De seizoenen in het noordelijk en zuidelijk halfrond verlopen tegengesteld. Bij ons is het nu zomer, aan de andere kant van de evenaar zitten ze midden in de winterperiode. Net als in het noordelijk halfrond bouwt er zich tijdens de herfst- en winterperiode een stevig lagedrukgebied op boven de Zuidpool. Deze omvangrijke depressie kennen we als de polaire vortex of ‘poolwervel’.
Normaal is de polaire vortex erg actief tijdens de wintermaanden, maar op dit moment is die grondig verstoord door een plotse opwarming in de stratosfeer. Dat is de laag die zich in onze atmosfeer bevindt boven de troposfeer (waar het weer zich afspeelt), tussen zo’n 12 en 50 kilometer hoogte. Zo’n opwarming doet zich wel eens vaker voor in het noordelijk halfrond, maar voor de zuidpoolregio is zo’n opwarming eerder uitzonderlijk.
In de afgelopen tientallen jaren kwam dit slechts enkele keren voor. Maar zo’n gebeurtenis gaat niet zomaar onopgemerkt voorbij. De gevolgen van zo’n stratosferische opwarming kunnen groot zijn, met zelfs een impact over de hele wereld.
Hoe ontstaat de polaire vortex?
Het omvangrijke lagedrukgebied over de pool die de polaire vortex vormt, ontstaat doorgaans tussen de herfst- en winterperiode. In die periode koelt het poolgebied geleidelijk aan af, doordat de zon steeds lager komt te staan en de poolgebieden daardoor minder energie ontvangen van de zon. De dagen worden dan snel korter en de nachten steeds langer. Door de ligging van de pool ten opzichte van de zon is dit temperatuureffect er veel groter dan bijvoorbeeld rond de evenaar.
![]()
De exacte ligging van de straalstroom bepaalt of we met hoge- of lagedrukgebieden te maken krijgen
Door de sterkere afkoeling nabij de poolregio in de herfst en vooral de winter, ontstaat er een sterk contrast in temperatuur tussen pool en evenaar. Dit contrast doet de luchtdruk op grote hoogte boven de polen dalen, waardoor er zich een omvangrijk lagedrukgebied vormt. Hierdoor ontstaat ook een band met sterke windsnelheden die waaien rondom het lagedrukgebied. Op die manier krijg je een circulatiepatroon met sterke winden rondom de poolregio, en dat is de polaire vortex of poolwervel.
De poolwervel vormt zich niet enkel op grote hoogte. Er is in vele gevallen ook een koppeling met de lagere luchtlagen. Het gedeelte in de stratosfeer – zo’n 15 tot 50 kilometer hoog– is de polaire vortex. Er is ook nog een band met hoge windsnelheden wat lager, op zo’n 10 tot 12 kilometer hoogte aan de top van de troposfeer, waarin ons weer zich afspeelt. Die kennen we als de straalstroom. De exacte ligging van deze luchtrivier bepaalt of we met hoge- of lagedrukgebieden te maken krijgen.
De polaire vortex in de stratosfeer op grote hoogte is meestal sterk ontwikkeld en circulair met sterke winden. De troposferische poolwervel (en de straalstroom) vertoont doorgaans een meer grillig patroon met vaker kronkelende bewegingen, doordat er meer invloed is van het reliëf en de variaties in stromingen die daardoor ontstaan. De sterkte van zowel de polaire vortex als de straalstroom bepalen in grote mate ons weer. Deze verstoring door het reliëf is groter in het noordelijk dan in het zuidelijk halfrond.
Wat is een plotse stratosferische opwarming precies en wat doet dit met de poolwervel?
Een zwakke poolwervel verstoort de luchtstromingen. Zo’n verzwakking van de polaire vortex kan gebeuren wanneer de temperatuur in de stratosfeer boven de polen plots toeneemt. Binnen de weerkunde wordt zo’n plotse opwarming benoemd als een ‘Sudden Stratospheric Warming’ (SSW), letterlijk vertaald een plotse stratosferische opwarming. Zo’n opwarming kan zich op eender welk moment voordoen en ontstaat zeer abrupt.
De opwarming vindt meestal zijn oorsprong via een koppeling met wat er zich in de lagere luchtlagen afspeelt, als er bijvoorbeeld opeens zeer warme lucht wordt aangevoerd naar de poolregio’s. De opwarming boven de pool doet de luchtdruk er plots stijgen, waardoor het lagedrukgebied verstoord raakt en er zelfs een hogedrukgebied kan ontstaan. Soms wordt de polaire wervel dan ook opgesplitst in twee delen, doordat het hogedrukgebied de poolwervel uit elkaar duwt. Ook de luchtstroming kan dan plots omkeren, waardoor de wind opeens 180 graden omdraait.
Een zwakkere poolwervel kan in sommige gevallen ook de luchtcirculatie in de lagere luchtlagen beïnvloeden. Zo kan er een koppeling ontstaan tussen de stratosferische polaire vortex en de straalstroom. De plotse opwarming van de stratosferische poolwervel kan er dan voor zorgen dat de straalstroom verzwakt en grotere kronkelbewegingen kan gaan maken. Deze koppeling tussen beide weersystemen kan enkele weken duren. Hoe die koppeling precies ontstaat en wat de wisselwerking is tussen beiden, daar is de wetenschap nog niet geheel uit.
![]()
Hoe groter de kronkels, hoe groter ook de temperatuurcontrasten tussen noord en zuid kunnen worden
Als door een verzwakking van de polaire wervel een de straalstroom verzwakt, ontstaan er makkelijk ‘ruggen’ en ‘troggen’ in de luchtcirculatie. Een rug is een uitstulping van de straalstroom richting de pool. Daaronder bouwt zich een hogedrukgebied op. Een trog is dan weer een uitstulping van de luchtstroming richting de evenaar. Daarin bouwt zich een lagedrukgebied op. Hoe groter de kronkels, hoe groter ook de temperatuurcontrasten tussen noord en zuid kunnen worden. Bij een zwakke poolwervel vindt de ijskoude poollucht makkelijk zijn weg naar de lagere breedtegraden. Bij een sterke vortex blijft de koude lucht gevangen boven de poolregio.
Snelle opwarming boven de Zuidpool
Op dit moment is er een snelle opwarming boven de Zuidpool. Een warme golf met daaronder een hogedrukgebied probeert op te rukken richting Zuidpool, waardoor de Polaire vortex langs de noordelijke zijde een indeuking vertoont. De weerkaarten die de stratosferische vortex weergeven, tonen duidelijk een anomalie van hogedruk aan de noordelijke flank van het lagedrukgebied boven de Zuidpool. Ook de temperaturen nabij dit hogedrukgebied zijn momenteel abnormaal hoog, met een afwijking tot zelfs 60°C boven de gemiddelde waarde voor deze tijd.
De weerkaarten voor de komende dagen laten zien dat het hogedrukgebied aan de noordzijde van de zuidelijke polaire vortex gaat uitbreiden. Op die manier zou de polaire vortex boven de Zuidpool in afzonderlijke delen kunnen splitsen, waarbij twee hogedrukcellen steeds meer druk uitoefenen op het lagedrukgebied.
Bovendien verwacht men dat er een sterke koppeling ontstaat tussen de stratosferische opwarming en de troposfeer met ook daar meer invloed van hogedruk boven de Zuidpool. Doordat de hogedruk zich zal ontwikkelen boven de Zuidpool, zal de lagedruk zich meer ontwikkelen in de richting van Zuid-Amerika en Zuid-Australië. Er zou in deze regio’s dan weleens meer neerslag dan gemiddeld kunnen vallen, en in de koudere gebieden ook meer sneeuw. Er wordt verwacht dat rond eind juli/begin augustus de opwarming in de stratosfeer intact zou blijven, maar dat de invloed ervan wel stilaan zou verzwakken.
Is er ook een impact van de opwarming op het weer bij ons?
De circulatiepatronen tussen het zuidelijk en noordelijk halfrond vertonen een connectie. Die ontstaat door de ‘Brewer-Dobson’ circulatie. De lucht boven de evenaarsgebieden vertoont een stijgende beweging die zich tot zeer hoog in de atmosfeer doorzet. Naarmate deze stroming zich naar lagere breedtegraden begeeft, zakt die uiteindelijk weer uit naar lagere hoogtes, waardoor er heel wat energie wordt getransporteerd. Onderweg wordt er ook veel energie uitgewisseld, zodat een onrechtstreekse connectie ontstaat tussen de fenomenen in het noordelijk en zuidelijk halfrond.
De uitwisselingen in energie zijn meetbaar via de concentraties van elektronen. Bij de plotse stratosferische opwarming boven de Zuidpool in 2019 mat men boven Amerika 40 tot 80 procent meer elektronen dan gemiddeld en was die concentratie beduidend lager boven Europa. Dit bracht merkbare en meetbare veranderingen teweeg in de geo-magnetische activiteit in de atmosfeer. In de daaropvolgende winter van 2019-2020 zorgde dit voor een kouder weertype over grote delen van Amerika.
Die studies bevestigen de vermoedelijke connectie tussen het zuidelijk en het noordelijk halfrond en laat uitschijnen dat de stratosferische opwarming wel degelijk een effect kan hebben op het weer aan de andere kant van de wereld. Gezien het effect van de elektronen op Europa zou dus ook de luchtcirculatie boven Europa op dezelfde manier beïnvloed kunnen worden. Maar het exacte effect op het weerpatroon blijft nog onzeker.
Lees ook:


