Terug thuis !

Het is met een bijzonder genoegen dat ik dit artikel op mijn blog schrijf. Op vraag van vier studenten aan de hogeschool in Gent, die zich bezighouden met logistiek management 2° jaar zal ik proberen hun een inzicht te geven wat mijn beroep inhoud. Zij kozen immers als eindwerk bevrachter van binnenschepen.
De geschiedenis gaat honderden jaren terug en is er één waarin zowel dieren als mensen de binnenschepen langsheen rivieren en kanalen voorttrokken. Tijdrovend en dikwijls mensonterend. Met de stoom kwam er een kentering, het ging sneller, maar je kan je voorstellen, welke uitstoot dit teweegbracht. Immers het verbondt de ene industiresite met een haven. Boven deze site  was het één en al rook, boven de haven al niet veel beter en dan nog boven de rivieren en kanalen ook door de uitstoot van schepen. Bovendien was de grote tonnemaat, dit is gelijk aan het laadvermogen bij volledige inzinking (diepte) niet zo denderend. Het waren kleine schepen die vaarden op de waterwegen. Meestal spitsen, anders genoemd 38m schepen. Zij hadden een tonnemaat van ca. 350/380 t. In principe laadden deze schepen meestal 300/325 ton wegens de diepgang. Bij de ontgraving van de kempische kanalen (de ontdekking van steenkool in de kempen) werden de sluizen op deze kanalen iets groter gemaakt. Een kempenaar zoals het schip heette had een lengte van 50m en was breder 6,60m met een laadvermogen van 500/600 t. De schaalvergroting versnelde naarmate de noden van de industrie, en dit ging in 50/60/70 jaren bijzonder snel. Eerst kwam het D.E.K.schip en duizendtonner zeg maar met als afmetingen 67 x 8,20 x 2,50m, gevolgd door een R.H.K. schip zogenoemd naar het duitse Rhein Herne kanaal, waarbij de tonnenmaat opliep tot 1350 ton, zodat kon gekoncurreerd worden met het duitse rührgebied en vooral met de hollanders, nog steeds maar ook nu nog het meest maritieme volk. Een volgende stap waren de grote rijnschepen met sprongen van 2000 naar 3000 ton - de schepen waren nu 11,40m breed geworden met lengten variërend van 95 tot 110m. De voorlopig grootste schepen zijn de categorie van 135 x 17 x 3m, een schip ook voorbestemd voor het containervervoer. Qua containers is er een capaciteit van 470 teu's.
1 teu = 20 voet container met een containerlaadvermogen van ca. 18/20 ton. Zijn het 40' containers wordt de lading natuurlijk gehalveerd. Nog groter is wanneer er met duwkonvooien gewerkt wordt. Deze konvooien kunnen echter beperkt ingezet worden vanwege lengte en diepgang. De tonnage daarbij kan oplopen tot 12.000 ton in 1 maal.
Dat deze schaalvergrotingen ook de diverse infrastruktuurwerken op gang brengt is evident. De binnenvaart was TE lang de minst bedeelde in de politiek. Nochtans is er geen enkel vervoersmodem dat zo goedkoop en milieuvriendelijk kan werken. Maar de lobby van vrachtwagens met daarachter de diverse automerken mag niet onderschat worden. Al te lang werden de binnenschepen enkel gebruikt, of moet ik zeggen misbruikt om de snelwegen aan te leggen (vervoer van grondstoffen) om daarna terug in de folklore te verzeilen. Gelukkig is er een zeer grote kentering de laatste tijd.
Meer en meer groeit en bloeit de binnenvaart, en komen de industriën terug. De laatste jaren stijgt de binnenvaartomzet dan ook geregeld met 30/40%.
Maar nog groeit de binnenvaart. Men spreekt nu van schepen tot 150m en tonnenmaten dicht bij de 4.000 ton en daarboven. Willen we bijblijven, dan zal dit dienen gepaard te gaan met enorme investeringen door de overheid. Onderhoud van waterwegen is gedurende 40/50 jaar onbestaande geweest. Maar de eerlijkheid gebiedt mij dat men op de goede weg is. De nieuw zeesluis in Evergem is daar een voorbeeld van, om de wachttijden te verminderen. Ook staan er zeer vele werken in uitvoering om de rivieren en kanalen terug hun natuurlijk karakter te geven, om de waterhuishouding in orde te maken. De laatste jaren had men teveel ongecontroleerde overstromingen. Het water moet terug vertraagd worden, rechttrekkingen moeten vermeden worden en diepgangen in hun oorspronkelijk diepte hersteld. Wanneer een meer meanderende stroom vrij spel krijgt, en alles op de juiste dieptes gebaggerd wordt, zal onze waterhuishouding ook weer in orde komen, gepaard gaande met overvloeingsgebieden en goed functionnerende grachten en beken. Niet enkel de binnenvaart zal er baat bij hebben, maar de ganse bevolking.
En nu wat meer over de goederen. Je kan het zo gek niet bedenken, maar alles, en ik meen ook werkelijk alles wordt vervoerd per binnenschip. Laten we beginnen met bulkladingen. De stortgoederen bestaan vooral uit allerlei soorten kolen en cokes, met diverse soortgelijke gewichten. Dit is van belang voor het aantal tonnen waarvoor je het schip bevracht. Een bevrachtingsovereenkomst is een bindend contract tussen de opdrachtgever, bevrachter en schipper.
Het is dus aan de bevrachter om zowat alle soorten goederen te kennen, ook het soortelijk gewicht, ook de gevaren, ook eventueel de imco, d.i. een internationale overeenkomst inzake vervoer van gevaarlijke stoffen.Normale kolen en ertsen zijn zwaar, d.w.z. dat ze de verhouding van kg/hl 70 overschrijden. Bij graansoorten is dit anders, daar heeft men graansoorten van 43/55 kg/hl. Aan de hand van je kennis weet welk schip hoeveel cub. heeft. Bijvoorbeeld een schip van 630 ton (grote tonnemaat) heeft een cub. van 950. Hij moet een graansoort laden van 53 kg (wordt medegedeeld door de verlader).950 x 0,53 = 503,5. Ondanks de voldoende diepgang en tonnemaat kan het schip onder de luiken 503,5 ton vervoeren. Waarom onder de luiken, granen moeten altijd droog vervoerd worden, zoals de meeste goederen trouwens. Een ander voorbeeld : een schip van 85 x 9,5 met grote tonnemaat 1358 moet wol laden. Het schip heeft een flinke cub van 2.120. Wol heeft over het algemeen 22/23 kg/hl, dus zal het schip ca 460/470 ton wol onder de luiken laden. Ook de agressie van sommige goederen, en dan vooral van sommige kunstmesten, kunnen nefast zijn voor het schip.
Ofwel heeft het schip een houten (azobé) buikdenning ofwel een ijzeren. Een ijzeren buikdenning heeft men natuurlijk minder verlies van goederen dan de azobé balken. Niettemin laten sommige goederen roestsporen na op de ijzeren denning. Meer en meer ook worden grote constructies vervoerd over het water. Met de schaalvergroting is dit evident. Stukken van 80/100m lengte kunnen, een diameter van 9m kan, eventueel verlaagd met water in de ruimen wardoor het schip onder de bruggen geraakt. Ook wordt een stuk lading toegevoegd alvorens men het grote stuk laadt, dit om een geringer hoogte te verkrijgen. Maar ook het vervoer van paletten, big bags met alle soorten produkten, boomstammen, houtsnippers, cellulose en andere goederen worden aan de goede zorgen van de schippers toevertrouwd. De laatste tijd ook meer en meer containers. 
Ik zou onvolledig zijn moest ik het laatste stuk niet aansnijden en dat is het financiële plaatje.
Momenteel worden practisch alle nieuwe 150m en 135m schepen in China gebouwd en in Nederland en België afgebouwd. Vroeger was dit Roemenië.  Dit om kostenbesparend te werken. Dit gaat gepaard met gigantisch grote sommen, verantwoord of niet, dat zal de toekomst moeten uitwijzen. Sommen die dikwijls 4.000.000 euro overschrijden. Reken maar eens even uit, wat dit teweegbrengt op maandelijkse afkortingen aan de huidige intrestvoeten. En de maandjes liggen dicht bij elkaar. Het gaat goed in de binnenvaart...of toch niet...? Sommige van onze binnevaartondernemers kennen het verschil niet meer tussen dag en nacht. Tussen rust en bezig zijn. Deze grote mastodonten draaien vierentwintig uur op vierentwintig. Stilstaan en eventjes genieten langs de waterkant is er niet meer bij. En het groeten van het éne schip naar het andere mindert ook snel. Tja, dat heet dan vooruitgang, zeker...

