Archief

Sneeuw ,wind,regen of koude niets hield ons tegen.
Om 8.00 uur ’s morgens stonden we paraat om “nieuwjaarkezoete” te gaan zingen. Zoals steeds gingen we zingen met gans onze bende.Voor zover we deze compleet kregen want als de jongste de leeftijd had om mee te gaan zingen was de oudste dan weer te oud.
 Ons openings- en tevens startlied werd tradioneel  voor “de Sjarrel” onze melkboer gezongen. Die was natuurlijk niet onvoorbereid aan zijn melktoer begonnen en had voor elks van ons een traktaat bij. Dat werd alvast als eerste van vele in onze,door moe gestikte,zak gestoken.
Blijgemutst vertrokken we, begeleid door onze moeders,die onopvallend aanwezig waren, aan onze ronde langs de middenstanders en boerderijen in de Tuinwijk. Moesten we die tocht heden ten dage overdoen we zouden niet veel te zingen hebben want net als die vertrouwde melkboer verdwenen ook de boerderijen en de meeste winkeltjes! Op het einde van de tuinwijk maakte de moeders  met de jongste kinderen rechtsomkeer.
Wij mochten ,voor onze laatste keer, nog tot 's middags op de Bredabaan zingen. Zo zongen mijn nicht en ik ons een weg naar haar moeke in Schoten. Daar arriveerde we moe en hongerig want ik herinner me nog goed de lekkere boterhammen die door moeke eigenhandig van het brood werden afgesneden.
Met de bus keerde naar huis of we werden thuis gebracht. Daar keerde we boven de tafel onze zak om om onze kruimelige buit te sorteren. Daar waren verschillende halve frankskes, lollies, chocoladerepen,appelsienen,appels, sleutelhangers, bladwijzers en heel veel letterkoekjes(noppekes)
Wat waren we rijk!

Nieuwjaarke zoete,
’t varken heeft vier voeten
Vier voeten en ne staart,
Is dat dan geen centje waard?

Al sinds mensenheugenis kennen we dit gebruik waarbij het oud jaar werd uitgezongen en het nieuwe jaar ingezongen .
Dit gebruik dat afstamt  van de oude Germaanse midwinterfeesten duurden van half november tot half januari.
Op die manier probeerde men de goden gunstig te stemmen opdat de dagen na 21 december (de kortste dag) weer langer zouden worden.

In de Middeleeuwen was nieuwjaarszingen een ritueel waarbij zangers langs de deuren trokken, een lied zongen en daarvoor eten en drinken opeisten. Dat bedelen ging soms vrij direct. Men drong de huizen binnen en nam mee wat men van zijn gading vond.

In de negentiende eeuw gingen bepaalde beroepsgroepen langs de deur met nieuwjaarswensen. Vuilnisophalers en lantaarnopstekers ontvingen dan een fooi voor het rijm dat door de plaatselijke schoolmeester was gemaakt.
Nachtwakers trokken het langst zingend door de straten om een nieuwjaarsfooi. Dit zingen gebeurde op oudejaarsavond.

Deze verkapte vorm van bedelen en werd gezien als een welkom extraatje.In de eerste helft van de twintigste eeuw verdwenen de laatste zingende nachtwakers.

Op sommige plaatsen is dit gebruik verdwenen terwijl het op andere plaatsen zelfs aangemoedigd wordt door de organisatie van wedstrijden en dergelijke.
Dit nieuwjaarzingen gebeurt nu heel vredig, ludiek en speels door kinderen van 4 tot ongeveer 12 jaar,
zij gaan op oudjaar ’s morgens langs de deuren en zingen hierbij oudejaarsliedjes.
In ruil voor hun gezang krijgen ze dan wat snoep of een geldstukje.
Wanneer er echter geen beloning volgt klinkt heel soms uit de mond van de meer gedurfde zangertjes(zie:de directe aanpak uit de Middeleeuwen):

"Hoog huis,laag huis
er zit een gierige pin in huis"

Vandaag begint officieel de winter en die werd vroeger traditioneel ingezet met de plezante"buitensluit" . Dit  in onbruik geraakt “spelletje”hield in  dat diegene die binnen waren de deur of ingang blokkeerden om  die zij  wilden binnenkomen buiten te sluiten. Die persoon die tevergeefs de deur trachtte te openen werd verwittigd door het roepen van :"…buitensluit…en…..wat beloofd ge ….."? Je mocht enkel dan binnen wanneer je ,je “tol” betaalde, dat ging van geen huiswerk,een centje, een snoepje maar ook een kusje kon volstaan!

 Een mooi verwijs naar de winter die we ook liefst buitenlaten! Toch jammer dat dit gebruik ook is buitengevallen. Of wordt het toch nog gespeeld?

Natuurlijk vierden we ook het kerstfeest met heel de familie. De opzet en organisatie kwamen van ons moe. Omdat ze boven ons woonden en er beneden meer plaats was gebeurde het daar. En ruimte hadden we zeker nodig, vooral de laatste jaren wanneer de familie begon aan te groeien .
 Menig lief of vrijer heeft er zijn ontgroening als toekomstig familielid mogen beleven!

In de begin periode echter waren we met 9 kinderen en allen kregen we van de koppels volwassenen een pakje vanonder de kerstboom. Dit waren bescheiden en veelal praktische cadeautjes .Dat kon gaan van een boek, sokken een sjaal handschoenen of muts maar van ons moe kregen we steevast ondergoed (broeken)cadeau. Dat was zo van toen we kleine dreumesen waren tot we meer kokette tieners werden . En dan werd met die onderbroeken wel eens serieus gelachen. Want het betrof hier “degelijke” onderbroeken zonder strikske of kantje en volledig tijdloos. Waar we nog het meest moesten om lachen was dat moe iedere keer dacht dat ze een echte verassing voor ons had! Onze reactie was er dan ook altijd één van gespeelde verbazing! Waar ons moe het meest van hield was dat wij kinderen ons verkleedde en toneelstukjes opvoerde. Dat was natuurlijk iets wat we met alle graagte deden!

Er werden ook gezamenlijke spelletjes gedaan zoals het onder de tafel doorgeven van allerlei attributen waarnaar we moesten raden. Ook de toen klassieke fopartikelen kwamen aan bod. Zo waren er:suikerklontjes waar een plastiek spinnetje in zat, neppralines, lekkende glazen en meer van dat soort sfeermakers.

En in plaats van het vuurwerk dat nu met deze dagen de lucht in geschoten wordt waren wij in de wolken met onze sterrestokjes-vuurwerk!
 Het kerstfeest bij moe was gewoon hartelijk, luidruchtig,warm, gezellig en ….schitterend!