Carlos Cano e Amália Rodrigues... (a tradição da canção espanhol: Maria la Portuguesa))

Eindelijk de tekst gevonden van het lied dat reeds maanden aan de rechterkant van mijn blog stond en dat ik ooit kreeg van Opatje Joaquim…

De mooie melodie “Chuva” geïnterpreteerd door Jorge Fernando de componist ervan. Deze versie verschilt van deze van Mariza. (te beluisteren via deze "link" samen met de tekst en vertaling).

 
Jorge Fernando in de Meervaart in Amsterdam op 12 mei 2006

Jorge Fernando (Lissabon, 1957) is een Portugese zanger en gitarist van de Portugese volksmuziek fado. Hij is de inspirator en drijvende kracht achter de carrière van veel andere fadista's.

Jorge Fernando zingt al als kind van vier en begint met het serieuze gitaarspelen en zingen doet hij vanaf zijn dertiende, voornamelijk in jazz- en popbandjes. Hij leerde zichzelf gitaar spelen.

Op zijn twintigste komt hij bij de begeleidingsgroep van Amália, waarin Carlos Gonzalves en Fontes Rocha al dertig jaar speelden. Naast het gitaarspel voor Amália zong hij ook, wat er soms toe leidde dat het publiek hem toeriep: "Jorge, zing eens". Dit bracht hem na zes jaar begeleiding van Amália ertoe, solo verder te gaan.

Jorge Fernando ontdekte Custódio Castelo en ze hebben veel invloed op elkaar gehad. Samen waren ze de drijvende kracht achter veel andere fadista's die vaak die mogelijkheid niet wordt geboden door de conservatieve aanhangers van de fado. Fernando was een inspirerende kracht achter onder andere Mariza, Joana Amendoeira, Camanè en Ana Moura.

Cristina Branco noemt de tegenwoordige fado de nieuwe fado en Mariza de muzikale fado. Voor Jorge Fernando bestaat er niet zoiets als een nieuwe fado, maar is de manier van spelen en zingen anders omdat de mensen van nu anders zijn dan jaren geleden. Volgens hem is de fado de manier om uiting te geven aan je ziel en je ziel is eeuwig: je kunt geen andere ziel krijgen, dus kun je ook geen nieuwe fado krijgen.
Bron

Luister mee naar en geniet van…

“Abril en Portugal” een versie gezongen door Isabel (Chavela) Vargas Lizano (San Joaquin de Flores, 17 april 1919) een Costa Ricaans-Mexicaans zangeres. Ze is het bekendst om haar vertolkingen van "Rancheras" (een type van folkloremuziek dat populair is in Mexico), maar ook voor haar vertolkingen van andere populaire muziekgenres.

Chavela Vargas, die op haar veertiende haar geboorteland Costa Rica verruilde voor het veel vrijere Mexico, heeft zich nooit aan de conventies gehouden. Zij zong op straat en in bordelen, goot zich vol met tequila, droeg mannenkleren, rookte sigaren en had altijd een pistool op zak.
Ondanks haar vele stormachtige verhoudingen - waaronder één met Frida Kahlo - had ze maar één echte grote liefde: haar hond.
Bron

Zie ook vorige berichten:

• Coimbra é uma lição...
  
• April in Portugal...
  

Over het ontstaan van de bijzondere betekenis van 1 april tast men eigenlijk in het duister. In Portugal wordt hij Dia da Mentira (dag van de leugen) of Dia dos Bobos (dag van de idioten) geheten.

In Frankrijk heette dit poisson d'avril. In Engelstalige landen wordt het April Fool's Day genoemd, de Duitsers spreken van Narrentag en de Russen hebben het over День Дурака (Dyen' Doeraka, letterlijk vertaald: de dag van de dommerik) .

In sommige Vlaamse streken spreekt men over verzenderkesdag, de dag waarop je iedereen tracht ergens heen te zenden om ze beet te nemen.

De eerste vermelding in een Nederlandse bron dateert uit 1539 te Gent, een gedicht van de rederijker Eduard de Dene. Het is een parodie op ‘1 april’ waarin een knecht het plan van zijn heer om hem te verzenden doorziet. De geschiedenis gaat dus tenminste terug tot het begin van de zestiende eeuw. De wijde verspreiding van het verschijnsel wijst echter op een hogere ouderdom.

