Gedaan!

Bij de opkomst van de televisie in de jaren ’50 werd zo een toestel door moe aangeschaft en sinds die dag gingen wij ’s avonds met heel ons gezin boven bij moe en va tv kijken. Deze gewoonte bleef bestaan tot wij één voor één het nest verlieten . Ieder had zo zijn eigen plekje en terwijl moe de karamellebollen boven haalde keken we gezamenlijk naar de zwart-witte :
“Schipper naast Mathilde “, Bonanza en niet te vergeten: Het Manneke. Deze korte humoristische stukjes waren toonaangevend in het toenmalige modebeeld. De jeugd liet zich graag zien met zelfgebreide sjaals van bijna twee meter lang .

Nog later deden we bij de tv een”gok”spelletje tijdens de Tour de France met inzetten van 25 centiemen tot een halve frank. Mijn broer deelde zijn passie voor de coureurs met va en ook pa was een liefhebber. Aan dit “grote jongensspel” mocht ik, als klein meisje( in de ogen van mijn broer dan toch) uitzonderlijk deelnemen, dat betekende immers dat “de pot”met 25 centiemen vermeerderd werd. Ik kende dan wel niets van wielrennen maar ……ik mocht meespelen!

Het huis dat in de late jaren ’20 werd aangekocht bleef meer dan 70 jaar in de familie tot bij het overlijden van mijn pa. En moesten de muren oren hebben, tot daar aan toe, maar moesten ze dan ook nog kunnen spreken! Het huis telde buiten het gelijkvloers nog 2 verdiepingen. Er werd altijd wel een verdieping aan familieleden verhuurd.

Toen mijn ouders trouwden gingen zij inwonen, weliswaar op een eigen verdieping. Jean trok na zijn huwelijk weg uit Merksem. Maar ook Francois  kwam met zijn bruid en Agneske op datzelfde adres wonen. Ik was maar een jaartje oud en zover reiken mijn herinneringen  jammer genoeg niet  . Het moet echt een bont kakelnestje zijn geweest, de Pfaff’s avant la lettre !

Rond de geboorte van Alex verhuisde Francois met zijn gezin enkele huizen verder in het kleine straatje .

Ons gezin bleef op het gelijkvloers wonen, moe en va op de tussenverdieping en op “het hoogste” waren onze slaapkamers. Er zullen natuurlijk wel eens botsingen zijn geweest maar over het algemeen ging dit samen-apart-wonen zeer sociaal en harmonieus. En dit “samen”wonen verklaart meteen ook de sterke binding die ik altijd gehad heb met ons moe.

Maar zoals gezegd: vermits die stenen niet kunnen praten en vertellen zal ik het wel doen. Uiteraard met de nodige censuur! 

De pap moet mijn ma goed bekomen zijn want Constance werd een mooie jonge vrouw met meerdere aanbidders. Het was Louis die haar hart wist te winnen .Ze was amper 17 toen een zogenaamd “van moeten” huwelijk volgde, zes maanden later kondigde mijn broer Jos zich aan.. Deze toch wel verassend vlugge geboorte sloeg iedereen met verstomming. Ma klaarde dit “klusje” volledig in haar eentje, pa was naar zijn werk en moe die beneden de was deed hoorde plots een baby krijsen. Een buurjongen werd er inderhaast met de fiets op uit gestuurd om de vroedvrouw te halen . Deze kon niet meer doen dan de navelstreng doorknippen en de kleine verzorgen. Vijf jaar later werd ik in het toenmalige St Bartholomeus ziekenhuis van Merksem geboren, waar nog eens vier jaar later ook mijn zus Ria op de wereld kwam.

Uit de beer in het wildpark van Han sprak zoveel treurnis dat onze kleinzoon, van op een wel zéér veilige plaats, prompt besloot om "berenboer" te worden.
 Hij zou die droevige beer in een lichte vrachtwagen meenemen naar............het schoppingcenter.
Tja,’t is een modern ventje die kleinzoon van mij.

