Commentaar bij Sartre

DE RIVIER VAN HERAKLEITOS (Etienne Vermeersch en Johan Braeckman )Naar aanleiding van de bespreking van Spinoza maakten we reeds duidelijk dat vrijheid nooit volkomen toevalsmatig of willekeurig kan zijn. Om vrijheid te hebben, moet er iemand zijn die vrij is. En die 'iemand' is , bij definitie, een wezen met een zekere structuur.
Als het om een mens gaat, heeft die een genetische aanleg ( nature), die zowel beperkingen als mogelijkheden tot gevolg heeft. Dank zij die mogelijkheden kunnen mensen omgevingsinvloeden ( nurture) verwerken .
De tegenstelling ' nature-nurture) die velen nog steeds maken, is dan ook een valse tegenstelling: er is ' nature 'nodig om 'nurture' mogelijk te maken ( Vergelijk met een computer: zonder software kan hij geen ingevoerde data verwerken )
In tegenstelling tot wat Sartre betoogt, heeft een persoon die tot beslissing in staat is, ongetwijfeld een ' essentie', die in meer of mindere mate aanwezig is in alle leden van de menselijke soort. ( En zo heeft elk biologische soort een ' essentie' , ontstaan door evolutie en selectie).
Dat belet een persoon niet om op zekere hoogte vrij te zijn (in staat tot beslissingen die door de rede zijn gedertermineerd), maar dat is zeker niet de ongedertemineerde ' vrijheid ' van Sartre.
Ook het feit dat er vôôr de beslissing een structuur bestaat, die na de beslissing blijft bestaan, heeft tot gevolg dat we een begrip als ' verantwoordelijkheid' kunnen hanteren.
De mens is potentiëel het meest vrije en 'flexibele' wezen op aarde niet omdat hij, zoals Sartre denkt, geen essentie heeft, maar net omdat zijn 'essentie' uit meerdere( in het bijzonder mentale)'onderdelen ' bestaat.
De analyses van Sartre zijn soms heel subtiel en knap geschreven, maar uiteindelijk vormen ze een constructie die met de menselijke werkelijkheid weinig heeft te maken.

















