Era uma vez...
Er was eens...

Herman de Coninck
stierf op 22 mei 1997 in Lissabon.
morreu no dia 22 do maio de 1997 em Lisboa.

 

Sprookje

Er was eens een man
Die altijd rechtvaardig was.

Herman de Coninck
Uit: De Lenige Liefde

 

Dat geen enkele ster jouw profiel brandt
Dat geen god zich jouw naam herinnert
Dat geen wind blaast waar jij langskomt

Voor jou zal ik één zuivere dag scheppen
Vrij als de wind en steeds opnieuw
Zoals regelmatige golven die openbloeien

(eigen vertaling)

 

Sophia de Mello Breyner (1919-2004) werd geboren in Porto, maar kwam als studente naar Lissabon, waar zij is blijven wonen tot haar dood. Zij wordt gezien als de grand old lady van de Portugese dichtkunst en beschouwd als een van de belangrijkste dichteressen van het land. Zoals de vertaler opmerkte in het internationale poëzienummer van Kruispunt, waaruit de vertalingen afkomstig zijn: 'Uit haar werk spreekt een groot gevoel voor harmonie, ritme en schoonheid...' Zij publiceerde dertien dichtbundels. Meer informatie over haar is te vinden op:

Poetry International Web. De vertalingen zijn van de hand van Jef van Egmond.

Bron: DeContraBas - vertaalde poëzie KLIK HIER!

 

O Pais sem Mal  /  Het Paradijs

Um etnólogo diz ter encontrado  /  Een etnoloog zegt hen te hebben ontdekt / Entre selvas e rios depois de longa busca  / Na een lange zoektocht, tussen wouden en rivieren  / Uma tribo de índios errantes  / Een ronddolende indianenstam / Exaustos exauridos semi-mortos  / Uitgeput, afgemat, halfdood / Pois tinham partido desde há longos anos  / Want ze waren al jarenlang op pad geweest / Percorrendo florestas desertos e campinas  / Doorkruisten bossen, woestijnen en boerenvelden / Subindo e descendo montanhas e colinas.  /  Klommen bergen en heuvels op en af  / Atravessando rios  / Doorwaadden rivier na rivier / Em busca do país sem mal / Op zoek naar het Paradijs / Como os revolucionários do meu tempo  / En, net zoals de revolutionairen van mijn eigen tijd: / Nada tinham encontrado. / Niets hebben ze gevonden.

Sophia de Mello Breyner Andresen
Vertaling: Jef van Egmond

 
Haar beeld staat in het "Parque dos Poetas" in Oeiras (Lissabon)
 (KLIK HIER!)

José Saramago

omdat het vandaag Werelddierendag is...

Gato que brincas na rua
poesje, spelende op straat
Como se fosse na cama,
als was het op het beddenkleed,
Invejo a sorte que é tua
Jouw lot was mij het minste kwaad
Porque nem sorte se chama.
omdat het zelfs geen lot meer heet.

Bom servo das leis fatais

gehoorzaam aan de wet die dwingt
Que regem pedras e gentes,
en stenen en mensen gebiedt,
Que tens instintos gerais
heb je een algemeen instinct
E sentes só o que sentes.
en voel je wat je voelt, meer niet.

És feliz porque és assim,

je bent gelukkig: zo ben jij,
Todo o nada que és é teu
je hebt het niets dat je zelf bent.
Eu vejo-me e estou sem mim,
ik zie me en ben zonder mij.
Conheço-me e não sou eu.
ik ben degeen niet die mij kent. 　　　　　　　　　　　　　　　　　　　　　　　　 Janeiro de 1931

Fernando Pessoa (1888-1935)
Poesje, spelende op straat

Uit: Gedichten, vertaling August Willemsen, Arbeiderspers, Amsterdam, 1998.