 
Loki met zijn uitvinding, het visnet.
Uit een 18de eeuws IJslands geschrift

Er zijn verklaringen gezocht in het wisselvallige aprilweer en parallellen gezien in de Germaanse mythologie (Loki) of in de bijbelse geschiedenis. In verschillende landen zijn ook wel nationale gebeurtenissen aangevoerd als begin van de traditie. Deze verklaringen, die waarschijnlijk ooit zelf als aprilgrap zijn verzonnen, leiden soms tot op de dag van vandaag een hardnekkig leven.

Zo denkt men in Nederland nog vaak dat de grappenmakerij begonnen is met de inname van Den Briel door de watergeuzen op 1 april 1572, zoals blijkt uit een bekend gezegde: “Op 1 april verloor Alva zijn bril“ (Bril staat hier voor Briel). Het feit dat ook buiten Nederland 1 aprilgrappen worden gemaakt, spreekt deze verklaring tegen.

Bron / Fonte

Even nagenieten…

En voor mensen die meer willen lezen en/of willen foto’s kijken…
Klik op de foto…

 
Gefeliciteerd
aan mijn ma en mijn pa
met hun diamanten huwelijksjubileum…!

60 jaar geleden trouwden mijn ouders…
Wij vieren dat vandaag met alle kinderen (6), kleinkinderen(13), achterkleinkinderen (7), schoonkinderen, nonkels en tantes, neven en nichten…
Net als toen…

Een ‘Tuna Universitaria’ is een muziekgroep samengesteld uit mannelijke universiteitsstudenten en meestal afkomstig uit Spanje, Portugal, Midden-Amerika of Zuid-Amerika. Men spreekt ook gewoon over een Tuna of Tunas in het meervoud. Een Tuno is een lid van een Tuna Universitaria, of kan ook een Sopista worden genoemd, welke een oude benaming van Tuno is.

TUIST staat voor Tuna Universitaria do Instituto Superior Tecnico en is een academische muziekgroep met studenten van de Technische Hogeschool uit Lissabon.

In de video hieronder brengen zij  "Marcha do Centenário", een arrangement door TUIST van een populair marslied uit Lissabon, live gebracht op het XII TUIST - Festival Internacional de Tunas "Cidade de Lisboa" in het Coliseu dos Recreios van Lissabon in 2007.

Marcha do Centenário
(Mars van de Eeuw)

Toda a cidade flutua
Gans de stad drijft
No mar da minha canção
Op de zee van mijn lied
Passeiam na rua
Wandelend door de straat
Retalhos de lua
Stukken van de maan
Que caem do meu balão
Weerkaatsen op mijn ballon

Deixei Lisboa folgar
‘k Liet Lissabon tot rust komen
Não há mal que me arrefeça
Het is goed om af te koelen
A rir, a cantar, cabeça no ar
Al lachend, al zingend, hoofd in de lucht
Que eu hoje perco a cabeça
Want vandaag verloor ik mijn hoofd

Lisboa nasceu, pertinho do céu
Lissabon is geboren, dichtbij de hemel
Toda embalada na fé
Volledig omringd door vertrouwen
Lavou-se no rio, ai ai ai menina
Wast ze zich in de rivier, ai ai ai meisje
Foi baptizada na Sé !
Zij werd gedoopt in de Sé !

Já se fez mulher e hoje o que ela quer
Ze is reeds vrouw en vanaf nu doet ze wat zij wil
É bailar e dar ao pé
Dat is dansen en draaien
Vaidosa varina, ai ai ai menina
IJdele varina(*), ai ai ai meisje
Mas que linda que ela é!
Maar zo mooi dat zij is!

Dizem que eu velhinha sou
Zij zeggen dat ik oud ben
Há oito séculos nascida
Acht eeuwen geleden werd ik geboren
Nessa é que eu não vou
Daarom ga ik niet weg
Por mim não passou
Want voor mij ging niet voorbij
Nem a morte nem a vida
Noch de dood, noch het leven

O Pagem me fez um fado
De minnestreel maakte een fado voor mij
De novo ali me leu a sina
Daarin werd opnieuw mijn lot beschreven
Não ter namorado
Niet te hebben liefgehad
Amor nem cuidado
Noch de liefde te hebben onderhouden
E ficar sempre menina!
En ik ben voor altijd meisje gebleven!

