Archief

Het dromende kind

De vogels doen hun nachtgroet horen;
Op zilvren wolkjes slaapt de maan.
Ook moeders lust, de jongstgeboren,
Is in zijn wieg ter rust gegaan.

Al dromend vouwt het vriendlijk wichtje
De kleine, reine handjes saam;
Een glimlach speelt op 't aangezichtje,
Zijn lipjes fluistren Jezus naam.

Waar droomt hij van? Van 't zalig Eden
Der Onschuld, dat voor ons verdween.
Gods Englen dalen naar beneden
En blikken door het venster heen.

De dichtwerken (1872)

Zie niet om

Zie niet om, maar zie vooruit!
Door geen enkle grens gestuit
Moet gij immer verder streven,
Vóór u in het blauw verschiet
Liggen vrijheid, heil en leven,
Maar in 't grauw verleden niet.

Zie vooruit, en zie niet om!
Vele mensen, dwaas en dom,
Ontevreden met het heden,
't Heden vol van last en druk,
Zoeken in het verst verleden
De eeuw van vrijheid en geluk.

Zie niet om, maar zie vooruit!
Slechts de toekomst is uw buit;
Al wat achter is vergeten!
Voorwaarts! nimmer strijdens moe;
Grijp slechts aan met stout vermeten!
Al wat vóór is hoort u toe.

Gedichten (1863)

LANG EN KORT LEVEN.

Wat zegt hier lang of kort,
wanneer men 't wel beschouwt?
De brave sterft te jong,
de slechten sterven te oud.

Een gedicht van Henriëtte Roland Holst-Van der Schalk 1869-1952

Lof der duisternis

Ik heb de dag van heden doorgebracht
zoals hij voor een oude vrouw kan wezen:
wat gewerkt, wat gewandeld, wat gelezen,
en over vele dingen nagedacht.

En verder heb ik met schaamte erkend
dat ik te snel naar de pen heb gegrepen:
had ik mijn oordeel wat fijner geslepen,
ik had mijn medemensen niet gekrenkt.

Nu is na de avond de nacht gekomen:
'k lig in het duister, in het warme bed;
als een plant, in een perk in d' aard gezet,
voel ik in de stilte mij opgenomen,

verwonderlijk bevredigd, zalig vrij. -
Het leven heb ik achter mij gelaten:
voorbij de dag, de dooltocht door zijn straten -
't leven der mensen trok aan mij voorbij.

Buiten vieren miljoenen sterren feest,
daar straalt door heel de nacht hun groot geflonker;
maar binnen heerst het gezegende donker,
dat ook de wonden van het hart geneest. -

PRIKKELING

Herinneringen worden opgeslagen
oproepen kunnen we ze
om dit alles weer te beleven
boeken overrompelen
penselen schrijven boekdelen
het linnen krijgt kleur
achtergrondmuziek in variatie
uitingen verdeeld met contrasten
toegevoegd aan belevenissen
herhaaldelijk teruggekaatst
in het denken en ervaren
raak ik mijzelf kwijt

zijn mijn gedragingen overijld?
de kleuren remmen en versmelten
in een niet te stuiten tuimeling
de zon, de vrijheid, de liefde,
warm gevoel, de prikkeling, het avondrood
een smachtende hunkering
om niet te verliezen
wat vol gevoel werd opgebouwd

De kinderliefde

Mijn vader is mijn beste vrind.
Hij noemt mij steeds zijn lieve kind.
'k Ontzie hem, zonder bang te vrezen.
En ga ik hupplend aan zijn zij,
Ook dan vermaakt en leert hij mij;
Er kan geen beter vader wezen!

Ik ben ook somtijds wel eens stout,
Maar als mijn ondeugd mij berouwt,
Dan wordt zijn vaderhart bewogen,
Dan spreekt zijn liefde geen verwijt,
Ja zelfs, wanneer hij mij kastijdt,
Dan zie ik tranen in zijn ogen.

Zou ik door ongehoorzaamheid,
Dan maken, dat mijn vader schreit;
Zou ik hem zuchten doen en klagen;
Neen, als mijn jonkheid iets misdoet,
Dan val ik aanstonds hem te voet,
En zal aan God vergeving vragen.

