Met de groeten van Tom Boonen

Gisterenavond werd in de decanale kerk Sint-Amandus het project voorgesteld rond het 900 jaar bestaan van parochie St Amand Waregem. Het jubileumjaar wordt gevierd tijdens het weekend van 4-6 oktober 2019 met een klassiek orgelconcert op vrijdag, een jongeren-nocturne op zaterdag, de eucharistie op zondagvoormiddag en een open kerkdag zondagnamiddag. Komend jaar krijgt 900 jaar parochie nog aandacht met een aantal activiteiten in het voorjaar van 2020. Op 11 juli 2020 is een slotconcert gepland van het ‘Lincoln Cathedral Choir’.

In 1119 was Waregem een volwaardige parochie onder het bisdom Doornik.  Dat betekent dat de parochie dit jaar minstens 900 jaar bestaat.Dat wordt gevierd tijdens het weekend van 4-6 oktober met een niet alledaags programma. Opvallend daarbij dat het project wordt getrokken door de jongeren, die een goede samenwerking hebben gevonden met deken kanunnik Henk Laridon, die duidelijk openstaat voor nieuwe frisse ideeën.  

Het project werd tijdens de Waregemse Koersefeesten al aangekondigd met de opvallende banner ‘Movie@Church’ boven de ingang van de kerk. Die kondigt het uitzonderlijke jongerenprogramma aan van de zaterdagavond in de kerk. De jongerenwerkgroep zorgt die avond onder meer voor een bijzondere filmvoorstelling , gans ingekleed in een gezellige sfeer en met een verrassende afsluiter. Daarvoor verzamelden ze wat mensen uit de jeugdraad. De werkgroep Movie@Church bestaat naast koster-organist Brecht en parochie-assistent Thijs uit: Margot Desmet (gemeenteraadslid), Jochem De Brandt (voorzitter jeugdraad), Simon Desmet (Chiro Centrum), Robin Steegehrs (Chiro Gaverke en jeugdraad), Els Deconinck, Liesbeth Balcaen en Mattijs Eggermont.

Op vrijdagavond 4 oktober is er een klassiek concert medegeorganiseerd door het orgelcomité.  De orgelconcerten in Waregem zijn al jaren een traditie. Organist-improvisator is Kris Wittevrongel, een van de weinige Belgische klassieke musici die zich waagt aan integrale improvisatieconcerten. Hij komt uit Leuven en is verbonden aan LUca School of Arts, het vroegere Lemmensinstituut. 

Naast het orgel krijgt ook de nieuwe vleugelpiano een centrale plaats tijdens het concert. De vleugelpiano is samen aangekocht door de parochie en de kerkfabriek als verjaardagsgeschenk voor het 900 jarig bestaan van de parochie St Amand. 

Op zaterdagavond staat een avond voor de jeugd en de jongeren geprogrammeerd. Om het kerkgebouw naar de buitenwereld toe te tonen dat het meer is dan de eucharistie op zondag wil de werkgroep, bestaande uit leiders van jeugdbewegingen en de jeugdraad, een nocturne organiseren, waarbij de jeugdige mens centraal staat. De kerk wordt speciaal ingericht en de deuren gaan open om 18.15 u. Eerst is er een optreden van een plaatselijke Waregemse Band. Om 20 u. is er een filmvertoning met pauze.  Omstreeks 22 u. start tenslotte een slotspektakel met lichtspel, video, enz.

Zondag 6 oktober is iedereen welkom op een plechtige eucharistieviering met afvaardiging van de 13 andere Amandsparochies uit de provincie. De viering wordt voorgegaan door Stefaan Franco,  bisschoppelijk gedelegeerde voor sacramenten, liturgie en diaconaat.  In de namiddag is de kerk toegankelijk voor geleide bezoeken. Het geheel wordt afgerond met een mooie afsluiter.

In de komende weken zal het programma nog meer vorm krijgen. De initiatiefnemers hopen hiermee veel mensen te bereiken en aan te tonen dat de Waregemse parochie ook een levende geloofsgemeenschap is. Ze kunnen rekenen op hun vele vrijwilligers. Het feestjaar wordt op 11 juli 2020 afgesloten met een concert van het Lincoln Cathedral Choir.  het bisdom Brugge is al sedert 1979 verbroederd met het Anglicaanse  bisdom Lincoln.