Refrão

(vrije vertaling)
(*) geen vertaling voor gevonden…

Luister ook naar het prachtig gebrachte ‘Lágrima’, waarvan je de tekst met vertaling kan terugvinden via volgende link: KLIK HIER!

En geniet…

Over Kaapverdië

Kaapverdië

 
Aanklikbare afbeelding

Voor de Portugezen werd Kaapverdië de perfecte uitvalsbasis voor het veroveren en koloniseren van de rest van de wereld: schepen voeren naar Afrika, Latijns- en Noord-Amerika en via Zuid-Afrika naar India en China. Voor het ontginnen van land en het planten en oogsten van voedsel en katoen haalden de Portugezen slaven vanuit het West-Afrikaanse vasteland naar Kaapverdië. Al in 1582 verbouwden zo'n veertienduizend slaven voedsel en katoen onder een regime van honderd blanken. Voedselproductie zou echter nooit voldoende opleveren voor het kale, onvruchtbare Kaapverdië om rond te kunnen komen. Inkomsten kwamen van twee andere activiteiten: het bevoorraden van schepen en de slavenhandel.

De negentiende eeuw werd een tijdperk van massale, wereldwijde emigratie van Europeanen en Afrikanen naar de Verenigde Staten. Gretige jonge Kaapverdianen, die droomden van een betere toekomst in de Nieuwe Wereld, lieten zich op het eiland Brava oppikken voor werk in de walvisvangst.

Al die eeuwen had Portugal weinig omgezien naar de behoeften van haar kolonie. Een massale sterfte tijdens een catastrofale droogte in 1941 waar Portugal niets aan deed, zorgde voor grote verontwaardiging onder een groep Kaapverdianen van gemengd ras. In 1956 werd in Guinee-Bissau de PAIGC (Partij voor de Onafhankelijkheid van Guinee en Kaapverdië) opgericht. Aanvankelijk was de PAIGC vreedzaam, maar door de harde opstelling van Portugal ontpopte de PAIGC zich tot een guerrillabeweging. Een tien jaar durende bloedige strijd die gevoerd werd op Guinees grondgebied, leidde uiteindelijk tot het uitroepen van de onafhankelijkheid van Kaapverdië op 5 juli 1975.

Vanwege het dorre klimaat en de slechte werkgelegenheid zoeken ook nu nog de meeste Kaapverdianen hun heil elders in de wereld: grote groepen Kaapverdianen vestigden zich in steden als Boston en Brockton (Verenigde Staten), Lissabon (Portugal), Buenos Aires (Argentinië), Dakar (Senegal) en Rotterdam.

Bron

Vorig bericht over Cabo Verde

ENVOI

Estão ainda aos bocejos, os meus versos.
Nunca me habituarei a isto. Eles habitaram aqui
tempo que chegasse.
E agora chega. Ponho-os fora de casa, não vou esperar
até os dedos dos pés lhes esfriarem.
Sem o incómodo do seu confuso esbracejo,
quero escutar o zumbido do sol
ou o do meu coração, essa traiçoeira esponja a endurecer.

Os meus versos não fornicam à moda clássica.
Balbuciam ordinarices ou vociferam com dignidade exagerada.
No Inverno, racham-lhes os lábios,
na Primavera, estendem-se por terra aos primeiros calores,
atrapalham o meu Verão
e no Outono cheiram a mulheres.

Chega. Durante mais doze versos nesta página
esqueço-lhes as traquinices
e em seguida um pontapé no cu.
Vão maçar para outro sítio, rimas de tostão,
vão tremer para outra parte por causa de doze leitores
e de um crítico a ressonar.

Ide agora, versos meus, nos vossos pés ligeiros,
não calcastes com força o velho chão
onde as sepulturas riem vendo os hóspedes,
um cadáver sobre o outro amontoado.
Ide agora, e cambaleai na direcção daquela
que eu desconheço.

