Archief

Gekleurde zichtkaart van Merxem. Het gemeentehuis.
 Phot. Em. Schrey, Berchem.
Groene Caritas-zegel uit 1910 van 1 cent. ( Schilderij van van Dijck heeft duidelijk als voorbeeld gediend.) Dubbel afgestempeld te Merxem op 12 augustus 1910.

Dat Sintemetten zijn plaats zou opeisen in de filatelie leek onafwendbaar. Naast België, met de Caritas-zegels ( caritas = liefdadigheid ) uit de jaren 1910-1911 en de Watersnood-zegels uit 1926, brachten ook andere landen sint-Martinuszegels op de markt. Belangrijke kunstwerken van wereldberoemde artiesten hebben vaak als inspiratiebron gediend. Vooral de voorstellingen van de manteldeling waren erg in trek. Ik denk hier vooral aan het doek van van Dijck te Zaventem. Prachtig op zegels gebracht door ons eigen landje met de Caritas-reeksen, maar ook door bv.: "La République Rwandaise" en "Kathiri State of Seitun".
Ook gebruikte men afbeeldingen van oude sint-Maartenbeelden of belangrijke sint-Martinuskerken om zegels op te smukken. Andere landen sierden dan weer hun zegels met zingende kinderen en hun kleurrijke lampions.
Als ik die mooi uitgegeven " Eerste-dag-uitgaven " zie, ( en de prijs kennende) kan ik me niet van de gedachte ontdoen dat Sintemetten eens te meer "gebruikt" , of beter "misbruikt" werd voor zakelijke doeleinden.

Bruine Nels-kaart van Retie. De Lindeboom. Uitgever:J.Goris-Goossens,19,Peperstraat,Retie.
De heer Van Gansewinkel A.
" Beheerder der Goederen Zijner Majesteit den Koning Leopold III te Retie." verstuurde deze Retiese zichtkaart aan M. Georges Griffon,61, Léon Mahillonlaan, te Brussel 4. ( Zelfde bestemmeling als hierboven! Toeval?)
Er kleeft een sint-Martinuszegel op van 1,50 fr. + 0,25 fr.
De kaart draagt de handtekening van Van Gansewinkel en is verzonden te Rethy op 20 januari 1943.

Een bruine zichtkaart van Wechelderzande. De kerk. Uitgave Nels.
Geschreven door " Heer Van Giel Fr. Burgemeester, kunstschilder van en te Wechelderzande".
Er kleven twee sint-Martinuszegels op, eentje van 50c + 10c en eentje van 10c + 5c.
De kaart is verstuurd op 24 november 1943 te Oostmalle. Bestemmeling is de heer Georges Griffon, Léon Mahillonlaan 61, Brussel 4.
Wat de "Wechelse" zo speciaal maakt is wat F. Van Giel er eigenhandig opschreef:
"Harde tijden gaan voorbij,
maar een volk moet blijven!"
Getekend: Frans Van Giel.

Op zijn zoektocht naar middelen om aan liefdadigheid te kunnen doen kreeg Winterhulp de steun van "De Post". Door de regie van Posterijen werden inderdaad postzegels uitgegeven met een toeslag. De volledige opbrengst van deze toeslag ging naar de liefdadigheidsorganisatie.
Voor het eerst werden op 23 december 1940 een reeks van negen zegels verkocht met de wapenschilden van de negen provincie-hoofdplaatsen. In de Officiële Catalogus van België (O.C.B.) staan ze vermeld onder de nummers 538 tot 546. De zegels werden gedrukt bij het "Bestuur der Postchecks" en in de "Algemene Werkplaats van het Zegel".
In mei 1941 worden voornoemde zegels heruitgegeven in de vorm van velletjes. Negen zegels op één blad. Zowel in getande als in ongetande vorm.(O.C.B. nrs. 547/555 en 547A / 555A) In tegenstelling met de eerste uitgifte werden deze zegels gedrukt in één kleur.
Op 3 november 1941 verscheen een sint-Martinusreeks van tien waarden met oude sint-Maartenbeelden. Volgende Belgische plaatsen verleenden hun medewerking: Onhaye-Lez-Dinant, St. Maartens-Lennik, Beek, Dave-sur-Meuse, Halle en St.-Truiden.( O.C.B. 583/592 )
Twee vellen vormden op 12 maart 1942 weer een andere sint-Martinusreeks. Telkens één zegel per vel 5fr. + 20 fr. toeslag. Getand en ongetand.
In datzelfde jaar, op 12 november, gaf men een reeks postzegels uit van tien waarden. Weer werden het antieke beelden van Sintemetten, nu echter oude kunstwerken uit private verzamelingen te Tienen, Houtain-le-Val en uit het Gruuthuse museum te Brugge. ( O.C.B. 603/612 )
Een andere prachtige sint-Maartenreeks werd te koop aangeboden op 15 november 1943. Acht zegels met zeldzame beelden van onze heilige.Op de achtergrond telkens de sint-Martinuskerken waaruit de beelden kwamen. Zo herkennen we de parochiekerken van: Zoutleeuw, Dion-le-Val, Aalst, Luik, Kortrijk, Angre, Loppem en Halle. (O.C.B. 631/638)
Op 3 april 1943 en 6 maart 1944 verschenen er telkens twee grootformaatzegels met beeldjes van sint-Martinus. (O.C.B. 613/614 en 639/640)
Voor het "Europees Congres voor Opvoeding" werd op 7-12 mei 1956 een zegel uitgegeven met het sint-Martinusbeeld van St.-Truiden, getand en ongetand en in beide landstalen. Merkwaardig genoeg werd "Winterhulp-Secours d'hiver" met een zwarte streep onleesbaar gemaakt.

