Berichten van 1 november 2012 tot 30 november 2012

Dode dag

Nu lijkt het woud een wording van metaal.
De bronzen bomen krommen, nors geschaard,
Hun donkre wortels diep in donkere aard,
En kronklen zwart hun takken, ijzer-kaal,

Langs loden hemel. Broos als brokklig staal
Slaan ze elkaar stuk, waar kil de wind er vaart.
Uit vijver, gepolijst, rood koper, staart
De bodem op, door rimpling zilver-vaal.

In struiken schuren schor, of knarsen schraal,
De bladers; roestig, rul bijeen-gegaard
Langs berm en tronk.... Ach, ik, verstillend, dwaal
En toef en zoek, waar niets liefs bleef gespaard:
Een angstig kind uit àl te wreed verhaal,
Dat levend zelf, door dode wereld waart.

Moeders slaopliedeke

Het zunneken is er al ondergegaon;
Het maontje klimt langzaom umhoog,
En tuurt, koekeloerend deur 't loof van de laon,
Naor binnen met vriendelik oog;
Het vraogt of de kiendjes naor bed zin gebracht,
En zeit tot ons jungske: slaop wel, goeje nacht!

De veugeltjes zingen en vliegen nie meer,
Ze sluumren ien 't gruun van de boom',
De kupkes gedekt onder vleugel en veer,
En droomen 'en liefliken droom;
De vleermuuskes fladdren en fluusteren zacht:
't Is tied veur 'et jungske; slaop wel, goeje nacht!

Alle eendekes zwemmen ien 't waoter nie meer,
Ze hompelden kwakkend naor 't hok;
Het haontje riep kukelekuu! nog 'en keer
En goeng met de kiepkes op stok;
De kikkertjes kwaoken ien 't lies van de gracht
Hun lied veur 'et jungske: slaop wel, goeje nacht!

Slaop wel, goeje nacht! roept 'et jungske hun toe
Mèt dat ie ien 't kribbeke stapt;
Dan kriegt ie op 't veurheufd 'en kruuske van moe,
Een kus op 'et munje dâ't klapt;
Gods Engeltje houdt bij zien bedje de wacht:
Tot mergen, mien jungske; slaop wel, goeje nacht!

Kriekende Kriekske (1879)

Hoe vaak in dromen eensklaps miste ik u...
En angstig zoekend - want in lijfsgevaren,
Hulpeloos in doodsgevaren wist ik u -
Zoekend die mij zocht, raadloos bleef ik waren;
En denkend mij úw angst, slaakte ik een kreet -
Die juichtoon werd, naast u me ontwaken deed!

In dromen voorgevoeld had ik uw dood.
Nu hij u wegnam, hoor ik vaak in dromen
Uw stem zo klaar als ik die ooit genoot,
En zie ik u blijmoedig naderkomen;
Zalig verrast, klopt dan mijn hart zó luid
Dat ik ontwaak....
En 't sprookje is gruwzaam uit.

In de moskee

Hij wandelt daaglijks tussen de pilaren
En de klimrozen en de ruisfontein.
Hij kent: de groene vanen en het plein
Waar vreemden naar de goudspiralen staren;
De Koraanspreuken boven ’t deurgordijn;
De egale zon; der schaduwen slagorden,
Die zwart opdoemen, en verwijderd worden;
De stilte, de gebedsroep, en de schijn
Der maan, die als een man met een lantaren
De laatste rondgang doet, en met zijn licht
Het donker oproept en de dood, het dicht-
worden van alles, het naar binnenstaren
Der dingen… en zijn hart was als een knaap,
Vallende biddend om geluk in slaap.

Kringloop (1912 - 1935)

DE FRANCTIREURS

Geen Pennewip met brilende argus-ogen
hebben wij ooit één regel toegedacht.
Geen jongedames, die beheerst en zacht,
als door een rietje, van de lettren zogen.

Geen kenners die, waar zij nooit jokken mogen,
trouw prijzen wat vertrouwd is, langgeacht.
Geen vakmanswijsheid hebben wij betracht,
geen boekwinkeltriomfen overwogen.

Geen koster, hoe genaamd, hoe bijgepompt,
maakt onze maag afkerig van 't gekruide.

Geen levensles, geen preek, hoezeer vermomd,
geen etika kan iéts voor ons beduiden.

De poëzie blijft, naakt en ongekromd,
Een tijdverdrijf voor enkle fijne luiden.