Tradução: Fernando Venâncio

Foto: Vincent Menzel

ENVOI

Mijn verzen staan nog wat te gapen.
Ik word dit nooit gewoon. Zij hebben hier lang
genoeg gewoond.
Genoeg. Ik stuur ze 't huis uit. ik wil niet wachten
tot hun tenen koud zijn.
Ongehinderd door hun onhelder misbaar
wil ik het gegons van de zon horen
of dat van mijn hart, die verraderlijke spons die verhardt.

Mijn verzen neuken niet klassiek,
zij brabbelen ordinair of brallen al te nobel.
In de winter springen hun lippen,
in de lente liggen zij plat bij de eerste warmte,
zij verzieken mijn zomer
en in de herfst ruiken zij naar vrouwen.

Genoeg. Nog twaalf regels lang op dit blad
hou ik ze de hand boven het hoofd
en dan krijgen zij een schop in hun gat.
Ga elders drammen, rijmen van een cent,
elders beven voor twaalf lezers
en een snurkende recensent.

Ga nu, verzen, op jullie lichte voeten,
jullie hebben niet hard getrapt op de oude aarde
waar de graven lachen als zij hun gasten zien,
het ene lijk gestapeld op het andere.
Ga nu en wankel naar haar
die ik niet ken.

© De Bezige Bij & Hugo Claus
Uit: Gedichten 1948-1993
De Bezige Bij, Amsterdam 1994

De Kaapverdiaanse (muziek-)cultuur

Eeuwenlang hebben vele rassen en culturen zich met elkaar vermengd op Kaapverdië, waardoor meer dan tachtig procent van de bevolking van gemengd ras is. Avonturiers, piraten, zeelui, slaven en (slaven)handelaren hebben hun genen achtergelaten. Doordat het merendeel van de huidige bevolking afstamt van Afrikaanse slaven bestaat naast de officiële Portugese taal het Creools als alledaagse spreektaal: een taal van oud-Portugees vermengd met West-Afrikaanse talen. Het Creools is de informele, gesproken taal die iedereen begrijpt, de taal om het Kaapverdiaanse sentiment te delen, de taal van intimiteit en gevoel.

Bron

Zie ook vorig bericht hieronder…

Cesária Évora

Bron

Officiële website

Vorig bericht over Cesaria Evora

Meu Fado Meu
(Mijn fado van mij)
 2005

Mariza werd geboren in Mozambique (16 december 1973), haar vader is Portugees, maar haar moeder komt uit Mozambique. Zij emigreerde op haar 3^e naar Lissabon. Daar groeide zij op in de traditionele wijk Mouraria (Alfama) in Lissabon, de bakermat van de fado. In 2000 won ze de 'Best voice of fado'-award, de meest prestigieuze prijs van Portugal, die een jaar eerder naar Dulce Pontes ging. "Haar stem is een oerkracht ... In alle opzichten gaat ze live verder dan op de plaat. Niet alleen is haar persoonlijkheid indringender aanwezig, maar ook de arrangementen en bewerkingen zijn vrijer en avontuurlijker"

Making of van de album “Transparente”
(met Engelstalige ondertitels)

In deze korte video met de making of van de album “Transparente” van Mariza, vertellen Mariza en de producer Jacques Morelenbaum over het realiseren van dit prachtige album, opgenomen in Rio de Janeiro (Brazilië).

 
Mariza met Patrik De Bana

Voor de opnames van de film Fados werkte Mariza samen met De Bana.

In de fado Transparente, die zij in de film vertolken, zingt Mariza en danst De Bana over hun gedeelde Afrikaanse achtergrond.

Luister hier naar een opname van Transparente…

(*) Xaile is de typische sjaal waarmee vrouwelijke fadistas optreden als ze fado zingen en de letterlijke vertaling voor caracóis is slakken…

Toen wij in Brussel de tentoonstelling

De Wereld rond Portugal
Een wereldrijk in de 16^e en 17^e eeuw

in de Bozar bezochten
kwamen wij een afbeelding van een neushoorn tegen
gemaakt door de Duitse kunstenaar Albrecht Dürer
(Neurenberg, 21 mei 1471 - aldaar, 6 april 1528).

Ik wil jullie, het daaraan verbonden verhaal, niet onthouden...

