Berichten van 1 september 2009 tot 30 september 2009

Het avondmaal komt vandaag uit de Noordzee.

Gepelde grijze garnalen doen hun best om hun rol van decoratie ten volle

uit te spelen, maar het hoofdstuk, het belangrijke stuk zeg maar, is een vis.

Deze platte knaap plaatst me een beetje voor een dilemma.

Hier ter plaatse noemen we dat een “pladijs”, maar net dezelfde bodemzwemmer

 geeft men in Nederland de naam “schol”.

Voor de Nederlanders: in Belgie betekent schol: “op je gezondheid”,

bij het ledigen van een of ander lekker (vloeibaar) goedje.

Ik ben even naar de statistieken van mijn blog gaan kijken, en al 36.5 %

van de regelmatige lezers komen uit Nederland.

Na rijp zelfberaad heb ik het volgende uitgedacht: ik noem de vis een “schladijs”.

De twee landen kunnen zich in deze naam vinden, en het grootste deel

van de naam is Belgisch, maar daar hebben deze laatste recht op,

met meer dan 50% van het lezersaantal.

Het recept komt uit een kookboek over Europese keukens,

en ik had nog nooit iets gemaakt uit Denemarken.

Dat is met deze dan weer rechtgezet.

Ik vind de naam van deze schladijs in het Deens ook maar niks.

Het is “rødstæte”. Alsof de vis al een beetje rot is.

Geef mij dan maar schladijs.

Laten we nu toch maar overgaan tot de bereiding, eenvoudig als altijd.

De vis is lekker vers, net uit de viswinkel tussen Sluis en Knokke.

De heer Van Dale, die ons heeft opgescheept met zijn groen woordenboek,

is trouwens afkomstig van Sluis.

Ik zie hem regelmatig als ik langs het Walplein kom, waar zijn standbeeld

in het middelpunt van de belangstelling staat.

Hij moet er maar eens over denken dit woord neer te pennen

in de volgende uitgave.

Wie weet hoeveel zich verbergende schladijzen we nog zullen ontdekken,

wanneer de Nederlanders ooit de Schelde uitdiepen?

Here we go: Schladijsfilet met grijze garnalen.

Dat is al. Eenvoudig hé.

De foto uit het kookboek hieronder spreekt me helemaal niet aan.

Als je de foto’s vergelijkt ziet mijn vis er wel beter uit.

Dit receptje dateert van augustus. De reden om dan een paar schladijzen

in de pan te kwakken, is ingefluisterd door een lokale visser:

De schladijzen (toen noemde hij het nog pladijzen) zijn nu het lekkerst en het dikst.

 Het is een echte zomervis.

In de winter kan je hem ook aanschaffen, maar wie eet er nu graag een anorexia schladijs?

Met een frisse salade er bij kan de dag weer niet meer stuk.

Laat het je smaken!

De eerste dag (of avond) Bayonne was enkel voor de aankomst,

de tweede dag hebben we de stad verkend, en nu de derde dag maken we

een wijde cirkelvormige bocht in de grote en hoge omgeving.

We maken de blauwe lus, vertrekkend uit Bayonne waar het vlaggetje staat,

naar het zuiden, in de richting van de bergen.

We werpen een laatste blik vanuit onze hotelkamer in de richting van de stad,

en we zien dat het weer goed zit.

Slechts twee dagen na mijn vorig verslagje over Bayonne, met onder meer

de overstromingen in februari jl., zag ik op het Tv-nieuws beelden uit Bayonne,

met opnieuw grote waterellende in het stadscentrum.

Voor alle zekerheid gaan we nog even in de kathedraal een schietgebedje

prevelen, om vandaag goed weer af te smeken voor het Baskenland.

Op het fotokaartje bovenaan dit blad stoppen we een tijd waar nummertje 2 staat,

in Espelette.

Het toeval wilde dat ik eens een lekkere bereiding had gemaakt uit het kookboek

 “Frankrijk, het zuiden” van Timelife. Het gerecht was Thon à la Basqaise.

Hierin gebruikt men piment d’Espelette, en dat was me onbekend.

Klik hiernaast in de rechterkolom, bij "archief per maand" op "11-2008", 

en daar is het gerecht en de Espeletten uit de doeken gedaan,

met  inbegrip van een aantal merkwaardige foto's.

Nu we hier ter plaatse voorbijkomen, moet ik het fijne ervan weten.

We stoppen dus bij een van de grotere peperboeren, en worden al direct

geconfronteerd met een quiz.

Quizzen doe ik graag en misschien winnen we wel een stenen pijp of zoiets.