Parlando. Verzamelde gedichten. Rijswijk.(1941)

Een gedicht van Nicolaas Beets 1814-1903

Poëzie

De Poëzie zit in de geest. Voor hem
Die aan wat is niets van het zijne toe kan voegen,
Is heel de wereld dof en zonder stem;
Hij moet zich met haar proza vergenoegen.

Nog eens winterloof en Dennenaalden (1892)

Slapende vrouw

De onrust en de lichtbewogen
ontvanklijkheid van hare trekken
zijn weggewist en overtogen
door maanlicht, dat in zachte plekken

gestort ligt over kruin en peluw -
en dekens die haar slaap bedekken
welven het maanlicht tot een landschap,
een keten die zijn tere bekkens

van zilverglans doet overstromen -
hoe lieflijk droomt het hoofd daarboven:
de mond, die vlinders niet zou wekken
is vaag geopend en de ogen

die overdag het leven vingen
liggen behoedzaam nu geloken
tussen de ijle zwarte veren
van wimpers en van wenkbrauwbogen.

Porta Nigra (1934)

Toon Tellegen
Uit: Wie A Zegt,
Querido Amsterdam 2002.

BRIEVEN OP ZEE

Gelezen worden ze ontelbre malen,
Al was de inhoud haast vooruit geweten,
Van 't zelfde levensstof in alle talen
En op den duur tot op het woord versleten.

Toch weer ontvouwd, na 't eenzaam avondeten,
Des nachts op wacht, te kooi en na 't verhalen;
Voor hen die zoveel eenzaamheid verbeten
Is uit die letters leeftocht nog te halen.

Tussen lieve en liefhebbende steeds staat er
Van kroost, huis, dorp en eiland weer 't alleen
Bij trouw, geboorte en dood gevarieerd relaas.

Na tal van reizen is het of een waas
't Bekende aan land omhult, men is alleen
En hoort bij 't schip en houdt het met water.

Verzamelde gedichten. 's-Gravenhage-Rotterdam.(1961)

Minnelied

Engel op mijn levenspad,
Heel mijn rijkdom, lust en leven,
Die al 't heil in zich bevat,
Dat de wereld mij kan geven;
Moet ik zeggen hoe ik brand,
Wat mijn hoop is en mijn streven?
Heb ik dan vergeefs in 't zand
Honderd maal mijn wens geschreven?
Hoordet gij dan zang noch zucht?
Was dat alles zonder vrucht?
Lieve, zei mijn blik u niet,
Wat geen ander werd beleden?
Heeft uw oog nog niet bespied
De uiting van mijn tederheden?
Hoe ik op de beukenboom
Onze namen heb gesneden?
Wist gij eens, hoe 'k in de droom
Als uw ridder heb gestreden!
Hoe ik eens uw liefde en trouw
Als mijn enig doel beschouw.

Uw blonde zijden lokken,
Uw oogjes van azuur,
Uw kuiltjes in de wangen,
Uw zedige natuur;
Uw hagelwitte tanden,
Uw stemgeluid als glas,
Uw kleine, poezle handjes,
Uw woordjes op zijn pas.
Wat ik het meest moest roemen,
Want alles stemt mij teer...
Maar zag ik in uw hartje,
Dan wist ik zeker meer.

Ik heb zo veel geleden
Van 't edelst onbewust.
Gij kunt mij alles geven,
Mijn heil, mijn eer, mijn rust.
Ik reikhals naar mijn toekomst,
Ik leef in vrees en hoop;
Moest ik mijn leven laten -
Het was voor u te koop.
Laat mij niet langer zwoegen,
Mijn onrust moordt mij nu.
Ik zou 't wel haast besterven -
Geen leven zonder U!

De dichtwerken (1886)

Pinnen

Pinnen daar moet je

eigenlijk niet aan beginnen

Maar de banken konden

niets anders verzinnen

Zodat een mens zijn geld kan innen

Maar soms staan er mensen op wacht

Want die hebben dan gedacht

Ik zal eens een man overvallen

Maar die man was die kwallen

gelukkig te slim af

Hij had vroeger aan een vechtsport gedaan

En zo was het snel met de kwal gedaan!

Hij werd ingerekend en meegenomen

Nu kan hij eens in een cel dromen

Hoe en wanneer hij daar weer uit zal komen!

Voor mij mag het een tijdje duren

Want zulke dieven moeten hun straf bezuren!

