Sequência sobre as Divas do Fado Novo - o episódio 5: Liana...

De nationale jaarlijkse feestdag van Portugal is 5 oktober, ter ere van oprichting van de republiek in 1910.

Praça da Figueira

Dom João I

PPS bij aanklikken foto…

Op zaterdag 6 oktober in Brugge (Beenhouwersstraat 9 bij Wegwijzer) is er een info-avond over Portugal naar aanleiding van hun nieuwste reiskrant over "Tussen Minho en Douro": "Wie Portugal zegt, denkt wellicht aan Lissabon, Porto of de Algarve. Maar Portugal is veel meer: het is een land met een rijke culturele geschiedenis (van ontdekkingsreizigers over prachtige kerken en kloosters tot fadozangers), een gastvrij volk, een heerlijke keuken en een prachtige natuur. Deze voorstelling laat je de pracht van Portugal ontdekken in een rondreis van Lissabon over Coimbra naar Porto, het nationaal Park Penada de Geres, de Douro vallei, Serra da Estrela of authentieke dorpjes in de Alentejo. Met het openbaar vervoer en huurauto's doorkruisen we het land en gaan we op zoek naar de charmes van dit prachtige land."
Reserveren gewenst op info@wegwijzer.be

Zoals in alle grote steden vind je ook in Lissabon Grafiti.
Via gespoten boodschappen op de muur willen jongeren hun ongenoegen over de huidige maatschappij uiten…

“Pide” (Polícia Internacional e de Defesa do Estado) is de naam van de geheime politie ten tijde van Salazar en "SIS" staat voor Serviço de Informações de Segurança.

Graffiti (meervoud van graffito, het verkleinwoord van graffio (kras, krab) van het Latijnse werkwoord graffiare (krassen, krabben, dat weer komt van het Griekse werkwoord grapho (inkrassen, schrijven, graveren). Het woord "graffiti" betekent "krasjes") is het op straat of in andere min of meer openbare plaatsen met verf of viltstift aanbrengen van mededelingen of afbeeldingen. Vaak wordt graffiti in verband gebracht met vandalisme. Graffiti bestaat echter ook als kunstvorm.

Ze was een getrainde pianiste maar werd ook zangeres nadat ze op 18-jarige leeftijd een wedstrijd won. Ze werd al snel een actrice op televisie en in het theater. Ze vertegenwoordigde het land op het Eurovisiesongfestival 1991 met het lied Lusitana Paixão, ze werd 8ste, wat tot nu toe de 4de beste prestatie is voor het land.

Sindsdien is ze een erg gewaardeerde artieste, ze zingt niet uitsluitend in het Portugees, maar ook in het Spaans, Galicisch, Mirandees, Italiaans, Engels en Grieks. Haar lied A Canção do Mar stond op de soundtrack van de Hollywoodfilm Primal fear. Samen met filmcomponist Ennio Moricone nam ze het album Focus op, na eerder het nummer A brisa do coração te hebben ingezongen voor de Italiaanse film Sostiene Pereira.

Klik HIER voor de Portugese versie van Wikipedia over Dulce Pontes …

Hieronder kan je luisteren naar een volledige versie, uitgevoerd in "Á Capella" - Casa de Fados in Coimbra, met Vitorino.

Ik weet… buiten Camões en Pessoa bestaan nog vele andere Portugese dichters die het waard zijn om besproken te worden, maar… Nederlandse vertalingen zijn praktisch onvindbaar en zelf waag ik mij (nog) niet aan een aanvaarbare vertaling…
Daarom, én omdat Camões ook één van mijn lievelingsdichters is, deze prachtig verwoorde onzekerheid…

Tanto de meu estado me acho incerto

Tanto de meu estado me acho incerto,

É tudo quanto sinto um desconcerto,

Estando em terra, chego ao Céu voando -

Se me pergunta alguém porque assim ando,

Luís de Camões

BRON: Saudades en andere verzen uit het Portugees door Dolf Verspoor, Moussault’s uitgeverij nv Amsterdam 1961

Caldeirada - Visstoofschotel

 

Ingrediënten

Bereiding

U hoeft alleen nog te zorgen voor een cd met mooie melancholieke fadomuziek om de sfeer van een Portugees Eetcafé op te roepen.
Bom apetite !

(*) Piri piri-saus: deze saus is in sommige supermarkten en wereldwinkels verkrijgbaar, maar is ook gemakkelijk zelf te maken. Maal 5 gedroogde chilipepers fijn en meng ze met 1 el zeezout, 4 uitgeperste teentjes knoflook, het sap van 2 citroenen en een scheutje olijfolie. Mix alles.

(**) Tip om venusschelpen schoon te maken: doe de schelpen in een kom met water en laat 30 minuten staan om het vuil uit de schelpen te laten komen.

