stonden om hem heen. Kennelijk vertelde hij hen over Jezus. Zijn hand aaide een krullenbol. Het plaatje zag zó vredig uit dat ik aspiraties in die richting kreeg. Echter de hormonen kregen de overhand.

In de leesmappen las ik aanvankelijk de strips van Donald Duck. Later keek ik stiekem in de weekbladen naar de pikante foto's van de toen bekende vrouwelijke filmsterren. Zwart-wit foto's in 'De Lach' en in kleur in 'De Piccolo'.

Donderpreken
In onze wijk was een noodkerk gebouwd. De bouwpastoor had zich hiervoor enorm ingezet. In de kelder bevonden zich een aantal ruimten waar we spellen konden doen zoals biljart of tafeltennis. Zo probeerde men de jeugd van de straat te houden. De pastoor had enorme donderpreken. Deze waren eens te meer zo somber omdat hij in het concentratiekamp een stalen kaak had opgelopen...!

Hij sprak over het gezin als de hoeksteen van de samenleving. Ook over in zijn ogen verloederende jeugd: ‘Dreigt onze jeugd te verwilderen; zie jongens rijden op hun fiets of brommer met de meisjes achterop; de ene hand aan het stuur; en de andere hand; God weet waar......’?

God wist het wel. Wij hadden een zeer jonge kapelaan (B) die overal aan mee deed. Het had gesneeuwd en gevroren; we waren baantje aan het glijden en met de meisjes aan het stoeien. De kapelaan deed ijverig mee; hield zelfs met beide handen het hart vast van een van de meisjes (MW).

Congregatie
Zondagscongregatie voor de jongeren; ik had geen zin om hier naar toe te gaan. Nauwgezet werd de aanwezigheid bijgehouden. De pastoor kwam zich beklagen over mijn afwezigheid. Moeder zei dat ze mij vrij liet in de keuze. Hierop sprak de pastoor moeder aan op het feit dat ze een ander geloof had dan vader en zei heel verontwaardigd: ‘Twee geloven op één kussen, daar zit de duivel tussen’. Echter moeder zei heel gevat: ‘Nee hoor, ik kruip zo vast op mijn man, dat de duivel er niet tussen kan’!

De pastoor..........werd zo rood als een biet!!!

Celibaat in Beraad
Naar aanleiding van een veelvoud van incidenten binnen de R.K. Kerk zijn er onder andere discussies gaande met betrekking tot het celibaat. In de loop der tijd is veel bedekt met de mantel der liefde. Geleidelijk worden wantoestanden aan de orde gesteld. Intussen is gebleken; tienduizenden zijn misbruikt door 'Geestelijke Herders'. Op kostscholen of internaten maar ook vele malen daarbuiten.

Onvoorwaardelijke Liefde
In de Christelijke leer een hoofdthema. Jezus Christus onderwees zijn discipelen met de boodschap: 'Gaat heen en vermenigvuldig U'. Hierbij werden geen voorwaarden gesteld. In later eeuwen werd het celibaat opgelegd. Steeds weer is gebleken dat het voor velen een worsteling tegen de natuur bleek te zijn. Veel is er over gezegd en geschreven. Door keuze van priesterschap én de druk van het celibaat komt hun 'kuisheid' in gevaar.

Celibaat
Normen en waarden, celibatair.
Niet de opdracht van Onze Lieve Heer.
Zijn boodschap was veelvuldig.
Gaat heen en vermenigvuldig

Het dogma van kerk en celibaat.
Niemand is hierbij gebaat.
Verlangens werden ontdekt.
Met mantel der liefde bedekt.

Steeds werd het verzwegen.
Ook Rome gaf geen zegen.
Schuldgevoel, hel en vagevuur.
Bijgebracht vanaf het eerste uur.

Met geweld of non verbaal.
Geloven maar het verhaal.
Indoctrinatie was de leus.
Belevingen desastreus.

Geestelijke herders zijn óók mensen.
Met verlangens en wensen.
Maak hen eindelijk vrij.
Uit het geniep; gelukkig en blij…!!!

Dankwoord
Een speciaal woord van dank ben ik verschuldigd aan W.H.L.W. Schupp (neef Wil), wonende in Oirsbeek (Limburg). Reeds langere tijd blijken wij dezelfde interesse te hebben met betrekking tot onze voorouders. Alhoewel we een enigszins verschillende benadering hebben is onze doelstelling hetzelfde. Om te voorkomen dat ieder voor zich het wiel zit uit te vinden, hebben we onze handen ineen geslagen. Middels kruisbestuiving hebben we ons wederzijds van informatie voorzien. Ontbrekende schakels werden / worden aaneen gesmeed.

Verhaal 1
In mijn jeugdjaren hoorde ik vaak vertellen dat de naam 'Schupp' een vrij zeldzame naam zou zijn. Tijdens de volkstelling van 1947 kwam deze naam in Nederland 20 maal voor:
* Gelderland: 1
* Maastricht: 1
* Geleen: 2
* Kerkrade: 5
* Heerlen: 11

Bij analyse blijkt dat allen in een familierelatie staan. Hoewel de oorsprong in Duitsland ligt heeft de naam zich middels immigraties wereldwijd vertakt; praktisch in alle landen van Europa, echter ook ver daarbuiten zoals in vele staten van Amerika, maar ook in overige werelddelen.

Conclusie
Vele tienduizenden maal komt men de naam ‘Schupp’ nu tegen. In hoeverre het (verre) familieleden zijn is moeilijk te zeggen. Echter uiteindelijk zijn we toch allen familie van elkaar. Ieder heeft 2 ouders, 4 grootouders, 8 overgrootouders. Deze aantallen lopen zeer snel op. In de 15de eeuw hebben we reeds meer dan 60.000 voorouders.

Voorbeeld
* 5de generatie: 32
* 10de generatie: 2.048
* 15de generatie: 65.535
* 20ste generatie: 2.096.952
* 25ste generatie: 65.046.464
* 30ste generatie: 2.081.446.448

Met de 30ste generatie is men reeds in het jaar 1000 en overtreft ieders aantal voorouders de totale wereldbevolking van destijds. Reden temeer om mij vooralsnog tot de stamreeks te beperken!!!

Verhaal 2
Op 1 maart 1610, is in Giessen (D) geboren, Johann Balthasar Schupp. Hij is overleden op 26 oktober 1661, in Hamburg. Hij was een Duits dichter, studeerde theologie en wijsbegeerte en werd in 1635 hoogleraar in de geschiedenis en welsprekendheid in Marburg, in 1646 hofprediker aldaar, in 1649 gedelegeerde van de landgraaf van Hessen bij de vredesonderhandelingen in Münster en in hetzelfde jaar hoofdpredikant van Hamburg. Zijn eenvoudige geestelijke liederen en zijn misstanden en ondeugden van zijn tijd gerichte satirische en pedagogische geschriften werden veel gelezen.

Verhaal 3
In de ochtendkrant ‘Het Vaderland’ van woensdag 24 februari 1932 de volgende melding: "Peter Schupp, de oudste man van Duitsland, die enkele dagen geleden zijn 104den verjaardag heeft gevierd is maandag 22 februari 1932, in het dorp Baumbach in Hessen-Nassau overleden".

In latere jaren vertelde mijn peettante Marie, (vaders oudste zus) dat het een herenboer betrof die een enorm vermogen had achtergelaten. Geen nakomelingen en de nalatenschap moest verdeeld worden naar de op dat moment in leven zijnde verwanten.

Naast de Duitse tak bestond er ook een Nederlandse tak. Het betrof toen de vijf kinderen van: Hendrik, Willem, Jodocus, Franciscus Schupp:
1. Lambertus
2. Anna
3. Johannes
4. Catharina
5. Renier

Een nieuwe oorlog lag in het verschiet. In 1933 was in Duitsland de nationaalsocialist Adolf Hitler aan de macht gekomen. Hij benoemde zich zelf tot Führer. Een duizendjarig rijk, een groot Europa onder leiding van Duitsland was zijn droom. Tegen alle afspraken in ging Duitsland zich herbewapenen. Buitenlandse tegoeden werden in beslag genomen. Weg erfenis!!!

Verhaal 4
Family names are infinitely more varied than personal names, having been culled from more diverse sources, having undergone more chanches of form, and having come from many more different languages. Of surnames in Germany, it has been said that family names did not come into general employ until late in the Middle Ages. First of all, the mobility in the twelfth century called themselves after their ancestral seats. Such surnames were usually prefixed by ‘von’. Then, among the citizens they were adopted in the fourteenth century, but did not become general until the sixteenth century. The surname ‘Schupp’ and its variants Schuppe and Schouppe is of nickname origin, that is, it belong to the category of surnames descriptive of some personal or fhisical characteristic of the initial hearer. In this case, the name is derived from the Middle High German word ‘schoupe’ literally meaning "fish soup'. Thus the name would originally have been given as a nickname for one who caught and sold fish, a fisherman or a ‘fishmanger’. In some instances, the name may also denote one who was particularly fond of eating ‘fishsoup’. The earliest record of this surname or a variant dates back to the thirteenth century when one piscator cogmento Schuoppe was recorded in Schwarzwald in 1266. In 1270 one Berchtold Schupe was listed as a freeman in Wies near Schopfheim. Bron: Family Histories

Parenteel
Een parenteel is een in generaties gerangschikte opgave van de wettige afstammelingen van een bepaald ouderpaar, zowel in mannelijke als in vrouwelijke lijn. De generaties die uit dit ouderpaar voortkomen noemt men ook wel filiaties.

Biografie
Een biografie probeert een beter inzicht te geven in de persoonlijkheid en karakter van de beschreven voorouders dan een opsomming van uitsluitend jaartallen zou doen. Doelstelling is dan ook om weer te geven hoe onze voorouders hun stempel in de geschiedenis hebben gedrukt. Vast staat dat zij vaak onder erbarmelijke omstandigheden hebben geleefd.