Sint-Maarten en de bedelaar.
Originele tekening van de "Fé"
in Oost-Indische inkt.
Met waterverf ingekleurd.
Monogram in de linker benedenhoek.
Tafereel getekend op papier dat zijn
"Ex-libris" draagt.
Uit privé bezit.

Felix Timmermans werd geboren te Lier op 5 juli 1886. Hij was het dertiende kind uit een gezin van veertien. Zijn vader handelde in kant, zijn moeder was de dochter van een smid. Deze autodidact volgde tot zijn vijftiende jaar de lagere school en ging naar de tekenacademie. Inspiratie voor zijn boeken en vertelsels vond hij in de verhalen die zijn vader hem vertelde.
Zijn bekenste boeken:" Schemeringen van de dood", "Pallieter", "Anne-Marie", "Het kindeken Jezus in Vlaanderen", "De zeer schone uren van juffrouw Symforosa, begijntje", "Adriaan Brouwer" en "Boerenpsalm"." Pallieter" en "Boerenpsalm" werden verfilmd. De "Fé" overleed te Lier op 24 januari 1947, slechts 60 jaar oud. Hij was niet alleen schrijver, maar ook tekenaar en schilder. Schrijven was zijn beroep, het kostte hem veel moeite en inspanning. Tekenen en schilderen was voor hem ontspanning. In "Van nieuwjaar tot oudejaars-avond" vinden we een tekening van Sintemetten, één van de vele die hij maakte, telkens verschillend. "Elke schets is anders, zoals het menselijk hart zoveel keren anders is." Waarschijnlijk zette de eenvoud van de volksprent hem op weg, de illustraties uit ergens een volksbijbel, waarin alles afgestemd was op het onmiddellijk bevattelijke, op wat de gewone man zonder veel inspanning diende te zien en te snappen.

Hier een zeldzame voorstelling van de manteldeling. Sint-Martinus als krijgsman met bevederde helm en vreemd genoeg, een gebogen zwaard. De bedelaar met stok en een houten onderbeen. Geheel in een bergachtig landschap. Merkwaardig de palmboom op het voorplan. Vreemde combinatie van bergen en palmboom.

Een mooi voorbeeld van Duitse aangeklede prenten. Deze werden meestal door begijnen of kloosterzusters gemaakt. Uit de afbeelding werden fragmenten weggesneden. Achter de ontstane openingen werden strips van gekleurd metaalfolie gekleefd. Altijd zijn het "dubbel-papier" prentjes. Aan de voorkant de afbeelding met de wegsnijdingen, aan de achterkant een steunpapier om alles op zijn plaats te houden. De metaalfoliestrips zitten dus als het ware er netjes tussen geklemd. In Duitsland gebruikte men meestal Klauberprenten voor deze toch wel ongewone vorm van prenten aan te kleden.( Bij ons beplakte men de prenten met alle mogelijke materialen: Damast, stof, zijde, hout, stro, koperdraad en bladgoud.
Om hun delicate structuur en samenstelling te beschermen, werden deze (kostbare) prenten meestal ingelijst.

Stripverhaal over het leven van sint-Martinus en over het waarom Winterhulp koos voor het symbool "Sintemetten" voor zijn acties van nationale solidariteit.
Gedrukt bij Gordinne te Luik. Tekeningen : Jaques Van Melkebeke. (1940) Oude spelling overgenomen.

Maarten was de zoon van een groot Romeinsch veldheer. Ofschoon hij zich geroepen voelde om God te dienen en de ongelukkigen bij te staan, moest hij het zwaard omgorden; hij deed dan ook moedig zijn plicht.

Maar het was met afschuw dat hij zijn wapens tegen zijn medemenschen gebruikte. Toen het Romeinsche Rijk door de barbaren aangevallen werd, bekwam Maarten van zijn overste de toelating den vijand tegemoet te gaan. Door zijn heerlijke godsvrucht en zijn groote goedheid kwam hij er toe, de barbaren de wapens te doen neerleggen.

Hierop zei hij het soldatenleven vaarwel en stelde voortaan al zijn krachten ten diensten van God. Zoo trok hij de wijde wereld in. Eens werd hij door roovers gevangen genomen; hij sprak den man die hem moest bewaken met zooveel vuur over de goedheid en de edelmoedigheid, dat deze Sint Maarten de vrijheid schok, en van dit oogenblik af zelf een eerlijk leven leidde.