Om te beluisteren
vergeet niet om eerst
de muziekspeler (rechterkolom) 
te stoppen

O Fado nasceu um dia / De Fado werd geboren op een dag, / quando o vento mal bulia  / dat de wind zachtjes blies / e o céu o mar prolongava, / en de hemel overging in de zee, / na amurada dum veleiro, / in de voorsteven van een zeilschip, / no peito dum marinheiro / uit de borst van een zeeman / que, estando triste, cantava, / die, vol verdriet, zong, / que, estando triste, cantava. / die, vol verdriet, zong. / Ai, que lindeza tamanha, / Ah, wat enorme schoonheid / meu chão , meu monte, meu vale, / mijn grond, mijn berg, mijn valei, / de folhas, flores, frutas de oiro, / vol bladeren, bloemen, gouden fruit, / vê se vês terras de Espanha, / verlangend naar de kusten van Spanje, / areias de Portugal, / de stranden van Portugal, / olhar ceguinho de choro. / met ogen verblind door het huilen. / Na boca dum marinheiro / Uit de mond van een zeeman / do frágil barco veleiro, / van de fragiele zeilboot, / morrendo a canção magoada, / sterft het droevig lied, / diz o pungir dos desejos / verwoordt het schrijnende verlangen / do lábio a queimar de beijos / van de lippen om hete kussen / que beija o ar, e mais nada, / enkel een kus in de lucht, en niets meer, / que beija o ar, e mais nada. / enkel een kus in de lucht, en niets meer. / Mãe, adeus. Adeus, Maria. / Moeder, vaarwel. Vaarwel, Maria. / Guarda bem no teu sentido / Hou dit in je gedachten / que aqui te faço uma jura: / dat ik hier een eed gezworen heb: / que ou te levo à sacristia, / ofwel neem ik je mee naar de sacristie, / ou foi deus que foi servido / ofwel zal ik god dienen, / dar-me no mar sepultura. / in een zeemansgraf. / Ora eis que embora outro dia, / Ooit zal het weer gebeuren, / quando o vento nem bulia / dat wanneer de wind zachtjes waait / e o céu o mar prolongava, / en de hemel en de zee in elkaar vervloeien / à proa de outro veleiro / op de voorsteven van een ander zeilschip / velava outro marinheiro / je een andere zeeman ontwaart / que, estando triste, cantava, / die, vol verdriet, zal zingen, / que, estando triste, cantava. / die, vol verdriet, zal zingen. / Ai, que lindeza tamanha, / Ah, wat enorme schoonheid / meu chão, meu monte, meu vale, / mijn grond, mijn berg, mijn valei, / de folhas, flores, frutas de oiro, / vol bladeren, bloemen, gouden fruit, / vê se vês terras de Espanha, / verlangend naar de kusten van Spanje, / areias de Portugal, / de stranden van Portugal, / olhar ceguinho de choro. / met ogen verblind door het huilen.
(eigen vertaling)

Om te beluisteren
vergeet niet om eerst
de muziekspeler (rechterkolom)
te stoppen

Hortelã Mourisca / Watermunt

Sob um mar de estrelas de flor de macela, / Boven een sterrenzee van kamillebloemen, /Não tenho fronteiras, não tenho janelas! /Heb ik geen grenzen, heb ik geen ramen / Tenho a minha amada, cotovia arisca, / Ik heb mijn geliefde, een schuwe leeuwerik, / Toda perfumada de hortelã mourisca! / Volledig geparfumeerd door watermunt!

Mafalda Arnauth is een van de jonge vrouwelijke singer/songwriters in de wereld van de Fado. Een bloedmooi zingende dame, die zich onderscheidt van Cristina Branco, Dulce Pontes en Misía door haar lichtere toon in de vaak zo melancholieke Portugese blues. Mafalda wil de Portugese tradities en cultuur vertegenwoordigen op een manier die past bij haar eigen woorden en muziek. Wie haar albums kent hoort inderdaad meer vrolijkheid. Hetgeen niet wegneemt dat Arnauth tot in het diepst van haar ziel de gevoelige muziek van haar vaderland vertolkt.