Bezetting
Vanaf dat moment was Nederland aan de Duitse bezetters overgeleverd. Tienduizenden mannen werden gedwongen om in Duitsland te gaan werken. De hetze tegen de Joden leidde tot massale transporten naar concentratiekampen en volkerenmoord. Meer dan 100.000 Nederlandse Joden kwamen niet meer terug.

Verzet
Aanvankelijk waren het slechts enkelingen die overgingen tot daadwerkelijk verzet tegen de bezetters. Maar die enkelingen gaven al spoedig de aanzet tot de vorming van militaire verzetsbewegingen; organisaties die inlichtingen naar Groot-Brittannië stuurden of hulp verleenden aan vluchtelingen en onderduikers.

Het verzet nam grotere vormen aan, toen de Duitsers harder gingen optreden. Door brute terreurdaden wilden ze het ‘Nieuwe Europa’ hun wil en nazi denkbeelden opleggen. De verzetsmensen van het eerste uur kregen steeds meer steun van goede vaderlanders.

Direct na het uitbreken van de oorlog vluchtten uit vele Europese landen tienduizenden militairen en burgers naar Groot-Brittannië. Een groot deel van hen sloot zich aan bij de legers van de geallieerden. Zij vochten mee voor de bevrijding van de door Duitsers bezette gebieden.

Voor hen die deze zwarte bladzijde in de geschiedenis bewust meemaakten zou de bevrijding helaas nog enkele jaren op zich laten wachten..........!

D-day
6 juni 1944 stormden duizenden Amerikanen het strand van Normandië op. Hun van huis uit meegekregen en door het kader aangestampte zelfvertrouwen liep al meteen een flinke deuk op. Tientallen geblakerde tanks, verwrongen vrachtwagens, open gereten landingsschepen en talloze, dode lichamen waren de huiveringwekkende getuigen van de zeer grote verliezen die reeds werden geleden.....!

De kruitdampen op de Normandische stranden was al lang opgetrokken, maar de puinhopen in Noord-Frankrijk rookten nog toen het Eerste Amerikaanse Leger de Limburgse Zuidgrens naderde. Het was maandag 11 september 1944 de vooravond van de bevrijding van Zuid-Limburg.

Bange dagen
Vanaf 10 september 1944, werd de naderende bevrijding zichtbaar voor de bewoners van Kerkrade. Die dag begon de terugtocht van Duitsers in al of niet onderweg gestolen vervoermiddelen. Kerkrade leek een belegerde stad met al dat oorlogsmaterieel in de straten.

Kerkrade werd echter in twee etappes bevrijd en daar rekende met name in het oostelijk stadsdeel geen mens op. De 14de september, de dag na de bevrijding van Maastricht, dacht een aantal Kerkradenaren dat het leed geleden was. Deze ‘dolle donderdag’ raakte de wijk Holz in een soort bevrijdingsroes, omdat er plotseling geen Duitse uniformen meer op straat te zien waren.

De Duitsers waren echter nog niet weg; zij bleven zelfs nadrukkelijk plunderend aanwezig. Wielrijders raakten op straat hun fiets kwijt. Voedsel, paarden en vee werd gestolen.

Ondertussen 17 september; de bevrijders zetten hun opmars voort. De meeste inwoners hadden nachten in de kelder doorgebracht, omdat er onafgebroken gevuurd werd. Simpelveld en Bocholz waren inmiddels bevrijd. Later op zondag, Spekholzerheide en Kaalheide.

De mensen achter de spoordijk van het ‘Miljoenenlijntje’ moesten wachten. Het front liep midden door de gemeente. Dat kwam omdat de Duitsers het achter de spoordijk oostelijk deel van de stad beschouwden als een wezenlijk onderdeel van hun Westwall, dat ze niet zonder slag of stoot wilden prijsgeven.

Schuilkelders
Voor de mensen in ‘Oost’ brak een week aan die voornamelijk in schuilkelders moest worden ondergebracht. Naast ons woonde familie (S). Er was een gat in de tussenmuur gemaakt om contact te kunnen onderhouden. Op een keer toen er weer vliegtuigen overvlogen ging vader bij de naastliggende weilanden kijken. Plotseling sloegen her en der de granaten in. Er was een heel rookgordijn ontstaan. Lijkbleek en op handen en voeten kwam vader aangekropen. De woorden die moeder toen van spanning gezegd heeft, zal ik maar niet herhalen.....!

Regelmatig klonk het luchtalarm; er werd hevig geschoten, inslaande granaatscherven klonken beangstigend. De bevrijders binnen handbereik, maar toch zo veraf. Zij hadden tijd nodig om hun gewonden te verzorgen, de munitie en brandstof voorraden aan te vullen en versterkingen te laten aanrukken.

Ondertussen werd de situatie in het bezette deel van Kerkrade kritiek. Voedsel was schaars, leidingwater was er niet meer, evenmin elektriciteit. Een aantal mensen werd door granaatvuur gedood terwijl zij aardappels rooiden op de Holz.

Evacuatie
Maandag 25 september omstreeks 09.00 uur; 30.000 mensen bepakt en gezakt op weg voor een voettocht in de richting van de Amerikaanse linies. De bewoners hadden om 04.30 uur te horen gekregen dat ze de stad moesten verlaten. Slechts één hoofdweg was door de Duitsers vrijgegeven en om 12.00 uur moest de volksverhuizing een feit zijn.

De gedwongen evacuatie leverde de Duitsers een aantal voordelen. Zo was het doorgeven van inlichtingen uit de bezette stad niet meer mogelijk en konden ze huizen ombouwen tot stellingen waardoor de ‘Siegfriedlinie’ nog moeilijker te nemen was.

In de trieste tocht liepen ook onderduikers mee, onder andere Joden, die de hele oorlog in Kerkrade hadden doorgebracht en zelfs een Russin die eerder uit Duistland gevlucht was. Iedereen had het hoognodige bij zich. Ook werden dieren meegevoerd. De rest moest al of niet verstopt voor de Duitsers achterblijven.

Spekholzerheide was niet het einde van de tocht. Omdat de weg naar Heerlen niet was vrijgegeven door de Amerikanen, werd de stoet in de richting van Ubachsberg gestuurd.

Bij het passeren van het kasteeltje ‘Imstenrade’, hervatten de Duitsers het vuur. Er ontstond paniek, mensen gilden. Wij doken in een greppel; ik voelde het warme lichaam van moeder. Een granaat landde midden in de stoet. Veertien mensen hadden niet lang genoten van de herwonnen vrijheid.

Dorpen in het Limburgse heuvelland werden door de exodus van 30.000 mensen overbevolkt. De evacués werden over heel Zuid-Limburg verspreidt. Met ongeveer 25 gezinnen werden we in de harmoniezaal van Beek ondergebracht. Ik was de jongste; moeder nam mij mee de boer op als ze eten ging hamsteren.....!

Thuiskomst
Dinsdag 24 oktober 1944; eindelijk mochten de Kerkradenaren zich in omgekeerde richting begeven. Tussen het drukke legerverkeer van de Amerikanen op de Zuid-Limburgse wegen, trokken de evacués met kinderwagens, vrachtwagens, koffers, zakken en kisten huiswaarts. Althans wat er overgebleven was van thuis.

Veel mensen vonden in plaats van hun woonhuis een puinhoop. De stad bood een ongelofelijk triest beeld. Doorschoten huizen en talrijke vernielingen gaven een beeld van verlatenheid en ellende.........!

Enkele plaatsen waren zwaar getroffen. Aan de Markt waren een groot aantal winkelpanden uitgebrand en ook in de Hoofdstraat en Oranjestraat waren huizen door brand vernield. Het ziekenhuis had enorm te lijden gehad en van het gemeentehuis was het torentje scheef geschoten. Ook de Lambertuskerk had voltreffers moeten incasseren. De kerk van Chevremont telde een aantal inslagen en de spoorbrug aan de Toupsberg was onklaar gemaakt door explosieven. Rolduc had 38 treffers te verwerken gekregen. Ook de Maria-kapel in het hambos was geraakt.

In onze woonwijk was veel vernield. Het huis tegenover ons had geen dak meer. In de muur waren vele granaatinslagen. In de tuin van familie (H) in de Ehrensteinerstaat was een diep gat geslagen. Het huis van familie (C) in de Nassaustraat was geheel verwoest, alleen het trappenhuis was gebleven. In de kelder lagen twee Duitse helmen. In de hoek een enorme drol..........!

De trottoirs stonden vol met munitiekisten. Een Amerikaans negersoldaat gaf mij een reep chocolade. Ik rende naar huis om te vertellen dat ik ‘Zwarte Piet’ had gezien.

Amerikanen
De Amerikanen zaten ruim in hun materiaal en sprongen daar nogal verkwistend mee om. Althans in de ogen van de Limburgers, die onder de bezetting hadden geleerd te woekeren met wat ze hadden. Armoede maakt vindingrijk en men had al snel door dat allerlei spullen die de militairen dumpten, interessante toepassingmogelijkheden boden.
Wie een parachute wist te bemachtigen, was de koning te rijk, want het fijne nylon was beter dan het beste textiel dat toen te krijgen was. Heel wat communie- of bruidsjurken zijn er gemaakt van parachutestof.

De koperen granaathulzen vormen een apart verhaal. Duizenden zijn er achtergebleven. Overal waar kanonnen hun projectielen met daverende salvo's in de richting van de vijand joegen, werden ze nog gloeiend heet, op grote hopen gegooid.

