liedje

De Prikkels van het Leven.

De mens schept zich duizend behoeften,
Dat ligt in zijn werkzame geest,
Maar de een maakt hem schepper en koning
En de ander tot slaaf, ja tot beest.
Behoefte aan volmaking veredelt,
Behoefte aan ontwijding verneert;
De een put hier zijn kracht uit ontbering,
Waar de ander bij weelde verteert.
De rijkdom ligt niet in het 'hebben'.
De schat schuilt soms diep in 't gemoed;
Een vader van rijken en armen
Biedt weldaad in zuur en in zoet.
Hij legde in de vorming van 't schepsel
De zaden van geest en vernuft,
Hun stengel vraagt strijden en werken,
Hun bloem groeit licht ijdel en wuft.
Een zucht naar genot en genoegen -
Aan wie is ze t' enemaal vreemd!
Laas, dat men, om 't leven te grijpen,
De dood vaak ten handvatsel neemt.
Daar ligt op ons pad zo veel edels,
Dat ons naar iets hogers verwijst;
Gelukkig, wanneer daar van binnen
De prikkel van 't goede in ons rijst.
Daar kruipt in ons hart ook een wormpje,
Dat, klein, zijn ontstaan noô verraadt,
Maar dat ongemoeid tot een slang groeit,
Die vorm is de prikkel van 't kwaad.
De prikkels van 't goede te kweken,
Dat vordert elk blijvend genot,
De prikkels van 't kwade te doden,
Dat eist ons bestaan en ons lot.
Het goed brengt zijn eigen beloning,
Het kwaad is zich zelve ten straf:
Wie strijdt voor het goede in het leven,
Plant bloemen, die bloeien op 't graf.

1858.

Ieder uur van mijmering over je goedheid,
Zo vanzelfsprekend grondeloos,
Smelt ik weg in gebeden naar jou.

Zo laat ben ik gekomen
Naar de tederheid van je blik,
En van zo ver naar je uitgestrekte handen,
Stilletjes, doorheen ruimte en tijd.

Ik had in mij zoveel weerbarstig roest
Dat uit mij wegvrat, met gulzige tanden,
Het vertrouwen.

Ik was zo loom, ik was zo moe,
Ik was van wantrouwen zo oud,
Ik was zo loom, ik was zo moe
Van het dwaalspoor van al mijn passen.

Zo weinig verdiende ik de wondere vreugde
Van je voeten die mijn weg verlichten,
Dat ik er nog van sidder, in tranen haast,
En voortaan nederig blijf, nabij zoveel geluk.

---------------------------------------------
Vertaling: Julien De Mey.

Les Heures Claires, 1896.

Mijn moederland

Mijn moederland, het land van de wijn,
Mijn moederland, graag wou ik bij U zijn.
Mijn harte weent, het verlangen slaapt,
Maar de hoop in mij, zij wacht en waakt.
Mijn moederland, gescheiden van U,
Zing ik mijne liedjes nu.
Doch Uw schijn licht mij van ver
En de hoop leidt mij als een mooie ster.
Op duin en heide zwerf ik hier,
Mijn liedren stijgen trots en fier.
Hier drong zich de liefde in het harte mij
En de hoop in mij zingt zacht en blij!
Mijn moederland, het land van de wijn,
Mijn moederland, graag wou ik bij U zijn.

Winterlaan.

Hoe lijkwit ligt de rechte winterlaan,
Waar zwarte bomen, in verstijfd gebaar
Van stroeve droefheid, strekken naar de klaar-
Kristallen hemel de arme', als riepen ze aan
De oktoberzon, die ze op een gouden baar,
Bestrooid met rode en gele rozen, gaan
Ten groeve zagen! Kon die zon weerstaan
De klacht der bomen, zag zij ze even maar?

Doch marmerhard is 't hart der winterzon:
Haar scherpe schichten schittren louter kou,
Nuchter vernuft, geen warme liefdebron.

En de een'ge kleur in 't blank en zwart van rouw
Is, donkre bloedvlek op de horizon,
Droefrood, de mantel van een vissersvrouw.

Verzen

Voorbereiding.

Wilt ge een welig land bezaaien,
Zuiver 't eerst van 't wilde kruid;
Ruk de heesterwortels uit,
Om de korenoogst te maaien.
Zoeter is des bietjens zweet,
Als men eerst in alsem beet.