BRON: Portugees, zoete melancholie uit het fadorestaurant voor creatief koken, Uitgeverij Rebo Productions bv, ISBN 90 366 1537 2

Ana Moura werd geboren in Santarem, een drukke stad in het centrum van Portugal, aan de rivier de Tejo. Deze historische stad is een ideale plek om een passie voor fado te ontwikkelen. Toch kwam de fado plotseling in haar leven. Ze had altijd al de ambitie om te zingen, maar had niet gedacht in zichzelf een fado-ziel te vinden.

Deze jonge fadista onderscheidt zich niet alleen door haar leeftijd van haar collega's. Haar optredens zijn puur fado, zonder fratsen of theater. Met haar eenvoudige en oprechte vertolking van het Portugese levenslied veroverde zij de wereld. In eerste instantie gefascineerd door allerlei muzikale stijlen, vindt Ana Moura uiteindelijk haar hart en ziel in de fado. Ze werd ontdekt door Jorge Fernando, een begeleider van Amália Rodrigues en de meest vertolkte fado-auteur van Portugal.

Enne hierbij met een knipoogje naar JoeltjeBlues... een video over Ana Moura mét... de Rolling Stones...!!!

Met dank aan ‘Powerpointjos’ voor het gebruik van deze PPS…
(Om te bekijken: op de foto klikken,
naar beneden scrollen en
tweemaal op 'download' klikken!)

Fado… tijdens feesten in de Alentejo…

Fado is de trillende adem, die de stem van de ziel ontvangt. Het is het gekreun van het innerlijke wezen van de mens en zingt over vreugde en pijn, verwachtingen en alle andere emoties…

NIET TE MISSEN!!!
Deze avond (20/09) op Canvas om 23:55
het programma 'Rubriek 700'
Reeks portretten (uit 2001)
van Vlaamse kunstenaars
met een internationale uitstraling:
Paul van Nevel.

Dirigent Paul Van Nevel (°1946) is een internationaal gelauwerd specialist in middeleeuwse- en renaissancemuziek en oprichter van het Huelgas Ensemble, waarmee hij sinds 1970 concerten geeft. Van Nevel is ook een groot poëziefanaat. De fado brengt hem naar Lissabon. Met getuigenissen van o.a. Jef Geeraerts, Geert van Istendael en Philippe Herreweghe.

Hier dan de 3^de en laatste uitspraakles…

III. Nasale tweeklanken

ÃE - Kan men zich het best voorstellen als een door de neus uitgesproken ai: cães (mv. van cãe, ‘hond’).

ÃO - Als de nederlandse au door de neus gesproken. Voorbeelden: não (‘neen’, niet’), cão, alle “de pers. Mv. fut. (falarão, berberão, partirão) en alle ‘internationale’ woorden op -ção (in Fr., Sp. en It. resp. -tion, -ción, -zione): sensação (‘gevoel’).

AM - Dezelfde klank maar onbeklemtoond. De 3^de pers. mv. in verschillende tijden en wijzen van alle ww.: falaram, beberam, partiram, etc.

ÕE - Als Nederlandse ‘boing!’ Meervoud van alle woorden op -ão: sensaçõe, sensações, razão, razões (‘rede/reden, redenen’).

Bron: Het boek 'PESSOA, Een directe weg naar het lezen van gedichten van Fernando Pessoa' Keuze en vertalingen: August Willemsen, ISBN 90 5573 667 8, 2006, Uitgeverij DAMON Budel.