Als herinnering aan het overlijden van Herman De Coninck op 22 mei 1997 in Lissabon.
Onderweg naar een Poëziecongres zeeg hij neer op straat…

MEISJE

Jezelf, het besef en meteen ook het lef
dat je dat gewoon kunt hebben en er af
en toe een mening van kunt laten zien
of een borst: hoe vroeg begint dat,

en eindigt dat eigenlijk ooit? Vrouwen
zijn gemaakt van meisjes, steken op hun
veertigste nog altijd hun tong uit van vijftien,
worden almaar even jong,

kunnen niet niet-verleiden. Zoals poezie:
een poes die voorzichtig over een toets of tien
van een piano is gelopen en omkijkt:
heb je dat gehoord? Heb je me gezien?

O, de meisjesachtigheid van veertigjarige meisjes,
hoe ze soms willen, soms niet,
maar eigenlijk altijd, als je het maar ziet.
Waar is de tijd? Hier is de tijd.

-Herman de Coninck-

　

RAPARIGA

Tu própria, que podes ter a noção e ao mesmo tempo
o atrevimento de simplesmente expor
de vez em quando uma opinião
ou um seio: quando começa isso,

e no fundo quando acaba? As mulheres
são feitas de raparigas, aos quarenta
ainda deitam a língua de fora como aos quinze,
ficam cada vez mais jovens,

não sabem não seduzir. Como a poesia:
um gato que prudentemente caminha sobre as teclas
de um piano e olha para trás:
ouviste? viste-me?

Ah, o ar jovem das raparigas de quarenta,
como umas vezes querem, e outras não,
mas afinal sempre, se repararmos bem.
Onde estão os bons velhos tempos? Estão aqui, esses tempos.

Bron: klik HIER!
Voor een eerder bericht over Herman de Coninck: klik HIER!

Op 9 oktober 1978 overleed "le grand Jacques"...

Ne Me Quitte Pas
Não Me Deixes
Jacques Brel / Maysa

Ne me quitte pas/Não me deixes
Il faut oublier/Devemos esquecer
Tout peut s'oublier/Tudo que pode ser esquecido
Qui s'enfuit déjà/Que já tenha passado
Oublier le temps/Esquecer os tempos
Des malentendus/Dos mal-entendidos
Et le temps perdu/E os tempos perdidos
A savoir comment/Tentando saber como
Oublier ces heures/Esquecer as horas
Qui tuaient parfois/Que às vezes mataram
A coups de pourquoi/Com sopros de porque
Le coeur du bonheure/O coração de felicidade

Ne me quitte pas/Não me deixes (4x)

Moi je t'offrirai/Eu vou te oferecer
Des perles de pluie/Pérolas de chuva
Venues de pays/Que vêm dos países
Où il ne pleut pas/Onde não chove
Je creuserai la terre/Eu vou cavar a terra
Jusqu'aprè ma mort/Até a minha morte
Pour couvrir ton corps/Para cobrir teu corpo
D'or et de lumière/De ouro e luzes
Je ferai un domaine/Eu farei uma terra
Où l'amour sera roiOnde o amor será rei
Où l'amour sera loi/Onde o amor será lei
Où tu seras reine/Onde tu serás rainha

Ne me quitte pas/Não me deixes (4x)

Ne me quitte pas/Não me deixes
Je t'inventerai/Eu inventarei
Des mots insensés/Palavras sem sentido
Que tu comprendras/Que tu compreenderás
Je te parlerai/Eu te falarei
De ces amants-là/Sobre os amantes
Qui ont vue deux fois/Que viram duplamente
Leurs coeurs s'embraser/Seus corações incendiarem-se
Je te racontrai/Eu te contarei
L'histoire de ce roi/A história deste rei
Mort de n'avoir pas/Morto por não poder
Pu te rencontrer/Te reencontrar

Ne me quitte pas/Não me deixes (4x)

On a vu souvent/Nós freqüentemente vemos
Rejaillir le feu/Renascer o fogo
De l'ancien volcan/Do vulcão antigo
Qu'on croyait trop vieux/Que pensamos estar velho demais
Il est paraît-il/Nos é mostrado
Des terres brûlées/Em terras que foram queimadas
Donnant plus de blé/Nascendo mais trigo
Qu'un meilleur avril/Do que no melhor abril
Et quand vient le soir/E quando vem a noite
Pour qu'un ciel flamboie/Com um céu flamejante
Le rouge et le noir/O vermelho e o negro
Ne s'épousent-ils pas/Não se casam