't Starrenlicht heeft schoner luister,
Na het bulderend geluid
Van het regenbrengend Zuid.
Lucifer verjaagt het duister,
Eer de schone Dageraad
Haar gespan ter heirbaan laat.

Leer ook eerst het valse kennen,
En uw hals het juk ontwennen,
Daar gij aan gekluisterd zijt;
Dat ge dan met vrijer zinnen
't Ware goed moogt leren minnen,
Van beneveling bevrijd.

Ontgoocheld.

'k Had - ik weet het was vermetel -
over tijd het vast gedacht
Phoebus te beschrijven, Phoebus
en zijn gouden morgenpracht.

Doch, ik moet bekennen dat ik
de eerste klaarte van de dag,
elders nooit - ik vraag excuse -
dan in bedde, rijzen zag.

'k Wilde dus, de visu, weten
hoe dat Phoebus stralenmacht,
's ochtends in gevecht komt met de
zwarte kinders van de nacht.

't Was op ene lentemorgen,
talrijk zijn die morgens niet,
dat mij Morpheus - hoogst gelukkig -
vroeg genoeg ontwaken liet.

Ik ontwaakte, en duizelachtig,
bijna zonder kleedren aan,
klaar van haaste, liep ik buiten,
buiten in de koude staan.

Achter tien minuten wachtens,
lag er langs de Oosterkant
door de purpren duisternissen,
een gestriemde rode band.

Dan, de zonne stak allengskens
hare dikke waterkop,
lijk een gloeiende ijzren schijve,
tussen 't groen der bomen op.

Dit was alles; 'k stond te bibbren
en beklaagde deerlijk dat,
tegen Phoebus koude, ik mijne
warme slaap verwisseld had.

Hieruit trek ik geen besluiten,
maar ik raad eenieder aan,
de idealen van de dichters
nooit de visu na te gaan.

------------------------------
Phoebus - god van de zon
de visu (latijn) - (zien) met eigen ogen
Morpheus - god van de slaap

AAN EEN MEISJE

0 zeg mij, vriendlijk meisje!
Is 't u slechts naar de zin
Als ik mijn harte toesluit
Voor wat ik meest bemin?

Als ik mijzelf koelbloedig
Mijn levenslust ontroof
De gloed die in mij brandde
Met eigen hand verdoof

Als ik met koele wijsheid
Mijn jonge hartstocht tem,
Als ik niet meer wil horen
Mijns harte zoete stem.

Als ik mijn borst verscheurde
Met stoïcijnse moed -
0 spreek, mijn vriendlijk meisje!
Dan deed ik zeker goed?

Nog ga ik door het leven
In vreugd en vrolijkheid
De wereld met haar schoonheid
Ligt voor mij uitgebreid.

Mijn bloed gaat nog niet langzaam         
In trage lauwe rust
Het tintelt in mijn aadren
Van louter levenslust

Ik zie veel duizend dingen
Op mijne levensbaan
Het goede en het schone
Het trekt mij krachtig aan.

Goddank! dat nog mijn polsslag
Niet even snel steeds gaat
Goddank! dat nog 't onstuimig bloed           
Mijn zielstoestand verraadt.

Mijn hart heeft liefde nodig
Gelijk een bloem de zon -
Moet ik het dan verstenen
Waar het u minnen kon?

De jonge plant der liefde
Zo welig opgegroeid
Moet zij met tak en wortel
Voor immer uitgeroeid?


1876

Jeugd-verzen (1926)

SNELDICHT.

1.

't Is jammer, daar zijn doornen aan de rozen!
Zo klaagt de pessimist, naar 't redeloos gebruik.
Wij danken God, dat Hij, voor braven en voor bozen,
Met schone rozen siert de wrede doornestruik.

2.

,,Voor allen Vrijheid!" eist de meerderheid der kranten. ,,Althans," zo gaan zij voort, „voor onze geestverwanten."

3.

,,Ik denk, dus ben ik," spreekt de keur der theoristen.
,,'k Bemin, dus zal ik zijn," vervoegt ter-stond de Christen.