De antwoorden op de quizvragen zijn te vinden in de gronden

waar de pimentjes groeien van groen naar rood.

We bekijken natuurlijk ook de pepertjes, die bijna tot rijpheid zijn gekomen.

Ze zijn nu bijna allemaal rood, met een lengte tot 12 cm.

Dit pepertje werd door een missionaris uit India meegebracht, en werd toen

Indische peper genoemd (maar dan in het Baskisch).

De rode pepers worden ook gedroogd en gemalen en dienen als smaakmakers.

Goed om weten: niet ver van Espelette ligt de prachtige Aldudesvallei,

befaamd voor de kweek van het Baskische varken.

Bij de beste hammen ter wereld horen inderdaad Serrano, Parma en Bayonneham.

Aan het Espelettepoeder heeft de Bayonneham zijn rode kleur,

aangenaam aroma en conservering te danken.

De pepers zijn bij verkoop beschermd, zoals de Franse wijnen, door een AOC-label,

Appelation d’Origine Contrôlée.

Overal zijn ze, met etiket, in trossen en guirlandes te koop op de lokale markten

in het Baskenland. We hebben er ook een gekocht van ongeveer 20 stuks.

De eerste twee maanden zijn ze niet pikant, wel zeer aromatisch, en kan je ze

gebruiken als groente. De volgende 2 à 3 jaar drogen ze verder, en zijn ze HOT.

Daarna kan je de tros nog 10 jaar laten hangen als versiering.

Wie meer wil weten, kopieer dit naar de adresbalk van je internetbrowser, of klik:

http://het.gastronomen.net/CMArticles/ShowArticle127.asp?id=28989

We gaan hoger de bergen in, op zoek naar een tandradbaan.

Vrij makkelijk komen we terecht in een klein stationnetje…

Het is middag en het personeel van de “Chemin de Fer de la Rhune” is onzichtbaar.

Greta kan soms toch wel geduldig zijn, want je ziet ze hier rustig zitten

wachten op het bankje, voorzien van haar rugzakje.

Na enige tijd komt het treintje er aan gepuft. Het bakje moet honderd jaar oud zijn.

Er is een tandradbaantje met twee sporen en een hou-vast-spoortje,

want een gewone trein raakt hier niet boven.

Ik houd mijn ticketje klaar, maar er is enkel een virtuele kaartjesknipper te zien.

De Basken zijn natuurlijk goed vertegenwoordigd.

Onder elke zwarte muts vind je er een.

Het is bloedheet. De datum staat op 16 oktober, de thermometer op 26°,

en we staan op grote hoogte, aan de enkels van de Pyreneeën.

Het treintje is nu gestopt met puffen, en het is de beurt aan de passagiers.

Langzaam loopt het vehikeltje vol.

Terwijl ik nog een laatste foto neem vóór het vertrek, knoopt Greta een gesprek aan

met Jean-Luc Dehaene.

We tsjoeken door een verlaten landschap met veel varens en wat bomen.

Het treintje ratelt als een kudde verloren gelopen kettingen.

Af en toe lopen wilde pony’s langs het traject.

Na een kwartier klimmen, zien we de Golf van Gascogne

en alles wat ertussenin ligt.

Ook half wilde paarden vinden het hier goed.

Je kan de toestand vergelijken met de Galloway runderen die ze bij ons

uitzetten in natuurgebieden.

Ze hebben de mens niet nodig en zorgen voor het korthouden van de begroeiing.

Een win-win situatie.

Boven op de berg zijn verschillende panoramapunten en een paar tavernes.

Greetje geniet, maar achter haar zijn de wolken in aantocht.

Hier zit je niet ver meer van de echte Pyreneeën.

Terloops gezegd: denk niet dat dit een licht erotische foto is,

met aan de rechterkant zicht op een stuk blote vrouwenborst of een tepel.

Het is een stomme elleboog van een toerist.

Het leeggelopen treintje, gezien van op de berg.

Het gaat vertrekken om een nieuwe lading Basken naar boven te sleuren.

Er rijden altijd twee treintjes tegelijk die elkaar kruisen in het midden.

Dat geeft ons tijd om boven goed rond te neuzen en visueel te genieten

van Frankrijk (en Spanje).

Wat gebeurt er hier?

Op tien minuten tijd is de helderblauwe lucht gecamoufleerd door wolkenpartijen.

Te laat om nog in te stappen. Het hobbeltreintje gaat al de berg af.

In de bergen kan het weer snel en onverwacht veranderen.

Alles wordt met grote snelheid onzichtbaar.

We zullen er intussen het beste van maken en op het volgend knarsertje wachten...