Kleine gedigten voor kinderen (1778)

DE WIEDSTERKENS

Onz’ kerels hebben ‘t zaad gezaaid
In Vlaamse grond.
Maar voor dat d’oogst zal afgemaaid,
Zo goudig blond,
Behoeft een zorge zacht en sterk
Van vrouwenhand,
Die doet het edele wiedsterswerk
Op ‘t Vlaamse land.
Weet dat uw veld niet bloeiend wordt,
Wanneer ge tegen ‘t werken mort.
Een schone ziel, een grove schort,
Die wiedsters zijn er veel te kort
In Vlaanderen.

Word wakker, word wakker,
Voor Vlaandrens grote akker!
Vergeet toch niet wat uw naam bediedt,
O, wiedsterkens ! O, wiedsterkens !
Als ge wiedsterkens heet,
Is ‘t uw plicht dat ge wiedt.
O, wiedsterkens, o, wiedsterkens
Van het Vlaamse veld.

In ‘t stil gedoe van iedre dag
Wat niemand telt,
Zelfs in uw leed en in uw lach,
Daar vindt ge een veld.
Daar kunt ge wieden ‘t vreemde kruid
In spraak en lied,
Maar ruk het met de wortel uit
Of ‘t kruid herschiet.
En in uw vrouwelijk gemoed
Zal komen lijk een zeegning zoet
Het weten schoon, het weten goed,
Dat gij voor Vlaanderen ook iets doet,
Voor Vlaanderen.

Maart-April (1936)

Schoon Liesken.

Schoon Liesken, laat, o laat me zeggen,
Hoe onuitspreeklijk lief ge zijt!
Mijn hart, geheel u toegewijd,
Kom ik aan uwe voeten leggen.
Hoe ik me dus in éne keer
Zo door de liefde vast liet knijpen,
Dat kan ik waarlijk niet begrijpen,
Schoon Liesken, maar ik min u zeer!

Slechts éénmaal mocht ik u aanschouwen,
En fluks ontstond in mijn gemoed
Een vreemd gevoel zo wonderzoet,
Waaraan er binden is noch houen!
Zo gij nu onmeedogend waart,
Mij ledigen doet de lijdensbeker,
Zo teer ik uit, dat is wel zeker,
Schoon Liesken, eer dit uur verjaart!

Van u zo droom ik alle nachten
En wakend peins ik steeds aan u,
En staag bestormt me, net als nu,
Een drom van aardige gedachten...
De wil is evenals de daad!
Zo zegt mijnheer de Pastor bondig -
God weet wat ik al wensend zondig!
Schoon Liesken, weet ge genen raad?

Schoon Liesken, wil uw hart mij geven,
Daar zult ge toch niet slecht aan doen!
En schenk, op korting, mij 'nen zoen,
En zeg, dat ik mag blijven leven...
En moet ik over 't hellevuur
Hiernamaals uit te drogen hangen,
Dat ik dan niet alleen 't verlangen,
Schoon Liesken, maar de daad bezuur'!

Liederen (1868)

Oud en jong

Die woorden worden soms, me dunkt,
verminkt, geblutst, vernepen,
met dwaze moedwil uitgelegd
en zeer verkeerd begrepen.

'n Mens is jong wanneer zijn geest,
in weelde van gedachten,
kan 't onkruid der bekrompenheid
tot stikkens toe versmachten.

'n Mens is oud wanneer zijn geest
de vleugels van 't verlangen,
gespierd om hoger op te gaan,
verlamd in 't stof laat hangen.

Des ken ik zeventigers, die
met witbesneeuwde haren
en stram van lijf en leden, toch
hun gulle jeugd bewaren.

En gij, o lezer, kwaamt ge nooit
'n man van twintig tegen,
zo klam, alsof hij stokoud reeds
had in de wieg gelegen?

Dietsche Warande en Belfort (1907)

De Eenzaamheid

Wie mij wenen hoort of klagen,
Vraag mij niet waarom.
Voog'len zingen in de hagen
Vinden alles wat zij vragen;
Maar mijn smart is stom.

Volg mij niet, als het hart, in duister
Sombre beelden kweekt;
Eng'len dalen dan vol luister,
Brengen mij met zoet gefluister,
Wat mijn ziel ontbreekt.

Laat mij eenzaam zijn in 't leven
Eenzaam met mijn smart;
En als vreugde u mag omzweven
Zij alleen de rust gegeven
Aan 't gebroken hart.