Historie

De Waregemse kerk was verbonden tot 1559 met het bisdom Doornik. Later van 1559 tot 1834 was het ingedeeld bij bisdom Gent en pas daarna bij het bisdom Brugge. Naar aanleiding van de aanleg van een ondergronds verwarmingssysteem in augustus 1984 werd een beperkt archeologisch bodemonderzoek uitgevoerd, waarbij het plan van een vroegere Romaanse kerk op die plaats kon in kaart gebracht worden. Voordien was niets met zekerheid gekend over de bouwgeschiedenis vòòr 1400.

 De nederzetting Waregem werd reeds vernoemd in een document uit 995, maar de naam parochie vinden we pas vanaf 1119. Volgens de Annales Blandinenses zou Waregem reeds vermeld worden in 826. Het kerkgebouw uit 1119 was nog een houten bedehuis en stond ongeveer ter hoogte van het huidige altaar. Het altaar was toen bezit van de bisschop van Doornik. In 1189 werd het altaar afgestaan aan het O.L.Vrouwkapittel van Doornik. Pas in de tweede helft van die 12^de eeuw is sprake van de bouw van een ruime stenen kerk.

Wellicht was het kerkje op de huidige locatie van de Sint-Amanduskerk niet het enige bedehuis in Waregem, daar reeds in 965 bij de overdracht van graaf Arnulf aan de Gentse Sint-Pietersabdij de nederzetting “Tatingehem cum ecclesia” vermeld wordt in de lijst van nederzettingen op grondgebied van ondermeer Desselgem en Beveren-Leie.

 orspronkelijk was sprake van een Romaanse driebeukige basilikale kerk die evolueerde naar de driebeukige hallekerk van het begin van de 19^de eeuw. Hoe de kerk er echt uitzag op 8 april 1638, weten we dank zij een aantal tekeningen van de Kortrijkse landmeter Lowys De Bersaques. Deze werden gemaakt in opdracht van de baron van Ingelmunster, die ook heer van Waregem was. Uit de plattegrond kunnen we afleiden dat het hoogkoor 7 treden hoger lag dan de benedenkerk, die 5 traveeën telde en een middenbeuk, een even brede zijbeuk en een smalle noordbeuk omvatte. Aan de zuidgevel bevond zich een zijportaal. In de hoek tussen koor en zuidtransept was er een aanbouw, wellicht een sacristie. Het hoogkoor bevat reeds zijn huidige driezijdige koorsluiting met steunberen op de hoeken. Een bijhorende perspectieftekening toont het koor met vier hoge vensters, enkele muurnissen, de vloer met aarden tegels, drie grafzerken en het meubilair, waaronder een later verdwenen sacramentstoren tegenaan de noordoostzijde. (1)

 Over de kerktoren is voor het eerst pas uitdrukkelijk sprake in 1515, alhoewel de Romaanse kerk er normaal een gehad moet hebben. Het blijft gissen hoe het wellicht houten clochuus er uitzag. Mogelijks werd de bovenbouw vernield tijdens de opstand tegen Maximiliaan van Oostenrijk (1483-1492). In 1712 wordt gemeld dat Waregem opvalt door zijn kerk, die een merkwaardig hoge en scherpe toren heeft. Uit 1726 dateert een beschrijving van de kerktoren, die nog steeds aan de huidige toestand beantwoordt.

 In 1797 telde de kerk slechts twee beuken. Toen volgde een eerste vergroting met een derde (zuid)beuk. Omstreeks 1840 volgde een verlenging van de drie beuken met 12 meter, wat niet verliep zonder instortingen.  De 66 meter hoge toren werd op 27 mei 1858 geklasseerd als monument. De westelijke gevel is Neo-Gotiek naar de plannen van Croquison en kwam er in 1868.  In de loop der eeuwen leed de kerk verschillende malen averij op. Een brand teisterde op 13 juli 1885 het hoogkoor. De laatste keer werd de kerk vernield in oktober 1918 en in 1922-23 terug hersteld voor prijskaartje 788.500 frank door Alberic Vandekerckhove uit Ingelmunster.

 1)    Philip DESPRIET, De kerk van Sint-Amandus en Sint-Blasius in Waregem, De Gaverstreke, jrb 12, 1984, Blz. 134

Op dinsdag 12 december om 20 u. stelt de Geschied- en Heemkundige Kring  De Gaverstreke  zijn 45^e jaarboek voor in CC De Schakel met een voordracht door Luther Zevenbergen over Armenzorg te Waregem.  Zijn bijdrage in het jaarboek verplaatst ons naar de sociale toestand van Waregem einde 15^de – begin 16^de eeuw. Hij ontleedt de registers van de armendis en biedt ons een zicht op de armoede in die periode. Het nieuwe jaarboek (418 blz.)  is vanaf 12 december in voorverkoopprijs beschikbaar voor 22 euro bij de medewerkers.

