Begrijpend lezen

Paus Franciscus tijdens persconferentie op terugreis van Marokko:

'De bevolking angstig maken is het wapen van de populisten. Maar angst is het begin van de dictatuur.'

Dat de KU Leuven haar Antwerpse studenten naar de Sint-Jacobsmarkt verhuist, valt niet in goede aarde bij UA-rector, Herman Van Goethem. De campus komt pal in het hart van zijn universiteit.

Niets is de universiteiten vreemd. Ook niet dat de ene unief vliegen afvangt van de andere. Als een Leuvense vestiging of verhuis binnen Antwerpen tot de wettelijke mogelijkheden behoort, waarom zou de KU-Leuven als ze dat vanuit haar positie verantwoord acht, nalaten te doen? Van Goethem wordt toch ook niet verhinderd de UA naar Leuven te exporteren.

De universiteiten zijn nu eenmaal, machtige bedrijven geworden, die, zoals andere bedrijven, op een niet altijd fraaie manier , reclame maken en de keiharde concurrentiestrijd aangaan met 'collega's'. Vanuit die realiteit komt de verontwaardigde brief van de Antwerpse rector nogal kinderachtig over. Sla terug meneer Van Goethem! Zorg voor serieuze Antwerpse universitaire aanwezigheid in Leuven.

Ik volg de rector wel in zijn suggesties omtrent 'geconcentreerde universiteit' en 'universitaire vestigingsplaats'. Daar had hij al veel langer werk van kunnen maken. Nu jeremiëren, doet denken aan die andere Antwerpse Calimero.

Doe de stemtest en ontdek welk partij het nauwst bij u aansluit.

Elif Shafak, Turkse schrijfster, in De Standaard van 2 april:

'Er bestaat wel degelijk een nieuwe radicaal-rechtse intelligentsia, ze verleent legitimiteit aan reactionaire politici en aan het terugdraaien van progressieve hervormingen, ze vervormt systematisch feiten, herschrijft schaamteloos de geschiedenis en gebruikt haar woorden en sociale status om vijandigheid en verdeeldheid te zaaien. En ze doet dat allemaal onder een glanzend laagje vernis van intellectuele beschaving'.

De voorzitters van Open VLD en NVA vinden in een studie over het niveau van 'begrijpend lezen' in het basisonderwijs, veel munitie om de baas van het Katholiek Onderwijs, Lieven Boeve, aan te vallen.

Zijn deze machtsgeile politici echt bekommerd om de kwaliteit van ons onderwijs? Ik geloof er niks van. Hun reacties van de laatste dagen zijn erg doorzichtig. Zij willen de macht van het Katholiek Onderwijs ondermijnen en zij misbruiken de onderwijssituatie om zich politiek te profileren en er electorale munt uit te slaan.

Van dergelijke boeren geen eieren!

Vereenzaming wordt onderschat. Onderzoek van de Vlaamse overheid berekende dat zo’n 400.000 Vlamingen zich eerder geïsoleerd voelen. In het recente Nationaal Geluksonderzoek zegt bijna de helft van de ondervraagde Belgen zich ‘soms tot altijd alleen te ­voelen’. Specialisten zien het als een van de urgentste problemen van de westerse samenleving.

Zou de steeds sterker wordende evolutie naar een extreem individualisme niet een van de oorzaken kunnen zijn van het groeiende aantal vereenzaamde mensen? Velen accepteren geen zingevers van buitenaf meer maar zoeken die zin uitsluitend in zichzelf of zijn obsessioneel bezig met die dingen en activiteiten, waarvan ze denken dat ze hun ego en hun lichaam ten goede komen.Vaak wordt deze egocentrische houding voorgesteld als emancipatie, een bevrijding van religie, traditie.

Die zucht naar individualisme staat evenwel haaks op de voortdurende beïnvloeding en indoctrinatie door media, reclame, mode, consumptie. Zij kneden dag na dag de mens die zich laat voorstaan op zijn zgn. vrijheid en individualisme, die bestendig bezig is met zijn eigen body, zijn eigen plezier, zijn eigen geldgewin, tot een wezen dat perfect past in het heersende neoliberale, kapitalistische systeem van het moment.

Wat gebeurt er met degenen die dat niet willen of er zich niet goed bij voelen? Isolement? Vereenzaming?

De topman van het katholiek onderwijs, Lieven Boeve, maakt zich zorgen over de moeilijkheidsgraad van de nieuwe eindtermen. ‘Voor Nederlands bijvoorbeeld moeten 14-jarigen straks het onderscheid kennen tussen een wederkerig en een wederkerend voornaamwoord’, aldus Boeve. Bent u even slim als de leerlingen van het tweede middelbaar? Doe de test! 