“Fado is niet links of rechts, fado is het leven zelf. Dat fado ook in linkse kring - in Portugal nog altijd een werkelijke macht van betekenis - niet taboe werd verklaard, is grotendeels de verdienste van de legendarische troubadour José Afonso, ook wel liefdevol kortweg Zeca genoemd. Afonso, geboren op 2 augustus 1929 te Aveiro, mag gerust als het geweten van de Portugese muziek worden omschreven. Zijn vroege jeugd bracht hij voor een groot deel door in Angola en Mozambique, daarna ging hij letteren studeren in Coimbra. Zijn eerste plaat, Baladas de Coimbra, kwam uit in 1958, en was een grote liefdesbetuiging aan de stad van de verstilde melancholie.
Afonso bleef de muziek van zijn studententijd altijd trouw, maar bleef er niet in hangen. Hij werkte als leraar op de armste scholen, in Portugal en Afrika, en groeide uit tot de eerste protestzanger van het Portugese rijk. Eind jaren vijftig zong hij al openlijk steun toe aan generaal Humberto Delgado, een links geïnspireerde oppositieleider van Salazar die dan ook al snel in Spanje zou worden vermoord, voordat hij de verkiezingen kon winnen.
Na de moord op Delgado werd Afonso een echte revolutionaire zanger. Hij combineerde de fado met Afrikaanse en Braziliaanse patronen, en bracht een soort Portugese world music. Vele maanden van zijn leven bracht de zanger door in de kelders van de PIDE, menigmaal vluchtte hij naar het buitenland, maar hoe meer de Estado Novo hem de mond wilde snoeren, des te harder sloeg hij terug. Afonso werd een soort Portugese Woody Guthrie of Victor Jara, die met zijn liederen, vol van onderhuidse kritiek op het regime en de koloniale oorlogen in Angola en Mozambique, een permanente bedreiging vormde voor de machthebbers. Zijn lied 'Os vampiros' ('De vampiers', tekst geschreven door Manuel Alegre, een schrijver wiens vriendschap met de Portugese president Jorge Sampaio onlangs voor grote polemieken zorgde in Portugal), met het terugkerende refrein 'Eles comem tudo, E naŸo deixam nada' ('Ze eten alles, en laten niets over') werd in de jaren zestig gezongen door iedere naar verandering smachtende Portugees. Het was met Afonso's nummer 'Grãndola vila Morena' dat de militairen van april 1974 op de radio de Anjerrevolutie aankondigden.
Afonso bleef een revolutionair tot de laatste snik en droeg 'Os vampiros' na de revolutie nog vaak op aan de sociaal-democraten en socialisten die volgens hem de ware idealen van de Anjerrevolutie hadden verraden. Zeca droomde van de realisering van de ultieme utopische heilsstaat in Portugal en steunde om die reden in 1976 de presidentiële campagne van Otelo Saraiva de Carvalho, kortweg Otelo, een radicaal door het revolutionaire ideaal aangedreven majoor die met een klein legertje getrouwen al snel in een guerrillaoorlog met de nieuwe machthebbers belandde.
Ondanks al dit politieke pathos bleef Afonso zoals gezegd de fado trouw. Toen hij in 1985, al jaren doodziek als gevolg van een soort botkanker die hij in de vochtige cellen van de PIDE zou hebben opgelopen, zijn laatste optreden verzorgde - in het Coliseu te Lissabon - begon Afonso met enkele klassieke fado's van Coimbra en eindige hij met de revolutionaire hymne 'Grãndola', die door de gehele zaal - inclusief de inmiddels weer vrijgelaten Otelo - met opgeheven vuist werd meegezongen.
Afonso stierf twintig jaar geleden, in uiterst kommervolle omstandigheden in Setubal, de meest door armoede en depressies geteisterde plek van geheel Portugal. Vijfhonderdduizend mensen gaven acte de présence bij zijn begrafenis. De Portugese tv- en radiostations, toen nog altijd kampend met overheersing vanuit rechtse politieke hemisfeer, maakten zich er met een Jantje van Leiden van af, maar in Spanje werd zijn muziek op de dag dat zijn overlijden bekend werd gemaakt de gehele dag gedraaid. De Spaanse flamenco-gitarist Paco de Lucia organiseerde een benefietconcert ten behoeve van de arm achtergebleven familie. In Portugal werd Afonso postuum herontdekt en alsnog de verschuldigde eer gebracht. Zijn experimenten met de fado, zowel muzikaal als tekstueel, vormen nu de hartslag van de moderne Portugese muziek.”

BRON: Uittreksel van het artikel: "Fado, eredienst voor het verdriet" gepubliceerd in De Groene Amsterdammer en geschreven door René Zwaap.

Zie vorige berichten:

Fado Hilário - fado de Coimbra: klik HIER!

O poeta J. Slauerhoff e Fado: klik HIER!

Kijk ook eens in de linker kolom…

De Lusitano wordt in Portugal gebruikt bij het stierenvechten. Anders dan in andere landen wordt hier vanaf het paard met de stier gevochten, en wordt de stier niet gedood. De stier wordt uitgedaagd door de stierenvechter en het paard; het paard moet erg behendig zijn om niet door de hoorns van de stier geraakt te worden.

 
Kaart van West-Vlaanderen in de middeleeuwen
Zin om een kaart van Vlaanderen in de Middeleeuwen te bestuderen?
Klik op de afbeelding!

Een beetje geschiedenis:

De eerste contacten met Portugal dateren reeds uit de 11^de en 12^de eeuw, toen Vlaamse ridders de prille Portugese dynastie te hulp kwamen om de Moren terug te drijven. Hieruit resulteerden enkele (politiek geïnspireerde) huwelijken die de banden tussen Vlaanderen en Portugal al snel een intensieve kleur gaven.