Maar die blinkende schrootbergen verdwenen als sneeuw voor de zon zodra de soldaten met hun geschut verder trokken. Dan waren omwonenden er als de kippen bij om de hulzen mee naar huis te slepen. Koper was goud waard en je kon er van alles mee doen. Het waren gewilde artikelen. Vaak werden ze gebruikt als bloemenvaas. Lange tijd hebben enkele granaathulzen de schouw van mijn ouders gesierd.

Restcenters
De abdij van Rolduc was één van de ‘Restcenters’ die de Amerikanen in Zuid-Limburg hadden ingericht om de moe gevochten mannen na de slag om Aken wat op verhaal te laten komen.

Zij kwamen rechtstreeks van het front en verheugden zich op een korte rustpauze. In een van de weilanden stond een tentenkamp en veldkeuken. Buurtbewoners waren er te vinden om eten te bietsen. De blikjes melkpoeder en cornedbeef werden in dank aangenomen.

De bevrijders werden enorm geadoreerd; kortstondige liefdes ontstonden. Een enorme geboortegolf was later het gevolg...!!!

Old Hickory
Maar feest werd er voorlopig niet gevierd. Eerst moest Kerkrade zijn wonden likken. De mensen waren blij en dankbaar. In totaal hebben 240 Amerikanen hun leven gegeven voor de bevrijding van Kerkrade. D-day was in Limburg voorbij. Als dank aan de bevrijders is in Kerkrade een plein genoemd naar de ‘Old Hickory Divisie’.

Rest van Nederland
Het zuiden van Nederland was bevrijd; later volgde een deel van Gelderland, Overijssel, Drenthe, Groningen en Friesland. Kort daarna hingen de vlaggen uit.

Maar beide Hollanden, Utrecht en een deel van Gelderland bleven in de ijzeren greep van de Duitsers. Dan kwam de winter van 1944 op 1945. Als een zwart spook sloop de honger vooral in de grote steden. Mensen ruilden hun laatste bezit voor een hapje eten. Ze stroopten het land af naar aardappelen en graan. Velen hebben door gebrek aan voedsel niet overleefd.

Capitulatie
Op 5 mei 1945 was het eindelijk zover. Duitsland capituleerde. De balans van droefheid en vreugde kon worden opgemaakt. Landgenoten beleefden zeer bewogen jaren, vol geweld en soms diepe emoties, die nu nog niet zijn uitgewoed.

Margraten
Op 10 november 1944 werd op de Amerikaanse begraafplaats in Margraten de eerste gesneuveld soldaat begraven. Het oorlogskerkhof, dat kort na de bevrijding onder erbarmelijke omstandigheden moest worden aangelegd, is een heel speciaal stukje Limburg geworden.

Het pad van onze bevrijders is niet over rozen gegaan. Velen hebben het niet gehaald. Meer dan 8000 namen zijn gegrift in wit marmer. Margraten is hun laatste rustplaats.

Zal de mensheid ooit de wijsheid behalen..........?

Enkele andere vriendjes gingen naar de bedrijfschool "Beerenbos" van de "Domaniale Mijn". Op deze school kreeg men geen huiswerk. Zij hadden veel sport en alle taken waren in het dagprogramma opgenomen. Men kreeg er zelfs zakgeld. Als ik deze vriendjes buiten hoorde spelen, benijdde ik hen en verzuimde hierdoor vaker mijn huiswerk te maken.

Echter van de lessen van onze Engels leraar heb ik bijzonder veel genoten. Hij kon zo melig doen; had hierdoor de bijnaam "Wollie".
Hij had van die uitdrukkingen die ons elke keer weer in lachen deed uitbarsten:
"Professor ......., leest u eens verder"!
"Dank u hooggeleerdheid, stopt u maar"!
"Kuiken, had je maar veren, dan kon ik je plukken"!
"Zeg vent....., jij zit als een meelzak in de bank; is je vader soms molenaar?
"Zeg vent....., dit is geen drinkbak voor kamelen"!

Zo had hij nog een tiental uitdrukkingen; die hij dan ook ieder leerjaar herhaalde. Echter die leerjaren gingen aan mij voorbij. Na een aantal maanden werd vastgesteld dat ik daadwerkelijk een verkeerde keuze had gemaakt. Aangezien ik wel een sterk taalgevoel had kregen mijn ouders het advies om mij naar de MULO te laten gaan.

Ik zag dat (toen) niet zitten; wilde dolgraag naar de "OVS", de eerder genoemde vakschool van het mijnbedrijf. Moeder was hier niet zo gelukkig mee, echter liet mij wederom vrij in de keuze.....!

Kruispunt
Na het kruispunt Koestraat en Ehrensteinerstraat ging de straat over in de een stuk Nassaustraat. Aan de linkerkant drie- en aan de rechterkant vijf huizen. Deze straat eindigde bij de weilanden waar de koeien stonden te grazen. Tussen de weilanden en boomgaarden liep een smal paadje naar Chevremont. Het paadje noemde men het "Strontpaadje".

Als de koeien het weiland hadden afgegraasd, werd door de boer de poort open gezet en werden de koeien via de Nassaustraat en Ehrensteinerstraat naar een lager gelegen weiland gedreven. Her en der verspreid lagen dan de koeienvlaaien. Na enkele weken volgde dan de procedure in omgekeerde richting.'

Het bouwrijp maken van het Nassauveld was een grote verstoring van onze leef en droomwereld. Bulldozers reden heen en weer om grond te verplaatsen. Het paadje werd de nieuwe Nassaustraat. Her en der verspreid lagen de betonnen rioleringsbuizen. Nadat wij aan deze nieuwe situatie gewend waren, bleek het toch een verruiming te zijn van onze speelwereld. Men kon er fijn verstoppertje spelen en lekker schuilen als het regende.

Geleidelijk aan werden er meerdere akkers en weilanden bebouwd, waardoor de buurt een totale verandering onderging..........!

Buurtgenoten
Ik kende alle mensen uit de buurt. Ouderen leunde tegen deurposten of zaten op de stoep. Zij keken naar de gebeurtenissen die zich op straat afspeelde. Voetballende jeugd, touwtje springen of soms het passeren van een auto. Tafels werden buitengezet; er werd gekaart, gelachen en gezongen. Regelmatig klonk er muziek van accordeon, klarinet of trompet.

In de Emmastraat woonde de heer Frauenrath. Door een mijnongeval met springstof was hij blind geraakt. Hij kaartte vaak mee, uiteraard waren kaarten voorzien van Braille tekens: Hij had een bijzondere humor. Vaker zei hij tegen zijn medespelers: " Jullie moeten mij niet in de kaart kijken, want dat doe ik toch ook niet".

In de Teutelebroekstraat woonde een sportieve politieagent. Als we in de straat aan het voetballen waren, trapte hij graag een balletje mee. Vaker riep hij: " Jongens wegwezen, daar komt een politieagent".

Op de hoek van de straat was meestal een samenscholing; de jongeren hingen aan de lippen van de oudere generatie als deze hun sterke verhalen vertelden over de " Heersers der Bend" (HDB). Een vuilnisbelt lag tegen een natuurgebied aan; vaak werd er gespeeld en verhalen uitgebeeld die we kenden van de film. Met katapulten werd oorlog gevoerd tegen de jeugd van andere wijken

Buurtvereniging
Door het bestaan van een buurtvereniging werden vele leuke activiteiten gepleegd. Urenlange wandelingen in het voorjaar of de gezellige toneelavonden in het najaar. Actrices en acteurs waren er in de wijk genoeg te vinden. De stukken werden meestal geschreven door de hoofdacteur Wiel (K) senior; men noemde hem vanwege zijn charme ook wel "Clark Cable".

Voor de goed heilig man stond de schoen met wortel klaar in de hoop op vervulling van onze bescheiden wensen. Angstig keek ik om mij heen toen de "Sint" met zijn "Zwarte Pieten" in de kamer verscheen. Toen een van de Pieten moeder in de zak wilde stoppen schreeuwde ik verschrikkelijk. In latere jaren herkende ik in de Sint de bekende mijnheer (S) uit de Prins Hendrikstraat.

Kerstmis
De Kerstboom opgetuigd met echte kaarsen in de hoek van de woonkamer. Een natte dweil binnen handbereik; voor het geval dat de boom vlam vatte. Later werden het elektrische kaarsen, waarbij een stuk sfeer verloren ging. Veiliger was het wel. Bij sfeervol kaarslicht werden Kersliederen gezongen; vader speelde hierbij vol overgave op zijn viool. Driftig tikte hij het ritme op de vloer, waarbij het huis trilde. O wat een plezier.

Oudejaarsavond
Wie kijkt er niet gefascineerd naar de nachtelijke hemel als luide knallen een flonkerende zee van kleurrijke lichtjes aankondigen. Vuurwerk hoort bij Nieuwjaar als eieren bij Pasen. Vuurwerk zoals we het heden ten dage kennen was nog geen traditie. Wel hevige knallen met donderbussen. Stroopblikken met carbid; aan de onderzijde werd met een spijker een gat geslagen. Carbid nat spuwen, brandende lucifer aan het gat ......... Boem .

De oliebollen smaakte heerlijk; maar het carbid stonk verschrikkelijk.......!!!

Vermaak
Veel luxe was er niet na de wederopbouw. Als men in het bezit was van een radio mocht men zich gelukkig prijzen. Men kon dan genieten van een spannend hoorspel of van "Snip" en "Snap" in de "Bonte Dinsdagavondtrein".

In een later stadium werd het televisie. Mijn ouders waren de eerste bezitters in de buurt van zo'n kostbaar medium. Vader had deze TV overgenomen van een kastelein. Alras werden de avonden verstoord door vele buurtgenoten die kastje kwamen kijken.

Elke avond zat de kamer vol mensen die niet uitgekeken raakten op het wonder van de techniek. Wat het programma ook bracht, alles was goed, als er maar beeld was. Elke bezoeker bracht zijn eigen stoel mee. Voor het ongemak dat moeder genoot betaalde ieder kijker tien cent.