Een warme oproep ook aan de zelfverklaarde onderwijsspecialisten van SPA, Caroline Gennez, en van NVA, Koen Daniëls, die zich bovendien al minister van Onderwijs waant, om deze taaltest te doen. Wedden dat ze met het schaamrood op de wangen zullen staan en Boeve gelijk zullen geven?

Volgens een opiniepeiling van onderzoeksbureau Burat is slechts 17% van de N-VA-stemmers, 12% van de Vld-stemmers en 7% van de CD&V-stemmers TEGEN een bindende klimaatwet. 

Het is boeiend en verhelderend de overeenkomsten eens na te gaan tussen de ideeën en concrete voorstellen omtrent identiteit, natie, geborgenheid , cultuur, kunst, gastvrijheid, politieke actie, van mensen als Baudet, zijn wat simpeler variant Wilders, Annemans, De Wever en zijn wat ruwere evenknieën Dedecker en Dewinter. Maar ook een columnist als Doornaert past goed in dat rijtje.

Degenen die andere opvattingen hebben dan zij , worden om de oren geslagen met 'oikofobie', een begrip dat gelanceerd werd door de Britse conservatieve filosoof Scruton, enkele jaren geleden in Nederland geïntroduceerd werd door de politieke wonderdandy Baudet en ondertussen ook al een plaats gekregen heeft in de columns van de rechts cultureel-elitaire Doornaert.

Zeer opmerkelijk bij al deze mensen, ook Amerikanen zoals Trump en Bannon horen erbij , is dat zij behoren tot de financiële en/of culturele hoger midden- of topklasse en tegelijk andere vertegenwoordigers van die toplagen aanvallen.

Baudets bombastisch getoeter over 'de mooiste beschaving die we ooit hebben gekend', die de 'anderen' (in zijn fanatieke, fundamentalistische opvatting zijn dat de 'linkse intellectuelen') , steekt wel schril af bij zijn meningen over de vrouwen. In een interview met Quotehoofdredacteur Sander Schimmelpenninck in april van 2017, orakelt hij: ‘Ik weet wel dat vrouwen over het algemeen minder excelleren in een heleboel beroepen en minder ambitie hebben. Vaak ook meer interesse hebben in gewoon meer familieachtige dingen enzo. Dat is gewoon zo. Het is normaal voor een vrouw om een beetje linksig te zijn. Dan ontmoet ze een man die gewoon rechts is, en dan zegt ze: “Ja, die heeft ook wel gelijk.” In mijn ervaring.’

In zijn roman 'Voorwaardelijke liefde' uit 2014 illustreert Baudet zijn gedachtegang aan de hand van een vergelijking met een verkrachting:‘Vraag het ook maar eens aan een verkrachter. Even los van al het tegengestribbel en uiterlijk verzet: vrouwen reageren ontzettend op zulke nietsontziende mannelijkheid.’

Een roman is fictie maar in een uitzending van 'De Wereld Draait Door' blijkt dat Baudet ook buiten zijn pseudo-literaire bubbel dergelijke standpunten aanhoudt: ‘Als een vrouw “nee” zegt moet je niet denken “O, ze wil het niet”, dan moet je zeggen: “Schatje, we gaan nog even wat drinken.” Gewoon nog even aandringen.’

In een opiniestuk gaat hij nog een stapje verder: ‘[Vrouwen] willen helemaal niet […] dat je hun ‘nee’, hun weerstand respecteert: de realiteit is dat vrouwen overrompeld, overheerst, ja: overmand willen worden.’

De vraag is nu: behoren dergelijke benadering en behandeling van vrouwen ook tot de kenmerken van de 'mooiste beschaving die we ooit hebben gekend'?

Barones Doornaert verkettert in bijna elke column 'de, een culturele elite'. Ook vandaag weer in De Standaard. Het is echt een obsessie geworden. Heel merkwaardig is dat. Want zij is ontegensprekelijk een vertegenwoordiger van 'de, een' culturele elite, en zij heeft zich in verleden en heden, herhaaldelijk gemanifesteerd en geprofileerd als cultureel elitair.

Het is natuurlijk ook mogelijk dat zij verschillende 'inhouden' en 'bijsluiters' van 'culturele elite', ontworpen heeft en die voor de dag haalt naargelang ze passen in haar maatschappelijk, politiek, cultureel kraam. Want dit is overduidelijk: barones Doornaert fulmineert tegen 'de culturele elite', wanneer exemplaren daarvan meningen verkondigen waarmee zij het niet eens is.

Gek is het wel, dat een vrouw die carrière gemaakt heeft in het culturele veld en wat graag vertoefde en vertoeft in elitaire milieus en salons, zo graag afgeeft op 'de, een' culturele elite.