          Geen zorgen om je spelfouten

Vlgones een oznrdeeok op een Eglnese uvinretsiet mkaat het neit uit in
wlkee vloogdre de ltteers in een wrood saatn, het einge wat blegnaijrk is is
dat de eretse en de ltaatse ltteer op de jiutse patals saatn. De rset van
de ltteers mgoen wllikueirg gpletaast wdoren en je knut vrelvogens gwoeon
lzeen wat er saatt. Dit kmot odmat we neit ekle ltteer op zcih lzeen maar het
wrood als gheeel.
Geen znrgeon meer om je slpeutfoen

De prille pubertijd van mijn ma werd in volle oorlogsjaren beleefd ze was amper 10 jaar oud toen de oorlog uitbrak. Als oudere zus van twee kleine broertjes, één was drie jaar en de andere was in september van 1940 geboren, kreeg ze al  veel te vlug verantwoordelijkheid aangeleerd.

 Het babybroertje werd tijdelijk bij boeren in Kortrijk opgevangen. Wegens het gevaar van de V-bommen werden sommige kinderen door de overheid van hun ouders gescheiden  en bij een pleegezin buiten de gevarenzone  ondergebracht. Een spannende, voor ons onwerkelijke tijd, waarin voor de kinderen de angst in de schuilkelders en de honger een cruciale rol speelden.

Na de oorlog was aansterken een eerste vereiste . En met de nodige protesten werd de dagelijks lepel levertraan kokhalzend doorgeslikt. Er moet daar een enorme hoeveelheid van bestaan hebben want ikzelf, geboren “lang” na de oorlog kreeg eind jaren ’50 nog zo’n bitter versterkertje te slikken. Weet nog steeds niet of het beoogde succes bereikt is.
Ook allerlei bereidingen met melk waren een dagelijkse aanvulling ter compensatie van de doorstane honger. Men was hierin zeer vindingrijk zo was er onder andere: pudding,pudding met rozijnen,chocolade pudding,smul-(griesmeel),rijst-,havermout-,macaroni-,botermelk- tot zelfs koekjespap. Deze gewoonte werd ook lang in stand gehouden want ook ik heb al deze pappen mogen/moeten nuttigen.

Men beoogde toen meer een gevulde maag in plaats van de slanke lijn die men nu voor ogen heeft.
Er werd druk aandacht besteed aan de gezondheid en de voorkoming van tuberculose en pokken waarvan de ronde littekens op de arm of dij van Antwerpse plus veertigers nog steeds stille getuigen zijn.

Pas in april 1945 kwam er een eind aan deze “vliegende bommen”. Druppelsgewijs keerde de Belgische arbeiders uit Duitsland weer.

Zij moesten zich melden te Herentals waar hun papieren werden gecontroleerd.

Via Radio-Antwerpen werden de afwachtende familieleden van hun komst op de hoogte gesteld.

Toen de radio in de eerste week van mei de namen van de nieuw gearriveerden overliep werd ook Louis Jenné vermeld. Van zijn broer Francois was echter geen sprake en dit bracht zijn ouders in alle staten.

Gelukkig was dit enkel te wijten aan een onnauwkeurige berichtgeving en kwamen de twee broers later op de dag “mager en gezond” weer thuis.

Op 8 mei 1945 werd de bevolking gewekt door loeiende sirenes en langdurig blazen van de boten in de Antwerpse haven. Vuurfakkels en vreugdevuren werden ontstoken.

Die dag, V-Day, werd de wapenstilstand in Europa officieel afgekondigd.

Wereldoorlog II, waarbij 42 miljoen mensen stierven, was ten einde!

De bombardementen volgden elkaar op en de angst bij de mensen nam toe met de dag. Tussen de luchtaanvallen door trachtte moe in Wilrijk bij haar hoogbejaarde vader te geraken. Het leidt geen twijfel dat dit dikwijls de nodige problemen met zich meebracht.

In de zomer sijpelden voorzichtige berichten over geallieerde successen binnen.

In september ’44 begonnen de Duitsers het land te verlaten, ze gingen hierbij brutaal en gewelddadig tekeer. Ze lieten voor hun aftocht al hun munitiedepots in de lucht vliegen.

Tussen de geweldige ontploffingen door kwam van Radio-London het verlossende nieuws….