Lezen
Moeder en ik waren dol op lezen; wekelijks bezochten wij de bibliotheek van mevrouw Akens aan de Markt. In een aantal rekken werd dan gezocht naar passende lectuur. Vele boeken hebben we verslonden. Moeder de romans van "Courts Mahler" en ik de avonturen van "Arendsoog en Witte Veder".

Later werd ik diep ontroerd door het verhaal "De negerhut van oom Tom". Ik las voor het eerst over de slavernij en kon niet begrijpen dat mensen slaven konden houden. Het onrecht en onderdrukking raakte mij zeer. Gevoelens tot "Wereldverbeteraar" werden in mij losgeweekt. Vaker stond ik op de bres voor zwakkeren.

Het motto van de Franse revolutie: "Vrijheid, Gelijkheid en Broederschap" spreekt mij erg aan. Groot respect voor dominee Martin Luther King. Zijn speech: "I have a Dream", moge tot voorbeeld dienen!

De onderdrukking van vele volken, het uitbuiten en uitmergelen van culturen blijft een groot onrecht. We kunnen het niet vaak genoeg aan de kaak stellen. Een duidelijke rol wordt hierin vervult door "Amnesty International". Utopia een ideaal; Vrede, Vriendschap, Verdraagzaamheid.

Wasteil
Elke week stonden er een aantal ketels op het fornuis om de wasteil te vullen. Terwijl er een aantal meisjes uit de buurt op breiles kwamen kreeg ik een schoonmaakbeurt. Echter van de een op andere week wilde ik niet meer aangestaard worden en ging niet meer in mijn blootje...!

Wijkelftal
Vele goede voetballers waren er in de wijk te vinden. In diverse samenstellingen voetbalden wij tegen andere wijken. Een van onze trouwste supporters was Louki (H). Hij had vanaf zijn zesde jaar kinderverlamming en zat helaas in een rolstoel gekluisterd. Via een actie waarbij de krant was ingeschakeld, werd bij de winkeliers gecollecteerd. Zo konden wij Louki op korte termijn met een zwart-wit televisie blij maken!

Wijkkapper
Kapper van Dijk woonde aan de Zonstraat; hij knipte en scheerde de hele wijk. Het was er altijd erg druk. De kapper was van alles op de hoogte wat er in de wijk gebeurde. Mensen liepen ook binnen als het knippen nog niet nodig was. Zo bleven ze op de hoogte van het laatste nieuws; het was een sociaal gebeuren.

Ik zat een keer op mijn beurt te wachten; acht mensen waren nog vóór mij aan de beurt. Geleidelijk aan werd het aantal vóór mij minder maar het aantal achter mij steeds meer. Op het moment dat er nog één knipbeurt voor mij was, kwam vader binnen om eveneens geknipt te worden. Echter toen ik even later aan de beurt was, liet ik vader mijn beurt innemen.

Uiteraard moest ik nu wederom wachten; ditmaal zes personen voordat ik definitief geknipt kon worden. Intussen ging mij het nieuws het linker oor in en het rechter oor weer uit…..!!!

In de avonduren knipte de kapper nog zieken in het ziekenhuis of hen die thuis bedlegerig waren. Eveneens was hij toneelkapper; heel wat creaties heeft hij onder handen genomen. Zo ook met carnaval; het was dan een drukte van jewelste. Onder zijn vaardige handen veranderde hij de dagelijkse gezichten in clowns, cowboys, indianen, rovers, zigeuners en wat dies meer zij.

Pils
In de weekenden hadden we ons vermaak in een drietal cafés aan de Zonstraat. Café Rolduc werd merendeels door de ouderen uit de wijk bezocht. Het was er sfeervol met een kegelzaal; ook werden er bruiloften of partijen gehouden. Daarnaast werden bij droevige omstandigheden koffietafels geserveerd. De ouderen hadden er hun sociëteit met hun vaste kaart middagen.

Tegenover café Rolduc had zich familie Beckers in een café gevestigd. Een trekpleister voor de jongeren; een aantal dochters waren hier debet aan. Mijn eerste glas pils; ik was een jaar of vijftien. Met een vriend speelde ik tafelvoetbal en keek zijdelings naar de leuke dochters.

Mondharmonicaclub "Edelweiss" hield in dit café oefenavonden. Veel jongeren uit de buurt waren er lid van; enkelen van hen speelde zelfs virtuoos. Een tiental meters verder was café Lataster. Hier werd het kaartspel “Toepen” gespeeld. Over en weer vonden er bezoeken plaats. Het hele sociale gebeuren vond plaats op straat, bij de kapper of de in de kroeg…!!!

Spaarclub
Ik zat bij de “Spaarvereniging Goede Vrienden”; wekelijks moesten we een spaarbedrag in de houten spaarkast sparen. Twee keer per jaar werd het gespaarde bedrag uitgekeerd; zo had men een appeltje voor de dorst…

De kastelein had voor de carnavalsoptocht een wagen beschikbaar gesteld. Diverse teksten sierden de wagen en met een aantal clubgenoten genoten wij van de optocht: “Vier sjpaare ’t lééfste went vier jelt hant”. Wij sparen het liefste als we geld hebben…!

Zomer
Liggend in een weiland tussen de paardenbloemen en de koeienvlaaien. Kauwend op een grassprietje of zoekend naar een klavertje vier, dromend over de toekomst...

Winter
Strenge witte winters; bevroren ramen, ijspegels aan de dakspanten, maar ook koude lakens, brrr.. Stoeien in de sneeuw; schaatsen op de vijvers van Rolduc. Sleeën op de hellingen; vrienden en vriendinnen knus tegen elkaar; vlinders in de buik…

Nawoord
De liefde voor de wijk waar ik ben opgegroeid is verloren gegaan. De arbeiderswoningen zijn met de grond gelijk gemaakt. Nieuwe woningen zijn er voor in de plaats gekomen; schuurtjes aan de voorzijde. Daarnaast de zeer luxe woningen in het plan "Hertenweide". Het een strookt niet met het ander.

Het was met name die oude vertrouwde omgeving die zo'n diepe indruk achterliet. Helaas; het gezellige straatbeeld met de sociale cultuur van weleer is niet meer. De ziel is verloren geraakt...!!!

Vroeger
In het "zweet des aanschijn" moest men het dagelijkse brood verdienen. Kwam men thuis van de mijn of de bouw dan viel men zelfs tijdens het eten in slaap. Vakantie-uitstapjes of enige luxe behoorde tot de uitzonderingen. Voor behoud van werk was men zelfs bereid offers te brengen. Werkgelegenheid elders; volksverhuizingen werden een feit...!!!

Heden
Vaak ziet men jongeren rondhangen; bierblikjes in de hand. Ze hebben geen werk of willen niet werken. Ondanks financiële steun rijden ze vaak in grote auto's. Op hun mobiele telefoon wordt wat afgebeld; vermoedelijk om te vragen of hun steungeld al binnen is. Kennelijk kunnen ze zich meer veroorloven dan in vroeger tijden. Het zij hun gegund; echter verdiend blijft een heel groot vraagteken...!?!

Vrienden
Vaak gingen we bramen plukken. De handen en armen vol schrammen en de gezichten zwart van het bramen eten. Maar we namen ook bussen vol bramen mee naar huis. Die werden dan eerst in zout water gelegd om te ontwormen. Daarna deed moeder ze op een bord waar ze suiker over strooide.

Tegen de tijd dat fruit rijp was waren we vaker in boomgaarden te vinden. Het fruit was lekker en zo zorgden we voor de conditie van de boer. Tegen de spoordijk groeide een aantal wilde appelbomen; de appels waren gratis maar smaakten erg wrang.........!

Uren lang konden we spelen in een bos of op de straat. We pikten suikerbieten van het land. Ook waren we vaker te vinden in de belt of het "Verboden Bos". Bij kasteel Ehrenstein gingen we stekelbaarsjes of kikkers vangen. Bij het spel wie het verste kon plassen, plaste we tegen een draad. Dat was wel even schrikken..........!

Met een stel vrienden zat ik op een bank aan de Wijngracht. We deden het spel van autoherkenning. Hilmar (C), was hierin de absolute meester. Reeds vanuit de verte kon hij merk en type benoemen.

Even later deden we het spel: "Ze is van mij".
Wij kregen een nummer en daarmee correspondeerde de meisjes of vrouwen die aan onze bank voorbijliepen. Toen ik aan de beurt was kwam vanuit het "Stift" een oude non aangelopen. Zij liep helemaal krom. Een wandelstok hield haar op de been...

Vriendinnen
Liesje (H); Zij was mijn eerste jeugdliefde. Vaker ging ik met haar wandelen of nam haar mee achter op de fiets en zong: “Mijn achterband is wel wat zacht, maar spring maar achterop…!

Zo fietste ik een keer met haar naar de kermis in Eygelshoven. Met enorme vaart reden we de steile helling naar beneden. Daarna in de geheimzinnige rups. De tweede keer was gratis, omdat ik de pluim van het koord had getrokken. Daarna een lekker ijsje en weer terug naar huis. Echter nu was het een behoorlijke klim naar boven.

Toen Liesje vroeg of ze moest afstappen zei ik heel stoer dat dit niet nodig was. Terwijl ik puffend de top bereikte, voelde ik de vermoeidheid in de benen. Natuurlijk wilde ik dit niet toegeven; toen Liesje mij stralend aankeek voelde ik mij dan ook geweldig beloond.

Filmkus; Liesje had een film gezien met Dean Martin in de hoofdrol. Zij was helemaal in de ban van die filmkus. Zij wilde deze kus met mij oefenen; echter door de lichte buiging kwamen wij bijna ten val. Gelukkig hield ik haar stevig vast…..!!!