Een purperen vlammetje

Een purperen vlammetje,
kreitst en kranst
een vlinder, een vuurrode vlinder,
en glanzedanst
en zwiert en zwaait
en licht en laait

nu hier dan ginder,
doch komt en keert altoos, altoos
naar de zelfde roos!

Duizend bloemen met open monde,
duizend bloemen geuren in 't ronde...
De vlammende vlinder ziet er één
en anders geen!
Het purperen vonkje kreitst en kranst
en glanzedanst
daarheen
alleen!

Die roos ben jij,
de vlinder... mijn gedachte!
Bedroefd of blij,
zó dag als nachte
bij jou is hij!

Zomervlammen (1920)

WINTERSTILTE

De grond is wit, de nevel wit,
De wolken, waar nog sneeuw in zit,
Zijn wit, dat zacht vergrijzelt.
Het fijngetakt geboomte zit
Met witte rijp beijzeld.

De boom houdt zich behoedzaam stil,
Dat niet het minste takgetril
't Kristallen kunstwerk breke,
De klank zelfs van mijn schreden wil
Zich in de sneeuw versteken.

De grond is wit, de nevel wit,
Wat zwijgend toverland is dit?
Wat hemel loop ik onder?
Ik vouw de handen en aanbid
Dit grootse, stille wonder.

AAN ENE MIJNER LEZERESSEN.

Ach! wat kust ge deze verzen,
Lieve schone, kus ze niet:
Of zijn verzen zo veel waardig,
Wees dan, schone, wees rechtvaardig,
Ik ben louter minnelied!

Door de nachtelijke stad,
Langs verlaten wegen,
Vult mijn geest zich met de schat
Van een stille zegen.
Nog gebogen door de druk
Van het mensenleven,
Vind ik menselijk geluk,
Waar geen mensen streven.
Uit het troosteloze zwart
En uit donkre hoeken
Daalt de vrede in mijn hart,
Dat moe is van zoeken.

VRIJ NAAR CATULLUS' 51ste CARMEN.

Een God zou mij 't geluk benijden,
Als ik door uwe blik geboeid,
Mij in uw liefde mocht verblijden,
In geestdrift voor uw schoon ontgloeid.

Met lieflijkheden overtogen,
Hebt gij door uwe zilv'ren lach,
Door 't glinst'ren van uw vlammende ogen
Mijn wil verlamd van dag tot dag.

Gij hebt de denkkracht mij ontnomen,
Gij hebt mijn oog gehuld in nacht;
Ach! hoever moet het met mij komen,
Gekluisterd zó in uwe macht?

Gij deed verstommen de gebeden,
Die opwaarts welden uit mijn hart;
Gij hebt door uw bekoorlijkheden
Mijn zinnen altemaal verward.

'k Hoor niets meer in mijn oren ruisen
Dan uwer stemme zoet geluid;
'k Voel door mijn bloed een vuurstroom bruisen,
Die door geen rede wordt gestuit.

De Nachtegaal

Zong daar de nachtegaal? De gouden maan
Drijft droomrig in een wolk, blond van haar glans,
Door 't blauw, zo blauw als maar één enkle maal
De zee was, kalm, toen Afrodites lijf
In goudschelp stijgend als die maanschijf rond
Een kring van lichtend schuim om 't ranke bootje
Deed glinstren, als dat wolkje donzig-teer...

Zong daar de nachtegaal? Hoort gij hem, liefste?
In 't berkenbosje of 't lage hout verscholen
Doet hij zijn trillende en toch klare tonen
Vragen en klagen, ach, zo vol van dromen
Als 't bleke luchtrood achter zilverbomen,
Ach, als mijn ziel, die eens ook teder zong...
Liefste, is ons leven niet een wondre droom?

De dagen zijn een hooge en grijze laan,
Waardoor wij hand in hand tevreden lopen,
Glimlachend vaak, wanneer we elkanders ogen
Zien flonkren van een kalme manestraal...
Maar soms, uit 't bos, lokt ons een zoet gefluit
En 't kwinkeleren in dien dromentuin
Doet ons ontroerd elkaar in de armen zinken...

Zong daar de nachtegaal? O, dat ook mijn zang
Weer liefelijk en droomrig-teder klinke,
Maar niet meer vragend, klagend, doch een lente
Van jubeltonen in zijn ritmen dragend,
Tot een verkonding van ons diep geluk!