Op 4 september, na vier en een half jaar Duitse bezetting, werd Antwerpen bevrijd!

De bevrijding van Merksem echter zou nog een maand op zich laten wachten.

De agressor gaf zich niet zonder slag of stoot gewonnen.

In november viel een V –I op de elektrische centrale “l’ Escaut” te Merksem. Met de bedoeling een nieuw offensief op te starten zouden nog honderden zulke moordende tuigen volgen.

Een bombardement met catastrofale gevolgen was een V 2 op cinema Rex in het Antwerpse centrum. Op die zaterdag 16 december ‘44, waren er voor de namiddagvoorstelling 1200 aanwezigen. 3oo militairen en 271 burgers lieten hier het leven.

Het was tijdens deze verschrikkelijke V-periode dat moe haar vader overleed ,de ontberingen, eigen aan de oorlog waren de 82 jarige man teveel geworden.

Alsof het niet genoeg was kreeg de generatie waartoe mijn grootouders behoorde nog een oorlog te verduren. Hun kinderen ,onze ouders, hun jeugdjaren werden ruw verstoord.
Na een moeizame wederopbouw na de eerste wereldoorlog en jaren met  groeiende en "betere" werkgelegenheden verzeilde ons land in het begin van de jaren dertig  in een zware economische crisis. Deze veroorzaakte een hoge werkloosheid in Antwerpen met grote armoe tot gevolg.  In 1936 brak na het voorbeeld van de Antwerpse dokwerkers een nationale werkstaking uit.  Men eiste loonsverhoging en een veertigurenwerkweek.
In Duitsland groeide de macht van het nazisme en reeds in 1938  leefden bij velen de vrees voor oorlog. Die angst werd spoedig bewaarheid en in 1940 was wereldoorlog II een tragisch feit.

In de vroege ochtend van 10 mei werd de bevolking uit de slaap gerukt door luid vliegtuiggeronk en artilleriegeschut.
Vele gezinnen sloegen op de vlucht en anderen zochten beschutting in kelders.De scholen werden gesloten en er werden schuilplaatsen ingericht. Op 18 mei was Antwerpen bezet , en met de hakenkruisvlag boven op de Antwerpse kathedraal,  keerde een zeer bedenkelijke "rust" weer.

Wel werd het rantsoeneringssysteem definitief, de meeste voedingswaren konden slechts gekocht worden door middel van zegels waarvan iedereen er regelmatig een zeker aantal kreeg.  Een voorbeeldje: In juni had men recht op een kwart brood .
In de meeste gezinnen was het alles behalve een  "vetpot" en men moest in rijen aanschuiven om zijn dagelijks rantsoentje te bemachtigen.
Boter eieren vlees, tabak ,zeep en zelfs kolen schenen zeldzaam te worden.
Daar kwam nog bij dat de winter van 1941-1942 lang en uitzonderlijk streng was.  December  1941: Een halve kilogram aardappelen  per persoon, 150 kg kolen per maand. Men noteerde temperaturen van -17 °

Velen begonnen zienderogen te vermageren, hadden griep of zelfs tbcMeer en meer Antwerpenaren besloten vrijwillig in Duitsland te gaan werken.
Begin 1943 werden alle mannen tussen 18 en 25 jaar opgeëst om in Duitsland te gaan werken.
De ondervoeding nabij en bedreigd met de inhouding van hun rantsoenkaarten vertrokken Louis en Francois in de loop van dat jaar naar het land van de bezetter. Daar werkten ze in een fabriek in Hamburg.
In die periode waren in Duitsland niet minder dan 7 miljoen buitenlandse dwangarbeiders tewerkgesteld.

Een zevenennegentig jarige man werd op heterdaad betrapt bij het stelen van…een worst en enkele plakken kaas.

Hij meegenomen  door de politie voor verhoor en daarna terug vrijgelaten gezien zijn blanco strafblad.

Na het lezen van zulk artikeltje dat deze week in de krant verscheen  voel ik me plots een stuk veiliger in onze Antwerpse binnenstad .

Het loopt toch grondig mis als een hoogbejaarde man op die manier aan zijn eten moet geraken. Of wordt dat in de toekomst ook een luxeartikel ?