Helaas wilde die filmkus toch maar niet lukken; elke keer als wij het over wilde doen, schoten wij in de lach…!!!

Gertie (K); Zij had kort blond haar en was met haar zwarte lakschoentjes en witte sokjes een lieve verschijning. Van haar heb ik het allereerste kusje gehad.

Marjan (W); Zij had al op jonge leeftijd prachtige welvingen. Regelmatig daagde zij uit; rende dan giechelend weg om zich te verstoppen achter een boom of in een portiek. Zij liep expres niet hard genoeg; ze wilde zó graag vastgepakt worden. Dat was doodeng en griezelig, maar ook heel opwindend.

Nawoord
Door huwelijk, verhuizingen of anderszins zijn vele vrienden en vriendinnen aan het oog ontrokken. Desondanks maken zij een groot deel uit van mijn belevingen op jeugdige leeftijd. Toen de meisjes uit de buurt verkering kregen met jongens uit andere wijken of dorpen werden deze als indringers beschouwd. Wij voelden dan ook weemoed als weer een meisje definitief vertrok. Maar de natuur doet zijn werk; als jongens uit de buurt elders verkering kregen was het precies hetzelfde...

Ik dank allen voor de vriendschappen...!!!

Rolduckerveld; weilanden en akkerbouw. Met volle gloed glansden de korenvelden in het gouden zonlicht. Over een tiental meter volgden wij een platgetrapt spoor en stuitten op een verschrikt vrijend paartje....

Het was een prachtige zomerse dag. Met een aantal vriendjes was ik in het stadspark aan het spelen. Omdat het zo warm was hadden wij onze bovenkleding uitgedaan. Tijdens een stoeipartij liep Jan (K) een bloedneus op. Stoer smeerde Jan enkele bloedvegen op zijn borst. Terwijl ik met een stokje steekbewegingen maakte begon Jan vreselijk te schreeuwen. Op het fietspad reed een man voorbij; ontdaan smeet deze zijn fiets neer en kwam in paniek aanlopen........

Op een andere keer hadden wij fietsen gehuurd voor een uitstapje. Vanuit de verte kwam ons een verliefd wandelend stel tegemoet. Vlug werden enkele fietsen over elkaar gelegd. Jan (K) en Jan (B) gingen er kreunend naast liggen. De anderen zwaaiden om hulp. De man kwam toesnellen en riep : "Ik ben EHBO'er"! Hierop grepen wij snel onze fietsen, de man hevig scheldend achterlatend.......

Wederom hadden wij fietsen gehuurd voor een trip naar Valkenburg. In het Geuldal werd gepauzeerd. Terwijl ik in de Geul ging zwemmen, zaten Jan (K) en Laurens (D) aan de oever om een boterham te eten. Het was erg prettig om met de waterstroom mee te drijven.

Maar leven later stroomopwaarts viel erg tegen. Nadat ik zo een tijdje met het water geworsteld had, wilde ik terug naar de kant. Ik werd echter door de stroom gegrepen en ging kopje onder. Allerlei beelden gingen door mij heen; toen ik boven kwam schreeuwde ik om hulp. Weer ging ik kopje onder; wat een paniek.

Ik dacht dat mijn longen zouden barsten. Toen ik weer boven kwam zag ik in een flits tegen de oever een boom. Terwijl ik weer schreeuwde, greep ik mij vast aan een laaghangende tak. Door het gewicht boog de tak door, maar ik bleef vasthouden en schreeuwde nogmaals om hulp. De twee aan de kant hadden inmiddels ontdekt dat het ernst was en trokken mij aan de kant. Wat een opluchting.....

's Zondags rond het middaguur moesten wij rustig zijn. Door de duivenliefhebbers werd de thuiskomst van de duiven afgewacht. Hier waren flinke bedragen op ingezet. Meestal deden wij dan in het tuinpaadje knikkeren of centje gooien.....

De Koestraat was een zeer gezellige straat. Leuke spellen werden gespeeld. Voetballen, verstoppertje, bokspringen, hinkelen of touwspringen. Af en toe moesten wij aan de kant om een auto door te laten. Mijn buurmeisje Annie speelde heel leuk gitaar. Wij zongen dan fijn mee. Zo zijn waarschijnlijk talenten geboren....!!!

Na schooltijd genoten wij door met onze sleeën van de hellingen af te dalen. In de 'Teutelebroek' was een zeer steile helling. Door de snelheid die men tijdens de afdaling ontwikkelde, kon men zelfs aan het einde van de helling nog een honderdtal meters doorsleeën evenwijdig aan de spoordijk tot aan de tramtunnel. De afdaling was een sensatie, maar de klim naar boven......

Om deze reden waren wij toch vaker te vinden op de kleinere helling van boer (B). In dit weiland was een prachtige glooiing die doorliep tot aan de rand van het stadspark. Het was er altijd erg druk en een heel gezellige sfeer. Zelfs de oudere jeugd en ouders waren er te vinden.....

In de Ehrensteinerstraat woonde familie (G). De vader was invalide door een ernstig mijnongeval. Zij hadden een groot gezin: de smid had een speciale gezinsslee gemaakt. Met acht personen kon men hierop plaats nemen; wij noemden deze slee dan ook de 'autobus'.....

Als de maan aan de hemel stond en de sterren flonkerden, was het aangenaam om de meisjes uit de wijk in onze nabijheid te hebben. Knus tegen elkaar op die grote slee; vlinders in de buik; het waren heerlijk ervaringen.....

Rolduc met enkele bevroren visvijvers. De schaatsers konden hier hun beste beentje voorzetten. Velen waren echter niet in het bezit van deze luxe. Desondanks was het steeds erg druk en werden de schaatsbewegingen vlijtig geoefend. Vallen kon men ook zonder schaatsen!

Het fornuis vond ik in de winter een uitdaging; op de gloeiende platen liet ik sneeuwballen dansen. Het schouwspel leek veel op de stervende zwaan...!

R.K.V.V. Chevremont
In 1955 kwam ik via enkele vrienden van de "OVS" bij het jeugdelftal van Chevremont. Als rechterverdediger; fel en gemotiveerd. Lange Sjeng; mij vaak gecorrigeerd.

Kaffeberg; de basis voor sportieve vorming van “Sjevemeter Jonge.” Wekelijkse training gevolgd door fanatieke wedstrijden op zondagmiddag. Aanvoerder Nico (B); deelde gul zijn tabletjes druivensuiker. Of was het doping?

De wedstrijd tegen Roda JC; nooit vergeten. Martin (G) van de tegenpartij, had van te voren aangekondigd om snelle Heinz (R) te zullen vloeren. Tijdens de wedstrijd voegde hij de daad bij het woord. Uiteraard werd mijn onstuimige reactie hierop niet goed gekeurd. Van het veld gestuurd en enkele weken langs de lijn.

Duits bezoek
In 1956 kregen wij een vierdaags bezoek van een club uit Sauerland. De sportvrienden werden ondergebracht bij gastgezinnen. De eerste dagen wandelingen in Kerkrade of omgeving; maar ook naar het zwembad Ehrenstein. Wij hadden veel plezier, vooral door onze gangmaker Huub (M).Op zaterdag de wedstrijd, die onder veel belangstelling door ons werd gewonnen met 3-1. Gevolg door een fijne feestavond en de Duitse sportvrienden zongen het lied:

Sportlied
Wir haben das Spielchen verloren,
Wir haben das Spielchen verloren,
Ja, unser Tormann, der Gar nicht viel kan,|
Der hat uns das Spiel verloren, | 2x

Wir haben das Spielchen verloren,
Wir haben das Spielchen verloren,
Ja, unser Verteidiger, die laufen mit Weiber,|
Die haben uns das Spiel verloren,| 2x

Wir haben das Spielchen verloren,
Wir haben das Spielchen verloren,
Ja, unser Mitleufer, das sind ja die Seufer,|
Die haben uns das Spiel verloren,| 2x

Wir haben das Spielchen verloren,
Wir haben das Spielchen verloren,
Ja, unser Stürmer, das sind ja die Würmer,|
Die haben uns das Spiel verloren,| 2x

Reeds na het eerst couplet hadden we de melodie te pakken en zongen uit volle borst mee. Winnen of verliezen was nu niet meer zo belangrijk; vriendschapsbanden werden gesmeed.

Tegenbezoek
In 1957 brachten wij een tegenbezoek van vier dagen met de jeugdelftallen A1 en A2. Wij gingen met de trein; in Keulen moesten wij overstappen. In ons coupé zat een leuk blond meisje met prachtige blauwe ogen. Enkelen wilden haar met het Limburgs dialect in de maling nemen.Omdat het meisje bloosde en ik haar erg sympathiek vond vroeg ik de jongens haar niet verder te plagen, daar ze het "Limburgs" zeer zeker zou verstaan. Het meisje lachte mij toe en zei: "Bestimt, ich verstehe kein Wort"!

Aankomst
In het plaatsje "Meggen" werden wij welkom geheten door een ontvangstcomité. Hierna werd ons in het gezellige dorpsrestaurant een warme maaltijd aangeboden. Na deze maaltijd vertrokken wij te voet de bergen in. Tijdens deze tocht lieten enkelen hun jodelkunsten horen.

Blokhut
Na een half uurtje naderden wij een gigantisch grote blokhut. Omringd door dennenbomen; geraniums stonden in volle bloei. Muzikanten stonden ons op te wachten. Het geheel leek het decor van een vakantiefilm. Het werd een zeer gezellige avond, waarbij wij wel aan het Duitse bier moesten wennen. Na enige uren gingen wij te bed; enkelen met vreselijke hoofdpijn.....!