 De Victoriabaars of Nijlbaars is zilver van kleur, met een blauwe glans.

Deze zwemmer heeft uitgesproken zwarte ogen, met een heldergele buitenste ring.

Hij is één van de grootste zoetwatervissen met een maximum lengte

van bijna twee meter, en een gewicht tot 200 kg.

Volwassen nijlbaarzen kunnen eender waar in een meer overleven als er

genoeg zuurstof aanwezig is, jongere exemplaren overleven alleen

in de meer ondiepe gebieden dicht bij de kusten.

De nijlbaars is een geduchte roofvis die zich onder meer voedt met vis

(zijn eigen soort inbegrepen).

Van alle baarsachtigen is het de enige zoetwatervis.

De nijlbaars werd in de jaren ‘50 uitgezet in het Victoriameer.

De introductie had een catastrofaal effect op het lokale visbestand.

Vele honderden plaatselijke soorten zijn nu uitgestorven in het meer.

Hoewel de nijlbaars op korte termijn wel nuttig was voor de grote visbedrijven,

is het voordeel op langere termijn veel minder duidelijk, omdat de nijlbaars

momenteel overbevist wordt.

Bovendien is de nijlbaars moeilijk te drogen, omdat het een vettere vis is

dan de lokale soorten. Daardoor stijgt de vraag naar brandhout, en komt er

meer ontbossing, waardoor het meer dan weer te lijden krijgt van vervuiling

door de erosie.

De komst van de nijlbaars in het Victoriameer is een veel geciteerd voorbeeld

van de negatieve invloed die de introductie van vreemde diersoorten

kunnen hebben op ecosystemen en op de bevolking die daarvan afhangt.

Na zoveel slecht nieuws moet ik deze trend keren en zal ik nu overgaan

op het goede nieuws: het recept.

Achteraf gezien heb ik een eigenaardig gerecht gemaakt.

Het is een typisch Russisch recept, namelijk “Baars in zure room”

in het Russisch genaamd “Okun v smetanje”, bereid met een vis uit Afrika!

De baars zag er bij aanschaf heel baarsachtig uit, en daarmee was

de Victoriakous voor mij af. Ziehier, hoe het beestje behandeld werd:

Je ziet hier de ovenschotel met het resultaat.

 Deze intercontinentale combinatie heb ik nog een extra accent gegeven

door een beetje toverkunsten. De bereiding ligt op de vorige foto in een

rechthoekige schaal, en nu ineens in een ovale. Pure magie.

Tenzij je goed kijkt...

 Omdat het zo’n dorstig weer is kan daar best een fris Australisch

Chardonnay wijntje bij. Bijna alle wereldcontinenten staan nu op tafel!

Daarbij is een komkommersla heel lekker, hoewel die van lokale oorsprong is.

Bestrooi hem met wat mild paprikapoeder, zodat hij nog beter oogt.

 Smakelijk!

 Naar TimeLife, Europese Keukens, pag.102

Drie dagen blijven we in Bayonne.

Bayonne is een middelkleine stad van 40000 inwoners, niet ver uit de kust,

meer bepaald dicht aan de Golf van Biskaje (of Viscaya).

Om hotel Loustau te bereiken moeten we de rivier Adour oversteken.

Deze foto is genomen uit de hotelkamer, in de richting van het centrum.

Volgende foto is een schaalmodel van de stad in de tijd van Napoleon.

De Adour is hier, bijna aan zee, een tamelijk brede rivier geworden.

Zijn bron ontspringt in de Pyreneeën, op de fameuze col du Tourmalet.

In Bayonne komt de Nive, als laatste zijrivier de Adour vervoegen.

Hij gaat uiteindelijk de Golf van Biskaje in en de Atlantische Oceaan.

Het huidige stadscentrum ligt rechts op de foto, en ons hotel ligt helemaal links,

bijna op de brug, maar de ingang ligt wel onder de waterspiegel.

Via het model kan je zien hoe kwetsbaar Bayonne is voor overstromingen

(zie verder).

Het hotel zelf is een oud klassiek Frans *** hotel, dat wat vernieuwing kan gebruiken.

Het is een dag in de week, de toeristen zijn vertrokken, en een wandeling

in het oude centrum doet deugd.

De stad bulkt van de statige huizen met een aparte stijl.

Sommige gevels lijken scheef te staan, maar het kan ook aan

het aperitief van de fotograaf liggen.

Er zijn enkele winkelwandelstraten, die kleurig bevlagd zijn.

Het zijn enkel Baskische vlaggen en kleuren die de toon zetten.