In de dertiende eeuw was Brugge nog rechtstreeks verbonden met de zee, via het Zwin. Oorspronkelijk waren het de Italianen die via de Middellandse zee een handelsroute met Brugge openden, gezien de toenemende volumes alsmaar moeilijker over land konden worden vervoerd. Lissabon lag langs deze route en de Italianen maakten daar een stop om wijn, olijfolie en kurk mee te nemen. Ook zout werd alsmaar belangrijker (voor het pekelen) en dit gaf de Portugese handel een flinke duw in de rug.

Al snel verschenen de eerste Portugezen op de Brugse markt en in de archieven werd reeds in 1280 een protest genoteerd vanwege de Portugese kooplieden i.v.m. misbruiken op de officiële wegingen (de stadswaag). In 1308 was er reeds sprake van een ‘Rua dos Portugueses”, maar concrete sporen hiervan zijn niet meer terug te vinden.

Brugge groeide in de 14^de en 15^de eeuw uit tot de belangrijkste haven van Noord-Europa (vóór de verzanding van het Zwin), terwijl Portugal via zijn grote ontdekkingsreizigers zowat de belangrijkste natie ter wereld werd, die uit de overzeese gebieden exotische producten op de Europese markt bracht. In combinatie met het huwelijk van Filips de Goede met Isabel van Portugal 1430), leidde dit onvermijdelijk tot een intense handelstrafiek die hier en in Portugal zijn sporen zou nalaten.

Um poco de história

Os primeiros contactos com Portugal já datam dos séculos XI e XII, quando os cavalieros flamengos vinham à ajuda da dinastia portuguesa nova, a fim de afastar os mouros. Resultaram alguns casamentos de inspiração politica, que deram rapidamente uma côr intensa à relação entre Flandres e Portugal.

Durante o século XIII, Bruges ainda tinha uma ligação directa com o mar, pelo Zwin. Inicialmente os Italianos abriram uma rota comercial com Bruges pelo Mar Mediterrânico, para replica ao aumento de volumes do transporte por via terrestre. Lisboa encontrava-se ao longo deste itinerário e os Italianos fazam lá uma paragem para levarem vinho, azeite, cortiça e sal (para conservar). Isto apoiava o comércio português em alto grau.

Rapidamente os primeiros portugueses passaram a aparecer no mercado de Bruges e, já em 1280, mas arquivos foi avocado um protest dos comerciantes portugueses contra os amuses nas ponderações ofociais (o”stadswaag”). Em 1308 falave-se de uma “Rua dos Portugueses”, mas não foram reencontrados vestígios concretos.

Contudo, Bruges tornava-se durante os séculos XIV e XV no centro mercantil mais importante do Norte da Europe (antes do assoreamento do Zwin), e Portugal, com os seus grandes exploradores, tinha-se tornada na nação quase mais importante do mundo. Dos dominios ultramarinos, trazia para o mercado europeu os produtos mais exoticos. Em combinação com o casamento do Filipe o Bom com Isabel do Portugal (1430), isto resultou inevitavelmente num comércio intenso que deixo vestígios aqui e em Portugal.

Hier vond het huwelijksfeest plaats van Filips de Goede en Isabel van Portugal en het paar zou hier ook zijn Brugse residentie kiezen. Dagenlang spoot de wijn uit de standbeelden rond het Prinsenhof en het feest was van een toen ongekende grandeur. Bij die gelegenheid werd ook de Orde van het Gulden vlies gesticht en Filips benoemde de eerste vierentwintig ridders. Isabel beperkte zich niet tot een achtergrondrol, maar was ook politiek actief. Bij afwezigheid van Filips nam zij het regentschap waar, bijgestaan door o.a. kanselier Rolin. Zij was erg geliefd bij de Bruggelingen en speelde een actieve rolbij de kolonisatie van de Azoren, waar heel wat Vlamingen actief waren. Na de dood van Philips (1468), bemiddelde zij bij koning Edward IV het huwelijk van haar zoon Karel de Stoute met Margareta van York (Isabel had trouwens Engels bloed van moederszijde, Filippa van Lancaster). In 1471 overleed ze en kreeg in Brugge, op last van Karel de Stoute, een luisterrijke begrafenis.

Dit is zowat het bestbewaarde tastbare element van de Portugese aanwezigheid in het middeleeuwse Brugge. Het werd in 1468 gebouwd door de privé-secretaris van Isabel, Jão Vasquez. Bemerk de prachtig gotische puntgevel in natuursteen en het devies van Vasquez dat op de gevel staat te lezen “A bon compte avenir”. Hier werden ook vergaderingen van de ‘Portugese natie’ gehouden.

Bron: brochure wandeltocht “Portugal em Bruges” uitgegeven door Vlaanderen-Lusitãnia vzw, auteur: Geert Brabant