De Randmeren !

Donderdagavond 23 augustus 2007 haalden we ons bootje af in Akkrum. Petra's vader en moeder waren met de mobilhome tot ginder gereden en hadden ons afgezet. 's Avonds nog eens lekker gegeten bij de plaatselijke chinees (die ons ondertussen goed kent), en daarna een klein wandelingetje, nog een pilsje gaan halen in café "de kromme knilles" (het verhaal over deze reus, lees je in een ander verhaal), en onder de wol op onze "enya".
We waren vroeg wakker die vrijdag, we wisten reeds op voorhand dat de werf nog een dagje moest werken. Pas zaterdag zou de vertrek-dag worden. Op het laatst werden nog tal van zaken gerealiseerd, maar toch. Achteraf zou blijken dat niet alles werd gedaan. Haast en spoed, weet je wel...
Het werd een schitterende dag, die zaterdag. De zon deed z'n best  en met een graad of 22, was het voor mij meer dan genoeg. Wind was er net iets te veel, maar wie klaagt daar nu om in Friesland, waar iedereen zeilt. De Meinesloot af richting Sneekermeer, en jawel  de reus"manke meine" had flink zijn best gedaan in de aanleg van deze sloot want deze loopt kaarsrecht. 't Zijn hier allemaal sloten tot het Sneekermeer. Het eerste grotere meer op onze weg met Sneek aan stuurboord kant van de brug van Terherne. 't Lag te glinsteren in de zon. Recht voor ons, de Friese kathedralen van het water, de Skütjes. Vijf, zes zelfde skütjes achter elkaar. Gigantisch, deze bruine zeilvloot, die van vader op zoon overgaat en waar het een eer is, om deel te nemen aan de verschillende races.
De laatste tijd is er een sociale afscheiding. De Skütjessilers en...."de rest.
Maar verder met onze reis. s Avonds hadden we graag tot Emmeloord gekomen, maar dat was nog ver af. De kanalen die ons naar de Lemmer moesten leiden, de toegangspoort tot het IJsselmeer, kwamen op ons af. Het Prinses Margrietkanaal en het Johan Frisokanaal samen met de Grote Brekken vormden de aanloop tot de Lemmer. Aangezien de wind geruimd was tot 4/5 lagen er verschillende zeiljachten te wachten om op het IJsselmeer te gaan zeilen. We hoorden 5 à 6 schuttingen voor de Lemmersluis, en dat was voor ons van het goede te veel. Dan maar via de oude route naar het IJsselmeer, de Lemmer Zijlroedevaart, een zeer smalle vaart waar we voor drie bruggen en een sluis € 4,50 betalen. De vaart is langs twee kanten afgezoomd met horeca bedrijven. Samen met bakkers en beenhouwers vormen ze de bewoning van de Lemmer Zijlroede. We komen op het gigantische meer, vlak naast een grote werf voor zeeschepen. Het schiphuis, waar de nieuwe schepen gebouwd worden is ca. 400m lang en meer dan 50m breed en ongeveer 50m hoog. Wanneer je er rond vaart ligt de IJsselsluis in de hoek. Deze sluis geeft toegang tot alle poldervaarten. Bij de indamming van deze nieuwe provincies groeven de Nederlanders in de nieuwe polders vaarten zoals de amerikanen straten maakten. Recht op recht en dwars op een ander kanaal. De vaarten werden op hun beurt verbonden met de nieuw ontstane dorpjes of de vroegere eilandjes van voor de inpoldering. Na de sluis, waar we ca. 6m zakten, beginnen we aan de Lemstervaart die tot Emmeloord loopt. Hier liggen nog zeer grote boerderijen, waarvan sommige ook reeds zijn verlaten om nog grotere boerderijen te bezetten in Australië of Zuid-Amerika.
Veel jonge Nederlandse boeren emigreerden de laatste tien jaar. De wind is wat gaan liggen naar de avond toe en we naderen ons eindpunt Emmeloord. We gaan weer eten bij Vandervalk in een privé haven. We betalen er niets, maar hebben ook geen stroom of water.
't Is kwart voor vier wanneer we vastliggen, we hebben 48 km gevaren en zijn twee sluizen gepasseerd.
Morgen komen mijn lievelingen aan de beurt, de Randmeren, één van de mooiste vaargebieden, voor mij het mooiste. We eten mosselen/frites en betalen er € 14,50, gemiddeld € 5,- minder als hier.
Vlaanderen kan dan wel een mooi landje zijn, 't is wel een duur landje in vergelijk met onze buren.