Ne me quitte pas/Não me deixes (4x)

Ne me quitte pas/Não me deixes
Je ne vais plus pleurer/Eu não vou mais chorar
Je ne vais plus parler/Eu não vou mais falar
Je me cacherai là/Eu me esconderei lá
A te regarder/Para te contemplar
Danser et sourire/A dançar e sorrir
Et à t'écouter/E para te ouvir
Chanter et puis rire/Cantar e então rir
Laisse-moi devenir/Deixa que eu me torne
L'ombre de ton ombre/A sombra da tua sombra
L'ombre de ta main/A sombra da tua mão
L'ombre de ton chien/A sombra do teu cachorro

Ne me quitte pas/Não me deixes (4x)

Nog even de versie van Maysa, een Braziliaanse zangeres, componiste en actrice,
uit het programma

Estudos van TVE met muziek van Jacques Brel, opgenomen in 1975.
Luister met mij mee naar haar vertolking van: Ne me quitte pas…

Toen zij twaalf jaar was componeerde Maysa reeds sambamuziek.
Zij stierf tijdens een auto-ongeluk in januari 1977 op 40-jarige leeftijd.
Maysa dankt haar bekendheid aan televisieoptredens en
als oprichtster van een Bossanovagroep.
Haar stijl beïnvloedde veel Braziliaanse zangeressen zoals
Ângela Rô Rô, Simone, Fafá de Belém, Leila Pinheiro.

Nog even een link naar een vorig bericht over Brel en Fado: KLIK HIER!

ELEFANTE

É feito dos efeitos mais grosseiros,
usa as calças como o palhaço pobre,
os joelhos a nadar; dá passinhos de dança
como um pastelão a martelar um tanga,
enquanto o olho do cu parece
uma dentadura
acabada de tirar. E depois a tromba
e mesmo ao lado os olhos. Como é que ficarias
se te pusessem a gaita no nariz?

Herman de Coninck
Uit: Os Hectares de Memória - 1996

 

Olifant

Hij is gemaakt van de grofste effecten,
draagt zijn broek als clown August,
de knieën slodderend, maakt danspasjes
als tante Bertha die een tango de grond
inheit, terwijl z’n kont doet denken
aan een vals gebit
dat net is uitgenomen. En dan zijn slurf
en vlak daarnaast zijn ogen. Hoe zou jij kijken
als ze je lul op je neus gezet hadden?

Vorig bericht over Herman de Coninck en Portugal: KLIK HIER!

De stad der blinden

is een roman van de Portugese schrijver en Nobelprijswinnaar José Saramago. Het boek beschrijft hoe de mens reageert als plotseling het zicht wordt ontnomen, en hoe beschaafde mensen in noodsituaties kunnen degenereren tot dierlijk gedrag. Het boek is in een zeer merkwaardige stijl geschreven, waarbij komma's en hoofdletters op een manier worden gebruikt die men niet is gewend. Ook worden eigennamen niet gebruikt. In plaats daarvan benoemt de auteur de hoofdpersonages simpelweg met 'de oogarts', 'de vrouw van de oogarts', 'het meisje met de zonnebril', etc.

 

Het verhaal

Ergens in Lissabon raakt een automobilist ineens blind terwijl hij voor een verkeerslicht wacht. De man wordt uiteindelijk naar een oogarts gebracht, die niets vindt: het oog is volledig intact. Toch beweert de man dat hij niets ziet behalve wit, alsof hij "in een melkzee is ondergedompeld".

Vrij snel daarna worden andere mensen, die met de eerste blinde in contact zijn gekomen, ook blind: de oogarts, de man die de eerste blinde naar huis bracht en vervolgens diens auto stal ("de dief"), en een aantal patiënten. Ze worden opgespoord en in quarantaine geplaatst. De vrouw van de oogarts, die wel kan zien (en haar gezichtsvermogen ook niet zal verliezen), doet alsof ze ook blind is om bij haar man te zijn. De groep wordt ondergebracht in een voormalig gesticht, waar een vleugel voor de blinden en een vleugel voor de vermoedelijk besmetten is ingericht. Wanneer een vermoedelijk besmette daadwerkelijk blind wordt, wordt hij of zij hardhandig naar de blindenafdeling gedreven. De overheid kondigt aan op gezette tijden eten klaar te zetten, maar dreigt dat degene die probeert te ontsnappen of te dicht bij het hek komt wordt neergeschoten. Het gesticht wordt al snel voller en voller doordat telkens nieuwe busladingen blinden en besmetten arriveren.