AAN JOFFRe ANNE ROEMER VISSCHERS

Zo 't u, met diamant, lust op een glas te stippen:
't Is in de vlinderteelt. Het geestige gedrocht
Ziet of het lavenis aan sap van druiven zocht
En zit zo kuin, men zou het van de roemer knippen.
Neemt gij penseel of naald: daar worden kuil en klippen
Geschapen, bos en berg; en 't vochte veld bedocht
Met groene grassen, waar 't welvarend vee naar tocht.
Dat haalt zijn aâm, zo 't schijnt: en staat met gaande lippen.
Boetseert uw aardige hand, en maakt een mens van leem;
't Haalt bij Prometheus werk. Maar wen g' u in de veem
Der zanggodinnen vlijt; en woorden schoongeschreven,
Een redelijke ziel, met wakre zin instort:
Zo blijkt dat gij al 't geen, dat lijf of leven schort,
Van beids kunt geven; dan de dichte 't eeuwig leven.

Gedichten van P. C. Hooft, door P,. Leendertz. Wzn., 2e druk door F. A. Stoett.. Amsterdam. (1900)

Gezocht

Ik heb even gezocht

Maar naar iets dat men heeft gewrocht

Met een denkwijze die zomaar even de weg wijzen

Waarnaar zullen zij wijzen?

Om in jezelf een dichter te laten rijzen

Ja, dichten gaat niet altijd vanzelf

Soms moeten mensen er lang over nadenken

Of dit of dat wel iets op papier wil schenken

Vandaag doe ik zelf maar wat

Want soms ben je moe

Van al dat andere gedoe

En misschien komen over

mijn gedichten wel een roe

Want we leven weer in de tijd van Sinterklaas

De giften vliegen weer de deur uit

Ja, als rood aan de macht is

Dan is het lied straks echt uit!

Er is geen haring meer of kuit

En vliegen overal mensen de laan uit

In plaats van eerst eens orde op zaken stellen

Gaan we met lichtzinnige voeten

het geld weggooien versnellen

En gedane toezeggingen nemen geen keer

En zo komen we verder met een

onbedachtzame vrouw op koude grond neer

Rood is haar kreet

En dat kost miljoenen bij de vleet!

ONSCHULLDIGE ARMOE

De mens komt in gebrek buiten of met zijn schuld,
Onschuldig wordt er veel gebrekkig geboren,
Onschuldig hebben veel hun have verloren,
Wel hem, die zulks gedoogt met Job's loflijk geduld.
God geeft elk, wat best is, want hij met haaf vervult
De weken, die 't gebrek tot wanhoop zou bekoren,
en maakt arm de stoute, die naar lust zou sporen
en zijn God verachten als kemel hoog-gebult.

Zowel als de rijkdom komt armoe van Gode.
Die zendt, wat hij voorziet elk te zijn van node:
Zalig zijn die armen, die zich des niet en belgen,
Die 't onschuldig gebrek van Gods hand ontvangen,
En als bitter drank, met zeker verlangen
Naar 's gemoeds genezing, blijdelijk inzwelgen.

Nederlandsche dichters van de zestiende eeuw tot Jacques Perk. Verzameld door A. T. A. Heijting, 's -Gravenhage. (1911)

Guido Gezelle
Uit: Verzameld dichtwerk, 1980

DE BEKEERDE MOORDER

Die langs het aardrijk zworf om wat op buit te passen,
Wiens flukse wakkerheid de reizenden verried,
Heeft hier, dus vastgekneld, de volheid zelf bespied,
En komt het Hemelrijk tot roofgoed te verrassen.

Die diep in eenzaamheid de hand wies in de plassen
Van een verdoemend bloed, wordt hier, waar 't ieder ziet,
In 't zaligende bloed, dat Jezus vast vergiet,
Aan hand, aan lijf, aan ziel, van bloedschuld afgewassen.

Hij, in zijn moorderschap van schaduwen verplicht,
Wordt in 't geloof bedaagd van een genadelicht,
Terwijl zijn kwijnend oog 't natuurlijk licht gaat derven.

De Kruisnacht, door het recht de booswicht aangezeid,
Wordt de boetvaardige een dag van zaligheid:
Die dood was toen hij leefde, o! leeft hier in zijn sterven.

Gedichten, Amsterdam.(1719)

Ik hou van je

Ik hou van je, ik hou van je,
en — lijk ik van je hou,
zo hield noch houdt noch houden kan
ooit man van enige vrouw.

Ik hou van je veel meer dan van
mijn goed en bloed en leven !
Ik hou van je en zou voor je
goed, bloed, en ziel ook, geven.