Doet denken aan de rechts-populistische Thierry Baudet in Nederlander: zich presenteren als politieke buitenstaander en tegelijk naar de macht grijpen.

De manier waarop barones Doornaert ‘integratie’ gebruikt (misbruikt),  roept ook de vraag op naar de inhoud van het woord 'integratie'. Vaak is het een soort containerbegrip geworden, waaruit datgene wordt opgevist dat het best aansluit bij de eigen politieke, maatschappelijke, culturele, financiële (machts)positie. Terwijl voor de ene bevolkingsgroep 'integratie' een must is, geldt dat voor een andere helemaal niet.

 'Integratie' wordt klaarblijkelijk ook alleen maar gebruikt voor allochtonen, migranten. De 'integratie' en 'desintegratie' binnen de 'autochtone' bevolking, komt zelden of nooit in het vizier. En iedereen weet natuurlijk, ook barones Doornaert, dat er zelfs binnen de kleinste dorpsgemeenschap in Vlaanderen en elders, amper sprake is van echte integratie. De bevolking is opgedeeld in clubjes van gelijkgezinden. En die opdeling is gebaseerd op sociale, politieke , financiële, professionele en culturele status. Of denk je dat de villabewoners van bv. Brasschaat echt contact hebben met de 'gewone' Brasschatenaars?

Oud-journalist Walter Zinzen breekt een lans  voor de lijststem (De Standaard 20 maart).  We moeten kiezen voor de partij die ons het meeste bevalt, niet voor de persoon. Een voorkeurstem heeft te weinig invloed.

Met de oproep van Zinzen om in de eerste plaats een idee, een programma te steunen, ga ik volledig akkoord. Ook de particratie moet aan banden worden gelegd. Groot gelijk heeft hij in zijn hekeling van de gênante jacht op 'witte konijnen', die dan nog vaak 'BV's' blijken te zijn. Deze mensen worden misbruikt en laten zich misbruiken. Maar het is ook een uiting van misprijzen voor de kiezer. Kortom, het is een vorm van politieke prostitutie, die met overgave door sommige politieke partijen wordt beoefend.

Terecht spijkert Zinzen ook de mogelijkheid aan de schandpaal om een mandaat niet uit te oefenen maar uit eigen keuze of op bevel van de partij, een andere politieke post te bekleden. Nogmaals een verwerpelijke vorm van kiezersbedrog: de burgers als kiesvee.

Hoe die misstanden binnen ons kiessysteem, die Zinzen blootlegt, het best aangepakt worden, is natuurlijk de vraag en die is niet zomaar direct te beantwoorden. In dit artikel vind je alleszins een eerste mogelijke aanzet.

Filosoof Ignaas Devisch schrijft boeiende beschouwingen (DS 19 maart) over de 'vertwittering' van de taal waardoor de gelaagdheid van taal én de intellectuele en emotionele ruimte waarbinnen echte taal bestaat en zich ontwikkelt, worden ondermijnd.

Het gevaar bestaat inderdaad dat de 'sociale media' die existentiële kenmerken van taal als communicatiemiddel, als gedachtewisselingsmedium aantasten . Er ontstaat een proces van taalverbrokkeling, van zwart-witdenken, van taalverenging. De nuance wordt niet geduld. Het enerzijds-anderzijds wordt weggehoond. Gevoel voor het figuurlijke sterft af. Het letterlijke triomfeert. Niet te verwonderen dat mensen voor de rest van hun leven gereduceerd worden tot een halve zin, of zelfs tot één woord.

Taal als drager en expressie van gedachten en gevoelens, verschrompelt dan. Ze wordt een eenduidige kreet, een slogan, die op een agressieve manier het spreken overheersen en verdringen.

'Geen rijbewijs aan mijn lijf', schrijft ene Willem Bruyndoncx trots in De Standaard van 18 maart. En hij somt dan op hoe hij klaarspeelt zonder rijbewijs en eigen auto, te werken en te reizenL

Allemaal wel mooi wat Willem schrijft over zijn rijbewijsloze bestaan. Maar dat blijkt dan in zijn leven en werk toch nog altijd geen autoloze existentie te zijn.

Als het te moeilijk is om te geraken waar hij wil of moet zijn, is hij wat blij dat hij kan profiteren van het rijbewijs en het autobezit van anderen. Ook tegen het gebruik van het vervuilende vervoermiddel bij uitstek, het vliegtuig', ziet hij niet op. Een mens moet toch verre reizen blijven kunnen maken, nietwaar.

Willem redt zich dus zonder rijbewijs en zonder privéauto. Is dat zijn verdienste? Niet echt. Hij getroost zich duidelijk heel wat inspanningen maar als het echt nijpt,dan maakt hij gebruik van auto's en vliegtuigen.