Rhinocerus

Voorgeschiedenis

Cadeau uit Oost-Azië

Op 20 mei 1515 arriveerde de neushoorn in de haven van Lissabon. Het was het tot dan toe meest ongewone importproduct dat via de sinds enkele jaren bestaande zeeroute van India naar Europa kwam. De Portugezen waren succesvol waar Columbus gestopt was. Via de routes van vroegere Portugese zeevaarders waren zij de West-Afrikaanse kust gevolgd. Via de Kaap de Goede Hoop en de Arabische Zee kwamen ze in 1498 in India aan. In de daarop volgende decennia speelde Portugal een belangrijke rol in de handel in specerijen.

Als onderdeel van een diplomatieke uitwisseling kreeg Alfonso de Albuquerque, de afgevaardigde van de Portugese kroon in India, begin 1514 een neushoorn. De schenker was sultan Muzafar II, de heerser van Cambay, het huidige Gujarat.

Albuquerque besloot om de neushoorn (in India ganda genaamd) aan koning Emanuel I van Portugal te schenken. In januari 1515 verliet het dier Goa aan boord van de Nossa Senhora da Ajuda, begeleid door zijn Indische oppasser Ocem en twee andere Portugese schepen. De reis naar Lissabon, met enkel korte stops in Mozambique, Sint-Helena en op de Azoren, duurde 120 dagen.

Dürers houtsnede

De koopman Valentim Fernandes zag de neushoorn kort nadat deze in Lissabon arriveerde. Hij beschreef het dier in juni 1515, in een brief aan een vriend in Neurenberg. De in het Duits geschreven brief is niet bewaard gebleven, maar een kopie in het Italiaans bevindt zich in de Biblioteca Nazionale Centrale in Florence. Een tweede brief, van een onbekende afzender, werd rond dezelfde tijd vanuit Lissabon naar Neurenberg gezonden. Bij deze brief was een anonieme schets van de neushoorn gevoegd.

De totstandkoming van de houtsnede

Op basis van de twee brieven en de schets maakte Dürer twee tekeningen. Aan de hand van de tweede tekening werd de blokdruk gemaakt, vermoedelijk uit perenhout. De zachtheid van dit hout maak een grote detaillering mogelijk. Tegelijk is het hard genoeg is om voldoende afdrukken te kunnen maken voor de verkoop.

In zijn in 1495 opgerichte werkplaats drukte Dürer zijn afbeeldingen af en legde een voorraad aan. Door handelaars werd deze vervolgens op kermissen en markten te koop aangeboden.

Dürer heeft de neushoorn afgebeeld, als zou het een middeleeuwse ridders zijn, door een losjes op het lichaam liggend harnas bestaande uit harde platen beschermd. De platen lijken langs de naden met klinknagels bevestigd te zijn en het dier lijkt een ringkraag om de nek te dragen. Ook heeft hij een kleine, gedraaide hoorn op zijn rug geplaatst en het geschubde poten en een zaagachtige achterwerk gegeven. De huid van de neushoorn wordt weergegeven als zijnde gevlekt, waarbij ook de huid rond de schouders en aan de achterbenen met wratten bedekt lijkt te zijn.

Geen van deze kenmerken gelden voor echte neushoorns, hoewel de Surinaamse, Witte en Zwarte neushoorn wel twee hoorns dragen. Zij dragen echter beide hoorns op de neus en ook de pantserachtige bedekking ontbreekt bij deze soorten.
Het is wel mogelijk dat het harnas gemaakt is voor het gevecht dat de neushoorn in Portugal met de olifant voeren zou.

Neushoorn CLARA
Schilderij door Jean-Baptiste Oudry, 1749

Tot in de tweede helft van de achttiende eeuw beschouwde men Dürers voorstelling van deze neushoorn als waarheidsgetrouw. De afbeelding werd veelvuldig gekopieerd, herdrukt en verspreid. Pas toen de neushoorn Clara in de jaren '40 en '50 van de 18e eeuw door Europa trok, kwamen er meer afbeeldingen in omloop, die vervaardigd waren aan de hand van deze levende neushoorn.

