Het laatste plan van Hugo Schiltz
23/10/2007 14:46
Op 28 oktober zou Hugo Schiltz, een van de geestelijke vaders van het Egmontpact, 80 geworden zijn. Meer dan een halve eeuw lang bekampte hij het extremistische Vlaams-nationalisme. Nu blijkt echter dat hij in zijn laatste levensjaren toenadering zocht tot het Vlaams Belang. Zijn laatste droom was om de verschillende Vlaams-nationalistische strekkingen met elkaar te verzoenen.
"Hij dacht dat hij nog twintig jaar te leven had. Minstens. Daarom had hij ook geen haast om zijn plannen uit te werken", zegt Paul Doevenspeck. Jarenlang werkte die met de latere minister van staat Hugo Schiltz (vroeger Volksunie, daarna Spirit) samen in hun advocatenkantoor Schiltz Doevenspeck & Partners.
Ze gingen ook ooit naar dezelfde school, het Xaveriuscollege in Borgerhout, studeerden beiden rechten, en belandden uiteindelijk ook allebei in de politiek. Toen Schiltz parlementslid werd, smolten de twee advocaten hun kantoren samen zodat Schiltz meer tijd zou hebben voor de politiek. Terwijl hij achtereenvolgens VU-voorzitter, gemeenschapsminister en uiteindelijk vicepremier werd, hield Doevenspeck het bij de lokale politiek.
Ze zagen elkaar ook nog geregeld, al trokken de conservatieve Doevenspeck en de veel progressievere Schiltz bijlange niet altijd aan hetzelfde zeel. Tot Schiltz een paar jaar geleden plots een idee kreeg.
PAUL DOEVENSPECK: Op het einde van zijn leven zocht hij toenadering tot extremere groepen binnen het Vlaams-nationalisme. Langzamerhand was hij gaan inzien dat we als Vlamingen nooit echt iets zouden bereiken als we in gespreide slagorde voortstreden.
De eerste plannen rijpten toen we het in september 2004 over de IJzerbedevaart hadden. Dat jaar waren er amper 3000 mensen komen opdagen, terwijl dat er in 1987 nog 35.000 waren. Schiltz zag in dat de bedevaart op die manier geen zin meer had. Gaandeweg kwamen we op het idee om de organisatoren van de IJzerbedevaart en die van de afgesplitste IJzerwake bij elkaar te brengen.
Ons plan was mooi in zijn eenvoud: de twee organisaties zouden elk jaar samen één manifestatie organiseren onder de IJzertoren. Er zou een thema worden gekozen waarover de hele Vlaamse beweging het eens kon zijn, en er zou een spreker worden uitgenodigd die voor beide organisaties aanvaardbaar was. Omdat ikzelf goede contacten heb met de organisatie van de IJzerwake, ging ik ons plan daar verdedigen. En met succes. Schiltz van zijn kant zou met het IJzerbedevaartcomité praten. Maar korte tijd later liet hij me weten dat hij er niet mee door wou gaan omdat het 'zijn positie bij Spirit in gevaar bracht'.
Wat was er dan gebeurd?
DOEVENSPECK: Hij zei me dat hij gepraat had met Lionel Vandenberghe, de oud-voorzitter van het IJzerbedevaartcomité, die voor Spirit in de Senaat zat. Blijkbaar had hij daarna begrepen dat zijn partij ons initiatief niet waardeerde. Toch bleef hij nadenken over Vlaamse frontvorming.
Vorig jaar vatte hij dan het plan op om te proberen de initiatiefnemers van het Lentemanifest en die van het Warandemanifest op één lijn te krijgen. Via mij zocht hij contact met de Leuvense ererector Roger Dillemans, die nog bij mij in de klas had gezeten, en met Remi Vermeiren (ex-topman van KBC en voorzitter van de denkgroep In de Warande, nvdr). Hij heeft ze nog gebeld, en ze bleken bereid te zijn om elkaar te ontmoeten. Maar toen werd Schiltz ziek, en twee maanden later overleed hij.
Waarom wilde Hugo Schiltz die twee groepen zo dringend bij elkaar brengen?
DOEVENSPECK: Hij droomde van een breed Vlaams platform met duidelijk geformuleerde, gemeenschappelijke eisen. Op basis daarvan wilde hij de politieke wereld mobiliseren.