En zo legt Willem de vinger op minstens twee wonden. Onze ruimtelijke ordening en ons openbaar vervoer dwingen een groot deel van de bevolking een eigen auto te hebben.En het gevaar bestaat dat het gekoketteer -een nieuwe trend- met 'geen rijbewijs', de noodzaak van een doortastend mobiliteitsbeleid verzwakt.

De gemeenschap 'Zaden van het Woord' werd gesticht in het bisdom Palmas in Brazilië.

Op vraag van de bisschop van Hasselt is de Gemeenschap in België aanwezig sinds 2011. Nog niet zo lang geleden vestigde de gemeenschap zich ook in de abdij van Tongerlo.

Verwaarloost ons onderwijs de slimste leerlingen?

Dat is de vraag die in De Standaard van 11 maart door twee onderwijsdeskundigen tegen het licht wordt gehouden.

Het onderwijs in Vlaanderen schenkt onvoldoende aandacht aan begaafde leerlingen, vindt Wouter Duyck. Het gelijkheidsstreven is doorgeschoten. Hij lanceert het voorstel om voor de (aller)slimste leerlingen ASO-Plus op te richten. Orhan Agirdag wijst erop dat vooral de slimme kinderen uit arme en lagere middenklassengezinnen verwaarloosd worden. Net daarom moeten we wel aandacht hebben voor gelijke kansen.

Duyck wil m.i. met zijn voorstel voor een ASO-Plus, het verband tussen ‘onderwijskwaliteit’ én ‘wit’ en ‘sociale en culturele status’ van de schoolbevolking, nog versterken. En nu zijn er al heel wat scholen, die de genoemde kenmerken uitspelen als propagandamiddel om vooral leerlingen uit de middenklasse aan te trekken: liefst geen te grote mix want die haalt het onderwijsniveau naar beneden.

De sociale en culturele segregatie die vroeger in landelijke gebieden bestond (en bestaat) tussen de katholieke colleges en lycea enerzijds en de 'staatsscholen' anderzijds, zet zich nu sterker en sterker door in (klein)stedelijk gebied. Met dien verstande dat bij de sociale herkomst van leerlingen, ook raciale en religieuze elementen een grote rol zijn gaan spelen.

Ouders,onderwijsinstanties,onderwijsdeskundigen als Duyck en politici werken die stuitende segregatie in de hand. Vaak zullen ze wel orakelen dat alle jonge mensen gelijkwaardig zijn, maar ondertussen gaat hun voorkeur naar scholen naar 'ons beeld en gelijkenis

De heer Agirdag geeft het antwoord op de vraag hoe het komt dat 'sterke leerlingen uit sociaal zwakkere milieus nog meer underperformen': het Vlaamse, het Belgische onderwijssysteem 'verwaarloost vooral de slimme kinderen uit arme en lagere middenklassegezinnen'. Die kinderen vind je nauwelijks terug in de 'sterke' ASO-richtingen en dus ook in het hoger en universitaire onderwijs.

Het feit dat verstandige arme kinderen ( onder wie vele met allochtone roots) zo ondervertegenwoordigd zijn, is een immens probleem van talentverkwisting en roept vele vragen op over het onderwijsbeleid. In het ASO-plus van de heer Duyck zal nog duidelijker tot uiting komen dat de zgn. 'slimste en meest ambitieuze leerlingen' , witte hogere middenklasse en elitejongeren zijn. En er zijn momenteel al heel wat 'elitaire' ASO-scholen.

Dat de  sociaalculturele achtergrond én de school een bepalende rol spelen met betrekking tot het onderwijsniveau, is al herhaaldelijk gebleken uit de Pisatests en de analyse ervan.

Pisa is een internationale test bij 15-jarigen in 65 landen. De editie van 2014 ging om wiskundige vaardigheid. Uit de algemene resultaten bleek dat de Vlaamse leerlingen aan de Europese top staan, maar ook dat de kloof tussen de beste en de slechtste presterende hier groter is dan elders. De kloof bedraagt 271,1 punten op de Pisa-score. Dat komt overeen met het equivalent van liefst zes leerjaren

Uit een analyse van die Pisa-resultaten, uitgevoerd door een team van de ULB, bleek dat grote verschil sterk samen te hangen met sociaal-economische achtergrond, sterker dan in andere landen. Ook het effect van een migratie-achtergrond speelt bij ons meer dan elders.

Bovenop de kenmerken van de individuele leerlingen komen nog die van de school. Die zijn volgens de analyse goed voor bijna twee derde van de variatie. Wie op een school met veel kansarmen zit, heeft meer kans op een lagere score. En er is segregatie: kansarmen en allochtonen zitten vaak samen, in ‘concentratiescholen’.