Berichten van 1 december 2014 tot 31 december 2014

Dinsdag 16 december 2014 om 20 u. stelt voorzitter Guy Algoet het 42^e jaarboek voor van de Geschied- en Heemkundige Kring De Gaverstreke. Traditioneel gaat de voorstelling de derde dinsdag van december door in de oranjezaal van het cultuurcentrum De Schakel in een gecombineerde organisatie met de plaatselijke Davidsfondsafdeling. Het is niet moeilijk om raden dat het onderwerp van de gratis voordracht dit jaar handelt over de Eerste Wereldoorlog in Waregem met Marcel Delmotte als deskundige spreker. Het nieuwe jaarboek is vanaf die avond ter beschikking en kan dan worden afgehaald.

Voorzitter Guy Algoet : “We zijn al aan ons 42^e jaarboek en in de loop der jaren konden al heel wat geheimen van onze streekgeschiedenis worden opgehelderd. Met het nieuwe jaarboek bieden we over 420 blzé. opnieuw een rijk aanbod aan onderwerpen. Uiteraard geven we inkijk bij de dramatische Eerste Wereldoorlog 100 jaar geleden, maar we gaan ook terug naar de tijd van de Franse Revolutie en Waregemnaars in dienst van Napoleon Bonaparte en de Heren van Nieuwenhove (15^e - 17^e eeuw) en Poeke in Beveren-Leie.”  

In het kader van de herdenking van de Grote Oorlog 1914-1918 krijgen we een vervolg van het oorlogsdagboek van de Waregemse frontsoldaat Julien Vandenberghe. In het tweede deel komt de frontperiode aan de IJzer aan bod van 24 oktober 1915 tot 18 juli 1917. Het betreft het epische verhaal van de taaie en verbeten soldaat die aan de IJzer af en toe door heimwee wordt verteerd, in de loop van 1917 door honger gekweld en niet begrijpt waarom men 20 tot 30 km moet marcheren om een paar uur te werken of zelfs te vernemen dat er helemaal niets te verrichten viel.

In oktober 1918 tijdens de bevrijding lagen Vichte, Anzegem, Ingooigem en Tiegem tijdelijk aan het front. Frans Speleers brengt de gedetailleerde beschrijving door toenmalig onderpastoor Delphin Vanhautte van de militaire strijd in Vichte en naaste omgeving. In dit kader past ook in mengelmare met het spotlied over keizer Wilhelm en naklank over de Franse militaire begraafplaats in Machelen. Er is ook aandacht voor het blitzbezoek van de Amerikaanse president Obama aan de militaire begraafplaats Flanders Field in Waregem.

André Braet vult dit jaar voor De Gaverstreke gedeeltelijk het hiaat op over de Franse tijd met een verhelderende studie over ‘Gestorven Bevernaars, Desselgemnaars, Vijvenaars en Waregemnaars in dienst van Napoleon Bonaparte 1799-1814”. Er stierven zowat 300 groot-Waregemnaars doorheen Europa als soldaat in dienst van Napoleon, waarvan André 73 slachtoffers meer uitgebreid belicht met familiale en militaire gegevens.

Rik Castelain brengt ons met zijn bijdrage over de heren van Nieuwenhove en hun landgoed in Waregem terug naar 15^de tot de 17^de eeuw. Hun eigendommen lagen verspreid tot ver buiten de regio. De heer van Nieuwenhove kon voor rechtspraak en administratie beschikken over een baljuw en zeven schepenen. Norbert Follens grasduint in de kerkgeschiedenis van Nieuwenhove en weerlegt de kwakkel als zou de kapel van Nieuwenhove in 1799 door Franse scansulotten verwoest zijn. Ze werd op 28juli 1805 verkocht aan een Kortrijkse notaris.

 Beveren-Leie komt in het 42^e jaarboek aan bod met een uitgebreide studie van Etienne Ducatteeuw over de heerlijkheid Poeke, die teruggaat tot de tiende-elfde eeuw. Terwijl de oostkant van Beveren, aanleunend tegen Desselgem, viel onder de Sint-Pietersheerlijkheid, ressorteerde de westkant aanleunend bij Harelbeke grotendeeld onder Poeke. Hun heerlijkheid had ook nog enkele uitlopers in Deerlijk, Harelbeke en Waregem.

