mijn bootje op 't water

Dinsdag 24 februari 2009

Het Eilandje - deel IV een beetje geschiedenis (deel II)

Tot in het jaar 1000 was er nauwelijks iets te vinden wat een aanlegplaats kon zijn langsheen de Schelde. En toch werd de rivier gebruikt als bases voor scheepvaart. Ten noorden van Antwerpen bestond nog altijd de Viking-nederzetting Chanelaos (Kallo). De bases werd militair omgevormd, deels met omwalling om zo een soort grens te trekken tussen het gebied waar de Fransen hun territorium begon.
Het vliet dat zich een weg baande van de Schelde tot de Grote Markt, ten oosten van de huidige Wijngaardbrug, zo'n 600m van de Schelde, en van daaruit naar het westen met de Minderbroedersrui en de St. Paulusstraat tot aan de Koolkaai liep, vormde ongetwijfeld de basis van de toekomstige haven. Deze driehoek ligt precies naast....jawel 't eilandje.
De Gouden Eeuw duurde praktisch 500 jaar voor Antwerpen en bracht de stad tot een ongekende bloei. Schepen kwamen uit Engeland, Frankrijk en Duitsland met vooral wijn, textiel, lood, tin en granen. De terugreis naar Engeland gebeurde vooral met vis. Ook de invoer uit Engeland van wol nam snel toe. Haring en zout kwamen uit Zierikzee. Belangrijk was 1263 toen de Hanzesteden beslisten om niet meer Brugge, maar Antwerpen te kiezen als partner. Een zuidelijke wal werd in 1311 opgericht uit vrees voor de Hollanders. De Gouden Eeuw nam een einde met het afsluiten door de Hertog van Alva en de brug van Alexander Farnèse. Antwerpen en de haven verkeerden in een diepe crisis. Antwerpen stond op die periode op haar hoogtepunt. De havens Gent, Brugge, Sluis, Mechelen, Middelburg en Rotterdam verscheepten samen niet eens zoveel als Antwerpen op haar ééntje. De doorn in vele ogen, zeg maar. De Vlieten en Ruien bereikten het hinterland en lagen er nu werkeloos bij.
Het einde van de Spaanse overheersing in de Nederlanden scheurde het Zuiden af van het Noorden.
Waar er in 1584 nog 82.000 inwoners waren in de stad, was dit op vijf jaar gehalveerd. De helft van de Antwerpenaars waren wegens economische en godsdienstige overwegingen de stad ontvlucht. Vooral Amsterdam en Hamburg waren hun toevluchtsoorden. Geen wonder dat vooral de haven van Amsterdam een enorme bloei kende door de Vlaamse immigranten.
Tijdens de daaropvolgende eeuwen was de toestand dramatisch. Verscheidene verdragen beloofden alles, maar brachten niets. De bestaande Vlieten werden in dokken veranderd en verbonden door een sluis met de Schelde, de Bonapartesluis De haven breide eerst uit onder Napoleon, vandaar het Bonapartedok. Het Willemdok is een overblijfsel uit de Hollandse periode, en toen...
toen kwam de onafhankelijkheid van België. 1830 en de jaren er na werd er veel gekibbeld, maar weinig gedaan. Eerst in 1850 begon terug de interesse voor de haven. Waar er in 1800 een verhandeling was van 4.700 ton, was dit rond de onafhankelijkheid reeds 92.000 ton. Er werkten toen al bijna 8.000 mensen aan de haven.Met meer dan 36.278.000 belgische francs kocht de Belgische Staat de rechten voor een vrije doorvaart van de Schelde af van de Hollanders. Eén derde van die som moest direct betaald worden op 12 mei 1863. De twee volgende betalingen telkens op 1 mei.
Met een vrije Schelde lag voor Antwerpen de weg naar het succes open.