Mystery around controversial Peru 'alien mummies' deepens after new fingerprint analysis indicates they're NOT 'HUMAN'




!['So far we have tomographies [CT scans] and fluoroscopy analysis,' Maussan told DailyMail.com describing the x-ray and ultrasound data on the mummies that he unveiled at West Hollywood's Mondrian Hotel at a prior March 12, 2024 press event (pictured above)](https://i.dailymail.co.uk/1s/2024/07/24/09/82703647-13660711-_So_far_we_have_tomographies_CT_scans_and_fluoroscopy_analysis_M-a-257_1721809915985.jpg)



![Ten scientists with San Luis Gonzaga National University of Ica (UNICA), according to Maussan's statement in March, concluded 'their DNA [i.e. the Nazca mummies' DNA] contains 29 percent that does not belong to the evolutionary chain of the Earth' (page two above)](https://i.dailymail.co.uk/1s/2024/07/23/17/87675729-13660711-image-a-57_1721753568075.jpg)

!['Would you consider I would take the bodies to the Mexican Congress putting in danger 50 years of [my journalism] career to present fake bodies?' he asked at a press event this March](https://i.dailymail.co.uk/1s/2024/07/24/09/75733463-13660711-_Would_you_consider_I_would_take_the_bodies_to_the_Mexican_Congr-a-258_1721809916010.jpg)















