Gezamenlijk op de eerste verdieping; een grote zaal. De leiders van onze twee elftallen hadden een afzonderlijke kamer. Nauwelijks gelegen, vloog er een kussen rond en toen was het hek van de dam. Er werd gestoeid dat het een lieve lust was en kussens vlogen van links naar rechts. Toen uiteindelijk een van de leiders ons maande om stil te zijn, waste iedereen zijn handen in onschuld. Dat eerste kussen, waar kwam dat toch vandaan.....?

Dorpsbezoek
De volgende dag waren vrij in onze beweging. Hiervan maakten wij gebruik om het dorp beneden in het dal te verkennen. Op het marktplein was een demonstratie van stuntmensen die met motors over een steile kabel reden. Het was indrukwekkend. Hierna bezochten wij nog enkele "Wirtschaften".

Dagtocht
De volgende dag stralend mooi weer. Wij hadden een leuke dagtocht door de prachtige natuur van het Sauerland. In "Attendorn" bezochten we de druipsteengrotten. Toen wij uit de bus stapten, liepen enkele schamele geklede kinderen op ons toe en bedelden om wat "Penningen."

De gids gaf de raad om de broekspijpen om te slaan, omdat de gangen vochtig waren. Huub (M), maakte de opmerking: "Dames hoeven hun broek maar één keer om te slaan." Er werd hartelijk gelachen.

Het bezoek in de grotten was indrukwekkend; het natuurverschijnsel had grillige vormen aangenomen. Met een beetje fantasie kon men in bepaalde vormen heel mooie figuren zien.

Op een gegeven ogenblik kwamen wij bij een ondergronds meertje met kristalhelder water. De bodem was bezaaid met muntstukken. De gids vertelde ons dat het geld ten behoeven kwam aan liefdadige instellingen. We gooiden een muntstuk in het water; met een stille wens.

De bustocht werd vervolgt; wij daalden een zeer steile helling af. Heel diep in het dal was een prachtig blauw meer, waar wij de rest van de dag zouden verblijven. Samen met enkele anderen ging ik een kano huren. Men maande ons wel om voorzichtig te zijn, het meer was plaatselijk erg diep.

Na een tijdje peddelen hoorden wij muziek; afkomstig van een plezierboot. Achter op de reling zat een accordeonist. Wij zwaaiden naar het vrolijke gezelschap. Teruggekeerd naar de naar de kade; was het gezelschap inmiddels ook aangekomen. De accordeonist bleek de bekende Sjeng (H) uit de Koestraat te zijn. Zij waren onderweg met “Van der Biesen.”

Onze vertrektijd begon eveneens te naderen; snel kochten wij nog enkele ansichten en souvenirs aan de souvenirshop.

De wedstrijd
De volgende dag was het moment waar wij voor gekomen waren ; voetbal. Wij hadden geen gebrek aan belangstelling. De plaatselijke krant had ons bezoek bekendgemaakt en ook supporters waren ons nagereisd.

De eerste wedstrijd van het jeugdteam(A2). Een van de jeugdleiders Nico Lenzen, wilde graag mee doen. Daar ik zijn schoenmaat had vroeg hij of hij mijn plaats mocht innemen.

De volgende wedstrijd mocht ik dan met het jeugdteam (A1) spelen. Hier was ik wel voor te vinden. Langs de lijn vuurde ik hen flink aan; de wedstrijd was voorbij voordat ik het wist en eindigde in gelijke stand 1-1.

Nadat ik met de jeugdleider de schoenen weer had verwisseld, trad ik vervolgens met het eerste jeugdteam in het veld. Ik had even tijd nodig om in te spelen. Vrij spoedig wist ik de Duitse buitenspeler in zijn aanval te stoppen. Hierna was voor mij het ijs gebroken.

Het was een spannend duel; de stand was intussen 1-1 geworden. Tijdens een felle aanval van onze tegenstander maakte ik een verdedigingsfout. Helaas gingen we de rust in met een verliesstand van 2-1.

Na enkele morele opkikkers gingen wij er na de rust flink tegenaan. Eveneens aanmoedigingen van meegereisde supporters ; uiteindelijk wonnen wij de wedstrijd met 3-2. Gelukkig maar; want dat zelfdoelpunt zat mij niet lekker..........!

Feestavond
Het einde van de dag werd gevierd met gezellig samenzijn in het dorpsrestaurant.Net zoals in het voorgaande jaar werd door alle partijen het inmiddels bekende lied gezongen: "Wir haben das Spielchen verloren......"!

Nawoord
Tot 1958 ben ik bij de club gebleven. De wedstrijden; steeds weer een beleving. Heel veel dank aan sportvrienden, leiders, én vooral onze trouwe supporters. In datzelfde jaar hebben enkele dapperen; Hub (M), Heinz (R) en Nico (B), nog een fietstrip gemaakt naar het mooie Sauerland.

Uiteraard heeft ieder zijn eigen herinneringen. Mogelijk heb ik met mijn verhaal, collectieve herkenning kunnen oproepen.

Clublied:
Op Sjevemet is inne sjportverain.
Die jonge sjpille ummer fain.
Ze zint jezónk en sjterk noa lief,
en doabij óch sjportief.

An ós Olympia,
hange vier wie klette.
Vier sjpelle ummer jód.
Doarum hant vier jouwe mód.
Vier haode trui bijee.
Stunt óch ózze man.
Jinne kriet ós oeëts vanee.
Alaaf Olympia.

Went vier Blauw en Wies jekleit ’t veld op junt,
En ós trui supporters langs ’t lijntje sjtunt.
Dan zunt vier jeluklieg, in ós element.
Sjpelle wat vier weëet zunt,
Dat zunt vier jewént.

Hant vier ens verloare, deet ós dat nit leed.} 2x

Geschiedenis
Wie de Limburgse samenleving wil begrijpen, kan niet om een stukje geschiedenis van de steenkolenmijnbouw heen. Bijna driekwart eeuw (van 1900 tot 1974) was de mijnindustrie in deze regio immers een belangrijke bron van werkgelegenheid.

Vóór 1850 was Limburg een agrarische samenleving. Het gros van de Limburgers woonde en werkte op het platteland. Daarnaast boden de Maastrichtse industrie en de twee Kerkraadse mijnen enige werkgelegenheid. Vanaf 1850 zou de mijnbouw een belangrijke impuls krijgen door de toegenomen vraag naar steenkool. Voor er echter een omvangrijk mijnbedrijf tot bloei kon komen, moesten er enkele infrastructurele en technische problemen worden opgelost.

Tussen 1893-1899 werd in Heerlen de Oranje-Nassaumijn gereedgemaakt voor productie. Ook elders werden er mijnondernemingen in het leven geroepen. In 1928 telde Limburg 12 mijnen. De mijnwerkers kwamen in groten getale op deze werkgelegenheid af, niet alleen vanuit Limburg maar ook uit den vreemde. Deze ongebreidelde toestroom veroorzaakte problemen. Om te voorkomen dat de samenleving ontwricht zou raken, zoals dat in Duitse mijngebieden was gebeurd, grepen kerk en overheid in met tal van maatregelen.

Vanaf 1958 daalde de vraag naar steenkool. Hoewel de minister van Economische Zaken de mijnen financiële steun bood, sprak de directie van Staatsmijnen al begin jaren zestig over een eventuele sluiting van de mijnen. In 1965 was het zover, kondigde minister Den Uyl de mijnsluiting aan. De kolenproductie zou geleidelijk aan worden afgebouwd en er zou nieuwe werkgelegenheid worden geboden aan de mensen die werkeloos werden. Hiervan kwam echter niet veel terecht. Werkeloosheid alom!

Anno 2005 is er in deze regio nog maar weinig zichtbaar van het mijnverleden. Toch bestaat er in de Euregio nog veel belangstelling voor de Limburgse mijnbouw, getuige de vele initiatieven die er aan worden gewijd.
Bron: deMijnen.nl

Veel is er over mijnbouw gezegd en geschreven. In dit kader wil ik graag verwijzen naar de website: www.demijnen.nl

Met genoegen heb ik deze site bekeken. Een prachtige site vol informatie over vervlogen tijden. Enerzijds nostalgie en anderzijds realiteit. De kameraadschap en grote saamhorigheid was algemeen bekend.

Mijn Beleving
Na het volgen van de OVS werd ik als 17½ jarige knaap geconfronteerd met het zware en ongezonde beroep van mijnwerker. In Limburg generaties lang het hoofdmiddel van bestaan. Persoonlijke beleving of andere wensen telde niet. Toegegeven; de mogelijkheden waren beperkt en de lonen waren hoog. De mijnsluitingen waren voor ouderen met vele dienstjaren een bittere pil. De jongeren kregen nieuwe kansen; gelukkig maar. Tussentijds zou echter nog het een en ander gebeuren.

Penningnummer
Mijn penningnummer 3207 van de OVS werd gewijzigd naar het nummer 1901. Tot de leeftijd van 18 jaar hadden wij een afzonderlijk kleed- en badlokaal. Hierna moesten wij ons onder de "volwassen" voegen en kregen het definitieve penningnummer. Aan het ophalen en inleveren van deze penning was het loon gekoppeld. Zegge en schrijven kreeg ik penningnummer 1 (één); ik vond dit wel grappig.

Militaire Dienst
Mijnwerkers waren in principe vrijgesteld van militaire dienst; echter hiervan heb ik geen gebruik gemaakt. Als vrijwilliger ging ik naar de speciale opleiding van het "Korps Commando Troepen". Pittige tijd; discipline en karaktervorming door grenzen te verleggen. De "Groene Baret"was voor mij de basis én rode draad voor verdere levensloop. Met heel veel dank aan instructeurs...!!!

Ondanks de zware opleiding heb ik deze tijd vele malen prettiger ervaren dan mijn ondergrondse jaren als sleper en houwer. Het zware en ongezonde werk; maar ook het verstoken zijn van daglicht, kwelde mij zeer.

