Archief

De hardnekkige onkunde

       Gij grote, wijze mannen,
        Die, in uw schone schriften,
        De komma's en de punctum's,
        De stippen en de strepen,
        Zo kunstig, weet te plaatsen;
        o Grote, wijze mannen!
        Al ben ik juist geen schrijver,
        Toch weet ik, in een reden,
        De komma's en de punctum's
        De stippen en de strepen,
        Zo nu en dan, te plaatsen:
        Wanneer ik, grote mannen,
        In de armen van mijn meisje,
        Op hare boezem, rust,
        Dan praat mijn lachend meisje,
        En zegt mij honderd dingen;
        Mijn meisje kent geen komma's,
        Geen punctum's, of geen stippen;
        Maar ik zet, onder 't praten,
        De komma's en de stippen
        Gedurig op haar wangen;
        Dit doe ik met mijn lippen!
        Maar, 't plaatsen van een punctum
        Schijn ik niet wel te weten;
        Want, dikwijls is mijn meisje,
        In 't midden van een reden,
        Dan druk ik reeds mijn lippen,
        Op haar, nog sprekend, mondje -
        En dit – dit is een punctum!


        o Grote, wijze mannen!
        Al is 't, dat ik de punctum's
        Wat al te schielijk plaatse -
        Maakt mij toch nimmer wijzer.

Proeve voor het verstand,den smaak en het hart (1790)

Ontembaar is in mij het wreed verlangen

Ontembaar is in mij het wreed verlangen
Als van een tijger, aan te grijpen met
Mijn hakende verstand, het Al, en het te klauwen,
Tot het ligt uitgerafeld voor mij heen.

Maar in het wrede ogenblik, wanneer
De greep, machtig zich uitstrekt naar de zee,
De zon, het manenschild, de ronde luchten
Waarop het wijnrood uit de vaten werd gemorst,

In dit opschreeuwende moment, weerhoudt
Iets mij, te scheuren, en ik zie de prooi,
En krijg het lief,
En kniel, en wil het in mijn armen nemen.

O Gij oneindigheid van zon, en zee, en strand,
En woud, en stroom, en dier, en mens, en plant,
En kleur, en zacht bewogen fijne luchten,
Hoe wilde ik scheuren, en hoe min ik U.

Uit liederen der gemeenschap III (1922)

Waarom uw blik mijn blik niet boeit?
Waarom uw lach mijn lach niet wekt?
Waarom niet heel mijn hart ontgloeit
bij 't schittren van de reinste schatten
  dat elk gemoed naar 't uwe trekt?

Eens zwom mijn ziel, als uwe ziel,
  in wondre wonne en zonneschijn;
maar 't leven kwam, de sluier viel,
die 't al met toverwaas omschemert,
  en naakt bleef de aarde als een woestijn.

Gij drukt zo argloos elke bloem
  met wellust aan de rode mond:
ik zocht de grond van liefde en roem;
wat bleef er van dat rustloos streven?
  De geest ontgoocheld, 't hart gewond!

Uw leven is de kalme vloed,
  die zeewaarts helt met zachte baar:
mijn leven is de zwarte vloed,
die negenmaal de hel omkronkelt
  en wegvloeit... ik en weet niet waar...

Waarom uw blik mijn blik niet boeit?
  Waarom uw lach mijn lach niet wekt?
Zeg, kan de roos, die 't graf ombloeit,
de koude lijken nog bekoren,
  in blanke doodswâ neergestrekt?

1887

De eerste verzenbundel

Een Burgerjongen.

'Mijn knaap van vijftien jaren
Wat zal hij doen
Met goed fatsoen?’...
Ik denk, hij kon gaan varen!
De zee is rijk, de zee is groot,
Zout water geeft het zoetste brood!

Wil hij te land graag blijven;
Waarom niet vroeg
Met spa en ploeg
Kloek Akkerwerk te drijven?
Een kèrel groeit er zeker van:
Een Boer is anderhalve man!

Of mocht hij liefst begeren
(Heeft hij verstand
En vlugge hand)
Een Ambacht goed te leren -
Ik sta hem borg voor loon en gunst,
Hij hebb' maar trouw en vlijt en kunst.

Slechts dàt zou mij verschrikken,
Zo hij begeer'
Als halfblanks Heer
Te gaan uit pennenlikken;
Schoon rok en boord en hoed wat blinkt,
Dàt brood is steeds doorweekt - met inkt!