Última Luz
Het laatste licht
poema: Luís Alvelos

Lentamente apagas o claro dia
Vais fazer dormir a flor
Sei que partes em agonia
Por isso tens outra cor.

Langzaam verdwijnt het daglicht
Je laat de bloemen slapen
Ik weet dat je vertrekt met pijn
Daarom verander je van kleur.

Lentamente perdes teu ar altivo
Tua cor no céu escorre
É a cor de sangue vivo
Que derrama alguém que morre.

Langzaam verlies je jouw trotse air
Je kleur vervloeit in de hemel
Het is de kleur van levend bloed
Verspreid door degene die sterft.

(eigen vertaling)

Het ‘Canção de Coimbra’ (Lied van Coimbra) is een niet-professioneel muziekgenre, dat geworteld is in de plaatselijke folklore. Het wordt gezongen door studenten en oudstudenten van Coimbra (op academisch niveau) en door de mensen van de stad (het populair genre). Het vindt zijn oorsprong in de traditionele muziek van Coimbra (met regionale en lokale invloeden ) en het meest authentieke ervan wordt geopenbaard in het ‘Serenata-Concerto’ (serenadeconcert) .

Het populair genre wordt uitgevoerd door een niet-academisch geschoolde inwoner, die buiten zijn beroep, de tijd en de mogelijkheid vindt om zijn talenten te ontwikkelen. Het academisch genre wordt niet alleen gecultiveerd door de studenten maar ook door de oud-studenten. Dat betekent evenwel niet dat zij hun academische vorming of hun professionele activiteit verwaarlozen. Zij hebben een eigen manier van optreden, met een eigen stijl en een eigen ritme.

Het aanleren is gebaseerd op de uitwisseling van muzikale ervaringen tussen de jonge en vroegere uitvoerders, want de traditionele vorm van het Canção de Coimbra wordt hoofdzakelijk overgebracht door het gehoor

Dit alles met een constante improvisatie die het gevolg is van uitwisseling van verschillende muzikale gevoeligheden tussen de uitvoerders. Binnen een uitvoering van de ‘Guitarra de Coimbra’ met zijn specifieke klank, samen met een vocale interpretatie, blijft de specifieke toon belangrijk, omdat die gekenmerkt wordt door een empirische en intuïtieve creatie van een harmonische melodie met nuances die het Canção de Coimbra identificeren als de traditionele muziek van Coimbra.

(vertaling uit de folder ‘Noites da Canção de Coimbra’ Verão 2009)

Om te beluisteren
vergeet niet om eerst
de muziekspeler (rechterkolom)
te stoppen

Chuva / Regen

As coisas vulgares que há na vida / De gewone gebeurtenissen in ons leven / Não deixam saudades / Geven ons geen saudade / Só as lembranças que doem / Enkel de herinneringen doen pijn / Ou fazem sorrir / Of doen ons glimlachen

Há gente que fica na história / Er zijn mensen die geschiedenis maken / Da história da gente / Binnen de geschiedenis van mensen /E outras de quem nem o nome / Er zijn anderen waarvan wij de naam / Lembramos ouvir / Zelfs niet zullen herinneren

São emoções que dão vida / Het zijn gevoelens die leven geven / À saudade que trago / Aan de saudade die ik draag / Aquelas que tive contigo / Naar degenen waarmee ik samen was / E acabei por perder / En die ik uiteindelijk kwijtraakte

Há dias que marcam a alma / Er zijn van die dagen waarop de ziel / E a vida da gente / En het leven met littekens bedekt worden / E aquele em que tu me deixaste / En de dag waarop jij me achterliet / Não posso esquecer / Zal mij altijd bijblijven

A chuva molhava-me o rosto / De regen stroomde over mijn gezicht / Gelado e cansado / Dat koud en vermoeid was / As ruas que a cidade tinha / In de straten van de stad / Já eu percorrera / Waarin ik doelloos rondliep