Ik hou van je, ik hou van je
en zou je kunnen laten...
Ik hou van je, ik hou van je,
en zou je kunnen haten !

Ik hou van je, ik hou van je
uit 's harten diepste noden!
Ik hou van je, ik hou van je...,
en zou je kunnen doden...

Zomervlammen (1922)

Finis

Ik hoor een klagen, klagen immermeer,
zoet, droef, een klagen van mijn jonge lief,
die troosteloos is en treurt om hare jeugd,
ach, troosteloos.

‘Tot een groot lijden ben ik uitverkoren
en smart ligt, donker bloedend, midden in
de pracht van al mijn arme, jonge leven,
mijn jonge leven.’

Mijn liefste lieveling, weet gij dan niet,
dat ook mijn ziel omkomt in dood verlangen,
dat ook een lang verdriet klaagt door mijn dagen,
o, door mijn dagen.

Vroege gedichten

Plaatsen 

Het plaatsen van een gedicht

Dat door een ander is gesticht

Daar heb ik diep respect voor

En ik wil het gedachtegoed ook niet stelen, hoor!

Het is altijd weer verbazend

Dat ieders inspiratie weer anders is

En als ik het heb geplaatst wat niet

wenselijk is door de dichter

Dan bied ik hierbij mijn excuus aan

Ik wil en zal ook nooit met

een ander z’n veren pronken

Vandaar dat ik ook ieders naam benoem

Ik geef naar mijn idee juist zo'n gedicht een zoen!

Een andere keer kreeg ik het wel

eens anders voorgeschoteld

Ook dat ik het idee kreeg

Dat die ander er blij mee was

Maar nogmaals sorry

En denk niet potdorie

Is dat mens soms aangebrand?

Want dat ben ik niet zo snel

Want ga je heel je leven vaak door een hel

Dan relativeer je heel snel!

Adel

Zij eisen van ons, — want zij dragen een naam,
in 's lands kronijken van grote faam, —
dat we zinken voor hen op de knieen;
verwonderen doet hun ons spotgelach ,
ze dragen — ontwetend — hun naam van gezag,
als een ezel... relikwieên.

Gedichten (1913)

De Zaligen

De gele rozen lichten langs ‘t terras.
In diepe stoelen liggen zij te rusten,
De zaligen, die elkaar gelukkig kusten,
De toekomstlozen; heel hun leven was

Een dringen naar de voorgeweten uren,
Waar alles eensklaps in vergeten is;
‘t Verwaait nadat het stukgereten is
Hun oud bestaan; en nooit kan iets meer duren

Naast dit verzonken zijn, dit niet meer wezen,
Deze vervaarlijk stille eeuwigheid,
Dit weggevaagd zijn en terust geleid,
Waaruit zij langzaam stil en moe verrezen.

De regen een grijs kraalgordijn, een poos
Zacht tikkelend, laat door zijn lauwe kieren
Hun ’t paradijs nog zien met zijn revieren,
Achter de vlammen van de gele roos.

Kaleidoscoop (1927-1936)

De dichter en de geleerde

De Dichter is een neuswijs kind,
dat Leven zoekt waar 't niemand vindt.
Hij spreekt met bergen, maan en zon
alsof dat alles leven kon.
De Dood zelf lijkt hem een bedrog,
zelfs dáárin speurt hij 't leven nog.

Maar de Natuurgeleerde
doet juist het omgekeerde.
Zijn hedendaagse wetenschap
is wonder-slim, en wonder-knap,
want die verklaart, met wijsheid groot,
het Leven door de Dood.

Dante en Beatrice en andere verhalen (1908)

GEDACHTEN BIJ HET GRAF

VAN

DEN TWAALFJARIGE

HENDRIK CHRISTIAAN CAPADOSE,

28 MAART 1845.

De kleinen gaan ons voor in 't koninkrijk des Heeren:
door kindren wil ons God Zijn diepe wegen leren!
Hier rust het stof eens kinds, in 't midden van de pijn
gegrepen om eerlang voor eeuwig vrij te zijn.
o Hendrik Christiaan! vrij is uw geest daar boven,
daar 's Hemels Englen 't Lam, dat voor u bloedde, loven
Terwijl in 's aardrijks schoot u lichaampje uitgestrekt!
de Engel sluimrend wacht, die eens Gods doden wekt!
o Kind van rouw en vreugd, van tranen en gebeden!
hoe zijt gij dus de rust al lijdend ingetreden!
Hoe dus van 's levens lust en zoetheên losgesnoerd,
en als op vleuglen aan 't oudrenhart ontvoerd?
U maakte Christus vrij door eigen lijdensbanden.
Zijn liefde deed uw hart in heilbegeerte ontbranden.
Zijn Geest was dáár, - gij leedt, beleedt en overwont,
ggij - thans van zonde en pijn voor eeuwig zielsgezond.