Bron: Wikipedia

Meer weten over Albrecht Dürer? Volg dan deze link naar Wikipedia

Een monument uit de fado-wereld…

Dus verder zonder woorden... of misschien toch een link naar vorig berichten:

En via de muziekspelers in de rechterkolom kan er ook geluisterd worden naar “Antes e Depois” (Vroeger en Nu) gezongen door Fernando Farinha en Alfredo Marceneiro…

Fado evolueert en dat is ook te zien in de film "Fados" van de Spaanse cineast Carlos Saura.

Hij toont ons, dat het in de Portugese traditionele muziek niet altijd draait om weemoed: fado is niet enkel iets uit het verleden… fado gaat niet enkel over “saudade”, die typische mengvorm van weemoed en verlangen… op fado kan je ook dansen en dus behoort ook fado-rap tot de mogelijkheden…

Luister mee naar “Marceneiro” gerapt door NBC feat SP & Wilson… een ode aan Alfredo Marceneiro…

Link naar de website van de film “Fados” van Carlos Saura: KLIK HIER!/CLIQUE AQUI!

Vorige berichten over de film:
   - Fados de Carlos Saura (DM 22/02/2008)
   - Casa do Fados...

En op het ‘PRIKBORD’ (rechter kolom) staat een link naar ‘Studio Skoop’ (Gent) waar de film momenteel nog steeds speelt…

Argentina Santos
de stem van Fado en van Portugal

Fadoveterane Maria Argentina Pinto Dos Santos, die sinds 1950 leiding geeft aan haar restaurant Parreirinha de Alfama (Beco do Espírito Santo, 1, Tel: 21 886 82 09), werd in Lissabon geboren, in het Mouraria district, op 6 Januari 1926.
In tegenstelling tot andere bekende zangers die al jong startten met Fado-optredens, ving Argentina Santos haar artistieke carrière aan nadat ze het restaurant overnam, waar ze op 24 jarige leeftijd begon als kok.

Elke dag, na het werk liep Argentina Santos een beetje rond in het restaurant waar iedereen haar vroeg Fado te zingen. Haar vaste, inmiddels gevleugelde antwoord was: “Ik ben hier om te koken voor mijn klanten”. Argentina Santos zong in Parreirinha de Alfama met fadistas die toonaangevend waren voor de geschiedenis van de Fado in Portugal; Berta Cardoso, Lucilia do Carmo, Alfredo Marceneiro, Celeste Rodrigues, Natércis da Conceição, Natalina Bizarro, Helena Tavares, Maria da Fé, Leonor Santos, Beatriz da Conceição, Fernanda Maria, die haar carrière in dit restaurant begon, Flora Pereira and Júlio Peres en vele anderen.

 
Mariana Silva met Alfredo Marceneiro
in Parreirinha de Alfama

Dankzij de authenticiteit van haar optredens en haar persoonlijke stijl, was ze een van de meest begaafde en meest beloftevolle fadistas uit die tijd en werd ze sindsdien door Fado-experts een prachtige en geloofwaardige vertolkster van Fado genoemd, net als de andere grote zangeressen uit het verleden. De fado’s Duas Santas en Juras zijn de grote successen van Argentina Santos geweest, die haar eerste en enige plaat in 1960 opnam.

Het feit dat er geen nieuwe albums kwamen en dat ze niet optrad in liveshows stond haar veelbelovende carrière in de weg. Er werd veel gespeculeerd over het waarom, maar Argentina zelf legt uit: “In die tijd had mijn partner niet graag dat ik voor een grot publiek zong. Ik trouwde twee jaar na zijn overlijden en toe kreeg ik hetzelfde probleem. Nu dat ik terug vrij ben, aanvaard ik de uitnodigingen die ik krijg. Het is niet zoals vroeger, want toen moest ik die weigeren. Ik ben altijd welkom in het buitenland en ik voel me zeer vereerd, want zingen is wat ik wil doen. Zoals Maria da Fé altijd zei: zingen tot mijn stem pijn doet”.

Ondanks het feit dat ze haar optredens beperkte tot die in de Parreirinha de Alfama en een paar publieke en privé voorstellingen, is Argentina Santos nog steeds bekend, gewaardeerd en populair. Misschien is ze zelfs wel een van de meest representatieve zangeressen van de traditionele Fadoschool.

Argentina Santos is Fado in zijn meest pure en meest fascinerende uitdrukking.