'Zelfmoord van Europa'
Jan De Volder mist de zelfkritische reflectie bij de herdenking van de Slag om Passendale, zeker bij de Britten, terwijl er voldoende van die getuigenissen waren, ook toen al.
'De ramp voor Europa was dat ook alle internationalisme bezweek onder het nationalistisch geweld: dat van de Europese intelligentsia, zoals Stefan Zweig of Romain Rolland, dat van de socialisten zoals Jean Jaures en ook dat van de christenen die met overtuiging de nationalistische zaak van het eigen land bepleitten en aan de rechtvaardige oorlog soms ook een retoriek van een heilige oorlog verleenden.
Daarom past vandaag een hulde aan een zeldzame kerkleider die er anders over dacht, en die exact een eeuw geleden, op 1 augustus 1917, een historisch vredesvoorstel lanceerde. Benedictus XV, paus van 1914 tot 1922, zag vanaf dag één de ellende in van het drama dat zich voor zijn ogen ontrolde. Hij nodigde de partijen uit om wegen van verzoening te vinden, sprak over de oorlog als de ˜zelfmoord van Europa en als een ˜nutteloze slachting'. In het midden van het annus horribilis 1917 lanceerde hij een concreet vredesvoorstel om onderhandelingen te starten.
Van de oorlogvoerende landen kreeg hij amper antwoord en ook uit katholieke hoek was vooral hoon zijn deel. Met deze uitzondering: de Vaticaanse archieven tonen hoe massaal de soldaten in de loopgraven hem in brieven dankbaar waren dat ten minste iemand zijn stem durfde te verheffen over de waanzin waar zij aan waren overgeleverd'.