Na mijn militaire diensttijd wilde ik aanvankelijk naar de Politieschool. Echter tijdens het opleidingsjaar moest men een groot deel van het salaris inleveren. Helaas woog dat wat overbleef niet op tegen het loon van een mijnwerker. Ook velen met een goede schoolopleiding doken de mijn in. Om die reden ben ik tot aan de sluiting van de mijnen ondergronds werkzaam gebleven. Kort vóór de mijnsluiting bezocht een vakbondsleider de mijn voor een excursie. Zijn beschrijving van deze excursie moge voor zich spreken...!!!

Excursie
Eerst jaagt men met de lift naar de 800 meter verdieping. Ik kreeg een beklemmend gevoel op de borst. Mijn oren begonnen te suizen. Als men beneden aankomt staan er natuurlijk geen antracietwanden gereed, waaruit de mijnwerkers met een pikhouweel de stukken antraciet kappen.

Neen, dan begint eerst een tocht door een lange, tochtige benauwde gang. Door deze gang rijden treinen die de kolen naar de schacht transporteren.

Belangrijke personen laten zich wel eens graag in zo'n treintje fotograferen. Zo van: hier ben ik dan, honderden meters onder de grond, zelfs zwart van de kolen. Meestal staan die persoon er dan lachend op. Ontspannen heet dat.

Maar het huilen staat je nader dan het lachen als je die twee of drie kilometer lange gang achter je hebt gelaten en op handen en voeten kruipt door een pijler, waarin je haast niet kunt ademhalen. Waar je plat moet liggen, of op je zijde, om je tussen een woud van stempels door te wringen. Die stempels houden het antracietplafond op zijn plaats. Honderden; de enige steun om de zaak niet in elkaar te laten zakken.

Ik ben bang geweest in die ruim 200 meter lange, schuin oplopende pijler van 60 cm hoogte. Ik moest er over benen van andere mijnwerkers kruipen. Zwarte, tot het hemd toe bezwete mannen, die de koollagen loswoelen. Die dan zorgen dat de stukken brandstof op de transportband komen.

Die werken in wolken zwarte stof en die bijna alle slachtoffer worden van longaandoeningen. Ik wilde ze tellen, de stempels in die nauwe gang, maar bij tien ben ik opgehouden, omdat mijn aandacht alleen was geconcentreerd op de voor mij uit kruipende gids, die ik in het oog wilde houden.

Ik voelde mij zó verschrikkelijk alleen in die zwarte duisternis, soms minuten lang geklemd tussen twee stempels, die mijn ongeoefend lichaam niet doorlieten. Als ik vastzat of de kabel van de lamp bleef haken achter een uitsteeksel had ik de neiging om te gaan schreeuwen. Soms verbeeldde ik mij dat ik geen lucht meer kon krijgen.

Het enthousiasme waarmee ik de mijnwerkersgroet "Glück Auf" in het begin beantwoordde, was gauw verdwenen. Ik zag er eenvoudigweg geen kans meer toe. Het werd een onverstaanbaar gemompel, gesmoord in kolengruis onder mij, waarin ik soms met mijn gezicht terecht kwam. Af en toe gleden mijn benen weg in een waterpoel, mijn knieën schuurden over stukken antraciet, mijn vingers schrijnden door de beschadigde huid, waarin de kolensplinters venijnig prikten.

De helm, die ik in het begin van de tocht zo joyeus had opgezet, heeft tientallen malen mijn schedel gered. Niet alleen door het vallend gesteente op te vangen, maar ook om weerstand te bieden, aan mijn voortdurend botsen tegen de uitsteeksels van de steunbalken. Het was soms of ik de controle over mijn lichaam kwijt was. Ik bonkte van de ene stempel tegen de andere.

Mijn lichaam sopte van het zweet. Mijn handen kon ik niet gebruiken om het vocht van mijn gezicht te wissen. Die handen waren slechts twee kolenknoesten. Meter voor meter won ik terrein.
"Glück Auf". Ik hoorde het niet meer. Achter mij geruis van vallend kolengesteente. "Glück Auf".

God wat is twee honderd meter lang. Die gang, die eindeloze gang van stof, hitte en duisternis; van kolengruis, stempels, honderden stempels waar je tussendoor wringt en die ik vervloekte omdat ze in de weg stonden naar een spoedig eind van deze tocht.

Dat eind is gekomen, maar vraag niet hoe. Ik ben aan het kolenfront geweest. Eenmaal maar nooit meer........!!!

Tijdens het zeer prettige onderhoud gaf de heer Hoebink aan dat gemeente Breda een groot aantal nieuwe woningen beschikbaar had gesteld voor nieuwe Enka werknemers; toen nog geheten de Algemene kunstzijde Unie (AKU). In de laatste fase van toewijzingen kwamen alleen nog gezinnen in aanmerking met minimaal 1 kind. Heel voorzichtig werd gevraagd naar mogelijke gezinsuitbreiding.

Broer Sjaak was 15 jaar en werkzaam bij kruidenier Simon de Witt, zocht eveneens een andere baan. Als alternatief werd de mogelijkheid besproken en positief ontvangen. Enkele weken later werd de verhuizing gerealiseerd. Blij met de baan en prachtige woning, maar een emotioneel afscheid.

Sjaak kwam in vaste diens van de jeugdafdeling. Hij miste zijn vrienden erg; kreeg enorm heimweh. Een half jaar later keerde hij terug naar Kerkrade.

Continu diensten In de wijk woonden veel werknemers van Enka; zo ook een aantal Limburgers die via eerdere wervingsacties waren aangenomen. De werkzaamheden waren in volcontinu diensten; het waren lange dagen maar de lonen waren goed; 7 aaneengesloten dagen werken; hierna drie dagen vrij. Ik was werkzaam als operator in de twijnerij en tevens lid van de bedrijfsbrandweer.

Sport
Enka deed veel aan welzijn voor de medewerkers. Een prachtig aangelegd voetbalveld; werknemers uit Breda Noord hadden een elftal samengesteld met de toepasselijke naam BRENO. Aldus werd deelgenomen aan bedrijfscompetities en overige wedstrijden.

Heimwee
Inmiddels woonden wij ruim een jaar in Breda; in deze periode kwam moeder en schoonvader te overlijden. De geboorte van onze kinderen hebben ze helaas niet meegemaakt. Maandelijks gingen we in Kerkrade op familiebezoek. Zeerverheugend voor alle partijen; als wij dan weer vertrokken zei schoonmoede: ´Jammer dat jullie weer moeten gaan en zo ver weg wonen`. Het heimwee stapelde zich op…

In overleg met bedrijfsleiding werd mogelijkheid geschapen om over te stappen naar dochterbedrijf Enka-Glanzstoff in Oberbruch Duitsland; werd wel op een wachtlijst geplaatst.

Kort voor Kerstmis de resterende vakantiedagen opgenomen; weer op bezoek in Kerkrade. Tijdens een wandeling kwam ik een oude kennis tegen; deze vroeg hoe het met ons ging. Toen Ik vertelde dat wij graag terug wilden, maar dat het door de wachtlijst nog enige tijd kon duren, wees hij naar het mijnwerkersstandbeeld ´dr Joep` en zei dat er in Duitsland een grote vraag was.

Thuis
Firma Frölich und Klüpfel ; werkzaam in de Duitse mijnen. Middels springstof werden steengangen gedreven. Wij waren weer thuis met goede verdiensten; echter met veiligheidsvoorschriften namen ze het niet zo nauw. Toen ik hierover opmerkingen maakte kreeg ik als antwoord: ´Zeit ist Geld`.

Inmiddels een oproep ontvangen om mij op datum en tijd te melden bij Enka-Glanzstoff in Oberbruch; een nieuwe opleidingsgroep zou van start gaan.

Met het gegeven van het negeren veiligheidsvoorschriften en de oproep van Enka Glanzstoff, begaf ik mij naar het kantoor van het mijnbedrijf. Mijn ontslagaanvraag werd niet in dank aangenomen; mij werd te kennen gegeven dat ik een termijn van zesweken moest uitwerken.

De zelfde dag van mijn ontslagaanvraag kreeg ik in de bewuste mijn een ongeval; werd hiervoor behandeld in het ziekenhuis van Bardenberg. Laat in de avond werd ik met een taxi thuis gebracht. Claire was inmiddels geïnformeerd; zat in spanning te wachten.

Oberbruch Duitsland
Enkele weken later begon ik daadwerkelijk bij Enka-Glanzstoff in Oberbruch. Met een groep nieuwelingen werd ik ingewerkt in de procedures; had hierbij het voordeel dat ik de technische werkzaamheden niet verleerd had.

Nadat wij ingewerkt waren werden we in ploegdiensten ingedeeld; elke dag werden we met pendelbussen opgehaald en gebracht; heen en weer ruim anderhalf uur. Interesse in de omgeving was er niet; meestal werd een dutje gedaan. De pauze in het bedrijfsrestaurant ; voor enkele Duitse Marken kon men een volledige warme maaltijd kopen. Het bedrijf had ook een eigen tijdschrift´Wir von Glanzstoff`.

De diensten op zondag bestonden uit 12 uur aaneengesloten in de productie. Vertrek bij donker en thuis bij donker; het waren lange dagen. De cultuur in het bedrijf was echt Duits; tegen het einde van een zondagsdienst was ik de handen aan het wassen. Plotseling stond een voorman naast mij en snauwde: ´Herr Schupp; hier wird bis zur Dienstende gearbeittet`.

Bezoek uit Breda
Tijdens een doordeweekse vroege dienst zag ik een excursie groep door de fabriekshal lopen. Al snel bleek dat het een groep van Enka Breda betrof; enkelen waren verbaasd mij te zien en vroegen hoe het mij verging. Thuis vertelde ik over deze ontmoeting.