Ai... meu choro de moça perdida / Ah... mijn schreeuw van verloren meisje / Gritava à cidade / Schalde over de stad / Que o fogo do amor sob chuva / Waar de regen het vuur van de liefde / Há instantes morrera / Ter plaatse bluste

A chuva ouviu e calou / De regen luisterde en verzweeg / Meu segredo à cidade / Mijn geheim voor de stad / E eis que ela bate no vidro / En ineens tikt zij op het raam / Trazendo a saudade / en brengt mij saudade

(eigen vertaling)

'Saudade' is een onvertaalbaar woord. Het is een soort onbestemd verlangen naar iets wat mooi of goed is en nooit nog (terug-)komt.

Om te beluisteren
vergeet niet om eerst
de muziekspeler (rechterkolom)
te stoppen

Ó Gente da Minha Terra
Mensen van mijn land

Letra: Amália Rodrigues
Música: Tiago Machado

É meu e vosso este fado / Deze fado is van mij en jullie / Destino que nos amarra / Een noodlot dat ons verbindt / Por mais que seja negado / Hoe zeer dit ook ontkend wordt / Às cordas de uma guitarra / Door de snaren van een gitaar / Sempre que se ouve o gemido / Telkens als zich de klaagzangen / De uma guitarra a cantar / Van een gitaar laten horen / Fica-se logo perdido / Ben ik onmiddellijk verloren / Com vontade de chorar / En wil ik huilen / Ó  gente da minha terra / Mensen van mijn land / Agora é que eu percebi / Nu pas heb ik gevoeld / Esta tristeza que trago / Deze droefheid die ik jullie breng / Foi de vós que a recebi / Heb ik van jullie gekregen / E pareceria ternura / Door een schijn van tederheid / Se eu me deixasse embalar / Liet ik mij inpakken / Era maior a amargura / Daardoor groeide een bitterheid / Menos triste o meu cantar / En minder droef werd mijn gezang / Ó  gente da minha terra / Mensen van mijn land / Agora é que eu percebi / Nu pas heb ik gevoeld / Esta tristeza que trago / Deze droefheid die ik jullie breng / Foi de vós que a recebi / Heb ik van jullie gekregen...

(eigen vertaling)

Een oude zoniet de oudste fadolegende is ongetwijfeld Maria Severa. Zij werd geboren in de wijk Madragoa en verhuisde later met haar moeder naar de Mouraria. Zij groeide uit tot een ware mythe.

Fado gezongen door Argentina Santos, een fadista met een heel persoonlijke stijl die nog steeds optreedt in haar restaurant ‘A Parreirinha de Alfama'.

Om te beluisteren
vergeet niet om eerst
de muziekspeler (rechterkolom)
te stoppen

Letra: João Galhardo
Música: Raul Ferrão

"Maria Lisboa"

Letra: David Mourão Ferreira
Música: Alain Oulman

É varina, usa chinela,
Tem movimentos de gata,
Na canastra, a caravela,
No coração, a fragata.

Ze is een vissersvrouw op slippers,
Zij beweegt als een kat,
In haar mand, het karveel,
In haar hart, het fregat

Em vez de corvos no xaile,
Gaivotas vêm pousar.
Quando o vento a leva ao baile,
Baila no baile com o mar.

In plaats van aalscholvers in haar sjaal,
Strijken meeuwen neer.
Wanneer de wind haar ten dans vraagt,
Danst ze de dans met de zee.

É de conchas o vestido,
Tem algas na cabeleira,
E nas veias o latido
Do motor duma traineira.

Haar jurk is van schelpen,
Zij heeft algen in haar haren,
En in haar aderen klinkt het gebrom
van de motor van een vissersboot.

Vende sonhos e maresia,
Tempestades apregoa.
Seu nome próprio: Maria,
Seu apelido: Lisboa.

Zij verkoopt dromen en zeezichten,
Zij kondigt stormen aan.
Haar naam is Maria,
Haar roepnaam is Lissabon.

(eigen vertaling)

Fado Alfacinha(*)
Amália Rodrigues