Vrienden : mensen die elkaar graag mogen, zegt het woordenboek. Met zo'n mensen komen we elke dinsdagmiddag samen, mensen die dezelfde job uitoefenen aan de haven van Antwerpen. Jaren terug, toen de schippersbeurs aan de Lange Nieuwstraat nog bestond, besliste Europa dat deze beurs moest ophouden en de vrije markt zijn rol moest spelen. Op die dag in november beslisten sommige mensen om iedere dinsdagmiddag samen een pint te drinken. Zo gezegd, zo gedaan ! De bevrachters van binnenschepen zagen elkaar iedere dinsdag en vertelden honderduit over alles en nog wat. Sindsdien wordt de traditie in ere gehouden met ups en downs. Soms zijn we met tienen, soms met twee, maar iedere week doen we verder. Over kinderen, geliefden, vakanties, zware moppen, alles komt aan bod. Ook het werk steekt af en toe de neus aan het venster. We hebben ondertussen al een paar "reisjes met bootjes" gemaakt, een huifkarrit in de kempen, een poppenkast en een stadsbezoek. Velen hebben genoten van deze samenkomsten met echtgenoten en kindjes. De afwezigen hadden altijd ongelijk.
                                  En dan... valt er iets voor in je leven, iets ingrijpends !
En dan weet je pas, wat het is : "vrienden hebben"!