Vandaag is het zo ver, de ms Enya verlaat de werf-hal en wordt te water gelaten. Met een wagen op rails, waarop de boot is vastgezet verlaat ze na vijf weken intens werk de hal. Met een vuil-watertank van 137 liter, waarop toilet en twee wasbekken zijn aangesloten, zijn we in orde voor de normen die in 2009 wet worden. Ook de gas geiser is verdwenen en in de plaats ervan kwam een boiler van 31 liter. Ook twee accu's vonden hun plaatsje in de motor ruimte,de buiten-besturing werd opgesmukt met een houten dashboard met metertjes voor volt en temperatuur, alsook een dieptemeter. Een nieuwe radio-cd combinatie werd binnen geplaatst met boxen binnen en buiten. Op de bestaande marifoon binnen, werd er een nieuwe antenne geplaatst, en aangevuld met een draagbare marifoon voor buiten. Ook dit word verplicht vanaf 2009, wanneer men twee besturingen heeft.  De gasinstallatie werd volledig nagezien en alle flexibele slangen vernieuwd. Het kacheltje in woonkamer nagezien  alsook de ring-verwarming. Op het moment dat ze in het water ligt, kan het schip ook pas gelegd worden op zijn waterlijn. De ballast  (ijzeren broodjes) zal verplaatst moeten worden, aangezien de gewichtsverdeling van de boot veranderd is door het plaatsen van  boiler, accu's en vuil-watertank. Indien de eindrekening meevalt, worden er nog twee nieuwe fender-houders gemonteerd.
De foto toont de oude buiten-besturing met lampjes, hoe  de nieuwe er uitziet  merkt u in één van de volgende  berichtjes wel.
Tenslotte is de motor volledig nagekeken alsook alle filters vernieuwd. Nieuwe olie er op en klaar zou kees moeten zijn !

Dikwijls, toen ik in Akkrum was, was ik nieuwsgierig naar welk riviertje door Akkrum vloeide en voorbij de brug linksweg via de Kromme Knilles naar Irnsum ging en rechtsaf naar Nes stroomde.
Dit riviertje, drukbevaren door lokalen, boeide me. Ik zocht dan ook zijn verleden op en vond de eerste notities die teruggingen tot  ongeveer 10.500 jaren terug.
De Boorne of in het fries Boarn ging in die tijd naar de zee tot Beetsterzwaag, zeg maar om eenvoudig te blijven richting het huidige Vlieland. Circa 4.000 jaar later verbrede de inham tussen het huidige Terschelling en Vlieland, waar de Boorne zich in de zee wierp. De intussen ontstane zee, Middelzee geheten ontving nog altijd vele noord-friese rivieren. 1.000 jaar geleden was de Middelzee zodanig dichtgeslibd, dat men een afwateringskanaal naar het Sneekermeer groef. Het stuk tussen Akkrum en de Oude Schouw werd Kromme Knilles genaamd. Boarn is niet voor niets het oud-nederlandse stamwoord voor BRON.