Geschreven door oostvaarder om 17:38 Reageer op dit bericht

Dinsdag 24 februari 2009

Het Eilandje - deel III - een beetje geschiedenis (deel I)

De geschiedenis van de Haven van Antwerpen lijkt duister, zeker is dat alles begon met de vele vlieten en ruien die ongehinderd de stad inliepen en door de bewoners dankbaar werden gebruikt als open riool.
Waar men zeker van is, is het feit dat mocht er enige nederzetting geweest zijn, deze de val van het Romeinse rijk niet overleefde. Uit talloze opgravingen (stadsparking E. Van Dijckkaai) en het bodemonderzoek onder het huidige stadhuis, evenals aan de Veemarkt en de kade-kant van Het Steen, werden maar enkele vondsten gevonden
O.a.glazen en lederen resten evenals een muntstuk van Marcus Aurelius (jrn 161/180). Van de 3° t.e.m. de 7° eeuw is quasi niets bekend over Antwerpen. Wanneer er een nederzetting is geweest, dan was de weinige bevolking er één van boeren, veeteelt en visvangst.
Sorry voor alle Antwerpenaars, maar jullie waren net als ons (van over 't water), boeren.
Eerst aan het einde van de 7°, begin 8° eeuw waren de Merovingische koningen in het Noorden geïnteresseerd. Met de Christianisering van onze gewesten door St. Eligius om daarna wegens mislukking opgevolgd te worden door St. Amandus wonnen Andouerpis en later Anderpus aan belang.
Antwerpo betekende inwoner van Andawerp. De prefix Anda betekende "tegen" en werkwoord "werpen" kent iedereen. Niet zeker is dat de oudste nederzetting Antwerpen was, maar wel Kallo (Chanelous) vernietigd door de Vikingers, wat wijst op een zekere welstand.
Eerst rond de jaren 900/1000 werden er versterkingsmuren (wallen) en forten gebouwd. Antwerpen begon aan zijn opmars.

Geschreven door oostvaarder om 11:03 1 reactie Reageer op dit bericht

Dinsdag 24 februari 2009

Het Eilandje - kunst en slot

De Brazilëstraat (Red Star Line) en de Montevideostraat zijn echte eilandjes-buurten. In deze laatste straat woonde Eugeen Van Mieghem, DE kunstenaar van deze wijk. Hij werd geboren op de Van Meterenkaai, in Café Den Hert, uitgebaat door zijn vader ,op één oktober 1875. Zijn afkomst als echte eilander tekende hem voor de rest van zijn dagen. Hij werd sociaal bewogen en anarchist. Kort daarop werd hij door dezelfde professor Siberdt, die 10 jaar voordien een zekere Van Gogh uit zijn klassen ontsloeg, van de kunstacademie gezet. Van Mieghem schilderde vooral de mensen om zich heen : buildragers, schippers, zakkennaaisters, huidenschoonmaaksters en natiebazen. Omdat hij niet enkel kon leven van zijn kunst, oefende hij in 't café van zijn vader hetzelfde beroep uit als het mijne : scheepsbevrachter. Dit uit een café ontstane beroep werd later ondergebracht in expeditiekantoren.
En daarmee is mijn verhaal rond over 't Eilandje. En meteen ook neem ik afstand van mijn eigen verleden, dat van scheepsbevrachter op 't eilandje. Een stadsdeel dat mij altijd nauw aan 't hart zal blijven liggen. Het ga jullie goed, allemaal !