Heeft hij daar ook met andere politieke partijen over gepraat? Met de N-VA?
DOEVENSPECK: Niet met Bart De Wever of Geert Bourgeois, denk ik. Maar hij kende natuurlijk wel ándere N-VA'ers. En in de zomer van 2005 heeft hij mij gevraagd om discreet contact te leggen met Gerolf Annemans van het Vlaams Belang. Annemans reageerde verbaasd, maar wilde hem graag ontmoeten. Wel wilden ze allebei vermijden dat er iets over hun contacten zou uitlekken, want ze beseften dat een eventuele samenwerking dan meteen zou worden gekelderd.
Uiteindelijk hebben ze elkaar bij mij thuis in Oostmalle ontmoet. Tijdens dat gesprek, dat een paar uur heeft geduurd en dat erg constructief was, heeft Schiltz onder meer vragen gesteld over het migratiestandpunt van het Vlaams Belang. Hij vond ook dat het VB toenadering moest zoeken tot andere partijen, onder meer door nieuwe mensen aan te trekken. Achteraf heeft Annemans mij nog een map met partijstandpunten voor hem meegegeven.
Schiltz was optimistisch, maar hij zag ook in dat er nog veel water naar de zee moest vloeien voor er tussen alle Vlaamse partijen een consensus kon worden bereikt. Maar goed, hij heeft zijn plannen dus niet meer kunnen uitvoeren. Ik weet ook niet of hij er als puntje bij paaltje kwam echt de moed toe zou hebben gehad.
Hoorden Hugo Schiltz en Bart De Wever, in wie hij ooit zijn opvolger zag, eigenlijk niet in dezelfde partij thuis?
DOEVENSPECK: Niemand begreep wat een man als Schiltz bij Spirit deed. Maar hij had gewoon geen keuze. Tijdens de Lambermontonderhandelingen had Geert Bourgeois hem publiekelijk tegengesproken, en zoiets pikte Schiltz niet. Zo zat hij gewoon in elkaar.
Toen de Volksunie uiteenviel, kón hij Bourgeois niet volgen naar de N-VA. Zijn enige alternatief was Spirit, maar hij zat daar duidelijk niet op zijn plaats. Het is ook tekenend dat geen enkele kameraad, geen enkele kennis hem naar die partij is gevolgd, zelfs zijn kaartvrienden niet.
Maar goed, hij maakte er het beste van. In 2005 heeft hij er bijvoorbeeld alles aan gedaan om het akkoord te saboteren dat toen op tafel lag voor de splitsing van Brussel-Halle-Vilvoorde. Hij heeft toen verschillende oud-VU'ers uit de liberale partij opgebeld. Hij sprak onder meer met de voormalige VU-voorzitters Jaak Gabriëls, Fons Borginon en Patrik Vankrunkelsven, en ik denk dat zij ervoor hebben gezorgd dat er ook onder liberalen weerstand groeide tegen het akkoord. Maar uiteindelijk hebben ze bij Spirit naar hem geluisterd, en heeft zijn eigen partij het akkoord gekelderd.
(AP)
(met dank overgenomen uit Knack online)
-------------------------------------------------------------------------------------
Er is geen enkel reden om te twijfelen aan de woorden van Meester Paul Doevenspeck. Gerolf Annemans bevestigt overigens het luik van dit verhaal waarin hijzelf optreedt.
O.i. siert het alleszins de Vlaams-nationalist Doevenspeck met dit materiaal uit te pakken : het verandert niets aan vorige feitelijkheden en aan het koppige doordrijven van de eigen mening van Hugo tegen een groot deel van zijn toenmalige partij in.
Wat Hugo nog restte op het einde van zijn leven aan aanhang was bedroevend weinig : ieder denke op zijn manier over Schiltz zoals hij/zij wil. Ik heb hem alleszins verteld twee jaar voor zijn heengaan, dat wij de weg van het Belang volgden waarop hij stoïcijns antwoordde, : "Zoals de rest van mijn vrienden".Wat de woorden van Paul Doevenspeck bevestigt.
Het ware voor velen van mijn generatie, zowel een grote schok als een grote vreugde geweest om Hugo de hand te zien reiken aan de leiding van het Vlaams Belang.
Ray