Waregems  musicus, beeldhouwer en letterkundige Georges Leroy (1930-1977) krijgt in het jaarboek aandacht als cultuurpromotor, vader van de huidige stedelijke Gaverprijs voor schilderkunst , de Leroyprijs voor kortverhaal van Marnixring, galerij Da Vinci en zoveel meer culturele beleving.

Aandacht gaat ook naar de familie Gernay, meer dan 100 jaar verweven met de textielindustrie in Waregem. Het bombardement van hun textielfabriek in de Olmstraat is bekend, maar het belang van de familie voor de industrialisatie van Waregem is een openbaring. Hij zorgde niet alleen voor tewerkstelling, maar ook voor primitieve medische voorzieningen en huisvesting in de nabijheid van zijn bedrijf. Zijn Société Electrique de Waergehem had een schoorsteen van 45 meter, vandaar de benaming Hoge Kave.

 Het 45^e jaarboek biedt ook een inkijk in Nieuwenhove achter de coulissen van de verkaveling van de 37 ha grote oude heerlijkheid Nieuwenhove. In 1950 werd daarvoor de Garenkapel gesloopt en het duurde 35 jaren vooraleer vervanging kwam. Hoeve Goed te Nieuwenhove kon nog op het nippertje worden gered.

We kennen natuurlijk het kadaster waar de evolutie van gebouwen nu genoteerd wordt. Maar dit is er niet steeds geweest. Welke bronnen zijn er dan wel om onze kennis daarover bij te sturen? Het is zeker de moeite waard eens wat langer stil te staan bij de manier waarop de prekadastrale bronnen in het Ancien Regime (1260-1793 werden bijgehouden. Een andere bijdrage over de middeleeuwen benadert de historische ecologie, een onderwerp dat heden ten dage niet uit het nieuws is weg te slaan. Onderwerp is bos en heide tussen Schelde en Leie met ondermeer Hemsrode, Wortegemse en Spitaalbossen, Potegem enz.

De reeks over 300 jaar Gentse baan is dit jaar aan zijn slotbijdrage, die vooral de inpact voor de gemeenten Beveren, Desselgem en Vijve belicht. Ontstaan vanaf 1716 tijdens de Oostenrijkse periode, beheerd door de Kasselrij, werden de tolheffingen afgeschaft bij de inlijving bij Frankrijk eind de 18^de eeuw. Tijdens de oorlog tussen Frankrijk en Oostenrijk (1792-1795) speelde de Gentsebaan een belangrijke rol als snelle verbinding voor de troepenbewegingen.

De Statievrienden brengen opnieuw een omvangrijke bijdrage over de IJzerenweg, als zegen voor Waregem. Daarin brengen ze ondermeer opheldering over de nooit gerealiseerde spoorweg Brugge-Waregem-Valenciennes en de verdwenen lijn Anzegem-Waregem-Ingelmunster als onderdeel van de lijn Geraardsbergen-Waregem-Nieuwpoort.  Tenslotte kunt u ook op verkenning per fiets rond de statiewijk van Waregem.

Anzegem krijgt een kijkje in de onderwijswereld doorheen wat jaren. De school met de onderwijzers komen aan bod en leren ons dit verleden wat beter kennen. Het is de voorbode van wat de jongensschool geworden is door haar onderwijzers. Sint-Eloois-Vijve komt nog aan bod met een beeld over het kerstgebeuren aldaar (kerststal, toneel). Er zijn nog herinneringen van het verblijf van Antwerpse kinderen anno 1944 in Villa Rotshof, Waregemse klokken en meubels in het college.

De Geschied- en Heemkundige Kring De Gaverstreke houdt bovendien nog heel wat in petto voor volgend jaar en wenst ons met dit jaarboek veel leesgenot en een beetje meer kennis over ons Waregems verleden!

Inschrijven op het 45^e jaarboek kan door storting  van de voorverkoopprijs van 22 euro op rekening BE12 0680 5030 1092 van de GHK Waregem.  Het boek kan op 12 december afgehaald tijdens de voordracht in De Schakel, of nadien bij de medewerkers.  Het jaarboek zal ook te koop zijn in de plaatselijke boek- en dagbladhandel.