Geschreven door oostvaarder om 00:00 Reageer op dit bericht

Dinsdag 24 februari 2009

Het eilandje - deel V

Men pootte het Hanzegebouw midden op 't Eilandje. Ook al was Antwerpen geen Hanze stad, het was voor de Hanzesteden wel degelijk van belang om in de stad een vestiging te hebben. Nadat Napoleon Bonaparte verslagen was in Waterloo, ging de ontwikkeling van de haven verder.
Met de doorsteek van het Verbindingsdok met le petit bassin (Bonapartedok) en de grand bassin (Willemdok) en het reeds eerder gegraven Kattendijkdok (1860) vormde het tussengebied een eilandje.
Vandaar de naam. In de 19e eeuw worden er vijf en halve kilometer kaaimuur rechtgetrokken, zeg maar tussen de twee huidige terrassen. De uitspringende werf ter hoogte van "Het Steen" wordt afgebroken.
Tussen 1870 en 1920 vertrekken duizenden Vlamingen met de Red Star Line vanop 't Eilandje richting Nieuwe Wereld om er in Ellis Island of verder een betere toekomst te vinden.
De grote periode voor 't Eilandje sluit na wereldoorlog II. De grootte van de schepen is dermate geëvolueerd dat ze te groot geworden zijn voor de kleine dokken.
De verschuiving van de dokken naar het Noorden begint en alle burelen en aanverwante bedrijven volgen. Enkel de nostalgie en " 't KOT" blijft met haar basis op 't eilandje. Eén van de laatste bedrijven sluit haar prachtige opslagplaatsen in de Kribbestraat en Bordeauxstraat, de "Antwerp Grainworks". Ik zie nog altijd de open poorten van de Grainworks open staan met smalle kasseistraatjes, en vorkliften er over heen dokkend, luid claxonnerend aan ieder hoek, waar soms een knalgroene camion van het bedrijf kwam afgereden. De man vloekend op zijn vorklift en de camionchauffeur een vuistmakend achter het stuur. Bonkige kerels luid vloekend en tierend, maar wanneer het er op aankwam met een peperkoeken hart. Dat waren de dokwerkers. Ze rijden niet meer over de kasseien en in 't kot heerst nu dance-music van dancing/taverne La Riva. Het grote huis Plouvier wordt neergehaald en in flashy appartementen veranderd. Aan hangaar 26/27 komt nu het MAS (museum aan de schelde). Naast het gebouw van het Loodswezen staan er nog een paar kleinere gebouwen van de "bootjesmannen". Omdat trossen van een zeeschip niet naar de wal kunnen gegooid worden, heeft men de mannen van Brabo nodig, die met de trossen naar de wal roeiden om daar de trossen te beleggen op de bolders.De "Lillo" ligt aan het ponton om nieuwe boeien op 't Scheldt te leggen.
Er is dan ook nog Jef Verkeerd, die uitkijkt met zijn vlam op de rivier om de omgekomen zeelieden te eren. Van hem zegt men dat wanneer hij natte voeten krijgt, het regent. Een foutje van de beeldhouwer dat duidt op de waterwerende broek die in zijn laarzen gestopt zijn. Vroeger werd door de kapiteins van zeeschepen hun vlag eventjes gestreken bij passage van Jefke. Het oude sluismeester-gebouw dat vroeger dienst deed als rijkswacht-post om eventjes nog te dienen als decor voor het TV-feuilleton "Langs de Kade" is nu brasserie Chez Fl'Eau. In 't Bonapartedok worden er een historische verzameling aangelegd van schepen en drijvende bokken.
De Rijnkaai dankt zijn naam als vertrekpunt van de IJzeren Rijn, de spoorweg tussen Antwerpen en het Ruhrgebied, om zo de Nederlandse tol te ontlopen. We lopen 't Eilandje binnen en de eerste straat links, de Nassaustraat, vroeger DE winkelstraat van de wijk. Deze straat is nu terug in volle bloei na jaren verval. Natuurlijk zit de aanleg van de jachthaven in het Willemdok hier voor iets tussen. We komen aan de Londonbrug, één van de laatste kunstwerken van de Boomse Metaalwerken. Langs de ingang van de jachthaven : de Westkaai en de Oostkaai met daarna de Bordeauxstraat en de Kribbestraat, alsook de Napelsstraat. Samen met de tegenoverliggende straten gescheiden door de Londonstraat wordt het hart van het eilandje ook gevormd door de Indiëstraat, Madrasstraat, Genuastraat, Braziliëstraat, Montivideostraat, Cadixstraat en Rigastraat. In deze straten wordt er duchtig gebouwd en vernieuwd. Net over de brug over het Houtdok ligt het gebouw van IFB waar ik mijn laatste maanden sleet in mijn beroep als scheepsbevrachter. Ook hier stopt het eilandje.
OOK VOOR MIJ ! Het ga jullie goed, eilanders.