Ook hier  komt het nationalistisch gevoel van de Baskjes naar boven.

Voor deze beer zal dit worst wezen.

Het enige dat hij interessant vindt is zeepbellen de straat in blazen.

De restaurantjes en eettentjes lokken, maar we houden ons in,

want in het hotel verwachten ze ons voor half pension.

De kathedraal is niet te groot, maar wel mooi en stemmig,

met prachtige glasramen.

En dit is dan het kanon van Bayonne.

Ik geef geen verdere commentaar om insinuaties te vermijden.

Na een flinke wandeling belanden we uiteindelijk op de kaden van de Adour,

waar half oktober de bloemetjes nog worden buiten gezet en gehangen.

De kaden zijn zo goed als leeg, maar dat is goed, want dan hebben we meer plaats.

Dit is een andere brug, waar iemand zijn palmboom vergeten heeft.

We hebben hem laten staan, want in Spanje is daaraan geen tekort.

Het taaltje van de Vasken of Basken (zie ook het stukje van 16-04-09

over deze materie!!) is moeilijk te doorgronden.

De tekst wordt al enigszins duidelijker als je hem achterstevoren leest.

En zo gaan we naar rechts opnieuw de brug over naar het hotel.

Het restaurant heeft een afzonderlijke naam: “Le Clos Saint Esprit”.

Dat klinkt heel chic. Het ontbijtbuffet is okidoki, en het diner eet men

in een mooi kader met hielklakkende obers, maar er is te weinig volk

om het gezellig te maken.

Onze wagen is geparkeerd rechts, naast de witte.

Je ziet me daar staan, terwijl ik het portier dichtgooi.

Vóór de hoteldeur kan men alleen parkeren op de openbare weg,

mits gebruik van een ticket uit een parkeermeter.

Het betalend parkeren start om 8u30 ’s morgens, wanneer een normaal mens

voor de eerste keer zijn ogen opent!

Ik heb op de drie dagen dat we er verblijven één parkeerboete

onder de ruitenwisser gevonden, en ze direct weggegooid.

Op het TV nieuws in Spanje kregen we Bayonne opnieuw in beeld

op 12 februari 2009.

Wegens enorme Baskische stortvloeden staat het stadscentrum blank.

Ziehier, een gedownloade foto van het internet op de plaats waar we eerder waren.

Bericht uit de pers van 12-02-09:

Certaines rues de Bayonne dans les Pyrénées-Atlantiques, notamment

du quartier historique, ont été partiellement inondées jeudi matin.

En cause : la conjugaison de fortes pluies et d'importantes marées

qui a provoqué des débordements de l'Adour et de la Nive.

Une dizaine de personnes y ont été évacuées par hélicoptère.

L'eau est montée par endroits de deux à trois mètres.

Des véhicules ont été emportés et des maisons inondées.

Het was 60 jaar geleden dat het water zo hoog stond.

Er vallen drie doden.

Volgende keer kom ik hopelijk met  droger nieuws.

Belgen staan overal bekend als Bourgondiërs, zeker in België.

Niet dat wij in het oosten van Frankrijk zouden wonen, maar het heeft

alles te maken met eetgewoonten.

Enkele honderden jaren geleden was dit land geruime tijd bezet

door de hertogen van Bourgondië, en dat heeft (culinaire) sporen nagelaten.

Ter nagedachtenis van de hertogen, de hertoginnen, en hun chef-koks,

en wat ze hebben nagelaten, moet ik toch ook mijn klein steentje bijdragen.

Zo heb ik, om deze historische episode in de verf te zetten, en met Karel de Stoute

in gedachten, een gerechtje gemaakt dat op en top Bourgondisch is.

Vandaag maken (en eten) we dus “Boeuf Bourgignon ”.

Het vraagt wat tijd, maar intussen moet je zelf niks doen en kan je genieten

van de sappige aroma’s die uit de pot loskomen.

Een paar dagen later wordt het tweede deel van het gerecht langs het keelgat weggevoerd,

en dan is het nog veel lekkerder.

Laat het maar wat warm pruttelen, en klaar is kees.

Je kunt natuurlijk ook de klassieke Vlaamse Karbonaden bereiden, maar het is

alsof je een Mc Donalds burger zou vergelijken met een Chateaubriand.

Gewoon betere klasse.

Ik heb het gerecht verder aangevuld met gekookte piepers en een salade.

Op de foto’s kan je zien dat het al bijna verorberd was voordat de foto’s

goed en wel genomen waren. De verleiding was te groot. Sorry.

Greta doet er nog een schepje bij (en terecht). Als beginnende kok doe ik wel eens

 bereidingen die niet door de beugel kunnen, maar daar hoort deze zeker NIET bij.