Het zou een verhaal kunnen zijn over twee landlopers, die met elkaar optrokken en ongelofelijke avonturen beleefden. Maar neen, het zijn gewoon twee aan elkaar rakende kanalen, het ene, gelukkig bevaardbaar, het andere jammer genoeg niet en gescheiden door een keersluis.
Er is vooreerst de "Stinker" vroeger bevaarbaar voor beroepsvaart tot max 47m schepen (ca.350 t op de aangegeven diepgang), ook wel eens Schipdonkkanaal genoemd. In Balgerhoeke stond er vroeger een silo, waar zelfs granen vanuit Duitsland werden aangevoerd. Ook binnenlands heb ik zelf nog schepen bevracht naar Balgerhoeke, maar toen al met verminderde diepgang van 1,80m, en voor een spits (38m schip) was dat max 250 ton. Bij schaalvergroting in de binnenvaart bleek deze geringe tonnemaat niet meer haalbaar tegenover de silogiganten in Gent en Antwerpen.
Het kanaal zelf werd gegraven in 1852 en diende als afleidingskanaal die het overtollige water van de Leie moest opvangen. Nu nog wordt er regelmatig gespuid, waardoor men ten zeerste moet opletten bij het invaren van de Schipdonksluis. Ikzelf ondervond het aan den lijve....
De bijnaam "Stinker" kreeg het kanaal ten tijde van de industrie in Eeklo en het vlasroten langsheen de Leie. Maar de Stinker stinkt al lang niet meer, de vissen zwemmen weer rond en voor ons, gegadigden van het bootje, is het een schitterende daguitstap. Aan het bijna-einde van het kanaal twee mogelijkheden om aan te leggen, de jachthaven Eeklo. Men moet dan, aan de windmolen rechtsuit het kanaal naar Eeklo, dat jammer genoeg doodloopt in Eeklo zelf.
Wanneer men het kanaal richting Balgerhoeke verder neemt, komt men aan V.V.W. Nieuwenrode, een schitterende club aan een gezellig taverne gelegen en dito fietspad dat naar Balgerhoeke loopt, en verder dan de keersluis van Balgerhoeke. Net er voor de antieke spoorlijn, met alle industrieeel erfgoed erbij horend.
Eénmaal voorbij de keersluis komt men aan de "Blinker", ook wel Leopoldkanaal genoemd.
Dit onbevaarbare kanaal werd gegraven in 1845 en loopt van Boekhoute (Braakman) tot in Heist. Het diende als ontwateringskanaal voor de omliggende polders. Dit kanaal werd gegraven door de jonge Belgische staat, die na de onafhankelijkheid in 1830, een niet al te best buurtschap hadden met de "hollanders". Vroeger gebeurde de ontwatering van onze polders via het "Lapscheurse Gat" , een kreek die nog steeds de grens vormt tussen België en Nederland, en naar de Noordzee afgevoerd wordt via Sluis en Cadzand. Bij de scheiding van de Verenigde Nederlanden sloten de Nederlanders alle sluizen af. Het gevolg liet niet op zich wachten en diverse landbouwgronden werden waterziek. Omdat het Leopoldkanaal het zuiverste was van de twee vaarten, kreeg het de bijnaam de "Blinker"
Beide vaarten bezitten een unieke bomenrij (populieren), die wel eens "de kathedraal van de bomen" genoemd wordt. Met de fietsen er bij is een uniek natuurgebied vlakbij.
In Oostkerke kruisen deze beide kanalen de "Damse Vaart", vroeger ooit bevaarbaar. Om deze drie kanalen elkaar ongestoord te kunnen laten kruisen bouwde men een technisch hoogstaand kunstwerk : "de siphon". De Blinker en de Stinker doken onder de Damse Vaart, zodat de scheepvaart op de Damse Vaart ongehinderd kon gebeuren.
Tijdens de tweede wereldoorlog werd de siphon door de duitsers opgeblazen en de Damse Vaart langs beide kanten afgesloten. Vandaar dat men in Damme het restaurant "de siphon" kent. Kortom, het is een mooi natuurgebied met kreken en grachten, een uniek watergebied ook dat door de vooroorlogse nijverheid nog gebruikt werd.
Er is sprake om in deze bedding een duwvaartkanaal neer te poten, om voor een binnenlandse ontsluiting te zorgen voor de Zeebrugse haven. Ik hoop dat het niet zo ver komt.
Geef mij maar het rijke krekengebied met al zijn ontspanningsmogelijkheden.

Bij nazicht in mijn bootpapieren, kwam ik allerlei boekjes tegen van mijn vroeger bootje. Boekjes over de dieptemeter, over het kompas, over mijn boordradio enz...
Ik belde onmiddelijk naar de huidige eigenaars Karel en Leon, en kwam te weten dat onze vrienden op verlof zijn met ons, sorry, hun bootje. Vermits ze die avond in Gent aankwamen, boden we aan hun de boekjes te brengen waarop ze ons prompt uitnodigden op een etentje aan boord.
24 juli, één van de weinig prachtige avonden reden we naar Gent, Snepkaai waar de El Verde lag.
Van ver zagen we ons prachtig bootje glimmen in de avondzon. Karel kwam ons al tegemoet gelopen en onder de brug was er een nieuw soort voet- en fietsbrug aangebracht.
Kortom, bij aankomst, kwam ook Leon buiten. Hij fungeerde als kok van dienst. Na de begroeting werd ons een vegetarisch driegangen maaltijd opgediend. Het smaakte. Gewoon prachtig, die avond, met een goede temperatuur. Tot 23.00 uur zaten we buiten gezellig te keuvelen. Die avond was weer te kort en ons afscheid was weer van : "tot ziens".
Met een beetje weemoed keken we nog eens naar ons bootje, dat de dag nadien naar Oudenaarde ging varen. Behouden vaart, El Verde.