Geschreven door oostvaarder om 00:00 Reageer op dit bericht

Maandag 23 februari 2009

Het Eilandje - deel II

Geschreven door oostvaarder om 09:36 Reageer op dit bericht

Maandag 23 februari 2009

Het Eilandje - deel 1

Het gedeelte van Antwerpen, dat nu zo in de picture staat en zo trendy is, denken we maar even aan de flashy Jachthaven en dito gebouwen er rond, was niet altijd zo.Eén van de oudste havenbuurten met schippers, dokwerkers, hoertjes, maar vooral veel mensen met een directe link naar de oude haven toe.
Een drukte van jewelste, omdat computer en de vele automatiseringen van allerlei tuig, gebruikt bij havenbewerkingen nauwelijks bestond. Er werd meer op mankracht en inzet gerekend. Nu een groter toevloed van mensen met vele diploma's, maar dikwijls weinig van inhoud. Over deze buurt in het bijzonder heb ik wat losse stukjes gemaakt. De geschiedenis en de mensen, daar gaat het over in de volgende stukjes. Een buurt, waar ik bijna veertig jaar vertoefde en die ik als geen ander ken, maar vooral liefheb : " 't eilandje".

Geschreven door oostvaarder om 09:32 Reageer op dit bericht

Woensdag 18 februari 2009

Boat Belgium werd meerderjarig.

Reeds 21 jaar timmert men aan de nautische weg die door ons landje loopt. En hoewel ik het scheeps-aanbod niet zo denderend vond, toch moet ik toegeven dat de beurs mij telken jare verrast. Dit jaar vond ik een aantal interessante stands die wel elke watersporter kunnen aanspreken. Zo was er een west-vlaming met een innovatief idee. Hijzelf vernieuwde interieurs van jachten, kussens vernieuwen, nieuwe gordijnen plaatsen, nieuwe vloerbekleding, enz... Het vernieuwende was echter dat hij zich linkte aan iemand die de boot vernieuwde binnenin, zo kon je het timmerwerk vernieuwen, verplaatsen, verandering brengen in de indeling van de boot,enz... De werken konden samen gebeuren, vermits één van de partners over een aanlegplaats langs het water beschikte. De man wist mij te vertellen dat de vraag zeer groot was en de bestellingen vlot verliepen. Ook vonden we een stand die zich gespecialiseerd had in alle mogelijk bedde-goed, maar daarbij ook de vrijheid gaf van vorm van bed alsook een aan te passen lattenbodem aanbood. Kijk, vijf jaar geleden vond ik dit nergens en was ik verplicht om ver in Nederland achter dergelijke dingen te zoeken. Ook was er een stand met zeer mooi scheeps-antiek.
Laat Mercedes nu Mercedes zijn en alles wat je wil, maar die stand was voor mij de olifant in de porcelijnenwinkel. Wat staat een auto-stand op een boatshow te doen ?
Sponsering, weet je wel. En dan doet er iemand, iemand anders een pleziertje. Zo gaat het nu éénmaal in de business.

Geschreven door oostvaarder om 09:54 Reageer op dit bericht

Maandag 16 februari 2009

V - A - L - E - N - T - I - J - N.

