A cultura (da musica) do Cabo Verde...
De Kaapverdiaanse (muziek-)cultuur
Cinturao Tem Mele
(Danca Tcha Tcha Tcha)
Eeuwenlang hebben vele rassen en culturen zich met elkaar vermengd op Kaapverdië, waardoor meer dan tachtig procent van de bevolking van gemengd ras is. Avonturiers, piraten, zeelui, slaven en (slaven)handelaren hebben hun genen achtergelaten. Doordat het merendeel van de huidige bevolking afstamt van Afrikaanse slaven bestaat naast de officiële Portugese taal het Creools als alledaagse spreektaal: een taal van oud-Portugees vermengd met West-Afrikaanse talen. Het Creools is de informele, gesproken taal die iedereen begrijpt, de taal om het Kaapverdiaanse sentiment te delen, de taal van intimiteit en gevoel.
Eeuwenlang werden mensen van gemengd ras gezien als bastaarden, maar door de opkomst van een nationalistische mentaliteit werd de Kaapverdiaanse identiteit iets om trots op te zijn. Hieraan heeft troubadour, journalist en dichter Eugénio Tavares (1867-1930) veel bijgedragen: hij was een van de eerste die poëzie schreef in het Creools in plaats van het Portugees.
De Kaapverdiaanse muziek ontwikkelde zich in de loop der eeuwen tot een smeltkroes van muzikale invloeden uit Europa, Afrika, Azië, Zuid-Amerika en het Caribische gebied. Er bestaat niet zoiets als dé Kaapverdiaanse muziekcultuur: elk eiland koestert haar eigen muziekcultuur. Woon je op São Vicente, dan zegt het bandeira feest uit Fogo je niets. En het feest van São João (Sint-Jan) kan op Santo Antão heel anders gevierd worden dan op São Nicolau. Als je de muziekculturen van alle eilanden bij elkaar optelt kom je op meer dan veertig muziekgenres. Eén van hen, die qua melancholie het meest aanleunt bij Fado, is Morna.
Morna
Hoe divers de muziekbeleving ook is op de verschillende eilanden, toch kan wel gezegd worden dat de morna de ziel van de Kaapverdianen vertegenwoordigt. De morna is een lyrisch lied met een diep melancholisch karakter en uitgevoerd in een langzaam tempo. De overwegend in het Creools geschreven en gezongen morna vertolkt het gevoel van sodade, een nostalgische combinatie van heimwee naar het moederland, naar een verloren liefde, maar ook hoop op een betere toekomst. Op elk eiland klinkt de morna weer anders. De morna uit São Vicente is in het buitenland het bekendst geworden door Cesária Évora.
Cesaria Evora
Lua Nha Testemunha
(B. Leza)
nha kretxeu
Nen bô ka t'imajiâ,
o k'lonj di bó m ten sofridu.
Perguntâ
lua na séu
lua nha kompanhêra
di solidão.
Lua vagabunda di ispasu
ki ta konxê tud d'nha vida,
nha disventura,
El ê k' ta konta-bu
nha kretxeu
tud k'um ten sofridu
na ausênsia
y na distânsia.
Mundu, bô ten roladu ku mi
num jogu di kabra-séga,
sempri ta persigi-m,
Pa kada volta ki mundu da
el ta traze-m un dor
pa m txiga más pa Déuz
Mundu, bô ten roladu ku mi
num jogu di kabra-séga,
sempri ta persigi-m,
Pa kada volta ki mundu da
el ta traze-m un dor
pa m txiga más pa Déuz
Bô ka ta pensâ
nha kretxeu
Nen bô ka t'imajiâ,
o k'lonj di bó m ten sofridu.
Perguntâ
lua na séu
lua nha kompanhêra
di solidão.
Lua vagabunda di ispasu
ki ta konxê tud d'nha vida,
nha disventura,
El ê k' ta konta-bu
nha kretxeu
tud k'um ten sofridu
na ausênsia
y na distânsia.
Mundu, bô ten roladu ku mi
num jogu di kabra-séga,
sempri ta persigi-m,
Pa kada volta ki mundu da
el ta traze-m un dor
pa m txiga más pa Déuz
Mundu, bô ten roladu ku mi
num jogu di kabra-séga,
sempri ta persigi-m,
Pa kada volta ki mundu da
el ta traze-m un dor
pa m txiga más pa Déuz
Er bestaan meerdere theorieën over de oorsprong van de morna. Men vermoedt dat het genre vernoemd is naar het Engelse woord 'mourn' (rouwen, treuren) of misschien het Franse woord 'morne' (somber, doods) en dat het halverwege de negentiende eeuw ontstaan is op Boavista.
Zie ook vorig bericht hieronder…
"Woman" 