 Met de toponymische wandelingen door Desselgem is Etienne Ducatteeuw dit jaar al aan zijn derde aflevering. Dit keer wandelen we van aan de Leemput verder noordwaarts richting Gentsstraat. We zijnb in hert derde kanton ‘Den Beck’, het kleinste van de acht kantons waarin Desselgem was ingedeeld door landmeter Charel Philippe Minne. Overal verschijnen plaatsnamen met verwijzing naar vroegere tijden en naar het geëvolueerde landschap. Het kanton had uitgetekend de vorm van een bek aan de zuid-oostelijke hoek bij het kruispunt De Krekel.

 Luc Cappon brengt met Majoretten van Hoger Op vullen Vijves prikkeltekort op een aanvulling over zijn geschiedenis van de Vijfse Muziekmaatschappij in het 40^e jaarboek. Een hoogtepunt was het optreden op 26 mei 1974 n.a.v. de voetbalbekerfinale in het Heizelstadion tussen KSK Tongeren en KSV Waregem.

 Een bijdrage van Charles De Zutter laat ons het spoor volgen van Savoyards en Fourniers in Vlaanderen en Noord-Brabant. Het waren colporteurs uit het zuidoosten van Frankrijk (dorpje Fours), waarvan er enkelen uiteindelijk naar hier migreerden. Jean Pierre Verhelle onderzocht de genealogie van Bolle tot Boulez in Waregem.

Tenslotte is er nog de historische benadering van Waregem Koerse door Wouter Kerkhove, die dit keer de Braun Jaren 1946-1966 belicht. Na de Tweede Wereldoorlog was de Franstalige Gentse baron Emile-Jean Braun de spilfiguur van de Société des Courses. Hij was een centrale figuur in de Belgische paardenwereld. Door zijn contacten konden buitenlandse paardenstallen worden overtuigd om deel te nemen aan Waregem Koerse. 

Zoals elk jaar brengt De Gaverstreke nog enkele eerder anekdotische gegevens onder de titel ‘Mengelmaren’ of ‘Naklanken’, onder meer over de Sint-Jansmelkerij te Anzegem, Berlie Poorte in Waregem en de vernielde kerk in Anzegem.

 Kostprijs Jaarboek: 22 euro. Te verkrijgen bij de bestuursleden of door storting op rekeningnummer IBAN: BE12 0680 5030 1092 van de Geschied- en Heemkundige Kring De Gaverstreke, Waregem.

Op vrijdag 19 december 2014 komt de Albert I-bus te gast ook naar Waregem. Iedereen kan dan van 10 tot 18 u. hier gratis de tentoonstelling bezoeken over de rol van het Belgisch leger en Koning Albert I tijdens de Eerste Wereldoorlog. De expo toont het traject dat het Belgische leger aflegde tijdens de Eerste Wereldoorlg vanaf de Duitse grens tot aan de IJzer, waar het front zich stabiliseerde. Aan de buitenkant is de bus beschilderd met een overzicht van het verloop van de veldtocht.

De tentoonstelling ‘Albert I en de Grote Oorlog – Strijden voor vrede’ in een initiatief van de Private Stichting Stille Getuigen. Deze stichting www.stillegetuigenstichting.be heeft als doel: “Het verhogen en verbeteren van het historisch besef van de bevolking, door de bekendmaking en beleving door publicaties, tentoonstellingen, cursussen, evenementen en dergelijke activiteiten, van historische, geografische en cultuur-historische disciplines rond gebeurtenissen eigen aan de geschiedenis van Europa, voornamelijk die van de Lage Landen.” Het organiseren van tentoonstellingen is dan ook een van de manieren om deze doelstelling te bewerkstelligen.

Koning Albert I

Ondanks de honderden herdenkingsinitiatieven is er weinig aandacht voor de figuur van de koning, het leger en de regering. De tentoonstelling in het kasteel van Rumbeke wil dit hiaat opvullen. Zes jaar lang – van 2014 tot 2019, even lang als die Grote Oorlog formeel duurde – zal telkens een tip van de sluier gelicht worden. Er zijn twee belangrijke vernieuwingsmomenten, in 2016 en 2018, maar daarnaast zijn nog tal van andere activiteiten gepland. Volg deze evolutieve tentoonstelling op www.albert14-18.be .