Ik kan er nog aan toevoegen dat dit heerlijke gerecht komt uit een kookboek

van de Weight Watchers, maar dat gaat toch niemand geloven.

Smakelijk!

.

Bij het vertrek rijden we door een tunnel van groen, met wat geel, rood

en bruin tussen de stervende bladeren.

Maar we zien licht aan het einde van de tunnel. De zon wacht ons op

en zal ons gezelschap houden gedurende de zes volgende maanden.

Vanaf onze B&B is het maar een kort stuk naar de kustplaats La Rochelle.

Die plaats heeft bij mij altijd een zekere aantrekkingskracht uitgeoefend

door zijn imago van mysterieuze en historische havenstad, vlakbij enkele eilanden.

 Denk maar aan Ile de Ré en Ile d’Oléron.

Vanuit de wagen zien we de herfstlandschappen voorbijschuiven…

We parkeren de wagen ondergronds in het centrum van de stad,

Place de Verdun, nemen de trap naar boven, en daar wachten al de vélos jaunes.

Deze stadsfietsen betaal je 1€ /uur, maar de eerste twee uren zijn gratis.

Met de wagen in La Rochelle rondrijden is doodzonde, want het is een felgroene stad.

In 1971 was men hier de luchtkwaliteit al aan het meten.

Vanaf 2000 had men al stadsfietsen en elektrische wagens voor het stadspersoneel.

Straks rijden hier cybercars rond, op eigen omlopen, met of zonder bestuurder!

We besluiten ons verblijf volledig met de fiets te doen.

En zo ziet het reclamepaneeltje op de fietsen er uit:

We rijden rond in deze aangename omgeving, waar in de middeleeuwen

de karvelen de zee opgingen met vooral zout en wijn, en terugkwamen

met wol en suiker.

Later werd de meeste rijkdom vergaard met de handel in zwarte slaven uit Afrika.

Als gevolg van dit alles werd de stad volgebouwd met stevige constructies,

zoals het neoklassieke gerechtshof en het Gotisch stadhuis.

Veel kooplieden lieten destijds arcaden bouwen in het centrum, zodat ze

het ganse jaar door hun koopwaar droog konden uitstallen.

Nu nog maakt dat de charme uit van de binnenstad.

Het historische La Rochelle heeft geen gebrek aan historische prestigieuze gebouwen.

Hier zie je de Porte de la Grosse-Horloge vanaf de kade van de oude haven.

La Rochelle heeft niet minder dan vier havens. Les Minimes is trouwens

de grootste jachthaven van Europa aan de Atlantische oceaan.

Je kunt naar deze plezierhaven met de bus de mer, elektrisch.

Groen La Rochelle uit zich op verschillende manieren.

In het midden van de foto zie je een pontje de historische havengeul oversteken.

Het is de Passeur, aangedreven door zonne-energie.

Zijn verbruik is minder dan 1€/dag aan energie.

Historisch is de stad protestants, wat kardinaal Richelieu deed besluiten om ze,

n 1627, te belegeren en terug op het “juiste” spoor te zetten.

Na acht maanden, en nadat drie vierde van de bevolking was gestorven

door voedselgebrek, werd de hele omwalling gesloopt.

Slechts drie torens mochten daar blijven staan.

De twee torens in het centrum van de oude haven zijn de Tour Saint-Nicolas,

en de Tour de la Lanterne, de oudste vuurtoren in Frankrijk.

We fietsen gewoon verder, helemaal naar de andere kant op de gele vehikels.

Half oktober zijn de toeristen verdwenen, en we hebben de terrasjes

aan de rand van de stad bijna voor ons alleen.

De oesters van het Ile de Ré, hier vlakbij, wachten hier op de liefhebbers.

De rietstengels zijn rijp, en plots komt er een rietgors uit gesprongen.

Dit is de Europese kopie van de Phare du bout du Monde.

Het origineel staat aan Cap Horn (kaap Hoorn) op de zuidpunt van Argentinie.

Het is een replica van het origineel, dat beroemd werd met het laatste boek

van Jules Verne.

Het was hét herkenningspunt aan een van de gevaarlijkste zeestromingen ter wereld.

Het werd verlaten in 1903, en herontdekt in 1993 door een inwoner van La Rochelle.

In 1994 werd het hersteld en werd er hier een replica van geplaatst.

Dit is het einde van het bezoek aan La Rochelle. We rijden verder naar het zuiden,

en tegen de avond zijn we in Bayonne, geen havenstad, maar toch dicht bij de zee.