14 februari of Valentijnsdag staat of valt bij het gemeend liefhebben van iemand. Meestal is het een platvloers, commercieel gedoe waar ik geen boodschap aan heb. Wel aan het gemeende liefhebben of goed zijn voor mensen rondom u. Meestal verblijven we die tijd in Oostenrijk. We zijn immers gehuwd op 14 februari in Seefeld/Oostenrijk, een rijk verhaal van bureaucratische rompslomp dat ik reeds eerder vertelde. Maar goed, we gaan nu skiën op 7 maart en hadden met Valentijns week-end iets gepland in de nabijheid van de zee. Allebei zijn we liefhebbers pur-sang van de Noordzee, maar asjeblief niet in de zomer. Spaar ons die volle toeristen-stranden en dito restaurants. Het op de koppen lopen om winkels te bezoeken, enz... Erger kun je ons niet aandoen.
We hadden een hoeve week-end geboekt in Wulpen, deelgemeente van Oostduinkerke. Een bezoek aan het Paul Delvaux-museum en het "Peirdevisschers-museum stonden op het programma plus enkele deugddoende strandwandelingen. Ons week-end begon met ontbijt in een schitterende bakkerij in Brugge, een kadootje van mijn oppensioenstelling. We bleven in Brugge en wandelden wat in de stad. Mooi toch, maar ook hier is het nu bezoeken een must, want straks zijn ze er weer, de alom foto's trekkende chineesjes en japannertjes, en achter ieder pittoresk hoekje bestaat de kans overreden te worden door paardenkoetsen van wie de koetsiers in vele talen, maar achterom kijkend de historie over hun stad vertellen.
Na Brugge volgden we de bomenrijen, kromgewaaid richting kust en zo prachtig bezongen in Brels "la mer du nord". Hier was er nog ruimte, bij ons is alles volgebouwd. Hier hoor je nog de stilte, al rukt de kustlijn verder het poldergebied binnen.
Met St. Idesbald, Oostduinkerke en Koksijde aan de horizon hadden we een wijde blik over de polders. Heerlijke rust. 'k Had zo graag het Paul Delvaux museum bezocht, maar het was gesloten tot 7 maart, en niet vermeld in de brochure. Volgende keer zeker.
Het liep al tegen de middag, en wanneer ik aan de vlaamse kust ben, moet er tong op het menu staan.
We aten in restaurant Venice, betaalbaar en ongelofelijk lekker. Een verse tongetje klaargemaakt in romige boter met knapperige frietjes. Wat is het leven toch heerlijk. Vlak er na een stevige strandwandeling tot aan de jachtclub. Een frisse pint voor mij en voor Petra een lekker glas wijn. Bootjes kijken, natuurlijk. Terug gewandeld, nu richting het "Peirdenvisschers museum en de aanpalende Estaminet met dito naam en biertje.
De eerlijkheid gebiedt mij te zeggen, dat het nieuwgebouwde museum mooi en leerzaam was.Bij het binnenkomen was er een portretten-galerij van koppen van vissers. Prachtig was het, de verweerde en getaande gezichten van mensen van de zee. Gewoon, mooi ! De O.D.1 ligt er nagebouwd, foto's van mensen die op zee bleven, de bijgelovigheid van de vissers met zwarte katten, vreselijke zeedieren, nooit het haar snijden op vrijdag, geplette eierschalen uitstrooien op zee, enz... Ook de visserskapel in het museum met talloze godsvruchtige vaantjes en beeldjes uit een rijk vissersverleden. Oud vissersgetuig al of niet opgevist, naamborden van schepen, maquettes van verschillende visserijschepen (ieder dorp aan zee had zijn eigen bouw van schepen), eigendomscertificaten van schepen, meetbrieven enz... Het lag er allemaal. Een mooi zee-aquarium tot slot met vele prachtige zeevissen. Laat in de namiddag kwamen we buiten en gingen in de Estaminet een "peirdevisscherke" drinken, een donker biertje dat mij aan iets Engels deed denken. Petra bleef, zoals altijd trouw aan haar wit wijntje. Terug naar onze kamer op de boerderij. Een heerlijk verfrissende douche en ik was klaar voor het avondmaal. We namen de wagen en reden langs het kanaal Veurne - Duinkerke naar restaurant 't Schipken en aten er een zeeduiveltje.
Rond tienen reden we terug, richting onze kamer en sliepen onvoorstelbaar snel in bij zoveel polder-stilte.
's Zondags was een dag om te rusten, te wandelen en te genieten, want na de middag reden we huiswaarts. Zo goed en zonnig het op vrijdag en zaterdag was geweest, zo grauw en overtrokkken was het zondag. Men voorspelde regen en soms wat sneeuw. Na afscheid te hebben genomen voelden wij ons voldaan over zoveel. En zeggen dat er nog zijn, die klagen. Foei, mensen.
We reden niet rechtstreeks naar huis, maar via ons bootje om te kijken of alles in orde was. Daarna huiswaarts, want Petra wou nog wassen. Nog honderduit verteld over ons zalig week-end en vroeg slapen, want morgen was het voor Petra terug vroeg dag, iets na vijven gaat hier het wekkertje. Maar wel met een fijn gevoel over ons zalig verblijf ginder.
Ongelofelijk toch, die Valentijn.