Die éne...

"Ik zou die éne willen zien
Aan wie ik denk altijd,
Als ik hem zag vandaag, misschien
Was ik mijn vreugde kwijt;

Maar ook—wie weet—misschien mijn leed,
Want, dít is mij zo vreemd:
Ik weet niet wat hij geeft, ik weet
Niet wat hij van mij neemt.

Ik weet niet wat hij met mij doet,
Ik weet alleen maar dat
Ik hem nog ééns iets zeggen moet,
Maar niet wanneer of wát.

Want altijd als ik spreken wil
Dan bonst mij in de keel
Mijn hart alsof het breken wil
En zegt: "gij zegt te veel."

En altijd als ik zwijgen wil
Dan zegt mijn hart in mij:
"Spreek nu, want zwijgt ge nú nog stil,
Dan gaat het uur voorbij."

Zo komt er nooit iets uit mijn mond,
Dat spreekt als ik het meen,
En vind ik wat ik straks niet vond...
Dan ben ik weer alleen."

Gedichten (1909)

NACHTEGAAL

Hoor het verheven roepen in het dagen,
Nu er de nacht nog is, de geur'ge, zoele,
Overal-stille nacht; door 't wellend, zwoele
Gefilomeel, dat donker is als klagen. -
Nu tjuikt het henen over lage hagen,
En slaperige keeltjes komen joelen:
Zo op een meer veel scherpe zeiltjes kroelen
De dag gemoet, de dag met al haar vragen.
O, flonker-vochte stem die sloeg bewogen,
Uit zwaarmoed riep mij naar de lichte hoge;
Hoe hing mijn aandacht aan Uw diep geschater;
Keer, zingende dwang, zacht geweld dat kliefde
De smachting van de nacht, keer liefde, o liefde,
Hermaak mijn hart tot een diep-orglend water.

Gedichten, A. W. Sijthoff, Leiden.(1932)

Een herfstgedicht van Toon Tellegen


Verdrietig kind,
verdrietig gedicht

Ik ben de herfst.
Ik ben de regen.
Ik ben de storm.

Zoek mij maar op,
ik sta in alle gedichten.

Houd mij maar vast,
ik heb het koud en ik ben moe,
en nog zoveel bladeren aan de bomen,
nog zoveel bladeren overal.

Toon Tellegen
uit: Daar zijn geen woorden voor,
een keuze uit de gedichten,
Rainbow Pockets 2005

Jaargetijde

o Gij die wij beminden eens,
wij groeten u, vol droef geweens,
en staan rondom uw graf te gaar,
op 't ende van uw stervensjaar.

Waar zijt gij? Sterke en kloeke, en al,
waar zijt gij, ach, te groot getal
van vrienden, gij, die dacht misschien:
'k Zal menig uwer sterven zien!

Aleer gij iemand sterven zaagt,
was 't gij die eerst gestorven laagt:
en droevig staan we, uit vriendenplicht,
bij 't graf, waar ge in begraven licht.

Zo vaart de dood, o! doof en blind,
ze'n spaart geen ouder, spaart geen kind;
smijt al in 't graf, maar d'hope niet,
die me in dit kruis hier staande ziet.

o Zalig teken op het graf,
o nooit ontvallen wandelstaf,
staat bij, staat bij, in deze nood,
en zijt remedie na de dood!

o Kruis, daar Christi bloed aan was,
de mens is licht en broos als glas:
hij valt, hij breekt; gij staat en houdt
omhoog, die op uw stam betrouwt.

Daar liggen ze aan uw voet, o Kruis,
onz' liefste neer, in stof en gruis:
herleve 't stof en worde 't wat
Gods hand het eens geschapen had.

Herworde 't jong en stervensvrij,
herworde 't in Gods vreugden blij,
herworde 't in God zelf geleerd,
herworde al 't duistre in licht gekeerd!

o Dierbaar is het vriendengraf,
ik schee daar met getraan van af,
ik laat mijn hert daar aan en bij,
en,... vrienden, dat u vrede zij!

Kerkhofblommen (1858)