Telefoongesprek
Of het zo moest zijn; enkele dagen na deze ontmoeting had ik een telefonisch onderhoud met de personeelschef de heer Hoebink. Wij hadden nog geen eigen telefoon; via een telefooncel deed ik navraag naar een loonverklaring met betrekking tot het in te vullen belasting formulier.

Tijdens het zeer plezierige onderhoud vroeg de heer Hoebink mij eveneens hoe wij de terugkeer naar Kerkrade ervaren hadden. In het kort vertelde ik over het ongeval in de Duitse mijn; maar ook over de cultuurverschillen tussen Breda en Oberbruch.

Het waren nog gouden tijden; direct bood de heer Hoebink mij aan om te overwegen om naar Breda terug te keren. De eerst vrijkomende woning zou hij voor ons reserveren. Ik gaf aan dat ik het met Claire zou bespreken.

Wat nu
De rest van de dag en de nacht werd van gedachte gewisseld; voor en tegen afgewogen. De ellende van afgelopen weken; het ongeval in de mijn; de lange werk- en reistijden; het probleem dat Limburg niet veel te bieden had; en uiteindelijk advies van familie om de gelegenheid toch maar aan te grijpen.

Breda
Enkele dagen later het telefoongesprek met de heer Hoebink; deze gaf aan inmiddels een bestaande woning voor ons gereserveerd te hebben. De volgende dag werden wij aan station Breda met een taxi opgehaald om de woning te bezichtigen en om een vervolggesprek te houden.

Met alle goede bedoelingen; de aangeboden woning bleek totaal uitgeleefd te zijn. Personeelschef gaf aan op korte termijn geen andere woning ter beschikking te hebben. Hij bood aan om de woning tijdelijk aan te nemen; vervolgens een toezegging om eerste keus te krijgen uit een 70 tal woningen die in Prinsenbeek in aanbouw waren. Na zoveel goodwill was keuze snel gemaakt.

Prinsenbeek
Na een aantal maanden konden wij daadwerkelijk een prachtige hoekwoning betrekken. Heel veel dank aan de heer Hoebink: ´Een man een man, een woord een woord!` Inmiddels weer een aantal jaren werkzaam; gingen als vanouds regelmatig op familiebezoek in Kerkrade. Heimwee gevoelens waren gelukkig verdwenen.

Onzekerheid
Het verdienen van een goede boterham was belangrijk; plotseling bleek dit onzekere toekomst tegemoet te gaan. Op het terrein van kunstvezels bestond al enige tijd een internationale overcapaciteit. Niet alleen het AKZO-concern ondervond daarvan de nadelige gevolgen, maar ook andere Europese producenten. De meesten werkten al enige tijd op een deel van hun capaciteit.

Dit bracht de directie van het concern ertoe een saneringsplan op te stellen, dat op 6 april werd bekend gemaakt.De directie kondigde aan de chemische vezelproduktie te willen inkrimpen.

Daartoe moesten worden gesloten de ENKA-fabrieken in Breda (1700 werknemers), Emmercompascuum (500 werknemers) en Wuppertal (3000 werknemers).

Die mogelijkheden voor vervangende werkgelegenheid in Nederland werden somber ingezien. Voor de werknemers in Emmercompascuum zou misschien plaats te vinden zijn in de ENKA-fabriek in Emmen, maar in Breda lag de kwestie moeilijker. De stand van de werkgelegenheid in Noord-Brabant was al niet gunstig.

Vakbonden
De vakbonden waren buitengewoon verontwaardigd over de maatregelen, maar nog meer over de gevolgde procedure, die hen voor voldongen feiten stelde. Op een protestvergadering in Breda, werd veel kritiek geoefend op het economische beleid van de raad van bestuur van de AKZO en op het totaal negeren van de vakbonden bij de besluitvorming.

Deskundigen kwamen tot de slotsom dat het niet vaststond dat sluiting van de ENKA-fabrieken in Breda de beste oplossing zou zijn om uit de problemen te raken. Voorstel werd gedaan om een alternatief plan uit te werken.

Op 30 augustus wees ook de Centrale Ondernemingsraad van ENKA het structuurplan van de hand, nadat dit een week eerder al door de vakbonden was gedaan. Ook de vakbonden uit Duitsland en België verwierpen de plannen, en kondigden acties aan als AKZO toch aan zijn plannen zou vasthouden.

Op 11 september vond overleg plaats tussen de internationale vakbonden de raad van bestuur van ENKA. Het verliep zonder tot resultaten te leiden. Voor de vakbonden was het kernpunt het behoud van de werkgelegenheid; voor de ENKA-directie stonden rentabiliteitsoverwegingen centraal.

Bedrijfsbezetting
Om tien minuten voor twee in de middag van 18 september 1973 op het moment, dat de middagploeg de ochtendploeg afloste, werden in de fabriek van ENKA-Glanzstoff te Breda de vitale onderdelen, zoals de telefooncentrale, de telexkamers en de machines, bezet. Daarmee begon een in Nederland unieke actie van de vakbeweging: de eerste bedrijfsbezetting in Nederland. De actie was bedoeld om de directie van het AKZO-concern, waarvan de ENKA-Glanzstoff deel uitmaakt, ertoe te brengen zijn saneringsplannen te herzien.

Steun
De bezettingsactie was in het diepste geheim voorbereid na het mislukken van de besprekingen op 12 september. De actie verliep zeer gedisciplineerd. De burgemeester van Breda besloot de politie opdracht te geven niet in te grijpen.

De Industriebonden NKV en NVV, de Unie BLHP, de christelijke bedrijfsgroepencentrale Unitas en Belgische vakbonden ACV en ABVV stelden zich dadelijk achter de actie, terwijl het congres van de Industriegewerkschaft Chemie, Keramik und Papier, dat te Dortmund bijeen was" in een uitgebreide verklaring adhesie betuigde aan de bezetting.

De leiding van AKZO overlegde in de middag van 20 september met de regering. Dit gesprek gaf de ministers aanleiding de vakbonden uit te nodigen voor een tweede bijeenkomst, die in de avonduren van de 20ste plaats vond. De vakbondsbestuurders hadden tevoren duidelijk gemaakt, dat zij niet aan een bemiddelingspoging wilden deelnemen, omdat dit alleen door de bezetters kon worden beslist.

Besluit
De raad van bestuur van AKZO maakte op 21 september bekend, dat zij besloten had het structuurplan in te trekken "gezien de sterke reactie."

Op voorstel van de vakbonden en de actieleiding besloten de bezetters daarop op 22 september de actie te beëindigen en de produktie, die de 19de was stil gelegd, weer op gang te brengen.

Op 23 september 1973 werd de bezetting metterdaad opgeheven.

Verleden, heden en toekomst.
Geschiedenis; reeds door onze voorouders geschreven. Mede door bijdrage van anderen is hun persoonlijke geschiedenis en plaats in het grote geheel ontstaan.

Wie zouden we zijn zonder die ander…?
Zonder volk geen vorst; zonder soldaten geen generaals. Elk mens is Uniek; vanaf onze geboorte zijn we op reis; ieder met een eigen leerproces.

Ons geheugen; schatkamer van herinneringen. Ze leven in ons voort als een prentenboek van vervlogen gebeurtenissen. Verhalen vanuit eigen beleving of van horen zeggen.

Als schatbewaarder van ons geheugen koesteren we aangename herinneringen en verdringen de minder aangename.

Laat ons nadenken over verleden en herinneringen, maar ons ook richten op de toekomst. Gisteren is geschiedenis, morgen een mysterie, vandaag een cadeau…

Mijn en Dijn
Wereldwijde organisaties zetten zich in voor een betere wereld. Vaak sluiten wij onze ogen voor verantwoordelijkheden of weten niet de vinger op de zere plek te leggen.

Europa staat op zijn kop; kredietcrisis. Derde Wereld; eeuwen lang uitgebuit, culturen uitgemergeld. Armoede wereldwijd; terwijl onze aarde zoveel te bieden heeft.

Ons dagelijks leven een kwestie van geven en nemen. Politieke machtsstrijd; doemdenken en eilandculturen. Oorzaak en gevolg; sneeuwbal- en boemerangeffecten…

Spiegelbeeld
Een Indisch sprookje vertelt over een hond die in een kamer rondrende, waarvan alle wanden van spiegels voorzien waren. Plotseling zag hij heel veel honden, hij werd woedend, liet zijn tanden zien en gromde.

Alle honden in de spiegel werden even woedend, lieten hun tanden zien en gromden. De hond schrok en begon rondjes te lopen tot hij eindelijk in elkaar stortte.

Had hij maar éénmaal met zijn staart gekwispeld, dan hadden al zijn spiegelbeelden hetzelfde vriendelijke gebaar teruggegeven.

De Moraal
Ruim 40 jaar geleden een reclamespot op TV; een wervingsactie voor donoren. Een man met een zeer zeldzame bloedgroep; besloot na wikken en wegen, om zijn bloed beschikbaar te stellen.

Hij werd er zelfs voor betaald; enkele dagen later; een ongeluk met veel bloedverlies. Door snel ingrijpen werd hij gered; met een zeer zeldzame bloedgroep...

Kerstmis
Samen vieren,
Elk jaar opnieuw,
Gloria in excelsis Deo,
Vreugdevol.

Donkere dagen, lange nachten.
Tijd van geven en verwachten.
Tijd van kaarslicht en van mensen.
Die elkaar het allerbeste wensen.

Alles wat ik u wil geven,
daar kan ik nu niet bij,
er zit een heel klein slot op,
en de sleutel die heb u.

Kijk eens om op uw levenspad,
en zie de kiezels, die bergen leken.
Leer van gisteren, droom van morgen;
Leef vandaag.

Snel vervliegt de tijd;
Een gegeven; vaststaand feit.
U zij gegroet; Lectori Salutem;
Pluk de dag; oftewel Carpe Diem…!!!