Een landman strijkt met forse streek de zeis

Een landman strijkt met forse streek de zeis,
De zomerdag is weder rijk aan leven,
Ik beid nu onbevreesd de laatste reis,
Die veler hart staag van angst doet beven.

Zijn al mijn zonden mij dan och vergeven,
Leef ik, zoals ik steeds begeerd heb, wijs?
Ik won de zielenvrede, hoogste prijs,
Waarnaar men in dit veeg bestaan kan streven.

Terwijl Spinoza eens de Waarheid zag
Gelijk een driehoek, snel en scherp omlijnd,
Zoude ik haar liever zien als een glimlach,

De glimlach, die ook rust op Boeddha’s trekken,
Die naar ik hoop op mijn gelaat verschijnt,
Als ik het moede lijf voorgoed zal strekken.

Rijmproeven (1937)

Regen

Schaduwen van wie er gaat
ingedoken over straat,
kleren, hoofd en voetenhak
weggeëffend, grauw en vlak
als lei.

Tuin en schutting allebei,
heesters, perken en jasmijnen
opgetild in een verdwijnen
en het uitgerafeld pad
heeft ook zijn stil verlies gehad.

Tussen bleke huizenmuren
hangt de dag van trage uren,
evenwicht naar alle zijd;
in de stilstand van de tijd
lekt het sijpend ogenblik
tik, tik.

Gemengde Verzen III

Rustig ondergaan.

Wat daalt gij rustig in der golven schoot
o Glansrijk licht, beneveld noch verdonkerd,
0 Gouden zon; gij, beeld van al wat flonkert,
Van wat op Aarde heerlijk is en groot!

Al hebt gij hoog aan 's Hemels trans gestaan,
Toch daalt gij kalm en zonder klagen neder;
En schóner nog verrijst gij eenmaal weder
Voor 't oog der Aard, die U zag ondergaan.

Buig zó uw kruin, wanneer Uw Avond daalt,
Buig zo uw kruin, o Grijsheid! zonder klagen;
Vind rust in God: - Ras zal de Morgen dágen,
Wiens Eeuwge glans de Hemelen doorstraalt!

0 VAN ' T ONGEREPT ONTROEREN . .

0 van 't ongerept ontroeren,
nauw-geboren, ongezeid,
huivrend reeds de pennen roeren
aan de vlerken van de Tijd;

zien, hoe de eigen adem-halen,
klarend voor 't verbaasd gezicht,
schuiven aan de zonne-stralen
als een waas van schóner licht;

proeven, in de diepe groeven
die de roodste Lippe graaft,
hoe het langst en wrangst bedroeven
de eêlste en rijkste liefde laaft;

— worde ik als de wees, gezeten
aan een schoon en breed festijn,
die van vreugde mag vergeten
vroede spijs en kloeke wijn;

laat ik stappen naar het duister
en me zeggen: ,'k ben voldaan,
want er is geen zonne-luister
die uit mij niet is ontstaan'.

Nagelaten gedichten

Twee liedekens.

I. Morgen.

Goede morgen!
Alle de vogeltjes zingen al - hoort!
Jubelend dragen ze 't overal voort:
Goede morgen!

In de weide
Flonkert de dauw in de jeugdige staat;
Erica purpert in vreugdige praal
Op de heide.

In de bomen
Ruist er het liedje zo jong en zo oud,
Fluistert van alwie er zongen in 't woud,
Van hun dromen!

Kom dan mede!
Dolend in velden en dreven naar lust
Vindt de vermoeide van 't leven de rust
En de vrede.

II. Avond.

Avond die glanst op de hei;
Avond die dauwt in de wei;
Dromende zwaatlen de bomen -
Avond in mei!

Meidoren balsemt den wind,
Die om het lieflijke kind
Dartelt en lokken verspartelt,
Of hij haar mint!

't Avondrood bloost hare koon;
Hoort ze in der vogelen toon
Spelende 't minnelied kwelen? -
Avond volschoon!

Liedje

Neem gij het leven
Zoals het is
Een beetje onrechtvaardig,
Een beetje boosaardig,
Maar ook wel eens aardig
En soms lang niet mis!

Leef gij het leven
Zoals het gaat —
Niet al te opzichtig,
Niet al te gewichtig,
Een beetje voorzichtig
Dan is 't niet zo kwaad!

Houd gij het leven
Bedaard in het oog.
Toon gij u krachtig,
Uw doel steeds gedachtig,
Nooit onwaarachtig,
En dan: kop omhoog!

Zingende stemmen (1914)