
Sgraffiti tref je vooral aan op gevels van woningen uit het begin van vorige eeuw en geconcentreerd in de grote steden, hoewel ook soms op huizen van de notabelen in de kleinere gemeentes.
Het is een techniek zoals schilderen en tekenen maar waarbij tijdens het
vervaardigen in de verse plaaster, die op een harde ondergrond werd
aangebracht, een tekening werd gekrast en ingekleurd volgens de "frescotechniek".
Deze kunstvorm werd vooral toegepast in Brussel, tijdens de art-nouveau periode in het kader van "kunst in de straat", maar stamt uit de Italiaanse renaissance ter versiering van Florentijnse paleizen.
Deze aparte techniek werd herontdekt door Brusselse kunstenaars die er
dankbaar en veelvuldig de gevels van honderden huizen mee hebben
opgesmukt.
Natuurlijk zijn deze kunstwerkjes veel gevoeliger aan de weersomstandigheden dan tegeltjes en mozaïek. Nochtans zijn na honderd jaar nog tal van deze juweeltjes bewaard gebleven. Een van de doelstellingen van de art-nouveau was zovelen als mogelijk van de "nieuwe kunst" te laten meegenieten. Kunst in de straat voor mensen van de straat, als het ware. De prachtige huizen, meubelen, beelden....schoten
hun doel voorbij wegens veel te duur, maar vele met sgraffiti georneerde gevels zijn nog steeds te bewonderen.

De sgraffiti-kunst werd beoefend door een aantal kunstenaars die ik hierna
(beperkt) opsom en door één architect: nl. Paul Cauchie. Hij alleen al stond in voor de versiering van zo'n 200 gevels, waaronder zijn eigen woning in de Frankenstraat 5
in Brussel. Ik vertel er onmiddellijk bij dat de huidige eigenaar de gevel en een groot deel van het interieur met enorme inspanningen, terug in de oorspronkelijke vorm en staat heeft hersteld. Een pareltje van sgraffitikunst in de art-nouveau stijl. De gevel van het huis is opgebouwd in de geometrische stijl, ontleend aan de stijl van Rennie Mackintosh, met wie Cauchie waarschijnlijk contact moet gehad hebben. Het
huis is te
bezichtigen elke eerste zondag van de maand onder leiding van een Nederlandstalige gids. Zo'n bezoek is beslist een aanrader!
Niet alleen Cauchie beoefende deze kunst, ook Adolphe Crespin was een meester in deze kunstvorm. Zijn vaardigheid is in de hoofdstad op tal van gevels te bewonderen. Ik som er enkele op voor het geval u er ooit een wandeling zou voor over hebben. (eventueel gekoppeld aan de tal van art-nouveau huizen)
Ik begin met huis van architect Hankar in de Defacqstraat 71 te Sint Gillis.
Fotozaak "Huis Hanssens", Parmastraat 26 een realisatie in samenwerking met architect Hankar en Crespin in de Ducpectiauxlaan 47 te Brussel.

Het huis van de schilder Ciamberlani eveneens een realisatie van het duo
Hankar-Crespin : een monumentale uitvoering op een twaalf meterbrede gevel.
Tot zover A. Crespin, want er zijn nog anderen die het bespreken waard zijn, zoals: Jean Baes, die een staaltje van zijn kunnen weggeeft op zijn eigen woning in de Van Moerstraat 12 te Brussel. Deze kunstenaar stond eveneens in voor de restauratie van de neoclassicistische kerk te Ukkel en het interieur van het Vlaams Theater.
Daarnaast vernoem ik graag zijn broer Henri Baes, die een pareltje afleverde in de school "art décoratif".
Tevens werkt hij nogal goed samen met een andere kunstenaar Ernest Acker
en de architect Van Rijselberghe (broer van de schilder). Zijn minder
bekende werken zijn de grote panelen van de "Cercle artistique" in den
Haag en de versiering in de fabrieken van Solvay in Frankrijk.
Wie zeker een vermelding verdient is de kunstenaar Privat Livemont die
een meesterwerk naliet in de school "Athénée Saint André" Capucijnenstraat 58, samen met de architect Henri Jacobs. Op bepaalde dagen is het gebouw, in groep en na afspraak, te bezichtigen. Hij is de kunstenaar die vooral symbolistisch werkt door middel van menselijke figuren. Wat zijn enorme vaardigheid bewijst, want zoals reeds gezegd, diende men zeer vlug te werk te gaan omdat de plaaster snel droogde.
Livemont is de kunstenaar die zich toelegde op de affichekunst in de stijl van de wereldberoemde Alphonse Mucha en voor wie hij volgens mij niet moet onderdoen (een beetje chauvinisme mag wel nietwaar). In enkele werken die ik hier opsom is te zien hoe vaardig deze kunstenaar was: ·huis van de schilder Albert Ruytinx, Voglerstraat te Schaarbeek Weldoenersplein 6 eveneens in Schaarbeek
De gevel van de kindertuin, Locquesghienstraat te Brussel.
De gevel van het huis van architect Roosenboom, Faiderstraat 83 in Elsene.
Ten slotte bespreek ik hier nog graag de kunstenaar: Gabriel Dievoet die zijn talent toont in het huis "Les hiboux- De Uilen" in samenwerking met architect Pelseneer Brugmannlaan 55 te Sint Gillis en de villa "Ricardo" Visélaan te Watermaal-Bosvoorde. Hij werkt eveneens zoals Privat Livemont in de symbolistische stijl.
Deze opsomming is zeer beperkt en de beschrijving van de kunstwerken
ontoereikend. Dit bescheiden artikeltje heeft enkel tot doel uw aandacht te vestigen op
het bestaan van deze kunstvorm en de meestal onopgemerkte aanwezigheid van deze prachtig versierde huizen in onze hoofdstad.
Voor mij is Brussel ook de hoofdstad van de art-nouveau en er valt over
deze periode nog veel meer te vertellen dan het onderdeel Sgraffiti ivm
"kunst in de straat". Dat is voor een volgende gelegenheid.
Zio Giuseppe.