Tendenzen worden meestal gevolgd, of ze nu goed of slecht zijn. Zo ook in de binnenvaart, waar de schaalvergroting zo'n vaart neemt, dat ze voor sommigen nauwelijks meer bij te benen is. De laatste generatie van binnenschepen is er zo één, de 135ers, schepen van 135m lang bij 11,40m breed. Spectaculair kun je ze noemen met 1 ruim zoals een balzaal er uitziet. Een breedte van 10,10m, net genoeg voor vier containers naast elkaar en een lengte van 100m. Een stuurkot dat hydraulisch omhoog kan, naar alle waarschijnlijkheid om over de berg schulden heen te kunnen kijken. En dikwijls blijkt één familie niet genoeg, maar worden sommige schepen gekocht door twee families. Eéntje 14 dagen op en af, en dan de volgende familie. Het beeld dat ik overhoud aan meer dan 35 jaar in de binnenvaart is er niet meer. Het is een onbestaand nostalgisch beeld geworden dat meer en meer vervaagd. Waar is de tijd, nog niet zo lang geleden, dat de dokken krioelden van spitsen, kempenaars, 55meters en 1000 tonners. Momenteel beginnen de 80m schepen (1250 ton) reeds tot de kleinere schepen te behoren. En straks zal het ganse kliënteel dat langs kleine waterwegen ligt, niet meer kunnen bediend worden door de binnenscheepvaart, omdat de kleine scheepvaart er niet meer zal zijn. Meer en meer dringt het zakelijke naar voor en meer en meer verdwijnt het vriendschappelijke in de omgang met varenden. Maar zijn ze even gelukkig dan hun vaders en moeders ? Hebben ze dezelfde gedrevenheid, dezelfde fierheid over hun schip of is het een " duur stuk metaal onder hun gat geworden, vol met flikkerende lichtjes in de stuurhut en hoogtechnologische snufjes ? Ik weet het niet meer, misschien, heel misschien zijn het de overpeinzingen van een oudere, nostalgische kwast die met weemoed terugdenkt aan zijn jeugd. Of toch niet...... 

Wanneer alles volgens plan verloopt, zou het wel eens kunnen dat Oostende terug een vaste verbinding krijgt met Engeland. Aankomst zou niet meer Dover zijn, maar Sheerness. Deze haven werd vroeger bediend vanuit Vlissingen met twee schepen van de duitse rederij, Olau lines, die met de Olau Hollandia en Olau Brittania een vaste dienst verzorgde. Nadien verhuisden deze beide schepen naar het franse Calais.
Momenteel zou het gaan om de zogenaamde BGV's, bateau à grande vitesse, futuristisch van uitzicht met twee drijvers achteraan. Er zou opgestart worden vanuit Boulogne en Oostende. Er zou ook een bijkomende vaste verbinding komen tussen Boulogne en Noorwegen. De schepen van 210m lang kunnen ca 260 auto's en 10 autobussen nemen plus een tachtigtal autobussen. Daarenboven kunnen 1.500 passagiers mee. P&O en Sea France zullen alvast hun tarieven dienen aan te passen, willen ze op de markt blijven zodat het voor de toeristen meegenomen is qua tarieven. Goed nieuws dus, voor zij die "good old england" volgende zomer willen bezoeken. De franse uitbaters van deze snelle verbindingen investeerden inmiddels niet minder dan een half miljard euro. Het wordt menens en een prijzenoorlog lijkt daarbij niet uitgesloten. Met zijn allen naar the united kingdom !

Een nieuw jaar is weer begonnen. We hebben terug met z'n allen teveel gegeten en gedronken. Waarschijnlijk hebben we ook goede voornemens en beloften gemaakt, wetende dat wij deze misschien wel niet zullen kunnen waarmaken. De ene belooft om niet meer te roken, de andere om gezonder te gaan leven. Meer sport te doen. Ouderen doen het simpeler, hun beloftes zijn niet meer van dit kaliber dat grote investeringen nodig zijn om "het" waar te maken. Ik heb mezelf beloofd om tevreden te zijn met wat ik heb. Mijn vriendin, de gezondheid van beiden, het bootje dat we hebben en onze vrienden. En dan de plannen ? Die liggen klaar. Vooreerst is er de wintersport. Dit jaar voor de eerste maal, twee weken op de latten in plaats van ééntje. Nog drie weken en we zijn weg. De latten gewaxed en dan met de vrienden naar Oostenrijk.
Foto's en lotgevallen komen later op deze blog. We kennen de streek en het hotel, maar kennen we onze grenzen ? Behalve skiën, gaan we ook een dagje naar Zwitserland. Aangezien onze vrienden geen fervente skieërs zijn, zullen wandelen en langlaufen op het programma staan. Wijzelf doen aan alpijns skiën. 's Avonds, je weet wel, après-ski en dan lekker eten. Het avondprogramma zal wel gevuld worden met een pint drinken en gezellig keuvelen over alles en nog wat. 
Pas als we terugkomen, komt ons bootje weer op het voorplan. We gaan dan richting maart en hopen en dromen van lange mooie dagen, die we vullen met reizen en reisjes met ons bootje : "de el verde".