Folkert Harmens Kuipers emigreerde vanuit het friese straatarme Akkrum naar de Verenigde Staten.
Bij één van zijn bezoeken aan zijn vader, viel het hem op hoe arm de bevolking die hij achtergelaten had wel was.Hij besloot tot het bouwen van woningen voor behoeftigen. In het park rondom kun je een karpervijver bewonderen en een zonnewijzer. Ook een mausoleum en een regentenkamer behoren tot het estate. Mr. Kuipers was ondertussen in de U.S.A. omgedoopt als Cooper. Coopersburg werd gebouwd en een aantal jaren geleden gerestaureerd. Ook vandaag worden deze mooie woningen bewoond door behoeftige, oude ééns- of tweepersoonsgezinnen.
Volgens mij, maar wie ben ik, het mooiste gebouw uit Akkrum.

nog een fotootje !

Die vraag stellen we ons nu ook wel een beetje. We zitten met een dilemma. Pracisch alle papieren zijn binnen, behalve de zendmachtiging van het BIPT. Volgend week-end gaan we weer naar Langweer met een tweede lading voor ons bootje. Ondertussen heb ik gemailed naar de werf van oorsprong, Frisian Motor Boats in Westergeest, tegen het Lauwersmeer aan. Zij maken de Lauwersmeerkruiser en kotters.
Omdat er volgend jaar enkele nieuwigheden ons te wachten staan, zou ik aan de werf opdracht geven om enkele werken uit te voeren. Een vuilwatertank en boiler om mee te beginnen en verder ook de buitenbesturing een beetje verbeteren. Ze is wat sober uitgevoerd. Ook de dieptemeter is zo'n voorhistorisch ding van Seafahrer. Mensen met bootjes kennen die wel, die dingen die ronddraaien. Geef mij maar de digitale dieptemeter, zoveel gebruiksvriendelijker. Ik wacht nog op een definitief antwoord van de werf en hoop dat ze mijn bootje kunnen aannemen. Ik sta alvast op de wachtlijst.
Ja, jullie horen het goed, die werven draaien zo goed dat er een wachtlijst is voor klanten. Maar omdat mijn bootje zo dicht bij de werf ligt, en ikzelf van zo ver moet komen, zou men een uitzondering maken voor mij. Afwachten, dus !
Als de werkzaamheden achter de rug zijn, zou ik met een weekje verlof terugkeren van het Lauwersmeer, het noordelijkste meer tegen de wadden aan, tegenover Terschelling.
Terug een avontuur om naar uit te kijken, waar we vol ongeduld op wachten. Volgende week wat meer foto's en misschien wel een vaart op de Langweerder Wielen. Ook onze eerste overnachting op ons bootje staat ons te wachten. We kijken er vol spanning naar uit.

Vanaf volgende week begint ook een koopjesjacht op diverse dingen die we nodig hebben voor ons schip. Een tweede marifoon, een draagbare, de "zwarte bol" voor het stilliggen, de radarreflector, de diverse letters die vanaf 1 januari 2008 van kracht worden in het nieuwe politiereglement.
Een fotootje van Petra, het eerste bakje troost aan boord van het m/s Enya.

Wij zijn gisteren weer naar "Langwar" gereden, waar ons bootje nog voorlopig onder dak lag. We hebben haar buiten gebracht, en daar lag ze dan te blinken in een waterzonnetje. Langweer zoals het in het nederlands heet, barste gisteren uit zijn voegen. Op de Langweerder Wielen waren het zeilwedstrijden voor jongeren, de passantenhaven lag dan ook vol met boten allerhande van ouders die hun "youngsters" kwamen aanmoedigen. Ook de kleinkinderen van Menno deden mee, en ééntje van hen werd eerste in zijn categorie op 42. Een lefgozertje dus, zoals men daar zegt.
We beginnen stilaan in onze "Enya" onze weg te vinden. Zoals beloofd hierbij ook enkele foto's.

Volgende week begint de race naar de papierwinkel. Nog drie papiertjes scheiden ons van het varen met onze Lauwersmeer Kruiser, de immatriculatieplaat, de vlaggebrief en de zendvergunning van het BIPT.
Vooral deze laatste instelling is de stugheid in persoon. Heel anders vergaat het Nederland, één papiertje en alle toelatingen zijn ok. Wanneer ik de ganse wirwar van vignetten en benodigde papiertjes aan hen probeer uit te leggen, vallen bij onze noorderburen de monden open. Deze week kwam de verzekering in orde en de vaarvignet. Voor de rest had ik de verkoopsoverdracht nodig en die heb ik nu.
Cross fingers, zou ik zeggen.