Als de plaag, die al snel de bijnaam "de witte ziekte" krijgt, om zich heen grijpt, raakt het gesticht al snel overbevolkt. De zalen raken vol en de toiletten raken verstopt, zodat men al snel de behoeften in de tuin doet. Overal ligt vuilnis, en de vloer van het gebouw wordt steeds smeriger. De vrouw van de oogarts ontpopt zich als leidster en moeder en handhaaft in haar slaapzaal de maximaal mogelijke hygiëne. De autodief probeert avances te maken naar een jonge vrouw maar wordt door haar getrapt met haar naaldhak. De wond ontsteekt, en gek van de koorts en pijn loopt de dief naar het hek. Daar schieten de soldaten hem zonder pardon dood.

Terwijl de toestand in het gesticht verslechtert, raken meer en meer mensen blind. De overheid tracht de blinden eerst te isoleren, maar roept uiteindelijk de noodtoestand uit en vormt een regering van nationale eenheid. Het mag niet baten, meer en meer mensen raken blind tot uiteindelijk de hele stad, en misschien zelfs heel Portugal en de wereld niet meer kan zien. Dit vindt plaats in een toenemende paniek en wetteloosheid.

Op een dag neemt een groep blinden van een bepaalde slaapzaal bezit van al het voedsel. Ze hebben gordijnenroeden als wapen, en zelfs een pistool. Deze groep, "de schoften", eist eerst betaling met juwelen voor het eten, en vervolgens seksuele diensten van de vrouwen. De vrouw van de oogarts beraamt een aanslag, en verwondt de leider van de schoften dodelijk met een schaar op het moment dat een andere vrouw hem pijpt. De schoften raken in paniek, maar barricaderen de gangen met bedden en dreigen met hun pistool. Uiteindelijk breekt brand uit en een groep van zeven mensen, geleid door de vrouw van de oogarts, ontsnapt. Niemand probeert ze tegen te houden, de soldaten zijn weg.

De groep trekt door de stad en tracht een onderkomen te vinden. Ze ontmoeten blinden die met open mond regenwater proberen op te vangen, en anderen die supermarkten plunderen. Weer anderen zijn dodelijk verongelukt. Ze komen een vrouw tegen die als een dier leeft en kippen en konijnen met de blote handen wurgt en rauw opeet. Ten slotte bereiken ze het appartement van de oogarts en zijn vrouw, en gaan daar wonen.

Op een dag krijgen de blinden, te beginnen met de eerste, weer een voor een hun gezichtsvermogen terug. De stad is er nog.

Portugese bespreking: KLIK HIER!

Het boek wordt dit jaar verfilmd en zal als titel Blindness krijgen. Hij wordt geregisseerd door Fernando Meirelles. Juliane Moore and Mark Ruffal zijn de sterren in de film, met Danny Glover die het verhaal vertelt. De film komt uit in 2008.

Meer details kunt u lezen via volgende links:

http://www.moviemeter.nl/film/44676 en http://en.wikipedia.org/wiki/Blindness_%28film%29

Standbeeld van
José Maria Eça de Queirós

Portugees roman- en verhalenschrijver
Povoa de Varzim 25 nov. 1845 - Parijs 16 aug. 1900

 

Het originele beeld, vervaardigd door de beeldhouwer António Teixeira Lopes (1860-1942), was van wit marmer. Nadat dat vele malen doelwit geweest was van vandalen, is het in de zomer van 2000 van hogerhand vervangen door een bronzen replica.

 

Sobre a nudez forte da Verdade
o manto diáfano da Fantasia

Over de rauwe naaktheid van de Waarheid
de doorschijnende mantel van de Fantasie