Koning Albert op weg naar het Paleis der Natie waar hij zijn troonrede zal uitspreken, 4 augustus 1914. bron: Koninklijke Vereniging Dynastie en Cultureel Erfgoed

Velen weten dat koning Albert I met het Belgisch leger achter de IJzer standhield tegen de Duitse overmacht en strijd leverde voor het herstel van het Belgisch grondgebied en zijn instellingen. Minder geweten is dat hij daarbij een strijd in de strijd leverde: een strijd voor vrede, soms tegen zijn eigen regering, de legerleiding en de geallieerden in. Het is deze strijd die de samenstellers van deze tentoonstelling, historica Petra Gunst en haar team van Museumspot, onder de aandacht willen brengen.

Koning Albert schouwt de Belgische troepen op het strand van De Panne, november 1914. bron: Koninklijk Museum van het Leger en de Krijgsgeschiedenis

Albert was niet voorbestemd om de taak van het toekomstige koningschap op zich te nemen. Pas na het overlijden van zijn broer in 1891 kreeg hij die rol toebedeeld. De introverte Albert had weinig zelfvertrouwen maar ontpopte zich al heel snel tot een vorst met zin voor verantwoordelijkheid. Samen met zijn echtgenote, koningin Elisabeth, en hun drie kinderen slaagde Albert er ook in het door Leopold II beschadigde imago van monarchie om te buigen naar een groeiende populariteit bij alle lagen van de bevolking. Daarom zocht hij het voetlicht op, al ging hem dat met zijn schuchtere aard niet gemakkelijk af. Tijdens de Grote Oorlog ontstond het krachtige beeld van de koning die het lot van zijn soldaten deelde en nam zijn invloed ongeziene dimensies aan.

Expobus

De tentoonstelling van Stille Getuigen loopt momenteel in het kasteel van Rumbeke. In de Albert I bus 1914 wordt hetzelfde verhaal verteld als in de vaste tentoonstelling te Rumbeke, maar dan in een bondiger versie. De nadruk wordt gelegd op het verloop van de route die het Belgisch leger volgde toen zijn soldaten het Duitse leger probeerden te stoppen. De bus volgde ook fysiek deze route, maar dan exact 100 jaar later. De tentoonstellingsbus was ondermeer in september al in Zulte en komt op uitnodiging nu ook naar Waregem.

Het Belgisch leger tijdens WO I is een stukje (bijna) vergeten geschiedenis. Winston Churchill, die tijdens de laatste oorlogsdagen bij een bominslag in 1918 in de Ooigemstraat in Desselgem op het nippertje aan de dood ontsnapte, sprak de gevleugelde woorden: “The War was decided in the first twenty days of fighting, and all that happened afterwards consisted in battles which, however formidable and devastating, were but desperate and vain appeals against the decision of Fate.” “De oorlog werd beslist in de eerste 20 dagen dat er gevochten werd. Alles wat daarna gebeurde waren gevechten, hoe groot en verwoestend ook, die slechts een hopeloze en nutteloze smeekbede waren aan het lot”

Wat gebeurde er in die eerste 20 dagen? Het Belgisch leger zorgde voor een strategisch oponthoud van het Duitse leger, dat verwacht had snel door België te kunnen trekken. Onrechtstreeks verloor het Duitse leger hierdoor de oorlog, de kaarten waren volgens Churchill en andere strategen toen reeds geschud.

Koning Albert I werd door zijn briljante en humane strategieën een zeer populair vorst in binnen- en buitenland en zette België als ‘Brave Little Belgium’ op de wereldkaart. Hij weigerde zijn soldaten als kanonnenvoer op te offeren, wat de andere opperbevelhebbers wel deden en waardoor deze oorlog zoveel slachtoffers eiste. Dit stukje geschiedenis, waarop ieder burger terecht trots kan zijn, mag niet verloren gaan.

Word deel van het verhaal en bezoek de bus! Zodat het nooit meer oorlog wordt. Want wie de geschiedenis niet kent, is gedoemd ze te herbeleven. Een bezoek aan de bus duurt slechts 10 minuten. De ideale manier om op een luchtige en snelle manier dat gat in uw geheugen te dichten. Al wie na een bezoek aan de bus honger heeft naar een gedetailleerder verhaal, kan nadien de moedertentoonstelling in Rumbeke bezoeken: ‘Koning Albert I en de Grote Oorlog – Strijden voor Vrede’.

Meer info op de website WWW.ALBERT14-18.BE